Franstalige commentator vernietigend over het onvermogen van de regering-De Wever

by admin | nov 4, 2026 | Verkiezingen 2024

De eerste Franstalige commentaren over het ontslag van de regering zijn vernietigend. Die komen zelfs uit meer conservatieve hoek. Er volgt een duidelijke oproep tot actie, maar blijkbaar niet tot verkiezingen.

De commentaar van François Mathieu van de Franstalige belgicistische krant La Libre was vernietigend. Hij sprak van een “casse royale”, daarmee verwijzend naar de “chasse royale”. Zelf moet ik daarbij altijd denken aan een brasserie in Berchem, maar dit slaat natuurlijk op de koninklijke jacht. Dit is een jachtpartij van de koning of de adel.

De naam wordt ook gebruikt voor plaatsen die verwijzen naar een terrein waar de koning kwam jagen. De chasse royale was historisch veel meer dan ontspanning. Ze was een manier om macht te tonen en uit te oefenen. De vorst demonstreerde er zijn geschiktheid als leider, bond de adel aan zich en maakte zijn gezag over grondgebied en jachtrechten zichtbaar.

Zelden reclame voor de democratie

De woordspeling is zowel zeer goed gekozen als symbolisch zeer verfijnd. De koning kan zijn geschiktheid demonstreren of zijn macht tonen. De twee sluiten elkaar niet uit, maar het is zelden reclame voor de democratie.

Met casse of afbraak legt Mathieu de vinger op de wonde. Hij hekelt dat de regering-De Wever al geruime tijd communiceert over verantwoordelijkheidsgevoel, staatszin en de dringende noodzaak om ons land te hervormen en onze overheidsfinanciën te saneren.

En dan weet elke lezer dat er een MAAR zal volgen: “Maar sinds enkele weken zijn de coalitiepartijen in verkiezingscampagne. Toen dit weekend het nieuws uitlekte dat Les Engagés de belasting op vermogenswinst van 10 naar 15 procent willen verhogen, was de subliminale boodschap om de schuld voor het mislukken van de begrotingsonderhandelingen bij de centristen te leggen.”

Mathieu reageert daarop door te zeggen dat “niemand zich voor de gek laat houden”. “Al maandenlang houden de vijf coalitiepartijen vast aan hun standpunten en taboes. Toegevingen? Zo weinig… Het resultaat van deze zoektocht naar een begrotingskoers voor de komende drie jaar is te bescheiden, bijna zielig.

Zielig

Allerzieligst is een woordspeling die in het Nederlands dan opkomt op 2 november. “Je kunt het probleem nog zo vaak van alle kanten bekijken, maar dit is het bijvoeglijk naamwoord (zielig) dat het beste bij de situatie past. Want de nieuwe terugkeer van premier Bart De Wever naar het Paleis om zijn ontslag in te dienen, klinkt als een bekentenis van een klinkende collectieve mislukking.”

Mathieu citeerde enkele uitspraken van de afgelopen weken. Hij merkte die cynisch op “na maanden van zogenaamd intensief werk”. Het onvermogen van het vijftal om hun meningsverschillen te overstijgen en uit een verkiezingscampagnecommuniqué te stappen is volgens Mathieu pijnlijk.

Zijn citaten zijn goed gekozen:

• Conner Rousseau (Vooruit): „De voorlopige twaalfden zijn niet het einde van de wereld.”
• Maxime Prévôt (Les Engagés): „Het grootste probleem is misschien noch BDW, noch de btw, maar GLB.”
• Georges-Louis Bouchez (MR): „Mij beledigen, aanvallen of met de vinger naar mij wijzen, verandert niets.”
• Sammy Mahdi (CD&V): „Je moet eerst inspanningen leveren voordat je iets krijgt.”
• Bart De Wever: „Ons verantwoordelijkheidsgevoel moet vandaag de overhand hebben op de bestaande politieke meningsverschillen.”
• “Een compleet fiasco. Een mislukking.” Dat is de conclusie van de Franstalige commentator.

Mathieu: “Om de premier, de machteloze scheidsrechter in dit schaakspel, nogmaals te parafraseren: „De realiteit is dat iedereen de gevolgen zal voelen van wat we gaan doen, ongeacht de manier waarop we dat doen.””

Mathieu zinspeelde vervolgens op de voorliefde van De Wever voor Latijnse spreuken: “Tempus est agendi! Het is tijd om in actie te komen, nietwaar?”

Bron: PAL.be

Waarom deze begroting over veel meer gaat dan 10 miljard

by admin | okt 9, 2026 | Verkiezingen 2024

Terwijl het klimaat ontspoort en de schuldencrisis dreigt, kiest de regering voor militarisering en besparingen. Maar het geld zit waar het niet belast wordt. Verzet is meer dan ooit noodzakelijk.

Een begroting is veel meer dan een droge optelsom van inkomsten en uitgaven. Ze is een van de belangrijkste instrumenten waarmee een regering haar sociaaleconomische koers vastlegt. In de begroting wordt duidelijk welke maatschappelijke keuzes financieel mogelijk worden gemaakt en welke niet.

In essentie gaat het over de vraag hoe lasten en welvaart over de samenleving worden verdeeld. Via belastingen op arbeid, consumptie, vermogen en bedrijven bepaalt een regering wie de rekening betaalt. Via uitgaven voor sociale zekerheid, gezondheidszorg, onderwijs, defensie, veiligheid of klimaatbeleid beslist ze welke groepen en sectoren steun krijgen.

Daarmee stuurt een begroting ook de mate waarin ongelijkheid wordt gecorrigeerd of net verdiept. Investeren in infrastructuur, huisvesting, onderzoek en energietransitie leidt tot een andere samenleving dan wanneer middelen vooral naar veiligheid en bewapening gaan. Een begroting zegt dus niet alleen iets over de financiële toestand van een land, maar ook over de toekomst die een regering voor ogen heeft.

Welfare or warfare?

Om de Belgische begroting opnieuw op het Europese spoor te krijgen en de hoge schuldenlast te verlagen zoekt de Arizona-regering 10 miljard euro. Verschillende pistes komen daarbij in aanmerking: besparen in de gezondheidszorg, hervormen van pensioenen en arbeidsmarkt, snoeien in overheidsuitgaven of nieuwe inkomsten zoeken via verhoogde btw of andere belastingen. 

Daarover bekvechten de verschillende coalitiepartners met elkaar en dat wordt breed uitgesmeerd in de pers. Die aspecten zijn zeker niet onbelangrijk, maar door daarop te focussen houdt men meer fundamentele zaken uit het gezichtsveld. 

Waar nauwelijks discussie over is, is de geplande verhoging van defensie-uitgaven. Heel vreemd, want het gaat hier over astronomische bedragen. Als we tegemoet komen aan de vraag van Trump om 5 procent van ons bruto nationaal product te besteden aan bewapening, dan zouden we jaarlijks maar liefst 24 miljard extra daaraan moeten uitgeven.[1] 

Zelfs als we daar maar gedeeltelijk aan tegemoet zullen komen, zal het jaarlijks gaan over ettelijke miljarden bovenop de inspanningen die we vandaag zouden moeten doen. Dat zal niet kunnen worden opgevangen met enkele besparingen in de marge. Het zal de regering in de toekomst dwingen tot harde begrotingskeuzes: snijden in sociale zekerheid en gezondheidszorg, de druk op de arbeidsmarkt verhogen en steeds meer publieke middelen richting kapitaal en defensie-industrie verschuiven.

In die context zullen tegenmachten zoals vakbonden, ziekenfondsen, verenigingen en sociale bewegingen steeds meer worden gezien als hinderpalen en obstakels die omzeild moeten worden, ingeperkt of verzwakt. Dat ziekenfondsen in het vizier liggen onder het mom van efficiëntie en neutraliteit is geen toeval, idem voor de vakbonden als het gaat over de uitbetaling van werkloosheidsuitkeringen. De piste van Jan Jambon om vakbonden en ziekenfondsen te belasten zoals vennootschappen past daar perfect in. 

Samengevat, om de militaristische logica door te drukken, zal er zwaar ingehakt moeten worden op de sociale welvaart en dat kan alleen maar door de sociale bewegingen die daarmee verbonden zijn, te verzwakken. 

Geen geld? 

Net als de vorige regering hanteert de regering de Wever een doemdenken. We leven boven onze stand, er is te weinig geld en de schuldenlast is onhoudbaar geworden. Daarom moeten we dringend inleveren. Dit refrein wordt herhaald en versterkt door de Nationale Bank en de internationale markten. 

België torst inderdaad met een torenhoge overheidsschuld die druk zet op de begroting, maar wat zij er niet bij zeggen, is dat er in België massa’s geld is. Sterker, heel wat bedrijven en superrijken weten gewoon met hun kapitaal geen blijf. Jaarlijks verkassen Belgische bedrijven voor meer dan 400 miljard euro naar belastingparadijzen.[2] Het jaarlijks verlies aan belastinginkomsten voor België door belastingontduiking en -ontwijking wordt geschat op 30 miljard euro, denk daarbij onder andere aan de wildgroei van managementvennootschappen.

Jaarlijks krijgen bedrijven bovendien miljarden cadeau van de overheid in de vorm van loonsubsidies en kortingen op werkgeversbijdragen, zonder dat daar daadwerkelijke tegenprestaties tegenover staan op het gebied van werkgelegenheid, lonen of investeringen. In 2025 bedroeg die gulle steun bijna 24 miljard euro. 

Geld zat. Als we nog maar een klein deel van deze bedragen belasten of aanspreken, dan is een begrotingsoverschot zelfs vlot mogelijk. Het straffe is dat voor ‘het geld halen waar het zit’ een groot politiek draagvlak bestaat. Een recente peiling geeft aan dat 80 procent van de bevolking voorstander is van een extra belasting op grote vermogens. 

Dat overweldigend hoge percentage is doorheen de jaren vrij constant gebleven, maar heeft zich nog nooit vertaald in daadwerkelijke actie. Je kan niet anders dan vaststellen dat de kloof tussen de politieke klasse en de gewone bevolking bijzonder groot is. 

Klimaat, hoezo?

Een andere olifant in de kamer van de huidige begrotingsgesprekken is het klimaat. Volgens het Belgische Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering CERAC, kostten de hittegolven van de voorbije zomer de Belgische economie ongeveer 6 miljard euro. Dat is meer dan de helft van wat De Wever probeert te besparen. 

Je zou dan verwachten dat deze begroting wordt aangewend om serieuze investeringen te plannen, zowel om klimaatverandering tegen te gaan als om zich eraan aan te passen. Daarvan is geen sprake, men steekt de kop in het zand en het is wachten op nieuwe regenrampen, droogtes of hittegolven. 

Verzet meer dan ooit noodzakelijk

Het belang van deze begroting kan niet overschat worden. Achter de cijfers schuilt een fundamentele politieke strijd over welke samenleving we willen en wie de rekening daarvan gepresenteerd krijgt. Kiezen we voor welfare of warfare? Kiezen we voor het beschermen van de sociale zekerheid, voor werkbaar werk, goede gezondheidszorg en onderwijs, en een stevig klimaatplan, of gaan we voor militarisering en de afbraak van de welvaartsstaat? 

Maar er is meer aan de hand. Deze begroting kadert in een poging om de krachtsverhoudingen te wijzigen ten nadele van de sociale bewegingen en de wereld van de arbeid, ten voordele van het bedrijfsleven. Ons toekomstig maatschappijmodel staat op het spel. 

Daarom is verzet meer dan ooit noodzakelijk. Het afgelopen jaar was het aantal stakingsdagen uitzonderlijk hoog. Opvallend is dat de steun voor protestacties en stakingen niet afneemt, maar juist groeit. In Vlaanderen steeg deze steun het afgelopen jaar van 59 naar 67 procent, in Wallonië van 78 naar 82 procent en in Brussel van 77 naar 81 procent.

Krachtig verzet zal nodig zijn om de begroting in de juiste richting te krijgen. De grote betoging van 9 oktober komt alvast juist op tijd.

Lees ook het uitstekend themanummer van Lava over het verzet tegen Arizona. 

Notes:

[1] In 2024 gaven we 1,3 procent uit aan defensie, daar moet dus 3,7 procent bovenop. Met een bnp van 642 miljard euro in 2025 komt dat neer op 23,8 miljard euro. 

[2] In 2023 (meest recente cijfer) ging het om 465 miljard euro, in 2022 om 457 miljard euro. 

Bron: DeWereldMorgen.be

Het vergeten begrotingsprobleem: de krimpende belastingbasis

by admin | okt 5, 2026 | Verkiezingen 2024

Wie het Belgische tekort wil begrijpen, moet niet alleen naar de uitgaven kijken maar ook naar de miljarden aan inkomsten die verloren gingen.

In tegenstelling tot de rest van de Eurozone is de budgettaire situatie van België sinds 2000 trendmatig verslechterd. Terwijl in 2000 de Belgische begroting in evenwicht was, kijken we nu aan tegen een tekort van meer dan 5% van het bbp. Vanwaar komt die verslechtering?

We kunnen het laatste kwarteeuw in twee periodes onderverdelen. Voor en na de financiële crisis. Voor en tijdens die crisis (2000-2012) zien we dat de uitgaven veel sterker stijgen dan de inkomsten. Dit is verantwoordelijk voor de toename in het tekort gedurende die periode. Na de crisis is het omgekeerd. Gedurende 2013-2025 daalt de trend van de uitgaven lichtjes terwijl de inkomsten sterk dalen. Die laatste daling is verantwoordelijk voor de verslechtering van de budgettaire situatie in die periode.

Terwijl in de pre-2013 periode de oorzaak van de budgettaire verslechtering te vinden is in stijgende uitgaven die onvoldoende gedekt zijn door ontvangsten, is de trendmatige verslechtering in de post-2013 periode vooral het gevolg van de trendmatige inkrimping van de belastingbasis. En noteer dat in die laatste periode, afgezien van de jaren van de Covid-crisis, voortdurend gesaneerd werd in de uitgaven zodat die ook effectief daalden (als percent van het bbp). En toch bleven de begrotingstekorten zich opstapelen. De oorzaak? De daling van de overheidsontvangsten met 3% van het bbp. Dat is zomaar even 21 miljard euro.

Inkrimping van de belastingbasis

Vanwaar komt die inkrimping van de belastingbasis?

Er is, ten eerste, de verschuiving van nogal wat Belgen met hogere inkomens uit het statuut van werknemer naar een statuut dat hen toelaat hun wedde te registreren als winst van een vennootschap. Op die manier hebben deze Belgen hun belastingen en sociale bijdragen drastisch kunnen verminderen en hebben ze geprofiteerd van een gunstigere fiscale behandeling binnen hun vennootschap.

Die tendensen hebben bijgedragen tot het merkwaardig fenomeen dat de belastingdruk in België vanaf een bepaald inkomensniveau helemaal niet meer progressief is. Die belastingdruk stijgt aanvankelijk met het inkomen. Maar vanaf de top 20% van de inkomens begint de belastingdruk te dalen. De top 10% geniet van een belastingdruk van 40%, de top 5% van 37% en, ongelooflijk maar waar, de top 1% gaat gebukt onder een belastingdruk van 23%, een belastingdruk die beduidend lichter is dan wat de groep met de laagste inkomens (0-20%) moet torsen. De Belgen met de sterkste schouders dragen de minste last dankzij het feit dat ze zich hebben kunnen onttrekken aan de normale en zware belastingdruk die de meeste Belgen wel treffen.

Er is nog een tweede factor die gezorgd heeft voor een uitholling van de belastingbasis. Die situeert zich in de indirecte belastingen en de sociale bijdragen. Beide vormen van belastingheffing zijn gedurende de laatste decennia door opeenvolgende regeringen aangewend als instrument van economisch en sociaal beleid. Zo werden btw-tarieven verlaagd voor specifieke sectoren (bouw, horeca, energie) om bepaalde beleidsdoelen te realiseren. In de sociale zekerheid werden patronale bijdragen verlaagd om tewerkstelling van doelgroepen te bevorderen of om de competitiviteit van ondernemingen te versterken.

Het resultaat van dit beleid is dat een lappendeken van speciale tarieven werd gecreëerd. Een situatie die mensen ertoe aanzet activiteiten te verplaatsen of aan te passen om van de gunstigere tarieven te genieten. Het effect van deze ontwijkingsoperaties is dat vele beleidsdoelstellingen niet worden gehaald. Wat wel vaststaat is dat ze de belastingbasis uithollen en het moeilijker maakt voor opeenvolgende regeringen om begrotingstekorten weg te werken.

Juiste diagnose graag

Het terugdringen van het Belgische begrotingstekort dringt zich op. Maar die moet gebaseerd zijn op een juiste diagnose van de oorzaken van de begrotingsontsporing sinds de financiële crisis.

De diagnose die door de regering-De Wever wordt gedaan (en die door een groot deel van de traditionele media wordt ondersteund) is dat de te hoge uitgaven de enige oorzaak zijn van het grote begrotingstekort. Dat was in grote mate het geval voor de financiële crisis. Dat is veel minder zo sinds 2013 wanneer de inkrimping van de belastingbasis meer dan de stijgende uitgaven verantwoordelijk was voor de stijgende begrotingstekorten.

De schatting die ik gemaakt heb, is dat de krimpende belastinggrondslag sinds 2013 heeft geleid tot minder inkomsten ten belope van 21 miljard euro. Het zou moeilijk te begrijpen zijn als een dergelijke grote bron van budgettaire ontsporing niet zou worden opgenomen in de begrotingsbesprekingen van de federale regering.

Het lijkt erop dat dit niet zal gebeuren, ondanks het feit dat een linkse partij deel uitmaakt van de coalitie. Het grootste deel van de inspanningen van de regering-De Wever focust op uitgavenverminderingen. Slechts weinig aandacht wordt besteed aan het opkrikken van de belastinggrondslag, vooral omdat in de coalitie bepaalde partijen een veto hebben uitgesproken tegen een verhoging van de belastingen.

Nochtans kan de belastinggrondslag opgekrikt worden zonder de belastingtarieven te verhogen. Honderdduizenden belastingbetalers, met typisch hogere inkomens, zijn gedurende de laatste decennia kunnen ontsnappen aan een belastingheffing waaraan de meeste andere Belgen zich niet kunnen onttrekken. Het volstaat de vele achterpoortjes te sluiten die door de wetgever gedurende de laatste decennia in het belasting- en sociale zekerheidsstelsel werden ingebouwd om de 10 miljard te vinden waar de regering naar op zoek is.

Bron: Sampol.be

Guy Verhofstadt over het succes van het populisme: “De liberale democratie is een mislukt experiment”

by admin | sep 7, 2026 | Verkiezingen 2024

“Verkiezingen gaan niet langer over de richting die een land moet uitgaan, maar over de vraag of de democratie overleeft.” Waar komt dat populistische succes vandaan? Voormalig premier Guy Verhofstadt maakte een gedurfde analyse en lanceert een rist oplossingen.

Eind maart 2023 was Guy Verhofstadt (Anders) voor een gastcollege aan de Harvard-universiteit. In zijn vrije tijd kuierde hij langs de vele boekhandels in Boston. De voormalige Belgische premier stond versteld van het aantal politieke boeken. Talloze politicologen hielden de crisis van de Amerikaanse democratie tegen het licht. “Denken over politiek beleeft er een enorme hausse, alleen helaas niet bij de politici zelf”, zegt hij grinnikend. Wat hij in Boston aanschafte, vormde de basis voor zijn boek De burger in opstand, dat dinsdag verschijnt bij De Arbeiderspers.

Verhofstadt heeft altijd veel geschreven. Zijn legendarische Burgermanifesten schudde begin jaren 90 de politieke verhoudingen op. Maar met De burger in opstand, waarin hij op zoek gaat naar de wortels van het populisme, heeft hij zijn magnum opus beet. Zijn analyse is grondig, veelzijdig, intelligent en gedurfd. Ook reikt hij bevlogen remedies aan, typisch voor een politicus die zichzelf, ook op zijn 72ste nog, als een hemelbestormer ziet.

Nochtans verliet Verhofstadt twee jaar geleden het Europees Parlement en daarmee de politiek. Hij was ontgoocheld. “Niemand durft daar een vuist te maken. Ik vond het nuttiger om een boek te schrijven dan om daar te blijven zitten.”

Uw boek opent met: “De tijd zal uitmaken of de aanstelling van Donald Trump even rampzalige gevolgen heeft als de aanstelling van Adolf Hitler.” Dat is een straffe binnenkomer.

(lacht) “Na die inleidende paragraaf haakte mijn literaire agent in de VS meteen af. De zelfcensuur daar is een beangstigende evolutie, een duidelijk teken van de crisis van de liberale democratie. De jaren 30 echoën.”

“Veel politicologen dachten dat de democratie in de VS zich na de eerste ambtstermijn van Trump zou reinigen van dat extreemrechtse gedoe. Het omgekeerde gebeurde, juist omdat Trump op 6 januari 2021 opriep tot een staatsgreep. Die datum wordt nu door de populisten verheerlijkt, de oproerkraaiers worden gerehabiliteerd … (grijnst) De vergelijking met de Bierkellerputsch van Hitler in 1923 heb ik geschrapt.”

Ook straf: de liberale democratie beschouwt u als een mislukt experiment. Voor een liberaal is dat vloeken in de kerk.

“Vloeken? Dat is gewoon een vaststelling. In 1989 schreef Francis Fukuyama dat de onweerstaanbare combinatie van liberale democratie en vrije markt het einde van de geschiedenis zou inluiden. Dat viel dik tegen. Landen als Rusland en China zijn autocratieën gebleven. Bovendien mislukten alle nieuwe democratische bewegingen: de Arabische Lente, Iran, Hongkong, Wit-Rusland, Georgië …”

“Ook hieven we de ideologische tegenstellingen op. Socialist, liberaal, christendemocraat: plots was het allemaal hetzelfde. Politiek ging niet meer over visie, maar over pragmatiek. Ik vond het indertijd geweldig dat de socialisten vielen voor deregulering, de totale implosie van de ideologie zag ik echter niet aankomen. Doordat de socialisten halve liberalen werden, verloor de middenklasse haar klassieke beschermheren.”

“Het politieke centrum degradeerde tot een leegte zonder zuurstof, de middenklasse verzeilde in het kamp van de rechts-populisten. Die hebben slechts een minuut nodig om uit te leggen wat er volgens hen gebeurt: de Chinezen duwen u uit uw job, de migranten duwen u uit uw land en uw cultuur. Verkiezingen gaan niet langer over de richting die een land moet uitgaan, maar over de vraag of de liberale democratie overleeft. Nederland is eraan ontsnapt. Maar wat zal er in Duitsland, Frankrijk of het Verenigd Koninkrijk gebeuren?”

Niet alleen de ideologie is zoek volgens u, u speurt tevergeefs naar politiek talent.

“Een politiek mandaat spreekt niet meer tot de verbeelding. Zelf kan ik het niet meer doen, maar ik hunker naar een jongeling uit binnen- of buitenland die met een radicaal boek of manifest alles onderuithaalt. Maar er zijn geen manifesten meer. Zo verdampt elke ideologie.”

“Ideologie geeft richting aan de publieke opinie, ze omschrijft hoe de samenleving in elkaar zit en wat er moet gebeuren om ze beter te maken. En welke richting geven de populisten? De achteruitgang zal morgen groter zijn dan vandaag, de ondergang wenkt. Tegenover de these van het populisme moet een antithese worden neergezet. Iets wat het gesleutel aan het belastingssysteem of de sociale zekerheid overstijgt.”

Populisten hebben hun succes deels te danken aan hun framing van het migratieprobleem. Valt daar iets tegenover te zetten?

“Het antimigratiegevoel is niet toegenomen, zij die tegen migratie zijn, klinken alleen luider. En politici zwengelen de angst aan. Toen de extreemrechtse Noor Anders Breivik vijftien jaar geleden tientallen mensen doodschoot, vond bijna iedereen zijn manifest, dat over omvolking ging, van de pot gerukt. Tegenwoordig neemt elke mainstream rechtse politicus dat woord in de mond.”

“Migratie is een realiteit, en mensen zijn bang. Maar meer dan taal of ras ligt religieuze fragmentatie daaraan ten grondslag. (klopt op tafel) Daarom mogen we niet toegeven als het gaat over gebruiken die vloeken met onze liberale waarden. Verenigingen of scholen moeten bijvoorbeeld het recht hebben om het dragen van de hoofddoek te verbieden.”

Ook het kapitalisme is verantwoordelijk voor de malaise, schrijft u.

“De ongelijkheid is uitgerekt, het digitale tijdperk gaat gepaard met buitensporige monopoliewinsten. Mensen starten niet met gelijke kansen, voor loontrekkers is het onmogelijk om rijk te worden. Kapitaal floreert meer dan arbeid. En met een overheidsbeslag van meer dan 50 procent zijn de grenzen van de herverdeling bereikt. Daarom moeten we het bezit van kapitaal democratiseren. Van elke arbeider moeten we een kapitalist maken, met een stuk van zijn bedrijf in zijn bezit.”

De kerngedachte van uw boek is take back control. De burger moet terug het gevoel het gevoel krijgen dat hij ertoe doet.

“Ik houd niet van het woord gevoel, mensen moeten effectief greep krijgen. Greep krijgen op de politiek en de economie, dat was de motor achter de Franse en de Amerikaanse revolutie. Tweehonderd jaar later stellen we vast dat het loze beloften waren. De middenklasse dreigt te verdwijnen: ze krijgt steeds minder van de economische taart en ze doet er politiek niet meer toe.”

Een deel van de oplossing is volgens u meer inspraak voor de burger.

“Voor mij blijft het een grote werf voor de toekomst. Ons representatief systeem voldoet niet, maar ik geloof evenmin in de gelote democratie die David Van Reybrouck voorstelt. Dat is een gokspel zonder legitimiteit. Zwitserland heeft met zijn geïnstitutionaliseerde referendum een tweede pijler. Ik verwerp occasionele referenda, zoals het Brexit-referendum, die splijten de samenleving. Ik wil verder gaan: ik stel voor dat elke burger ervoor kan kiezen om zelf aan het politieke spel deel te nemen, in plaats van zich te laten vertegenwoordigen. Digitaal moet dat kunnen. Die burgers kunnen uitgroeien tot een echte machtsfactor.”

Enkele van uw remedies zijn erg hoog gegrepen: het opsplitsen van techgiganten, democratische allianties op wereldvlak …

“Oh, maar het opknippen van de techgiganten is in Europa heel makkelijk. Wat hebben de Amerikanen met Tiktok gedaan? Ze hebben moederbedrijf Bytedance verplicht om het te verkopen. Op basis van de concurrentieregels kan de EU perfect hetzelfde doen. Maar ze doet net het omgekeerde.”

“Natuurlijk zijn sommige ideeën niet voor morgen. Maar ik mag toch het einddoel schetsen? Ik geef een voorbeeld: het ETS-systeem van de EU (dat de handel in uitstootrechten regelt, red.) zou zich beter uitspreiden over de hele wereld. Nu loopt de EU tegen haar grenzen aan.”

Het eerste hoofdstuk leest als beknopte memoires.

“Ik zie toch een lijn in mijn denken. (lachje) Eens begrotingsminister, altijd begrotingsminister, dat Baby Thatcher-achtige kantje ben ik nooit kwijtgeraakt. De Rwanda-tragedie (Verhofstadt bood in 2000 zijn excuses aan in Kigali namens de Belgische regering, omdat België zijn blauwhelmen uit Rwanda weghaalde terwijl de genocide volop aan de gang was, red.) leerde me evenwel dat het materiële niet allesbepalend kan zijn. Het goede gebeurt niet spontaan, dat moet worden afgedwongen. Wanneer je alles op zijn beloop laat, ontstaat er geen ideale samenleving.”

“Als ik terugkijk op die Burgermanifesten: veel daarvan hebben we niet gerealiseerd. Ik stak te veel energie in de vraag of er stemrecht dan wel stemplicht moest zijn. De echte uitdaging is natuurlijk om burgers echt te laten deelnemen aan het democratische proces. Dat luik heb ik onvoldoende uitgewerkt.”

U vertelde in uw eerste interview als premier dat het succes van uw regering mocht worden afgewogen tegen de neergang van Vlaams Belang.

“Dit boek gaat over de doorbraak van het populisme, ik kan dus moeilijk zeggen dat ik geslaagd ben. Maar ten tijde van de Burgermanifesten scoorde Vlaams Belang minder goed, want er was een alternatief. Dat is ook mijn punt: we moeten terug naar de visionaire politiek, ook al klinkt die dromerig en utopistisch. Het populisme is gebaseerd op wraak, op afkeer, op afgunst. Mensen hebben geen hoop voor de toekomst, dus vallen ze terug op rancune.”

Dit moeten opwindende tijden voor u zijn. Dankzij de gebiedshonger van Trump naar Groenland groeit er een sense of urgency in Europa.

(haalt de schouders op) “En dan? Verandert er iets? Friedrich Merz, Emmanuel Macron en zelfs Bart De Wever zaten de afgelopen week alweer bijeen om het probleem van de competitiviteit op te lossen. Maar een echte eengemaakte markt, een Europese defensiegemeenschap incluis, blijft voorlopig uit. Alleen voormalig voorzitter van de Europese Centrale Bank Mario Draghi pleit daar nog voor. Hij is een redelijke mens, geen fanatiekeling zoals ik. Ik was natuurlijk zo onnozel om als premier al in 2005 de eengemaakte markt te promoten met mijn boekje De Verenigde Staten van Europa.”

“We moeten naar die defensiegemeenschap. Met het optrekken van het budget naar 2 procent van het bbp lossen we onze defensieproblemen niet op. Nee, we verkwanselen nog wat meer geld. We geven nu al veel meer uit dan de Russen en staan toch zwakker. En dan zegt mijn goede vriend Mark Rutte, secretaris-generaal van de Navo, dat die Europese defensiepijler er niet komt. Welke landen gaan er troepen sturen als Rusland Estland binnenvalt? Polen misschien. En Litouwen. Van de Amerikanen zijn we niet zeker.”

Misschien zoekt de Europeaan geborgenheid in de natiestaat?

“De publieke opinie is sinds de inval in Oekraïne gekanteld, 80 procent van de Europeanen wil meer Europa. Toch durven de politici niet door te pakken, omdat ze zwaarder tillen aan hun nationale leiderschap. Ze willen geen macht afstaan. En daar gaat de politiek natuurlijk over: macht. Maar met dat Europese project verdwijnen de natiestaten niet. Geen enkel land noch cultuur zou verdwijnen.”

Heeft het liberalisme in België nog een toekomst?

“Zeker, maar het gevoerde beleid kunnen we moeilijk liberaal noemen. Een liberale kijk, op het scherp van de snee zoals ik het in mijn boek beschrijf, kan een enorme voedingsbodem zijn. Als ze dat capteren als een ander kapitalisme, een andere democratie en een andere wereldorde, dan kan ik daar best mee leven. “

“In 2003 haalden we 26 procent bij de verkiezingen, nu nog 8. We waren lang te zeker van onszelf. We dachten dat het liberalisme had gewonnen. Niks ging ons tegenhouden. Wij liberalen zijn allemaal te gemakzuchtig geworden.”

Bron: De Standaard

Waar blijft het licht aan het einde van de tunnel?

by admin | sep 7, 2026 | Verkiezingen 2024

Het politieke najaar is begonnen. De eerste minister heeft meteen de krijtlijnen voor de begrotingsbesprekingen duidelijk gemaakt. Ook de andere partijen laten even in hun kaarten kijken, waardoor iedereen beseft dat het moeilijke onderhandelingen zullen worden, al ontkennen verschillende politici dat een val van de regering nakend is. Maar ook andere moeilijke dossiers, zoals de wet over de woonstbetredingen die in het najaar moet worden goedgekeurd, verhogen de moeilijkheidsgraad. En dan is er nog de PS die keihard oppositie voert. Soms zelfs onder de politieke gordel.

1. De slechte begrotingscijfers

Eerste minister Bart De Wever geeft geen persconferenties en nauwelijks interviews, en toch staat zijn visie op de begroting breed uitgesmeerd in alle kranten. Schaarste creëren heeft soms een groot rendement. Dat is het gevolg van de truc met de informele briefing: een uiteenzetting over de begroting voor alle politieke journalisten, zonder geciteerd te worden.

De uitgangspunten van de eerste minister worden trouwens gedeeld door sommige andere politieke partijen. De minister van Begroting, Vincent Van Peteghem van CD&V, voegt er in De Morgen zijn accenten aan toe. “We moeten de wereld het signaal geven dat we de zaak onder controle hebben. We hebben maatregelen nodig die meteen renderen, niet over 20 jaar.”

Dat is volgens de minister van Begroting de inzet van deze begrotingsonderhandelingen. “Faalt de regering, dan hebben we niet alleen iets uit te leggen aan de burgers. Dan nemen de financiële markten ons te grazen.”

Want de rentelast op de schuld stijgt snel. Dat is een internationaal fenomeen, maar hoe hoger de schuld, hoe groter het effect van die stijging. “De helft van het voorspelde tekort gaat dan op aan rentebetalingen. Daarbij komt een lek in de inkomsten. Dat verklaart mee het blijvende primaire tekort: we krijgen onze uitgaven onvoldoende gedekt. En ja, die uitgaven blijven ook stijgen, vooral door de vergrijzing.”

De eerste minister zou het liefst van al enkele maatregelen nemen die elk een groot bedrag opleveren. Zoals een btw-verhoging, een idee van Van Peteghem. “De btw-aanpak van de vorige ronde is een mooi voorbeeld van hoe je jezelf in de problemen werkt met kleine maatregeltjes, omdat je de grote hervorming niet aandurft. Keep it simple.”

Maar de liberalen herhalen, nog voor de aanvang van de onderhandelingen, hun veto. “De MR komt op voor de koopkracht. Voor ons is een aanval op de btw dan ook onaanvaardbaar.” Dat zegt vicepremier David Clarinval in La Libre Belgique. En zijn voorzitter Georges-Louis Bouchez sluit ook nieuwe lasten uit. 

Opvallend is dat de eerste minister zelf geen voorstel op de tafel wil leggen. Hij heeft een mapje met een aantal ideeën, en wacht op de voorstellen van de andere partijen. De MR wil de uitgaven verminderen, en dus fors besparen. En de groei aanzwengelen. En ook dat is een axioma voor de eerste minister. “Als je wil dat meer mensen aan het werk willen gaan, moet je zorgen dat werken meer loont”, geeft ook Van Peteghem toe.

In elk geval zijn de cijfers die we voorgeschoteld krijgen heel negatief. We worden letterlijk rijp gemaakt voor de besparingen en belastingen die we zullen moeten ondergaan. En voorlopig klinkt er nauwelijks een positief geluid.

Er is op dit moment “geen licht aan het einde van de tunnel”, het beeld dat Wilfried Martens ooit gebruikte, of liever, niemand lijkt het licht te zien schijnen. Op 1 politicus na: Georges-Louis Bouchez. Die zei gisteren op zijn openingscongres dat de eerste minister te negatief communiceert. “Ik heb het daar al vele maanden over met de premier. Ik pleit ervoor om opnieuw wat bezieling en visie in de politiek te brengen.”

2. Woonstbetredingen

De woonstbetredingen is één van de belangrijke dossiers van het najaar, naast de begroting.

Een filmpje van 11.11.11 roept de parlementsleden op om het wetsontwerp niet goed te keuren. In het filmpje is te zien hoe een alleenstaande moeder met 2 minderjarige kinderen een schuilplaats zoekt in eigen huis terwijl er luid op de deur wordt gebonsd, en uiteindelijk de politie het huis binnenvalt.

In De Zevende Dag vindt minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) het filmpje misleidend. Volgens haar geldt het wetsontwerp alleen voor mensen die illegaal in het land verblijven, een gevaar zijn voor de openbare orde en systematisch niet meewerken aan een onderzoek. Bovendien is er nog een onderzoeksrechter die toestemming moet geven.

Verschillende burgemeesters, zoals Mohamed Ridouani (Vooruit) van Leuven of Jean Spinette (PS) van Sint-Gilles, hebben al een resolutie laten goedkeuren om de wet – wanneer die is goedgekeurd – niet toe te passen. En net dat irriteert de minister. “Brusselse burgemeesters klagen aan dat in Brussel mensen zonder papieren op hun straten rondzwerven, maar zelf zijn ze niet bereid een van de instrumenten om de criminaliteit te bestrijden, toe te passen.” 

De vraag blijft of alle parlementsleden van Vooruit en Les Engagés dit ontwerp zullen goedkeuren. In elk geval hebben zowel minister van Begroting Vincent Van Peteghem (op Radio 1) als MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez dit weekend een val van de regering “onverantwoord” genoemd. En wanneer politici zeggen dat er geen verkiezingen komen, worden ze vaak net voorbereid.     

3. Een film uit 1971

De PS-burgemeester van Charleroi, Thomas Dermine, heeft het moeilijk met de manier waarop de strijd tegen de drugshandel wordt gevoerd. Hij vindt dat de haven van Antwerpen niet streng genoeg controleert, waardoor de drugs steden als Brussel kunnen overspoelen. “Antwerpen is the weak entry point van de Europese drugssmokkel”, zegt hij letterlijk in De Standaard.

Drie ministers uit Antwerpen zijn daar volgens hem voor verantwoordelijk. Jan Jambon die bevoegd is voor de douane, Annelies Verlinden die te weinig agenten van de federale gerechtelijke politie inzet, en de eerste minister die niets doet. Dermine spreekt over de ‘Antwerp Connection’. Dat is een verwijzing naar de populaire film ‘The French Connection’ uit 1971, waarin New York wordt overspoeld door Franse drugs vanuit Marseille. Het is een keiharde politiefilm in een rauwe, realistische stijl, beloond met 5 Oscars. 

Volgens Dermine staan de drie Antwerpse ministers “veel te dicht bij het Antwerpse zakenleven”. Met de verwijzing naar de politiefilm suggereert hij wel dat de Antwerpse politiek en de misdaadmaffia met elkaar verweven zijn. Maar zover wil Dermine niet gaan.

“Mijn punt is dat de Antwerpse zakenwereld en het leadership van deze regering heel dicht bij elkaar staan. Daardoor zijn die politici zich erg bewust van de industriële en logistieke belangen van hun copains, die zo veel mogelijk vrij spel moeten krijgen voor hun economische activiteiten. Daardoor is er te weinig oog voor een situatie die alle stadscentra degradeert. Het gebeurt onbewust, maar het gebeurt wel.”

Metaforen zijn altijd handig in politieke communicatie. Ook tijdens het debat in de commissie gebruikte PS-Kamerlid Ridouane Chahid hetzelfde beeld. Het is dus uitgewerkt door de PS-spindoctors, maar hier gaat de PS toch heel kort door de bocht. Want zonder bewijzen is het een slag onder de politieke gordel.

Bron: VRT.NWS