Als gevolg van de oorlog in Iran is de Belgische inflatie in april in één maand tijd gestegen van 1,65 procent naar 4,01 procent, leren nieuwe cijfers van het statistiekbureau Statbel. Eerder op de dag was de berekening van die inflatiecijfers uitgemond in een politieke storm.
De werkgeversorganisatie VBO blokkeerde eerder op de dag de publicatie. Ze stelt dat de inflatie verkeerd berekend wordt en dat dat de werkgevers op kosten jaagt.
De eis is dat de regering instemt met een berekeningsmethode die hogere energieprijzen geleidelijker laat wegen op de inflatie.
De oorlog in het Midden-Oosten neemt een stevige hap uit de portefeuille van de Belg. De prijzen stegen in april ruim dubbel zo snel als de maand daarvoor, leren cijfers van het Belgische statistiekbureau Statbel. Terwijl de inflatie in maart 1,65 procent bedroeg, is die in april gestegen tot 4,01 procent. Het is van januari vorig jaar geleden dat de inflatie nog boven 4 procent lag.
Die forse klim is voornamelijk te wijten aan de hogere energieprijzen: aardgas was bijvoorbeeld 23 procent duurder dan een maand eerder, de prijzen voor motorbrandstoffen liggen 12,3 procent hoger dan in maart. De kerninflatie, die geen rekening houdt met de prijsevolutie van de energieproducten en de onbewerkte voedingsmiddelen, bedraagt 3,55 procent in april. Een maand eerder was dat 2,72 procent.
De publicatie van de inflatiecijfers had behoorlijk wat voeten in de aarde. Statbel kon de data pas bekendmaken nadat federaal minister van Werk David Clarinval (MR) ze had goedgekeurd. Dat is uitzonderlijk, want doorgaans neemt de indexcommissie van Statbel, waarin ook de vakbonden en werkgevers zijn vertegenwoordigd, dat op zich. Maar die slaagde er woensdag niet in een consensus te vinden na protest van de werkgeversorganisatie VBO.
‘Al twee weken zeggen we dat de methodologie om de inflatie te berekenen niet klopt in deze tijden van fel stijgende energieprijzen’, zegt Pieter Timmermans, de gedelegeerd bestuurder van het VBO. ‘Dat is voor ons problematisch, omdat dat hoge cijfer via de automatische indexering van de lonen rechtstreeks doorsijpelt in de kosten van bedrijven.’
En zo is de publicatie van de maandelijkse inflatiecijfers, doorgaans een technocratische kwestie, plots uitgemond in een politiek gevecht.
‘Het is urgent’
De Groep van Tien, waarin de vakbonden en de werkgevers op nationaal niveau met elkaar overleggen, raakte het vorige week eens over een advies aan de regering om de inflatie anders te berekenen. Ze stelt voor de gas- en elektriciteitsprijzen niet langer te vergelijken met het niveau van een jaar eerder, maar een gemiddelde van de voorbije twaalf maanden te berekenen.
Het VBO stelt dat een foute berekening van de energie-inflatie leidt tot een te snelle indexering van de lonen en dus tot te hoge kosten voor werkgevers.
De logica daarachter is dat gezinnen niet iedere maand van energiecontract veranderen en velen een contract met een vaste prijs hebben. De stijgende prijzen op de energiemarkt raken hen dus maar met vertraging. Het is dan ook niet logisch om zo’n stijging meteen volledig op te nemen in het inflatiecijfer. De vakbonden zijn het eens met die andere methodologie.
Het zit Timmermans hoog dat de regering die andere berekening niet wil omarmen, terwijl ze wel een deal van 80 miljoen euro maakte om de energiekosten voor de bevolking te milderen. ‘Een deel van de kosten daarvan is voor de rekening van de bedrijven. Het was een mooi pakket geweest als daarin de nieuwe inflatiemethodologie meegenomen was.’
Ondertussen blijven de oude regels van kracht, waardoor de publicatie van een fors gestegen officieel inflatiecijfer kan leiden tot de automatische indexering van lonen. ‘Ik had dit signaal liever niet gegeven’, zegt Timmermans. ‘Maar het is urgent.’
Ramkoers met regering
Het toont hoe de werkgevers op ramkoers zijn geraakt met de federale regering. In de bedrijfswereld is de ergernis over de regering gegroeid door de traagheid van de hervormingstrein, de blokkade rond dossiers als de uitbreiding van de flexi-jobs en de administratieve rompslomp die het gevolg is van sommige compromissen.
Het leidde ertoe dat de werkgevers hun kar keerden over de gedeeltelijke indexering. Terwijl ze het plan aanvankelijk omarmden, keerden ze het de rug toe toen alle details bekend werden. Die maakten niet alleen de complexiteit duidelijk, maar toonden ook dat aan de werkgevers een sociale bijdrage wordt gevraagd waarvan het bedrag nog altijd niet bekend is en die voor onbepaalde tijd doorloopt.
Lees meer
Centenindex is belastingverhoging met dikke saus erover
Het voordeel van de gedeeltelijke indexering werd daarmee in de ogen van de bedrijfswereld een nadeel. Ook professor Gert Peersman (UGent) spreekt van een ‘belastingverhoging met een dikke saus erover’.
Cijfergevecht
Ook de vakbonden willen de gedeeltelijke indexering weg, maar dan om een andere reden. Ze vinden dat alle lonen voluit moeten meestijgen met de inflatie.
ABVV-voorzitter Bert Engelaar steunt daarom het aanpassen van de methodologie om de energieprijzen trager te laten doorsijpelen in het officiële inflatiecijfer, maar vindt dat in afwachting daarvan de demarche van het VBO over het blokkeren van de inflatiepublicatie niet kan.
De regering is er ondertussen nog altijd niet van overtuigd dat ze haar centenindex moet laten vallen, zoals de sociale partners vragen, om die te vervangen door een gewone indexering die trager loopt wegens de andere berekening van de energieprijzen. Tussen de sociale partners en de regering is een cijfergevecht bezig over de impact op de begroting van beide voorstellen.