Kardinaal Robert Prevost is gekozen tot nieuwe paus en leider van de Rooms-Katholieke Kerk. De Amerikaan heeft de naam paus Leo XIV aangenomen.
Dat kondigde de Franse kardinaal Dominique Mamberti aan met de Latijnse woorden ‘Habemus Papam‘ (We hebben een paus) voor een menigte van tienduizenden mensen op het Sint-Pietersplein.
Paus Leo verscheen op het centrale balkon van de Sint-Pietersbasiliek, ongeveer zeventig minuten nadat witte rook uit een schoorsteen boven de Sixtijnse Kapel was opgestegen. Dit betekende dat de 133 kardinalen die daartoe bevoegd waren een nieuwe leider hadden gekozen voor de 1,4 miljard leden tellende kerk. Leo riep op tot „vrede voor alle volkeren”.
De 69-jarige Prevost, afkomstig uit Chicago, heeft het grootste deel van zijn carrière als missionaris in Peru doorgebracht en werd pas in 2023 kardinaal. Hij heeft weinig media-interviews gegeven en spreekt zelden in het openbaar. Voorafgaand aan het conclaaf riepen sommige kardinalen op tot continuïteit met Franciscus’ visie van meer openheid en hervorming. Andere kardinalen zeiden dat ze de klok wilden terugdraaien en oude tradities wilden omarmen.
Leo XIV wordt de 267e katholieke paus na het overlijden vorige maand van paus Franciscus, die de eerste Latijns-Amerikaanse paus was en de kerk twaalf jaar had geleid. Franciscus voerde een reeks hervormingen door en maakte debat mogelijk over verdeeldheid zaaiende kwesties zoals de wijding van vrouwen en een betere inclusie van lhbti-katholieken.
Rerum Novarum
Het is niet echt duidelijk of het toevallig is dat de nieuwe paus zichzelf Leo XIV noemt naar zijn illustere voorganger Leo XIII die de encycliek Rerum Novarum uitvaardigde.
Rerum Novarum is een pauselijke encycliek die werd uitgevaardigd door paus Leo XIII op 15 mei 1891. De naam betekent letterlijk “Over de Nieuwe Dingen” en de tekst richtte zich op de sociale en economische situatie van arbeiders in de 19e eeuw.
De encycliek legde de basis voor de sociale leer van de Katholieke Kerk en behandelde thema’s zoals:
- Rechtvaardig loon voor arbeiders.
- Vakbonden als middel om arbeiders te beschermen.
- Solidariteit met de zwakkeren.
- Kritiek op zowel ongebreideld kapitalisme als marxistisch socialisme.
Rerum Novarum had een grote invloed op de katholieke arbeidersbeweging en inspireerde later sociale hervormingen en vakbonden wereldwijd. Je kunt de volledige tekst van Rerum Novarum vinden op RK Documenten en Wikipedia.
Er zijn nog meerdere sociale encyclieken die voortbouwen op de principes van Rerum Novarum. Voor de geïnteresseerden geven we hier enkele belangrijke:
- Quadragesimo Anno (1931) – Paus Pius XI, over de economische crisis en sociale rechtvaardigheid.
- Mater et Magistra (1961) – Paus Johannes XXIII, over sociale vooruitgang en de rol van de staat.
- Populorum Progressio (1967) – Paus Paulus VI, over economische ontwikkeling en armoedebestrijding.
- Laborem Exercens (1981) – Paus Johannes Paulus II, over de waarde van arbeid.
- Sollicitudo Rei Socialis (1987) – Paus Johannes Paulus II, over solidariteit en ongelijkheid.
- Centesimus Annus (1991) – Paus Johannes Paulus II, ter herdenking van 100 jaar Rerum Novarum.
- Caritas in Veritate (2009) – Paus Benedictus XVI, over ethiek en economie.
Toch zouden de kerken wel meer kunnen doen om de armen te helpen. Er zijn verschillende gevallen waarin kerken hun eigen leer niet volledig naleven. Dit kan gaan om sociale kwesties, financiële praktijken of machtsstructuren die niet overeenkomen met hun oorspronkelijke principes. Hier zijn enkele voorbeelden:
- Sociale rechtvaardigheid en armoedebestrijding – Sommige kerken prediken solidariteit met de armen, maar bezitten enorme rijkdommen en vastgoed.
- Machtsmisbruik en schandalen – Er zijn gevallen waarin religieuze instellingen betrokken zijn geweest bij misbruikschandalen, terwijl ze juist bescherming en ethiek zouden moeten bevorderen. Denk aan het kindermisbruik door bisschoppen en priesters.
Politieke inmenging – Sommige kerken nemen politieke standpunten in die haaks staan op hun leer van neutraliteit en vrede. Dit kan leiden tot controverses en spanningen binnen gemeenschappen. Hier vind je een artikel over corruptie binnen de kerk.