Sommige sectoren maken in de voorbije economische crisis meer winst dan in 2019.
Er zouden dan ook aanzienlijke middelen kunnen worden vrijgemaakt om de huishoudens
en bedrijven die onder de crisis te lijden hebben, te ondersteunen.
Wanneer bijvoorbeeld de luchtvaart of de bakkerijsector in moeilijkheden verkeert,
weten de mensen dat. De vertegenwoordigers van die sectoren luiden de noodklok zodat iedereen op de hoogte is en de overheid bijspringt. Zo kreeg Brussels Airlines, een dochteronderneming van Europa’s grootste luchtvaartmaatschappij Lufthansa, tijdens de COVID-19-pandemie 290 miljoen euro overheidssteun van België. Wanneer daarentegen een sector recordwinsten maakt, blijft het oorverdovend stil. De wereldwijde voedselgigant Cargill bijvoorbeeld heeft sinds de verhoging van de prijs van zijn basisproducten in 2020, de publicatie van zijn financieel verslag stopgezet.
Maar juist nu maken veel bedrijven overwinsten, en dat zijn niet alleen gas- en elektriciteitsproducenten. Het is dus belangrijk dat we weten wie ze zijn. De crisis moet immers door iemand betaald worden.
En dat zullen ofwel de werkers zijn die er niet om gevraagd hebben en er niet verantwoordelijk voor zijn, ofwel zij die er onbedoeld van profiteren of mee de inflatie veroorzaakt hebben.
In totaal bedraagt de overwinst in vergelijking met 2019 25 miljard euro.
Dit is een enorm bedrag, dat overeenkomt met tien jaar financiering van de NMBS.
Met overwinst bedoelen we de bijkomende winst in vergelijking met wat werd gerealiseerd eind 2019, dat voor de ondernemingen een zeer goed jaar kan genoemd worden. Zo bekomen we een overzicht van de sectoren die recordwinsten boeken. De gebruikte winstindicator is het bruto-exploitatieoverschot, dat wil zeggen de winst vóór investeringen, financieel resultaat en belastingbetalingen. Dat wordt vergeleken met de evolutie van de loonmassa zodat het contrast heel duidelijk wordt en we het discours van de werkgevers, die de oorzaak van de inflatie leggen bij de loonindexering, kunnen onderuithalen.
In de meeste sectoren stijgen de winsten tussen begin 2021 en medio 2022 in vergelijking met 2019. In de maakindustrie (metaal-, voedings- en farmaceutische ondernemingen…) nemen ze toe met 5 miljard euro, in de energie- en vastgoedsector met 4 miljard euro, en in de financiële sector en bedrijfsondersteunende activiteiten (consultancy, schoonmaak, beveiliging, uitzendwerk…) met 3 miljard euro. Hier is geen sprake van post-COVID-19-vertekening aangezien de recordwinsten worden vergeleken met de winsten van het jaar 2019.
In totaal bedraagt de overwinst in vergelijking met 2019 25 miljard euro. Dit is een enorm bedrag, dat overeenkomt met tien jaar financiering van de NMBS. Er zouden dus aanzienlijke middelen kunnen worden aangewend om de gezinnen en de ondernemingen die onder de crisis te lijden hebben, te ondersteunen. Dat is een kwestie van politieke keuze. De regering heft een overwinstbelasting in de energiesector, maar overwinsten moeten overal belast worden.
Waar komen die overwinsten vandaan?
In sommige sectoren zijn ze het gevolg van een stijging van de productie. Dat is bijvoorbeeld het geval in de goed boerende uitzendsector. In de meeste sectoren is de winsttoename evenwel te wijten aan een verhoging van de verkoopprijzen. Toen de prijzen zowat overal de hoogte in gingen hebben veel ondernemingen dat aangegrepen om hun eigen prijzen aanzienlijk op te drijven, in veel grotere mate dan de toename van hun onkosten.
In de maakindustrie, de financiële sector of de bouw is de overwinst bijna volledig te danken aan de stijging van de verkoopprijzen. Van de 25 miljard euro overwinst tussen begin 2021 en medio 2022 is 18 miljard het resultaat van prijsverhogingen. Die overwinsten zijn dus gerealiseerd door de facturen voor de Belgische, Europese of andere bevolkingen die goederen en diensten van de Belgische bedrijven kochten, te verhogen.
De huidige inflatie is niet zomaar een algemene verarming. Het is een massale overdracht van rijkdom.
De huidige inflatie is dus niet zomaar een algemene verarming. Het is een massale overdracht van rijkdom. Een overdracht tussen landen (naar gasproducerende landen), tussen bedrijven (naar de ondernemingen die hun prijzen kunnen verhogen ten koste van andere) en ook van arbeid naar kapitaal. Tijdens de crisis van 1974 kregen de werknemers een loonsverhoging van 25 % bij een inflatie van 16 %, maar de machtsverhouding zag er toen heel anders uit. Om in de huidige economische crisis een massale overdracht van rijkdom van arbeid naar kapitaal te voorkomen, hebben we nu zo goed als dezelfde machtsverhouding nodig. Bron: https://lavamedia.be
En internationale bedrijven maken nog meer winst.
BP, Shell en ExxonMobil: meer dan 100 miljard dollar winst.
De olie- en gasconcerns strijken recordwinsten op door de prijzenhausse onder impuls van de oorlog in Oekraïne. De vraag is nu: hoe besteden ze die inkomsten? Hernieuwbare energie is slechts gedeeltelijk aan de orde.
De cijfers doen duizelen: de winst van de Britse oliereus BP is in 2022 meer dan verdubbeld tot 27,7 miljard dollar (25,8 miljard euro). In 2021 streek het bedrijf nog 12,8 miljard dollar op; toen de grootste winst in acht jaar. En BP is lang niet de enige energietitaan die zichzelf op de borst kan slaan. Ook die andere supermajor Shell heeft in 2022 een recordwinst geboekt. De inmiddels volledig Britse maatschappij rapporteerde een winst van 42,3 miljard dollar (38,4 miljard euro). Bij de Amerikaanse sectorgenoot ExxonMobil gaat het zelfs om 56 miljard dollar (52 miljard euro). Wat betekenen de miljardenwinsten van de fossielebrandstofspelers voor hun investeringsstrategie, en de wereldwijde klimaatplannen? BP heeft alvast de plannen teruggeschroefd om zijn olie- en gasproductie tegen 2030 aanzienlijk te verminderen. Na de bekendmaking van de recordwinst verklaarde CEO Bernard Looney dat de investeringen in olie- en gaswinning met 8 miljard dollar worden verhoogd. Daarbij zou de oliemaatschappij zich richten op “kortcyclische, snel terugbetaalbare mogelijkheden met lagere bijkomende operationele emissies”, schrijft de Financial Times. Investeringen in de energietransitie – hernieuwbare energie, waterstof, biobrandstoffen, batterijen – worden met hetzelfde bedrag, 8 miljard dollar, opgetrokken. Het concern gold in de sector lang als een van de meest ambitieuze in duurzaamheid, en had als een van de eerste aangekondigd zijn koolstofuitstoot tegen 2050 tot nul te willen herleiden. Ook had BP eerder beloofd dat de emissies bij de productie tegen het einde van dit decennium met minimaal 35 procent zouden zijn afgezwakt, weet BBC. Vandaag verklaarde BP echter dat het nu mikt op een vermindering van de uitstoot met 20 tot 30 procent .Het bredere plaatje: Big Oil tast weer in de geldbuidel voor… olie. Het onderzoeksbureau S&P Global schat dat in de hele oliesector vorig jaar ongeveer 450 miljard dollar werd gepompt in upstream – alle activiteiten die te maken hebben met het zoeken naar en winnen van fossiele brandstoffen. Dit jaar kan het nog hoger uitvallen, bericht The Economist.In het eerste coronajaar 2020, toen de vraag naar olie werd vernietigd omdat de wereldwijde economie tot stilstand kwam, ging het nog om 350 miljard dollar; het laagste investeringsniveau in vijftien jaar. Daarnaast ontwaart The Economist een andere trend: er wordt op andere plaatsen geboord naar olie. BP ontdoet zich volledig van zijn Mexicaanse olieactiva en zal naar verluidt uit projecten in Angola, Azerbeidzjan, Irak, Oman en de Verenigde Arabische Emiraten stappen.
Er zijn momenteel zo’n 234 knelpuntberoepen. De lijst kent weer heel wat nieuwkomers, van podiumtechnicus over maatschappelijk werker tot keukenmedewerker. Wie graag snel werk wil, doet er goed aan om een opleiding te volgen voor een knelpuntberoep.
Een knelpuntberoep is een beroep waarvoor werkgevers moeilijk geschikte kandidaten vinden. Elk jaar publiceert onze studiedienst een lijst met de knelpuntberoepen in Vlaanderen. Er zijn drie oorzaken voor een knelpuntberoep:
Een kwantitatief tekort: er zijn te weinig kandidaten beschikbaar op de arbeidsmarkt
Een kwalitatief tekort: de kandidaten hebben niet de juiste ervaring of vaardigheden.
Werkomstandigheden die kandidaten afschrikken: weekendwerk, laag loon, zwaar werk of werkonzekerheid.
Meer knelpuntberoepen ondanks crisis
Ook dit jaar is de lijst van knelpuntberoepen weer langer geworden. In vergelijking met vorig jaar tellen we 27 knelpuntberoepen meer. Ondertussen is 36 procent van de beroepen een knelpuntberoep.
Ondanks de economische crisis blijft er krapte op de arbeidsmarkt en is de zoektocht naar geschikte medewerkers er niet makkelijker op geworden.
Corona en vergrijzing
Een deel van de nieuwe knelpuntberoepen zijn een gevolg van de coronamaatregelen. De sectoren die lang op slot waren, kregen te kampen met personeelstekorten toen ze weer open mochten.
Tijdelijk werklozen kozen voor meer werkzekerheid en maakten de overstap naar een ander beroep. Denk maar aan de nieuwe knelpuntberoepen hotelreceptionist, reisagent en podiumtechnicus.
Daarnaast weegt de vergrijzing zwaar op de arbeidsmarkt. Er gaan veel ervaren werkkrachten op pensioen, die moeten vervangen worden. En in de gezondheidssector moeten minder mensen voor een toenemend aantal ouderen zorgen. Nieuwe knelpuntberoepen
Bodemonderzoeker
Installateur liften
Rioollegger
Supportmedewerker ICT
Maatschappelijk werker
Medewerker uitvaartdiensten
Hotelreceptionist
Hulpkok grootkeuken
Keukenmedewerker
Verkoper
Winkelmedewerker
Reisagent
Onderhoudsmedewerker luchtvaartuigen
Werktuigkundige scheepvaart
Slachter
Operator spinnerij
Industrieel plaatbewerker
Diamantbewerker
Sociaal verpleegkundige en gespecialiseerd verpleegkundige kinderverzorging
Heftruckchauffeur en reachtruckchauffeur
Trein- en metrobestuurder
Podiumtechnicus
Top-10
Beroepen in de zorg, bouw en schoonmaak overheersen al enkele jaren de top 10 van de knelpuntberoepenlijst. Dat is dit jaar niet anders:
Verpleegkundige
Werfleider
Technicus industriële installaties
Schoonmaker bij mensen thuis
Bestuurder trekker-oplegger
Onderhoudsmecanicien
Calculator bouw
Medewerker in de fruitteelt
Accountant – belastingadviseur
Industrieel elektrotechnisch installateur
Voor elk van de beroepen uit deze top-10 bieden we je verschillende erkende opleidingen aan.
Ben je werkzoekend, dan hoef je er niets voor te betalen, krijg je een verplaatsingsvergoeding en terugbetaling van je kinderopvang en behoud je je uitkering.Bekijk de volledige lijst van alle 234 knelpuntberoepen. Bron: VDAB
Boekvoorstelling door Jef Peeters Op 6 maart stelt Jef Peeters zijn boek voor Economie in meervoud. Economie als de zorg voor het gezamenlijke levensonderhoud van mens en natuur gaat om veel meer dan over markten, kopen en verkopen, en omvat een grote diversiteit aan praktijken. Ontsnappen aan de dictatuur van de markt betekent dan allereerst om die diversiteit te zien en te erkennen. Dit boek brengt een aantal belangrijke benaderingen uit dit veelkleurige plaatje voor het voetlicht, van gemeenschapspraktijken als commons en coöperaties, over publieke diensten tot not-for-profit-ondernemingen. Praktisch: 6 maart om 19.30u in het Wereldcafé in Leuven. Wil je er graag bij zijn, schrijf je dan hier gratis in!
Een nieuwe maand, nieuwe maatregelen, wijzigingen van de wetgeving, enz. Hierbij een kort overzicht. • NMBS trekt tarieven op De NMBS trekt vanaf februari haar tarieven op. Gemiddeld gaat het om een stijging met zo’n 9 procent. De verhoging is nodig om de gestegen werkingskosten, zoals energieprijzen en inflatie, deels te drukken. School- en woon-werkabonnementen worden 9,73 procent duurder. De prijs van andere producten gaat met 8,73 procent omhoog. Zo kost een ‘Senior Ticket’ voor 65-plussers binnenkort 7,80 euro (+0,60 euro) en een ‘Youth Ticket’ tot 26 jaar 7,10 euro (+0,50 euro). Een gewone tienrittenkaart (‘Standard Multi’) wordt 9 euro duurder, tot 93 euro digitaal of 96 euro op papier. Ook het boordtarief, de toeslag voor wie een vervoersbewijs koopt op de trein, stijgt van 7 euro naar 9 euro. Daarnaast gaat de Diabolo-toeslag, voor ritten van en naar Brussels Airport, omhoog. Die bedraagt vanaf 1 februari 6,40 euro, in plaats van 6,20 euro. • MIVB lanceert flexibel ticket Ook de Brusselse openbaarvervoermaatschappij MIVB voert vanaf februari aanpassingen door. Ze houden rekening met het veranderde pendelgedrag sinds de coronapandemie. Een traditioneel abonnement is niet meer voordelig voor wie maar twee tot drie dagen per week naar kantoor moet. Die werknemers kunnen voortaan gebruikmaken van een nieuw flexibel ticket van 75 ritten dat gedurende 90 dagen geldig is. • Tijdskrediet wordt ingeperkt De mogelijkheden en de uitkeringen voor tijdskrediet en thematische verloven, zoals ouderschapsverlof, en loopbaanonderbreking voor ambtenaren worden ingeperkt. Voltijds tijdskrediet met uitkering nemen kan enkel nog voor kinderen tot 5 jaar. Halftijds of een vijfde tijdskrediet opnemen voor kinderen tussen 5 en 8 jaar oud kan wel nog altijd. Daarnaast wordt het totale aantal maanden waarin men tijdskrediet kan opnemen teruggeschroefd van 51 tot 48. Ook de anciënniteitsvoorwaarden voor het tijdskrediet worden aangescherpt. Om tijdskrediet met het motief “zorg voor een kind” op te nemen, moesten werknemers tot nog toe minstens 24 maanden hebben gewerkt voorafgaand aan het tijdskrediet, vanaf 1 februari wordt dat 36 maanden. Er komt ook een tewerkstellingsvoorwaarde in het bedrijf van 12 maanden voor voltijds tijdskrediet. Wie deeltijds werkt, krijgt toegang na 24 maanden tewerkstelling. De verhoging van de uitkering voor het tijdskrediet met motief ‘zorg voor een kind’ voor wie 5 jaar anciënniteit heeft of meer, wordt afgeschaft. Voortaan geldt de basisuitkering. Aan de voorwaarden voor het opnemen van ouderschapsverlof – maximum vier maanden per kind – verandert er niets, maar anciënniteitstoeslagen en supplementen verdwijnen voor werknemers van ouder dan 50 jaar. Dat geldt ook voor de loopbaanonderbreking. • Pelletcheque aan te vragen Wie vooral met pellets verwarmt en voldoet aan de voorwaarden voor de pelletcheque ter waarde van 250 euro, kan vanaf 1 februari een aanvraag indienen op de site van de FOD Economie. Er komt ook een webapplicatie. Wie al gebruik kon maken van de mazoutcheque, de cheque voor propaan in bulk of de federale premie voor het basispakket gas, komt niet in aanmerking. Ook wie al het sociaal tarief geniet voor gas, maakt geen kans. Een andere voorwaarde is dat de pellets in een tankwagen of op palletten geleverd moeten zijn, in een bestelling van minstens 500 kilogram en dat tussen 1 juni vorig jaar en 31 maart van dit jaar. Wie de cheque aanvraagt, zal een kopie van de factuur en een bewijs van betaling moeten voorzien. De aanvragen kunnen gebeuren tot en met 30 april. • Medicijn ook terugbetaald voor kleine kinderen Het dure geneesmiddel Kaftrio, voor de behandeling van mucoviscidose, zal vanaf 1 februari ook voor kinderen van 6 tot 11 jaar volledig terugbetaald worden. Sinds 1 september wordt het al terugbetaald voor kinderen vanaf 12 jaar die in aanmerking komen. De terugbetaling is wel afhankelijk van een aantal medische criteria. Kaftrio verbetert de longfunctie, zorgt voor een vermindering van het aantal opstoten, doet de nood aan antibiotica afnemen en geeft mucopatiënten een betere levenskwaliteit. Er is ook overeengekomen om de monotherapie Kalydeco voor patiëntjes vanaf 4 maanden terug te betalen. Dat geneesmiddel herstelt de zout-waterbalans in de luchtwegen, waardoor de slijmen dunner worden en de longen beter worden beschermd. Die therapie wordt nu al terugbetaald vanaf 2 jaar. • Apothekers ingeschakeld om gebruik van slaapmiddelen af te bouwen Vanaf 1 februari kan de huisarts een behandeling door de apotheker voorschrijven om patiënten te helpen om het dagelijkse gebruik van slaapmiddelen af te bouwen. Het gaat over slaapmiddelen op voorschrift, op basis van benzodiazepines en aanverwante producten, zoals Zolpidem en Lormetazepam. De apotheker bereidt dan capsules met een geleidelijk afnemende hoeveelheid medicatie. Patiënten moeten niet extra betalen voor de dienst. Ze betalen alleen de medicatie die de apotheker verwerkt in de bereidingen. Volgens minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) worden er in België elk jaar 400 miljoen dosissen slaapmiddelen gekocht. Er worden dus elke dag meer dan een miljoen dosissen geslikt in ons land. “Mensen vragen vandaag hun apotheker al vaak om medisch advies”, zegt Vandenbroucke. “Die vertrouwensband en hun expertise bouwen we verder uit, door de apotheker actief in te schakelen voor de afbouw van overmatig gebruik van slaapmiddelen.” Voor het eerste jaar van het project is 150.000 euro uitgetrokken. Daarmee kunnen zowat 650 tot 1.000 patiënten geholpen worden (afhankelijk van het afbouwprogramma, hoe vaak zij bij de apotheker moeten langsgaan). Er zijn nog meer initiatieven op komst. Zo zullen patiënten die chronisch vijf of meer verschillende geneesmiddelen per jaar nemen, vanaf 1 april ook een beroep kunnen doen op hun apotheker om de medicatie goed in te nemen en de nodige begeleiding te krijgen.
Nieuwe ontwikkelingen stellen lerarenteams altijd voor nieuwe vragen. ChatGPT doet dat ook: verzwijgen, verbieden of kritisch omarmen? Voor informatica- en AI-leraar Robbe Wulgaert (Sint‑Lievenscollege Gent) werkt alleen de laatste optie. 4 inzichten uit zijn klas en de lerarenkamer.
ChatGPT is meer dan een party trick
Robbe Wulgaert: “‘Wie deed al iets met ChatGPT’, vroeg ik mijn leerlingen uit het derde secundair. Tot mijn verbazing gingen slechts 3 vingers de lucht in. Ze kenden de chatbot als een machine die via artificiële intelligentie grappige vragen beantwoordt of op 30 seconden je huiswerk overneemt. Feestje! Maar we wilden dieper inzicht krijgen.”
“Daarom deden we samen een experiment. Achter mijn rug verdeelden de klassen zich in 3 groepen voor een schrijftaak over filterbubbels. Groep 1 pende (graag) alles zelf, groep 2 liet de computer alle werk doen, groep 3 mixte beide vormen. De vraag van 1 miljoen: kan ik als leraar alle teksten aan de juiste groep toewijzen?”
“Als een volbloed detective zette ik de kennis van mijn vak en leerlingen in, maar ook detectie- en vertaalmachines om alle teksten correct te plaatsen. In de les deelde ik mee wat mijn smoking gun was. Non-argumenten en inhoudelijke fouten, zinsbouw, woordkeuze en anglicismen hielpen me. ‘Een bubbel is een manifeste bedreiging voor onze sociale cohesie’. Serieus? Welke derdejaar schudt dat plots uit zijn pen?”
“36 inschattingen zaten goed, maar 1 meisje sloop door al mijn controlepoortjes. De inschatting ‘deze tekst is 100% menselijk’ bleek fout. De leerling genereerde een eerste versie via ChatGPT. Ze schreef vervolgens goedgekozen info uit recente lessen in de tekst en zette die stilistisch naar haar hand. Een prima eindresultaat dat me op het verkeerde been zette. Onze conclusie: de machine levert een boeiende basis, maar neemt je schrijftaak nooit helemaal over. Maar ook deze vraag: levert de combinatie half mens, half robot de interessantste resultaten?”
ChatGPT is niet de doodsteek voor schrijfonderwijs
Robbe Wulgaert: “Leerlingen sluizen hun opdrachten door naar de pc en leren zelf niets, de angst voor dat doemscenario leeft op veel scholen. Logisch: het schrijfniveau van leerlingen is al bedroevend. ‘Terug naar pen en papier’ of ‘verbieden die handel’, hoor je soms. Maar wat doe je met Google Translate en Grammarly? Dat gevecht kan je niet winnen. Vraag maar aan de Amerikaanse leraren die in de jaren 60 op straat kwamen tegen de rekenmachines. Of aan de mensen die ooit dachten dat rollende tv’s de leraren zouden vervangen.”
“ChatGPT vraagt ons om schrijfonderwijs te herdenken, maar gooit het niet totaal op zijn kop. Misschien komen vooral thuistaken in het vizier. En eerlijk: hoe zuiver waren die vóór de komst van ChatGPT? Leerlingen surfen naar databanken vol boekbesprekingen, kopiëren Wikipedia-alinea’s en taalvaardige ouders grijpen de pen waardoor je onbedoeld de gezinscontext laat meewegen.”
Goed leren schrijven blijft belangrijk, dat verandert nietRobbe Wulgaert ICT- en AI-leraar
“Er liggen kansen om het anders aan te pakken: stel samen met je leerlingen een matrix op waarmee ze een eerste versie van een ChatGPT-tekst kritisch evalueren en bijspijkeren: hoe sterk is de inleiding, zitten de verwijswoorden goed, wat met de beeldspraak? En misschien geven we vanaf nu geen cijfer op de huistaak zelf maar op de verwerking in de klas: presenteer de hoofdlijnen, vergelijk de kwaliteit van de argumenten of werk er 2 extra uit met duidelijke bronvermelding.”
“Goed leren schrijven blijft belangrijk, dat verandert niet. Leerlingen snappen overigens zelf wel dat ze ook zonder de machine schrijfklussen moeten leren klaren. Dat vraagt sterk en klassiek taalonderwijs met veel oefenkansen in de klas. En ze ontdekken snel dat hoe meer tekstkennis en schrijfvaardigheid je bezit, hoe beter je de voorzet van ChatGPT verwerkt. Bovendien: teksten zijn als keukens. Er zal altijd vraag zijn naar vakmanschap dat het computermodel overstijgt.”
ChatGPT is geen (feilloze) feitenmachine
Robbe Wulgaert: “Rond ChatGPT is niet alle mist al opgetrokken. De machine zoog tot eind 2021 een gigantische berg data op en leert nu bij via gebruikers-feedback. Actualiteit is dus een zwakte, al beent hij die soms bij. Dacht hij oorspronkelijk dat het met The Queen stilletjes gaat, dan beseft hij nu misschien dat dat een understatement van jewelste was.”
“De chatbot hallucineert zich een weg met informatie die het zelf ‘verzint’ nadat het patronen opsloeg uit online teksten. Een algoritme voorspelt het vervolg: het weet dat in een zin met ‘school’ veel vaker ‘leerlingen’ voorkomt dan ‘kettingzaag’. Dat maakt de teksten niet alleen wat sterieler dan mensenwerk, maar veroorzaakt ook fouten.”
“‘Koning Albert stierf in een vliegtuigcrash’, vertelt ChatGPT stellig. Wellicht verwart hij met de eerste aap in de ruimte die te pletter sloeg bij de landing. En ‘De middeleeuwse samenleving was niet als de onze, de nieuwe rijken waren rijk’, tikt ChatGPT na een les geschiedenis. Even diepzinnig als ‘het nieuwe lid van de snorrenclub heeft een snor.’”
“Nog problematischer: de machine geeft in eerste instantie geen bronverwijzingen. Liever geen bronnen noemen dan toegeven dat hij zelf niet weet waar hij de mosterd haalt, denken de makers. Je kan wel doorvragen naar referenties, maar die zijn lang niet altijd correct. Dat zwakke punt kan je uitspelen: als een leerling een paper indient over inflatie of een spreekbeurt maakt over het klimaat, vraag je naar zijn bronnen.”
ChatGPT is boeiend lesmateriaal voor niet‑taalvakken
Robbe Wulgaert: “Wellicht is de urgentie om over ChatGPT na te denken het grootst bij taalleraren. Maar schrijftaken maken, gebeurt ook in andere vakken. Dus reflecteer je het best met de hele school over een aanpak. Bekijk daarbij hoe je de machine kan inzetten om leerlingen met leerproblemen over drempels te helpen en om te differentiëren: van 1 interessante tekst kan je 2 extra versies vragen met verschillende leesmoeilijkheid.”
“Los daarvan leent de machine zich inhoudelijk tot meer dan het plagiaat-debat. We kunnen leerlingen in lessen economie of P.A.V. laten nadenken over auteurschap. Stel: een leerling laat de machine een nieuw hoofdstuk schrijven over Harry Potter en een boekhandel dropt dat in zijn rekken. Wie verdient dan die 10 euro? De leerling, J.K. Rowling of het algoritme?”
“Je kan ethische kwesties aankaarten. Door ChatGPT te gebruiken, trainen we hem. Onze input – wat doet OpenAI met persoonsgegevens? – helpt het bedrijf in de strijd met andere spelers als Google om een sterkere versie te bouwen. Maar OpenAI is geen liefdadigheidsinstelling: moeten we voor de volgende upgrade betalen? En vinden we het oké dat Keniaanse werknemers voor een habbekrats in belabberde omstandigheden info moesten controleren op fouten, seksisme of racisme?”
“Tot slot: de machine kan je wat werk uit handen nemen. Als assistent-websitebouwer door codes voor te stellen of te debuggen, als sparringpartner wanneer je vastloopt in je lesvoorbereiding. Het kan 4 aanzetten leveren voor rapportcommentaren of puntige copy voor een post op de school-Facebook als je vastloopt in dezelfde beelden, woorden of formuleringen. Je kan zelfs vragen wat goede leerstrategieën zijn voor een bepaalde les.”
“Al die toepassingen kennen 1 rode draad: het antwoord van ChatGPT blijft een basis waarop je verder moet werken en correcte info van luchtballonnetjes moet scheiden. Op zijn topmomenten kan de tool je voor 85% brengen waar je wil geraken. Maar die laatste 15% vraagt nog altijd een menselijke toets.”
Wij gebruiken cookies om de werking van onze website te verbeteren
Functional Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistics
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door uw Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een website of over verschillende websites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.