Het onderwijs zet zich maar beter schrap als Vlaams Belang ooit aan de macht komt. In een brochure legt de partij uit hoe ze “uit bescherming van de vrijheid” linkse denkbeelden wil opsporen en aanvechten, onder meer met meldpunten en sancties. Bron: De Standaard
“We zijn in een cultuurstrijd verwikkeld”, schrijft Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken in de aanhef van de veertig pagina’s tellende brochure Cultuurstrijd. “Die is gestart door links, dat inmiddels geradicaliseerd is en zichzelf nu woke noemt.” Vlaams Belang noemt zich daarbij de enige partij die “de absurditeiten niet alleen wil aanwijzen, maar ook actief wil aanvechten”.
Al bij de voorstelling van het verkiezingsprogramma bleek vooral het Vlaamse onderwijs de gebeten hond. In de uitgebreidere brochure spreekt Vlaams Belang over “vergif” in de samenleving en een “virus” dat zich verspreidt. “Alles begon in de academische wereld, aan de universiteiten en hogescholen. Het logische gevolg is dat de studenten ernstig beïnvloed raken door het gedachtegoed. Het woke denken sijpelt op die manier organisch door naar de curricula van de lagere en middelbare scholen.”
Het blijft in de brochure vaag en onduidelijk hoe dat “vergif” en dat “woke denken” zich nu precies manifesteren in het Vlaamse onderwijs. Woke dient vooral als containerbegrip voor allerhande vormen van wat de partij “politiek correct denken” noemt, zoals “genderideologie”, “dekolonisatie”, “bodypositivity” of “aanvallen op tradities”. Om dat een halt toe te roepen, wil ze verregaande controlemaatregelen doorvoeren als ze aan de macht komt.
Onderzoeksleider
De partij wil eerst en vooral een “onafhankelijk onderzoek naar de aanwezigheid van de woke ideologie in het hele Vlaams onderwijs”. Een nieuw op te richten wetenschappelijke commissie moet “woke censuur en vrijheid van onderwijs” systematisch onderzoeken. Bovendien moet de Vlaamse overheid daarvoor een onderzoeksleider aanwijzen. Die krijgt de vrijheid om “extra onderzoeksvragen te stellen, zelf experts aan te wijzen en vertegenwoordigers van de instellingen en personeel uit te nodigen”. Die ruime macht voor de onderzoeksleider is volgens de partij nodig om “elk vermoeden van overheidsbemoeienis zo veel mogelijk uit te sluiten”.
De partij richt wel specifiek de pijlen op het autonome hoger onderwijs, “waaronder met name de UGent, HOGent, Erasmushogeschool Brussel en Howest”. Die instellingen moeten “hun zaken opnieuw op orde krijgen” en hun raden van bestuur moeten “geherdemocratiseerd” worden. Vlaams Belang heeft het onder meer over “manifest machtsmisbruik, zelfs vanuit de top van de instellingen die allemaal tot het staatsonderwijs behoren” en wil in de raden van bestuur een proportionele afvaardiging van de politieke partijen installeren voor “democratische controle”. De partij zegt wel niet over welk machtsmisbruik het dan precies gaat.
Daarnaast pleit Vlaams Belang voor “een overkoepelende tuchtcommissie die sanctionerend kan optreden” in gevallen waarbij academisch personeel of ingeschreven studenten “censuur zouden opleggen aan collega’s, leidinggevenden, ondergeschikten, studenten of derden die betrokken zijn bij hun academische opdracht”. Aan de ene kant benadrukt de partij dat ze “geen individuele docenten viseert”, aan de andere kant stelt ze wel dat er “bij ernstige gevallen van machtsmisbruik en discriminatie niet alleen sensibiliserend en beleidsmatig, maar ook sanctionerend moet kunnen worden opgetreden”. Welke sancties dat zijn, daar spreekt de partij zich nog niet over uit.
Behalve die onderzoeksleider wil Vlaams Belang ook een nieuwe regeringscommissaris installeren in de schoot van de Vlaamse regering. Die moet niet alleen toezien op de naleving van de wetgeving door de onderwijsinstellingen, maar krijgt ook de opdracht om “structureel aandacht te hebben voor de invloed van de woke ideologie en vormen van censuur als gevolg daarvan”. De regeringscommissaris moet dat “monitoren en onmiddellijk melden aan de Vlaamse overheid”.
Meldpunten
Die commissaris wordt daarin onder meer bijgestaan door meldpunten waar studenten zelf leraren of professoren kunnen aangeven. Vlaams Belang heeft het letterlijk over “een meldpunt woke om de student te beschermen tegen excessen”. Want, zegt de partij, “in een links-dominante omgeving zoals sommige universitaire vakgroepen is het voor studenten niet altijd vanzelfsprekend om vrij van dogma’s hun mening uit te drukken”.
Een paar jaar geleden postte Tom Van Grieken op 1 september nog een Tiktok-filmpje waarin hij waarschuwde dat hij “in 2024 de rekening zou presenteren aan al die linkse leerkrachten”. De Vlaams Belang Jongeren riepen toen ook al op om “linkse taal in het klaslokaal” te melden via een formulier op hun website. De partij sluit niet uit dat er ook een meldpunt komt voor middelbare scholieren.
De partij verwijst daarbij naar het initiatief Hypatia, opgericht door een aantal Vlaamse en Nederlandse academici om woke incidenten in het hoger onderwijs aan te kaarten. “Dat moet verder worden uitgewerkt. Zo moeten ook individuele studenten discriminerende taal kunnen aangeven”, klinkt het in de tekst.
“Studenten staan in een zwakke positie ten opzichte van mensen met autoriteit, zoals leerkrachten, docenten en professoren. Studenten die het slachtoffer worden van woke denken of daaraan gekoppeld machtsmisbruik, discriminatie en intimidatie, moeten dat kunnen melden, zodat dit systematisch onderzocht kan worden”, klinkt het. “Daarvan gaat ook een signaalfunctie uit dat woke geen plaats heeft in ons onderwijs en dat iedereen zich daarvan bewust moet zijn.”
Zelf houdt Vlaams Belang in de brochure vol dat die verregaande maatregelen geen censuur zijn. “Onze oproep is geen aanval op de academische vrijheid en wil zeker niet leiden tot heksenjachten, net integendeel. Vlaams Belang wil de academische vrijheid en het democratische pluralisme net beschermen”, klinkt het.