Klassenjustitie in België

Klassenjustitie in België

Hard bewijs dat in België klassenjustitie heerst, vond auteur Yasmien Naciri niet. Voor haar nieuwe boek Klassenjustitie voerde ze een veertigtal gesprekken met advocaten en magistraten die wel heel wat pijnpunten in het Belgische gerecht blootleggen.

Onderneemster Yasmien Naciri (1991) werd jarenlang belaagd en gestalkt, tot op het punt dat er mensen aan haar huis stonden. Ze klaagde de daders aan en die werden veroordeeld tot een werkstraf en boete. Recht was geschied.

Naciri voelde zich opgelucht. Met haar Marokkaanse roots én indertijd beperkte financiële middelen om aan een advocaat te raken, vreesde ze een ongelijke behandeling. Ze zag ook hoe rechters in het publieke debat steeds vaker het verwijt kregen subjectief, activistisch of wereldvreemd te zijn. Zeker na de dood van Sanda Dia maakte de term klassenjustitie opgang.

Voor haar boek Klassenjustitie – Hoe blind is Vrouwe Justitia? dook Naciri in de wetenschappelijke literatuur en sprak ze met een veertigtal magistraten, academici en advocaten. Ze getuigen meestal anoniem, want kritische zelfreflectie binnen de magistratuur ligt gevoelig.

De dood van Sanda Dia en het gemediatiseerde proces was een van uw motivaties om dit boek te schrijven. Was die zaak een voorbeeld van klassenjustitie?

Yasmien Naciri: Het eerste uitgebreide artikel in Het Nieuwsblad over de doop van Sanda Dia bevatte alleen de bijnamen van de leden van Reuzegom, wier ouders uit de hogere klasse komen. Het was eerst niet duidelijk waarom die bijnamen werden gebruikt. Dat frustreerde me, want het contrast was groot met hoe mensen met een migratieachtergrond in andere zaken met initialen of een superdun balkje voor de ogen in de krant komen.

Dat de anonimiteit in de reguliere pers ook bleef na de veroordeling, was echt twee maten en twee gewichten. Dat gaf ruimte aan complottheorieën over hoe de leden van Reuzegom beschermd werden. Toen geloofde ik die theorie.

‘Ik geloof niet dat er in de zaak-Sanda Dia bewust klassenjustitie heeft gespeeld.’

Nu niet meer?

Naciri: Nee, ik geloof niet dat er in de zaak Sanda Dia bewust klassenjustitie heeft gespeeld. Van journalist Pieter Huybrechts, die die eerste reconstructie publiceerde, kreeg ik de uitleg waarom hij de bijnamen gebruikte: het was uit de WhatsApp-berichten die hij kon inzien niet duidelijk wie bij de doop aanwezig was en wie niet. Dat is toen niet duidelijk genoeg gecommuniceerd.

U hebt, zoals vele anderen, de ongecensureerde foto van de leden van Reuzegom met hun namen gedeeld in een story op Instagram. Hebt u daar spijt van?

Naciri: Ja, ik voel me daar schuldig om. Tijdens het schrijven van dit boek begon mijn geweten over die heksenjacht te knagen. Ik had dat niet moeten doen.

Uw boek heet Klassenjustitie, maar daarin lezen we dat u zelf een koele minnaar bent van die term.

Naciri: De term klassenjustitie lijkt te impliceren dat het probleem van discriminatie en vooroordelen zich alleen binnen justitie bevindt, terwijl  het een probleem is in de hele samenleving.

Conner Rousseau (Vooruit) kon in september 2023 via de rechtbank afdwingen dat een artikel over zijn racistische uitspraken niet bij HLN mocht verschijnen. Was dat een voorbeeld van klassenjustitie?

Naciri: Ja, absoluut. Die preventieve censuur zou je als gewone burger nooit gedaan krijgen. Ik vroeg magistraten of het zin heeft om lawaai te maken in de media over dossiers. Dan zeiden ze letterlijk: ‘Ja, mediatieke dossiers behandelen wij sneller door indirecte druk van buitenaf.’ Vooral dossiers van politici, of die zij onder de aandacht brengen, komen bovenop de stapel terecht. Dan vraag ik mij af: wat maakt hen belangrijker dan gewone burgers? Enkele advocaten gaven toe dat ze bewust zaken mediatiseren zodat ze sneller aan bod komen en om de publieke perceptie mee te krijgen.

Heeft media-aandacht impact op de rechtspraak?

Naciri: In België is daar geen onderzoek naar gedaan, maar uit Nederlands onderzoek blijkt dat media-aandacht een andere impact heeft op fraudeurs uit de hogere klasse of op pakweg drugscriminelen. Witteboordencriminelen die hard worden aangepakt in de media krijgen vaak een milder vonnis. Terwijl drugscriminelen net een zwaardere straf krijgen na media-aandacht. 

De magistratuur in ons land is overwegend wit en oud. Is dat problematisch?

Naciri: Ja, de legitimiteit van onze rechtsstaat hangt ervan af. Als justitie de samenleving niet weerspiegelt, groeit het wantrouwen. Bij mensen in armoede of met een diverse achtergrond is het wantrouwen in justitie groot. Vaak wordt dan gezegd: ‘Ze zijn te dom, laten we hen opleiden’. Dat is zeer paternalistisch. Het zijn net de rechters en advocaten die uit hun bubbel moeten treden om de voeling met de maatschappij te behouden. Justitie moet voor iedereen een dienstverlener zijn.

‘Ik verafschuw quota, maar ik vrees dat er geen andere mogelijkheid is om de magistratuur diverser te maken.’ Daarom pleit u voor een diversiteitsbeleid binnen justitie. Hoe moet dat concreet?

Naciri: Ik verafschuw quota, maar ik vrees dat er geen andere mogelijkheid is om de magistratuur diverser te maken. Zeker in de regio’s Antwerpen, Brussel en Gent weerspiegelen de daders en slachtoffers in de rechtbank de samenleving, terwijl de rechters vaak wit zijn. Als er geen quota komen, moet er op zijn minst gemonitord worden.

De onbewuste vooroordelen en wereldvreemdheid van sommige rechters zijn andere problemen die u aanklaagt.

Naciri: Van advocaten hoorde ik dat rechters in drugsdossiers vaak opvallend mild zijn ten opzichte van vrouwen met een migratieachtergrond. Onbewust worden zij als slachtoffer gezien, terwijl zij vaak medeplichtig zijn en donders goed weten met welk geld hun Hermes-handtas is gekocht.

Of denk aan de zaak-Acid. In de argumentatie van de rechter kwam voor dat hij de media opzoekt. Terwijl YouTube-video’s maken letterlijk zijn job is. Dat toont een gebrek aan kennis over de leefwereld van jongeren. Yasmien Naciri, Klassenjustitie. Hoe blind is Vrouwe Justitia?, Pelckmans, 384 blz., 27 euro   

Bron: Knack

Nultolerantie voor geweld tegen leerkrachten

De Vlaamse regering wil een nultolerantie hanteren voor geweld en bedreigingen tegen leerkrachten. Dat heeft Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) gezegd in de commissie Onderwijs van het Vlaams Parlement. Concreet zal de overheid zich altijd burgerlijke partij stellen. Het geweld tegen leerkrachten neemt toe en dat is alarmerend, vindt Demir.

“Verbale agressie is wekelijkse kost geworden”, zo getuigt leerkracht Jo.

Een recente video op sociale media liegt er niet om. Een Hasseltse leerling slaat een leerkracht vol in het gezicht. Helaas is het geen alleenstaand geval. Jongeren gebruiken in het algemeen steeds meer geweld, ook op school.

“We zien bij jeugddelinquentie dat de feiten die in het algemeen gepleegd worden, los van wat er op school gebeurt, ernstiger zijn dan vroeger. Dat is alarmerend. Er zijn heel wat signalen, ook maatschappelijk, dat daar iets gaande is”, zegt Demir. Ze laat het geweld in Vlaanderen daarom in kaart brengen.

“Wekelijkse kost”

Agressie op school is meer dan fysiek geweld, het kan ook verbaal zijn. En ook dat kan aankomen. Daar kan Jo Morato over meespreken. Hij is al 20 jaar klastitularis en leerkracht mechanica en duaal lassen in de 2e graad van het secundair onderwijs. “Ik heb dat fenomeen toch zien toenemen in de laatste 20 jaar. Leerkracht zijn is tegenwoordig meer dan alleen een vak geven.”

“Zelf heb ik nog geen fysieke agressie meegemaakt, maar verbale agressie is wekelijkse kost. Het gaat soms zelfs zo ver dat we de directie moeten bellen om een leerling weg te halen. Dat doet wel iets met een mens, maar je wil dat niet laten merken. Je wil dat de rest van de klasgroep verder kan.”

Jo vindt het belangrijk om verder te kijken dan een verbale uithaal. “De leerlingen nemen vaak frustraties mee naar school. Het is een uiting van woede en ik sta daar toevallig tussen. Ik probeer het wel zo veel mogelijk te relativeren en het niet persoonlijk te nemen.”

“Moedeloos”

“De ene dag ga je al beter om met die agressie dan de andere”, zo getuigt ook Karel (schuilnaam). Hij geeft al 25 jaar les in het buitengewoon onderwijs aan jongeren met een gedrags- en emotionele stoornis. Dagelijks krijgt hij te maken met verbale agressie.

“Fysiek geweld is veel verminderd. Nu gaat het over bedreigingen en je uitschelden. Je stelt je weerbaar op als leerkracht, maar soms komt dat hard binnen. Je blijft een mens van vlees en bloed met gevoelens.”

“Er zijn dagen dat ik thuis kom en al huilend in de zetel zit, bij manier van spreken. Je voelt je moedeloos omdat je weer gefaald hebt. Je probeert die jongeren iets bij te brengen en de dank daarvoor is een scheldpartij. Dat weegt ook op je gezinsleven.”

“Ik voel me gelukkig wel nog veilig op school, maar ik sta hier ook al erg lang voor de klas. Misschien is het voor jongere leerkrachten wel een brug te ver.”

Luisterend oor

Zowel Jo als Karel kunnen gelukkig rekenen op steun van hun collega’s. “Af en toe eens ventileren bij hen is belangrijk”, zegt Karel. “Als je ziet aan de collega’s dat ze het moeilijk hebben, dan ga je er naartoe. Een babbel doet enorm veel. Daardoor heb je het gevoel dat je er niet alleen voorstaat. Dat het probleem niet alleen bij jou ligt.”

Leerkrachten kunnen zich ook wapenen tegen agressie door extra opleidingen te volgen. Jo is al 20 jaar leerkracht en heeft intussen veel ervaring, maar vindt dat er in zijn opleiding niet genoeg aandacht was voor agressie. “De opleiding ging ervan uit dat zoiets in het reguliere onderwijs niet gebeurt.”

Er moet meer ingezet worden op opleidingen, vindt ook Iris Steenhout, criminologe aan de VUB. “Leerkrachten zien in hun studies wel een deeltje rond agressie. Maar we hebben nu ook heel wat zij-instromers in het onderwijs die dat gemist hebben. Zij weten niet altijd hoe ze zulke situaties moeten aanpakken. Vooral opleidingen rond de-escalatie en weerbaarheid kunnen nuttig zijn.”

Aftasten van grenzen

Steenhout voerde recent onderzoek naar agressie tegen leerkrachten in het secundair onderwijs. “Het gaat vooral om leerkrachten bespuwen, imitatiegedrag, verbale agressie en seksuele intimidatie. Ook fysieke agressie komt voor, maar hoe zwaarder de agressie, hoe zeldzamer.”

“Heel veel van de pesterijen hebben te maken met het aftasten van grenzen en het gezag van de leerkracht in vraag stellen”, zegt Steenhout. “Het middelbaar onderwijs bevat nu eenmaal een groep jongeren die proberen een plaats te vinden in de samenleving. Dat maakt deel uit van hun groei.”

“En daarbij krijgen ze ook nog eens te maken met hormonale schommelingen die hun gedrag beïnvloeden. Al wil dat natuurlijk niet zeggen dat je daardoor agressie moet gebruiken.”

Meldpunt

Het onderwijs moet beter gewapend worden tegen geweld.

“Herhaald agressie ondergaan leidt tot ontevredenheid, angstgevoelens, vermoeidheid en zelfs agressie of burn-out. In een tijd met een lerarentekort is dat toch iets om aandacht aan te besteden”, aldus Steenhout.

Daarin speelt ook het beleid van de school een belangrijke rol. “Het is vooral belangrijk om een luisterpunt te voorzien als school. Zo weet een leerkracht dat die ergens terechtkan.”

Jo kan op zijn school bijvoorbeeld aankloppen bij de leerlingenzorg en de pedagogisch directeur. En er is ook een meldpunt.

Scholen weten soms niet goed hoe ze agressie moeten aanpakken

Iris Steenhout, criminologe VUB

“Helaas zien we wel dat meldingen bij de school soms zonder gevolg blijven”, zegt Steenhout. “Scholen weten soms niet goed hoe ze agressie moeten aanpakken. Dan moeten ze extra ondersteuning durven te vragen.” “Maar het gebeurt ook dat scholen agressie niet bespreekbaar durven maken, omdat ze vrezen om de school in een slecht daglicht te zetten. Daar speelt dus onwil en dat is echt onaanvaardbaar.”

“Het leidt tot een slecht schoolklimaat waarbij je nog meer escalaties en uitval van leerkrachten gaat krijgen. Bovendien heb je als werkgever een plicht om te zorgen voor de veiligheid van je werknemers en je scholieren.” 

Bron: RTV NWS

Meer Vlaamse werklozen              

Vlaanderen telde eind oktober 211.168 werklozen, of 2 procent meer dan een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van arbeidsbemiddelaar VDAB.

Ruim de helft (51 procent) daarvan ontvangt een werkloosheidsuitkering. Hun aantal steeg 3 procent in vergelijking met oktober vorig jaar. En 41 procent van de werklozen waren voor hun inschrijving bij de VDAB niet beroepsactief. Het gaat om mensen met een leefloon, ziekte-uitkering of zonder uitkering. Hun aantal is op het zelfde niveau gebleven in vergelijking met een jaar geleden. Daarmee komt de werkloosheidsgraad – het aantal werkzoekenden zonder werk tegenover de Vlaamse beroepsbevolking – in oktober uit op 6,7 procent. Een jaar geleden was dat 6,6 procent.  

Bron: Belga

Vlaamse onderwijs- en welzijnssector hekelen samen “structurele onderfinanciering”

De welzijns- en onderwijssectoren in Vlaanderen hebben te kampen met een “aanhoudende structurele onderfinanciering” door de onvolledige of niet-indexering van hun werkingsmiddelen. Dat stellen de vier zorgkoepels en evenveel onderwijsverstrekkers in een mededeling, die ze gezamenlijk hebben verspreid. Ze vragen aan de Vlaamse regering om de besparingsmaatregel bij te sturen.

Het programmadecreet, dat vrijdag besproken wordt op de ministerraad van de Vlaamse regering, voorziet zowel bij onderwijs als welzijn geen volledige indexering van de werkingsmiddelen. Het gaat om de kosten die worden gemaakt voor onder andere energie, voeding, meubilair, en kantoor- en schoolmateriaal.

De vertegenwoordigers van de twee sectoren zijn daar niet over te spreken. Ze hekelen dat ze de voorbije jaren al meermaals op hun werkingsmiddelen moesten besparen. “Als de Vlaamse regering de werkingsmiddelen weer niet volledig gaat indexeren, komt de kwaliteitsvolle maatschappelijke dienstverlening ernstig in het gedrang”, zo staat in hun gezamenlijke mededeling.

Voor de welzijnssector gaat het om een maatregel die in 2010 door de Vlaamse regering werd ingevoerd, maar die nog altijd doorloopt. “Had een organisatie 100 euro aan werkingsmiddelen in 2010, dan zouden die door indexering vandaag 137 euro moeten bedragen. Maar door de niet-indexering van de werkingsmiddelen – en andere extra besparingen – is dat vandaag nog slechts 90 à 95 euro”, klinkt het.

De vertegenwoordigers van de onderwijssector zeggen dat ze sinds 2008 al regelmatig te maken hadden met een onvolledige of niet doorgevoerde indexering. “Had een school 100 euro aan werkingsmiddelen per leerling in 2008, dan zouden die door indexering in 2024 147 euro moeten bedragen.” Toch gaat het volgens hun berekingen vandaag slechts om 126 euro per leerling.

De mededeling is ondertekend door de zorgkoepels Vlaams Welzijnsverbond, Zorgnet-Icuro, SOM – de federatie van sociale ondernemingen en Zorggezind – netwerk thuiszorg. Aan de kant van de onderwijsvertrekkers gaat het om Katholiek Onderwijs Vlaanderen, GO! – Het Gemeenschapsonderwijs, Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten, Overleg Kleine Onderwijsverstrekkers. Ook verschillende onderwijsvakbonden ondertekenden de tekst.

Bron: HLN

Wat mogen we van Trump verwachten?

Wat mogen we van Trump verwachten?

Analyse – Marc Vandepitte

Trump heeft het voor de tweede keer gehaald. Wat mogen we van hem verwachten of vrezen op binnenlands en buitenlands vlak?

We kunnen natuurlijk niet in de toekomst kijken, maar wat vaststaat is dat zijn beleid in elk geval (nog) straffer zal zijn dan in zijn eerste ambtstermijn. In 2016 was Donald Trump een absolute outsider zonder ervaring in het besturen, zonder uitgewerkt plan en zonder netwerk van steun in Washington of binnen de Republikeinse Partij. Zijn agressievere ambities werden ingetoomd door functionarissen en wetgevers van de centrumrechtse mainstream van zijn partij.

Ondertussen heeft hij het partijapparaat helemaal naar zijn beeld herschapen. Deze keer heeft hij een stevig uitgewerkt plan en zal hij kunnen rekenen op een kern van ervaren en zeer trouwe aanhangers.

Hieronder een overzicht van ontwikkelingen waarvoor te vrezen valt.

Binnenland

1. Machtsgreep

Trump wil ongestoord kunnen regeren en alle eventuele weerstand vanuit het staatsapparaat aan banden leggen. Daartoe wil hij de hoogste rangen van de regering zuiveren. Er zijn plannen om ongeveer 50.000 ambtenaren te ontslaan en aan alle federale ambtenaren een loyaliteitstest op te leggen.

Het Pentagon[1] vreest dat Trump autoritaire figuren zal aanstellen in de topfuncties van de inlichtingendiensten en het leger, en misschien zelfs zal proberen om lagere officieren, die aan zijn kant staan, tegen de top van het leger op te zetten.

In het verleden heeft Trump zich al uitgesproken voor het inzetten van militairen tegen relschoppers of demonstranten. Op het einde van zijn eerste ambtstermijn heeft Trump naar verluidt de hoogste militaire leider van de VS gevraagd om Black Lives Matter-demonstranten neer te schieten.

Zoals bij zijn eerste ambtstermijn zal hij zoveel mogelijk volgzame rechters benoemen. Op onafhankelijke instellingen wil hij greep krijgen en hij denkt eraan om zo nodig subsidies af te schaffen, een idee waar de N-VA ook bij ons mee flirt.

2. Cultus van geweld

Met de 91 strafrechtelijke aanklachten tegen zijn persoon is Trump de emanatie van straffeloosheid. Zijn brutaal en provocerend taalgebruik stimuleert een cultus van geweld. In 2016 zei hij: “Ik zou midden op Fifth Avenue kunnen staan en iemand neerschieten, en ik zou geen kiezers verliezen.”

Zijn extreemrechtse gedachtengoed vindt gehoor bij een geradicaliseerde achterban. Eén op de vijf burgers in de VS gelooft vandaag dat geweld nodig kan zijn om de natie weer op de rails te krijgen. Tijdens zijn eerste ambtstermijn traden bewapende milities meer en meer op de voorgrond.

Naar schatting zijn er op dit momenten honderden paramilitaire groepen in de VS actief. Sommige beschikken over zware wapens. Ze tellen samen zo’n 50.000 leden. In het laatste jaar van zijn eerste ambtstermijn waren er bijna 500 incidenten van intimidatie of geweld door gewapende burgers, voornamelijk witte supremacisten en andere rechtsextremisten. De helft van dat geweld was gericht tegen demonstranten. Het doet denken aan de fascistische knokploegen in de jaren dertig.

Nu Trump opnieuw verkozen is, zullen deze milities zich gesterkt voelen en zullen ze nog meer van zich laten horen. Er dreigt grootschalig geweld. Aan wapens ontbreekt het in elk geval niet: zo circuleren er ongeveer 44 miljoen semiautomatische militaire geweren van het type waarmee Trump afgelopen campagneperiode werd beschoten.

Het is geweten dat de politie in de VS een lange geschiedenis heeft in het helpen van neonazi’s en rechtsextremisten. Daarnaast heeft Trump aangekondigd dat hij in de toekomst militairen wil inzetten tegen demonstranten en migranten. Ook denkt hij eraan om federale troepen te mobiliseren in door Democraten gecontroleerde steden.

3. Vervolging tegenstanders

Voormalig president Donald Trump zei dat hij bereid is zijn politieke vijanden te vervolgen als hij nu verkozen wordt. Hij denkt daarbij onder andere aan Hillary Clinton, Joe Biden en diens familie.

Als president zal hij effectief de macht hebben om dergelijke juridische vergeldingen uit te voeren. Hij kan het ministerie van Justitie aansturen om een onderzoek te beginnen tegen zijn rivalen en hen te vervolgen. Functionarissen die weigeren, kunnen worden ontslagen.

Naast politieke tegenstanders zijn er ook plannen om journalisten aan te klagen.

Normaal biedt het rechtssysteem in de VS enkele waarborgen tegen politieke vervolgingen, maar dit vereist dat aanklagers, de FBI en anderen hun onafhankelijkheid behouden, en dat juryleden en rechters niet meewerken aan dergelijke politieke vervolgingen. Het is maar de vraag of dit nog voldoende het geval zal zijn, gezien Trumps greep op de rechterlijke macht en de verregaande polarisatie van de samenleving.

Alleen al het uiten van deze dreigementen brengt ernstige schade toe aan de rechtsstaat en maakt het normaal functioneren van de politiek bijna onmogelijk. Het ondermijnt ook het vertrouwen in de integriteit van het strafrechtelijk systeem. Als Trump daadwerkelijk de wetshandhaving zal gebruiken tegen politieke tegenstanders puur uit wraak, dan degradeert hij zijn land tot een bananenstaat.

4. Reactionair beleid

Het voorbije beleid van Joe Biden kan je bezwaarlijk progressief noemen, maar nu Trump herkozen is zal zijn beleid een pak reactionairder zijn dan van zijn voorganger, onder meer op het vlak van migratie, vrouwenrechten, sociale zekerheid en klimaat.

Nu hij de verkiezingen heeft gewonnen, is Donald Trump van plan om de grootste massadeportatie van migranten zonder papieren in de geschiedenis van de VS te ontketenen. Langs de zuidelijke grens wil hij enorme detentiekampen bouwen en de grensmuur voltooien. Ook wil hij de toegang verbieden tot de VS voor mensen uit bepaalde landen met een moslimmeerderheid.

Een tweede regering-Trump brengt de toegang tot abortus en reproductieve rechten in het hele land verder in gevaar. Herhaaldelijk heeft Trump gezegd dat hij staten zou toestaan om het recht op abortus te beperken zoveel als ze willen, inclusief het opsporen van zwangerschappen.

Trump wil af van de zorgverzekering die onder Obama is tot stand gekomen (de zogenaamde Obamacare).

De kans is groot dat Trump de steun afschaft die Biden geeft aan groene industrieën ten gunste van fossiele energie. Hij heeft beloofd om vanaf zijn eerste dag in functie de olie- en gasboringen in zijn land uit te breiden. Een nieuwe Trump is een ramp voor het klimaat en voor de planeet.

Buitenland

1. It’s China, stupid!

Met Biden deelt Trump de mening dat China de belangrijkste rivaal is waarvan de opkomst zoveel mogelijk moet gesaboteerd worden. Maar Trump wil het nog harder spelen dan zijn politieke rivaal.[2] Om de confrontatie met China te volle aan te gaan is het nodig dat de VS minder actief is in Europa en het Midden-Oosten, zodat het meer middelen kan vrijmaken in Azië.

Dat is de reden waarom de oorlog in Oekraïne zo snel mogelijk moet stoppen en waarom Europa zelf meer voor zijn veiligheid moet zorgen. Trumps pas aangestelde running mate J.D. Vance is het daar helemaal mee eens.

Een tweede termijn van Trump zal leiden tot een verzwakking van de NAVO of zelfs een terugtrekking van de VS uit de alliantie. Het zou ook wel eens het einde kunnen betekenen van het Westen als organiserend idee op het wereldtoneel. Op zich zijn dat geen slechte zaken.

Maar, met Trump aan het roer komt een clash tussen de twee titanen wel een stuk dichterbij, en dat is allesbehalve een gunstige evolutie.

2. Gaza

Wellicht laat Netanyahu de oorlog voortduren tot Trump opnieuw in het Witte Huis zit. Dan valt de lichte druk weg die hij nu ondervindt van zijn belangrijkste geldschieter en wapenleverancier.

Biden heeft Israël ‘een beetje’ ingetoomd, om electorale redenen en vanuit diplomatieke overwegingen. Van beide factoren heeft Trump niet de minste last. Een belangrijk deel van zijn electoraat bestaat uit rechtse evangelische christenen, die de zionistische staat onvoorwaardelijk steunen. En van een mogelijk diplomatiek isolement trekt hij zich niets aan.

Trump omschrijft zichzelf als “de beste president in de geschiedenis van Israël”. Tijdens zijn eerste ambtsperiode erkende hij Jeruzalem als onverdeelde hoofdstad van Israël en de Golan hoogvlakte als Israëlisch territorium. Hij beëindigde ook de financiering aan VN-agentschappen die Palestijnse vluchtelingen ondersteunen.

Onder Trump II zullen de extreemrechtse krachten in Israël zich gesterkt voelen en zal Israël zich noch minder aantrekken van de internationale gemeenschap.

3. Oorlogszucht

Trump is voorstander van een gespierde defensie. Tijdens de NAVO-top in Brussel in juli 2018 drong hij er bij bondgenoten op aan om hun defensie-uitgaven niet alleen aan de 2 procent doelstelling te voldoen, maar deze uiteindelijk te verhogen naar 4 procent van hun bnp. Op dit moment besteedt de VS 2,9 procent van zijn bnp aan bewapening.

Wapenbeheersing dreigt verder te worden uitgehold. Tijdens zijn eerste ambtstermijn trok Trump de VS als terug uit verschillende wapenbeheersingsverdragen. Een Trump-regering zal het New Startverdrag, dat langeafstandsraketten beperkt en in 2026 afloopt, waarschijnlijk niet vernieuwen.[3]

Zoals het lijstje van Ben Norton hieronder laat zien was het eerste kabinet van Trump behoorlijk oorlogszuchtig. Hij bemande zijn regering met een hele reeks oorlogshaviken. Zo was John Bolton, de architect van de oorlog tegen Irak, zijn Nationaal Veiligheidsadviseur.

Een nieuwe Trump-regering voorspelt weinig goeds voor landen als Cuba, Nicaragua of Iran, en nog minder voor de wereldvrede

4. Economisch beleid

Trump is van plan om zijn handelsoorlogen te hernieuwen. Hij denkt daarbij aan een algemeen tarief van 10 procent op alle geïmporteerde goederen, dus ook voor goederen uit Europa.

Voor alle Chinese goederen voorziet hij een tarief van 60 procent. Dat is ongezien en een bijzonder drastische maatregel. Het zal een heuse handelsoorlog ontketenen tussen de twee grootste economische machten en de spanning tussen beide landen ten top drijven. Deze handelsoorlog zal ook andere landen meesleuren en kan een destabiliserend effect hebben op de wereldhandel.

Voor de rijkste huishoudens heeft hij nieuwe belastingverlagingen tot 400.000 dollar in petto. Die zullen gefinancierd worden door de tariefverhogingen op import en door andere maatregelen. Als gevolg daarvan zal een doorsnee gezin jaarlijks ongeveer 1.500 dollar meer betalen voor basisbehoeften zoals benzine en geïmporteerde goederen.

Symptoom van diepe crisis

Het is eigenlijk onvoorstelbaar dat een incompetente en frauduleuze vlerk als Trump presidentskandidaat van zo’n machtig en ontwikkeld land kan zijn. Nog ernstiger is het feit dat zo’n figuur nu opnieuw verkozen is.

Eind vorig jaar kopte The Economist: “Donald Trump vormt het grootste gevaar voor de wereld in 2024”. Dat klopt, straks zitten we misschien met een Hitleriaans personage[4] dat aan de knoppen zit van een gigantisch kernwapenarsenaal.

Een figuur als Trump toont hoe diep het land is afgegleden. Maar Trump is zelf niet het probleem, in J.D. Vance hij heeft minstens een even gevaarlijke opvolger. Trump is een symptoom van een diepe maatschappelijke crisis.

Angstwekkend veel mensen in de VS zijn blijkbaar zo radeloos dat ze op zoek gaan naar een sterke leider, ook al kraamt die de grootste onzin uit en gaat die zelfs in tegen hun eigen persoonlijke belangen.

Die radeloosheid moet je niet ver gaan zoeken. Het rijkste land ter wereld is terzelfdertijd één groot sociaal kerkhof. 58 procent van de burgers leeft van salaris tot salaris. Vaak moet men twee tot drie jobs aannemen om niet in de armoede terecht te komen.

Zo’n 130 miljoen Noord-Amerikanen (40 procent) hebben niet voldoende geld op de bank om een noodgeval van 400 dollar te kunnen opvangen. 80 miljoen burgers, of 25 procent van de bevolking, stelt een behandeling voor een ernstige medische aandoening uit vanwege de kosten.

Nergens in de Westerse wereld is de kloof tussen rijk en arm zo groot als hier. De 0,1 procent gefortuneerden heeft evenveel rijkdom als de 90 procent onderaan. De drie rijksten bezitten zelfs evenveel als de helft van de bevolking.

Sociale ongelijkheid gaat steeds gepaard met geweld. Om de 15 minuten sterft een persoon door vuurwapens. Jaarlijks zijn er meer dan 1 miljoen misdrijven, waaronder moord, verkrachting, diefstal en zware mishandeling.

De onaanvaardbare sociale malaise in zo’n rijk land vertaalt zich onvermijdelijk in wantrouwen t.a.v. de politiek. Nog slechts een kleine minderheid heeft geloof in de politieke leiders. De laatste tien jaar schommelt het vertrouwen in de federale regering tussen amper 15 en 20 procent. Ook het vertrouwen in andere instellingen gaat achteruit.

Trump speelt handig in op dat wantrouwen door zich steeds als outsider te profileren. Zelf afkomstig uit de toplaag van de bevolking stelt hij zich op als een strijder tegen het establishment en gaat hij tekeer tegen de politieke kaste, de media, de wetenschappers en de intellectuelen. Zijn stoer en vulgair taalgebruik sluit daar perfect bij aan.

Dit fenomeen doet zich helaas niet enkel voor in de VS. In grote delen van de wereld is extreemrechts in opmars. Het kapitalisme verkeert in een diepe crisis. Het is zeer de vraag of dit systeem te hervormen is en of we niet toe zijn aan een reset. Hopelijk trekken we tijdig voldoende lessen uit de geschiedenis.

Dit is een update van een artikel dat eerder verscheen op deze site.

Bronnen

– If Trump wins
– Europe should brace itself for Trump
– What if Trump Wins Again
– Project 2025: A wish list for a Trump presidency, explained
– How MAGA Republicans plan to make Donald Trump’s second term count
– How Far Trump Would Go
– Project 2025: A wish list for a Trump presidency, explained
– Donald Trump is NOT a ‘threat to the deep state’. Here is his warmongering record

Bron: dewereldmorgen.be