Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) verbiedt scholen om reclame te maken voor betalende bijlessen. Het verbod geldt voor scholen in het basis-, secundair- en deeltijds kunstonderwijs. Door die maatregel wil de minister vermijden dat leerlingen actief worden doorverwezen naar commerciële bijleskantoren.
Demir benadrukt dat extra ondersteuning via bijleggen geen verdienmodel mag worden waarbij leerlingen naar een betalend circuit worden geduwd. “Wie extra ondersteuning nodig heeft, mag niet het gevoel krijgen dat de oplossing buiten de school ligt of alleen bereikbaar is voor wie het kan betalen”, zegt ze.
Reclame via Smartschool
Uit onderzoek van de KU Leuven blijkt dat bijna een vijfde van alle scholieren die betalend bijles volgen, dat doet na advies op school. “Dat kan gebeuren in een informeel gesprek op een oudercontact, maar we hebben ook gezien dat er reclame wordt gemaakt via Smartschool”, aldus onderzoeker Willem De Cort (KU Leuven).
“Bepaalde bijleskantoren kunnen daar een link plaatsen en leerlingen worden dan via die link rechtstreeks naar dat kantoor doorverwezen. De school krijgt dan eigenlijk een korting of een soort voordeel voor elke extra leerling die ze doorverwijzen. Dat zijn maar enkele manieren waarop scholen reclame maken voor bijles.”
Zorgen rond gelijke kansen
Volgens de onderzoeker is het ook niet helemaal vreemd dat scholen deals maken met bijleskantoren. “Ten eerste kunnen ze hun leerkrachten zo deels ontlasten. Als leerkrachten leerlingen doorverwijzen naar een betaalde bijles, hebben ze zelf meer tijd om andere leerlingen te helpen.”
“Daarnaast krijgt een school na bijvoorbeeld 10 doorverwezen leerlingen een soort budget om bijles te geven aan een leerling die het niet kan betalen, via dat betalende bijleskantoor. Dus er is wel aandacht voor gelijke kansen. Maar de vraag is of we willen dat betaalde bijles op die manier genormaliseerd wordt.”
Deals niet meer toegestaan
Concreet betekent de nieuwe regel dat scholen geen links naar bijleskantoren meer mogen verspreiden. Ook het sluiten van deals of het toelaten van boodschappen die de verkoop van bijlessen promoten, is verboden. Gratis studieondersteuning of huiswerkbegeleiding voor kwetsbare gezinnen blijft wel toegestaan.
Het verbod wordt nu expliciet opgenomen in de officiële regelgeving. Dat geeft de onderwijsinspectie de macht om sneller op te treden tijdens doorlichtingen.
Scholen die zich niet aan de regels houden, kunnen direct worden aangesproken zonder dat er eerst een klacht moet binnenkomen. Welke concrete sanctie dan kan volgen, is niet duidelijk. Wel wordt de vaststelling meegenomen in de evaluatie van de school.
“Het is goed dat het debat in de lerarenkamers zo gestimuleerd wordt”, zegt De Cort. “Dat de onderwijsinspectie er nu op toeziet, zorgt ervoor dat het verder in het oog wordt gehouden. Door er nu op tijd bij te zijn, hopen we dat die praktijken niet verder groeien, zoals dat in andere landen wel al gebeurd is.”
Wat is het alternatief?
Maar is er dan een alternatief voor wie moeilijk gratis bijlessen kan vinden? “Het kan efficiënter zijn om bijlessen op grotere schaal te organiseren, bijvoorbeeld over schoolgemeenschappen heen, of door huiswerkklassen te organiseren”, vindt de onderzoeker. “We weten dat die effectief zijn en minder personeel vragen. Ze kunnen ook gegeven worden door onderwijsassistenten of oudere leerlingen — ook dat werkt.”
En bij sommige scholieren is een bijles, volgens De Cort, ook helemaal geen oplossing. “Soms zit een leerling in een studierichting die niet aansluit bij zijn of haar interesses of talenten. Dan is het soms beter om te heroriënteren in plaats van bijles te blijven volgen om toch maar die richting te halen. Daar is niets mis mee.”
bron: vrt.nws