Leerlingen presteren steeds slechter en er zijn te weinig leerkrachten: hoe lossen we dat op?
Hoe moet het verder met ons onderwijs? Het is een vraag die de laatste jaren veel gesteld is. Lees hier de standpunten van de partijen.
In Vlaanderen gaan elke dag 1,2 miljoen kinderen naar het lager en het secundair onderwijs. Meer dan 160.000 leerkrachten staan in voor hun onderwijs. Dat waren er nooit zoveel en toch zijn er te kort. Het gevolg: scholen vinden voor sommige lessen helemaal geen leerkracht.
Wat experts nog grotere zorgen baart dan het lerarentekort is de kwaliteit van ons onderwijs. Die gaat er al jaren op achteruit. De tijd dat het Vlaamse onderwijs bij de beste ter wereld hoorde, ligt definitief achter ons. Enkel voor wiskunde zitten we nog in de subtop.
Het niveau daalt en het daalt snel. 20 procent van de 15-jarigen haalt het basisniveau wiskunde, lezen en wetenschappen niet. De impact daarvan is niet te onderschatten. Experts benadrukken steeds dat er een sterk verband is tussen het onderwijsniveau en de welvaart van een regio.
Onderwijs is daarom een van de prioriteiten van de Vlaamse regering. Meer dan een kwart van het totale budget gaat er naartoe. De grote uitdaging is om alle onderdelen van de tanker die onderwijs is op elkaar af te stemmen. Niet alleen de politiek heeft het voor het zeggen. De koepels en de scholen bepalen grotendeels zelf hoe het onderwijs er uitziet.
De standpunten
Vooruit wil scholen en leerkrachten meer autonomie geven. Op die manier willen ze ook de befaamde ‘planlast’ aanpakken. Daarnaast moet de lerarenopleiding grondig hervormd worden.
De socialisten zetten ook in op eerlijke kansen in het onderwijs. Dat vertaalt zich concreet in een pleidooi voor lagere schoolfacturen, inzetten op het Nederlands – ook bij de ouders – en gratis maaltijden op school voor elk kind. Vooruit wil ook de leerplicht vervangen door schoolplicht en starten vanaf drie jaar in plaats van vijf.
De 3 belangrijkste standpunten
- Een gratis gezonde maaltijd op school voor elk kind. Op een lege maag kun je niet leren. Dat is een zaak van gelijkheid, preventie en gezondheid voor elk kind.
- Snel en goed Nederlands leren. Nederlands is de basis voor alle andere vakken op school. Kinderen die achterstand hebben op het gebied van Nederlands helpen we meteen met de juiste ondersteuning. Ouders die het Nederlands niet voldoende meester zijn, helpen we met extra taallessen, via de crèche of via de school.
- Net zoals dat voor basisscholen al het geval is, moeten middelbare scholen de nodige boeken en materialen voorzien om goed te kunnen leren en studeren. Extra kosten (bv. uitstappen) voor ouders worden begrensd door een maximumfactuur. Dat betekent dat de schoolfactuur nooit hoger mag oplopen dan een vooraf afgesproken bedrag.
Ook de christendemocraten willen meer vrijheid voor scholen. Ze moeten meer zelf kunnen bepalen in plaats van een “staatspedagogie”, klinkt het in hun programma.
CD&V pleit ook voor een allesomvattend “lerarenloopbaanpact”. De grote hervorming moet het beroep van leraar heropwaarderen en topprofielen aantrekken.
De 3 belangrijkste standpunten
- Een echt lerarenloopbaanpact in het onderwijs om het lerarentekort aan te pakken. Daarbij willen we onder andere meer ondersteuning voor zij-instromers en meer ancienniteit laten meenemen vanuit de privé (20 jaar). Startende leerkrachten moeten de garantie krijgen op een voltijdse tewerkstelling.
- We zorgen voor voldoende werkingsmiddelen, maar minder gekleurde middelen. Schoolbesturen moeten meer zelf kunnen bepalen hoe ze de middelen het best inzetten. We beschermen de vrijheid van onderwijs tegen alle vormen van staatspedagogie.
- De onderwijskwaliteit moet een boost krijgen: we bestrijden de planlast en verwachten leerplannen die ambitieuzere doelen omvatten dan de minimumdoelen. Kennisoverdracht is daarbij belangrijk.
Groen zet net als Vooruit in op de kostprijs van het onderwijs. De partij pleit voor gratis schoolmateriaal voor elk kind en kostendekkende schooltoelages voor gezinnen met lage inkomens.
Ook Groen legt een plan op tafel om het lerarentekort aan te pakken. Onder meer met een specifiek startersstatuut voor beginnende leerkrachten.
De 3 belangrijkste standpunten
- Lerarentekort aanpakken, onder meer via een startersstatuut voor beginnende leerkrachten.
- Elk kind gratis naar school dankzij gratis schoolmateriaal en kostendekkende schooltoelages voor gezinnen met een laag inkomen. Elke school biedt een voedzame maaltijd aan, gratis voor gezinnen die moeilijk rondkomen.
- Toegankelijk hoger onderwijs door voldoende hoge studiebeurzen en betaalbare studentenwoningen.
De liberalen stellen voor om de leerplicht te verlagen tot 3 jaar. Het onderwijs moet meer aansluiten bij de noden op de arbeidsmarkt. Daarom vindt de Open VLD dat er meer ingezet moet worden op STEM-richtingen. In het algemeen moet de lat hoger gelegd worden en moet er meer ingezet worden op kennis, vindt de partij.
Ook de Open VLD wil de lerarenopleiding hervormen. Om de job aantrekkelijker te maken moeten leerkrachten ook een mobiliteitsbudget krijgen.
De 3 belangrijkste standpunten
- We pakken het lerarentekort aan door de lerarenopleiding te versterken met nog meer praktijkervaring en extra uren voor de klas, maar ook door de uitstroom aan te pakken door de planlast naar beneden te halen en er zo voor te zorgen dat leerkrachten weer kunnen focussen op lesgeven.
- Verlaging van de leerplicht naar 3 jaar. Het zijn net vaak die leerlingen die het het meeste nodig hebben, die niet vanaf het begin naar de kleuterschool gaan. We willen iedereen sterke start geven.
- We zetten in op de essentie in het basisonderwijs: Nederlands en wiskunde. Daarom stellen we een Vlaams plan voor Nederlands en wiskunde voor, dat opnieuw de aandacht vestigt op basiskennis van beide. Kunnen is niet voldoende. Kennen is ook nodig.
De PVDA wil het onderwijsbudget optrekken. Met dat extra geld moeten de lonen van leerkrachten omhoog en moet pensioen op 65 mogelijk zijn. Het maakt onderdeel uit van een breder plan dat het beroep aantrekkelijker moet maken om het lerarentekort weg te werken.
Een opvallend voorstel van de PVDA: klassen mogen nog maar maximaal uit 20 leerlingen bestaan. Het is hun oplossing om de kwaliteit van het onderwijs op te krikken.
De 3 belangrijkste standpunten
- We werken het lerarentekort weg met onze drietrapsraket om het beroep aantrekkelijker te maken. Ten eerste geven we startende leerkrachten een inwerkjaar waarin ze extra begeleiding krijgen met meer tijd om voor te bereiden, aan hetzelfde loon als gewone leerkrachten. Ten tweede verhogen we het loon voor zij-instromers en de bachelors en verlagen we de planlast. Ten derde bieden we oudere leerkrachten loopbaanperspectieven met pensioen op 65, landingsbanen en mentorrollen waarbij ze startende leraars begeleiden.
- We kiezen voor kleinere klassen. We tekenen een pad uit voor klassen van maximaal 15 leerlingen tot het tweede leerjaar en maximaal 20 leerlingen vanaf het derde leerjaar tot het zesde middelbaar. Zo kunnen we tegelijk de kwaliteit van het onderwijs verbeteren, ongelijkheden bestrijden en betere werkomstandigheden aanbieden aan de leerkrachten.
- We verhogen de structurele middelen voor onderwijs. Of het nu gaat over meer handen in de klas, gratis schoolmaaltijden, lager inschrijvingsgeld in het hoger onderwijs of een maximumfactuur in het middelbaar: er is geld nodig om ons onderwijs zowel te laten excelleren als gelijker te maken.
“Ons onderwijs terug naar de wereldtop brengen.” Dat is het doel van het onderwijsprogramma van de N-VA.
De partij zet daarvoor in op de recepten die ook Ben Weyts als bevoegd minister naar voren schoof afgelopen jaren. De focus moet liggen op Nederlands en wiskunde. Ook het niveau van de lerarenopleiding moet omhoog. Het is tijd voor een toelatingsexamen voor mensen die voor leerkracht willen studeren, vindt de N-VA.
De 3 belangrijkste standpunten
- We zorgen dat kinderen een sterke basis krijgen van de kernvakken, wiskunde en Nederlands. Dit doen we door bindende minimumdoelen op te leggen, minstens 50% van de lestijd in het basisonderwijs voor te behouden voor deze twee vakken en de leerplichtleeftijd te verlagen van vijf naar drie jaar.
- We zorgen voor een afslanking van de structuren en maken dat zoveel mogelijk mensen die in het onderwijs werken, ook effectief voor de klas staan. We investeren in bekwame leerkrachten door de lerarenopleidingen sterker te maken. We leggen daarvoor minimumdoelen op in de lerarenopleiding en voeren een toelatingsexamen in (behalve voor zij-instromers met een hoger onderwijsdiploma) om de maatschappelijke status van het beroep verder op te drijven.
- Voor het hoger onderwijs optimaliseren we de studieoriëntering door de (niet-bindende) starttoetsen uit te breiden. We geven ook voldoende aandacht aan het Nederlands als onderwijstaal in het Hoger onderwijs.
“De focus moet terug naar kennisoverdracht en excellentie”, klinkt het bij Vlaams Belang. Ze benadrukken daarbij het belang van kennis van het Nederlands. Ze pleiten zelfs voor een bindende taaltest voor kleuters. Slagen ze niet, dan mogen ze niet beginnen aan het basisonderwijs.
Vlaams Belang schuift niet echt een concreet plan naar voren om het lerarentekort aan te pakken. Wel in het programma: een pleidooi voor “een onafhankelijk onderzoek naar de aanwezigheid van de woke-ideologie in het hele Vlaamse onderwijs.”
De 3 belangrijkste standpunten
- De neergang van het onderwijs is te wijten aan de nivelleringsdrang en de linkse pretpedagogiek in ons onderwijs. Daarenboven moeten leerkrachten steeds meer ouderlijke taken op zich nemen, dat is nefast voor de onderwijskwaliteit. Vlaams Belang wil de focus terug naar kennisoverdracht en excellentie. Het beleid moet ervoor zorgen dat leerkrachten zich maximaal kunnen richten op lesgeven.
- Het watervaleffect blijft een acuut probleem in ons onderwijs. Het Vlaams Belang wil onze scholieren beter sensibiliseren over hun studiekeuze. Technisch -en beroepsonderwijs, maar ook STEM-richtingen mogen we in dit geval niet verwaarlozen.
- Het Vlaams Belang wil studenten in het hoger onderwijs stimuleren om sneller hun diploma te behalen en door te stromen naar de arbeidsmarkt. Slechts 30% van de bachelorstudenten behaalt zijn of haar bachelordiploma binnen de voorziene periode van drie jaar, de rest doet er een pak langer over. Vlaams Belang wil studenten die erin slagen het bachelordiploma binnen het modeltraject af te leggen een gedeeltelijke cashback van hun inschrijvingsgeld uitkeren.
Bron: vrt.nws