“Ruim vijf jaar geleden werd ik aangeworven bij een multinational, om er voor de Belgische markt de marketingafdeling te professionaliseren”, vertelt Bram*. “Ik zette campagnes op, verzamelde een team, werkte processen uit … Maar eenmaal alles op punt stond, veranderde de job. Minder hands-on, minder contacten, meer meetings. Mijn persoonlijke groei, waar ik veel belang aan hecht, werd vlakker. Ik vreesde in een gouden kooi te belanden.”
Ondertussen heeft Bram een andere job, maar aan die stap gingen maanden van zoeken en solliciteren vooraf. “Mijn collega’s en leidinggevende wisten van niets. Dat was ook geen probleem. Sommige gesprekken of opdrachten kon ik ’s avonds organiseren; voor andere nam ik een halve dag verlof. Pas toen ik mijn nieuwe overeenkomst getekend had, heb ik mijn werkgever ingelicht.”
“Bram deed niets verkeerd.” Eline D’Hooge, legal consultant bij SD Worx, is stellig. “Je cv online plaatsen, aangeven dat je ‘open to work’ bent op sociale media en solliciteren: dat valt allemaal onder het recht van privacy van de werknemer. Er is geen wettelijke meldingsplicht. Werkgevers mogen ook niet screenen naar berichten over sollicitaties op private kanalen. Als ze er toevallig op uitkomen, is het geen grond voor ontslag.”
Belangrijke nuance: de jobzoektocht moet volledig buiten je job gebeuren. “Word je betrapt op het zoeken naar een job of solliciteren tijdens de werkuren, dan schend je de algemene regels rond het te goeder trouw uitvoeren van de arbeidsovereenkomst.” Ook mag je in het sollicitatieproces je huidige werkgever niet schaden. Zo mag je uiteraard geen klantenlijsten of bedrijfsgeheimen op straat gooien, maar ook voor een sollicitatie een e-mailadres gebruiken dat verbonden is aan je werkgever kan tot een sanctie leiden.
Burn-out
De regels zijn helder, maar wat als je op zoek wil naar een andere job tijdens een periode van betaald verlof? “Toen ik zwanger was van mijn tweede kindje, voelde ik dat het woon-werkverkeer naar mijn toenmalige job niet langer haalbaar zou zijn met mijn gezin”, vertelt Romy*. Ze werkte toen ruim tien jaar voor een groot consultancybedrijf. “Tijdens mijn zwangerschapsverlof heb ik de knoop doorgehakt en ben ik – met succes – op zoek gegaan naar een job dichter bij huis.
D’Hooge: “Juridisch gezien mag je zeker solliciteren tijdens zwangerschapsverlof of tijdens ziekte en burn-out. Die tijd geldt als private tijd. Maar er zijn wel aandachtspunten. Bij ziekte moet je de voorwaarden van de arbeidsongeschiktheid respecteren en vermijden dat je je herstel ondergraaft. Blijkt een sollicitatie in strijd met jouw ziektebeeld en komt je werkgever erop uit? Dan kan het in uitzonderlijke gevallen zelfs leiden tot een ontslag om dwingende reden.”
Haar advies: overleg je sollicitatieplannen met de adviserende arts van het ziekenfonds. “Het Riziv staat niet alleen in voor de uitkeringen, maar ook voor de regels rond toegelaten activiteiten. Uitkijken naar een andere werkgever kan deel uitmaken van het re-integratietraject, maar dat is voor iedereen anders.”
Schuldgevoelens
Los van wat juridisch moet, kun je natuurlijk ook gewoon open kaart spelen met je werkgever. Jobcoach Charlotte De Mey ziet het bij een minderheid gebeuren, maar moedigt het aan. “Als de reden voor een jobwissel buiten de relatie werkgever-werknemer valt, zoals een kans om voor je droom te gaan of dichter bij huis te werken, reageren de meeste werkgevers begripvol. Voor veel mensen valt na zo’n gesprek een gewicht van hun schouders: ze hebben niet langer een verborgen agenda, de stress dat een collega of leidinggevende op hun jobzoektocht zou uitkomen, valt weg.”
Ook D’Hooge nuanceert het taboe op eerlijkheid hierover. “Veel werknemers voelen een zekere angst om het te bespreken. Ze vrezen negatieve reacties, wantrouwen of verslechtering van de werkrelaties. In de meeste gevallen blijkt die angst ongegrond; het kan net een constructieve dialoog op gang brengen. En intussen verwachten de meeste organisaties niet langer dat je jouw hele carrière bij één bedrijf doorbrengt. Die flexibiliteit wordt steeds beter begrepen.”
De Mey ziet wel een voorwaarde. “Ga alleen de dialoog aan als je een psychologisch veilige relatie hebt met je werkgever.” Concreet: heb je het soort relatie met je leidinggevende waarin je kunt aangeven dat je niet akkoord bent, dat je een fout hebt gemaakt of de werklast te hoog ligt? Dan kun je ook eerlijk communiceren over je wens naar een andere jobinvulling.
Zo’n gesprek bereid je best wat voor, meent De Mey. “Zeker wanneer er een gelaagdheid van gevoelens speelt, zoals schuldgevoelens bij een uitval of frustraties over de bedrijfscultuur.” Haar tip? “Zorg dat je voor jezelf goed weet waarom je precies op zoek wil naar iets anders. Maak het vervolgens zo concreet mogelijk. Stel bijvoorbeeld dat je botst met een leidinggevende. Wanneer je zegt: ‘Ze geeft me geen kansen’, dan is je werkgever daar weinig mee. Geef concrete situaties, hou het feitelijk. Dan kan een werkgever daarmee aan de slag.”
Sollicitatieverlof
Tijdig het gesprek met je werkgever aangaan, kan meer voordelen opleveren dan het gevoel dat je niets stiekem hoeft te doen. De Mey: “Eerlijk zijn over ambities of worstelingen opent soms deuren. Misschien stelt je werkgever opportuniteiten voor waarvan je zelf niet wist dat ze er waren: een nieuwe functie, meer flexibiliteit. Wanneer je zo’n gesprek begint met een getekend contract, zet je de ander eigenlijk al voor het blok, terwijl je bij een vroeg gesprek de werkgever de kans geeft om samen de mogelijkheden te verkennen. Het is zoals met een liefdesrelatie. Wanneer je al een ander hebt, verloopt het uitmaken doorgaans wat stroever.”
Zowel bij Bram als Romy verliep het uiteindelijke afscheidsgesprek positief. Bram: “Ik had al laten vallen dat ik openstond voor een horizontale of verticale kans, maar dat was niet evident. Toen ik uiteindelijk vertrok, was dat met veel wederzijdse erkenning. Ik had een opzegtermijn van 13 weken, maar daar hebben we in onderling overleg een paar weken van afgedaan. Ik heb ook elke week een dag sollicitatieverlof genomen (daar heeft elke werknemer recht op na een ontslag, ook als je al een andere job vond, red.)
Romy wachtte niet tot het laatste moment van haar zwangerschapsverlof om haar werkgever in te lichten. “Dat deed ik bewust, omdat ik hun extra tijd wou geven om iemand nieuw te zoeken.” Die beslissing werd erg geapprecieerd. “Mijn opzegperiode van 13 weken heb ik niet meer moeten doen. Ik kreeg betaald verlof, met alle bijkomende voordelen, tot mijn startdatum. We zijn in schoonheid uit elkaar gegaan.”
*Bram en Romy zijn schuilnamen. Volledige namen zijn bekend bij de redactie.
In ‘Op de werkvloer’ houdt De Standaard prangende vragen tegen het licht die leven bij werknemers.
Bron: DS.be