by admin | jan 11, 2025 | Verkiezingen 2024
Analyse – Marc Vandepitte
De mainstream media omschrijven Donald Trump vaak als ‘populist’, maar daarmee onderschatten ze de ernst en het gevaar van wat zich in de VS aan het afspelen is.
In de mainstream media wordt Donald Trump vaak afgeschilderd als een populist en autoritair figuur. Om zijn politieke opvattingen te omschrijven gebruiken ze woorden als radicaal rechts, nieuw rechts, illiberaal, alt-right en hier en daar ook extreemrechts.
Maar, wordt met die terminologie de ernst en het gevaar van het fenomeen Trump wel voldoende weergeven? Diezelfde media hebben in het verleden heel wat van zijn extremistische opvattingen genormaliseerd en bij een breder publiek acceptabel gemaakt.
Is het niet correcter om het woord fascisme te gebruiken om Trump te omschrijven? Om die vraag te beantwoorden overlopen we negen kenmerken[1] van het historisch fascisme van Hitler en Mussolini en bekijken we of en in welke mate er vandaag parallellen zijn met het project van Trump. De lezer kan dan zelf oordelen.
1. Ultranationalisme en witte suprematie
De nazi’s beschouwden de ‘Arische’ mens als het toppunt van menselijke beschaving en zagen andere groepen, zoals Joden, Roma, Slaven en mensen van Afrikaanse afkomst, als inferieur of zelfs niet-menselijk. Deze raciale hiërarchie lag aan de basis van het beleid van de Holocaust, waarbij miljoenen werden vervolgd en vermoord.
Onder invloed van nazi-Duitsland nam Mussolini de witte supremacistische ideeën over. De Italiaanse rassenwetten discrimineerden Joden en andere niet-witte groepen, verboden gemengde huwelijken en promootten de superioriteit van de ‘Italiaanse’ blanke bevolking. In de Italiaanse kolonies voerden de fascisten een racistische politiek om Europese superioriteit te benadrukken en de lokale bevolking te onderdrukken.
De toespraken van Trump worden gekenmerkt door de ontmenselijking van gekleurde immigranten. Hij ziet moslims en Latijns-Amerikaanse immigranten als een bedreiging voor de natie. Hij omarmt anti-zwarte stereotypen en suggereert dat gekleurde vrouwen die kritiek op hem hebben geen echte Amerikanen zijn.
Op die manier wakkert hij de gewelddadige onderdrukking van minderheden aan. Daarnaast heeft hij in het verleden herhaaldelijk witte supremacisten en andere neofascisten het hof gemaakt.
Trump is van plan om de grootste massadeportatie van migranten zonder papieren in de geschiedenis van de VS te ontketenen. Langs de zuidelijke grens wil hij enorme detentiekampen bouwen en de grensmuur voltooien. Ook wil hij de toegang verbieden tot de VS voor mensen uit bepaalde landen met een moslimmeerderheid.
2. Militarisme
Twee jaar voor Mussolini de macht greep telde zijn beweging van Zwarthemden 200.000 leden. Bij zijn machtsovername in 1933 kon Hitler rekenen op 400.000 Bruinhemden.
De paramilitaire groepen in de VS tellen op dit moment zo’n 50.000 leden, voornamelijk witte supremacisten en rechtsextremisten en neofascisten. Sommigen onder hen beschikken over zware wapens. Ze gebruiken vaak geweld tegen demonstranten, wat doet denken aan de fascistische knokploegen in de jaren dertig.
Trump heeft aangekondigd dat hij in de toekomst militairen wil inzetten tegen demonstranten en migranten. Ook denkt hij eraan om federale troepen te mobiliseren in door Democraten gecontroleerde steden.
Zijn brutaal en provocerend taalgebruik stimuleert een cultus van geweld. In 2016 zei hij: “Ik zou midden op Fifth Avenue kunnen staan en iemand neerschieten, en ik zou geen kiezers verliezen”.
3. Oorlog en imperialisme
Mussolini omschreef pacifisme als zwak, oorlog als edel en moedig. Imperialistische expansie was nodig om het keizerlijke verleden van het Romeinse Rijk terug te winnen. Hitler verbond zijn imperialisme aan raciale ideologie en wereldwijde dominantie. Beide leiders transformeerden hun staten tot agressieve expansiemachten en oorlogsmachines, met de bekende gevolgen.
Op het wereldtoneel is de VS zijn overheersende positie aan het verliezen. Trump wil dat tegengaan en de grootsheid en oppermacht van de VS herstellen. De hoofdslogan van zijn campagne is niet toevallig ‘Make America Great Again’ (MAGA).
Om die suprematie van de VS te behouden stuurt Trump aan op beduidend meer militaire uitgaven. Aan de NAVO-bondgenoten suggereert hij om hun defensie-uitgaven fors te verhogen tot 4 procent van hun bnp. Tijdens zijn eerste ambtstermijn trok Trump de VS al terug uit verschillende wapenbeheersingsverdragen. Een Trump-regering zal het New Startverdrag, dat langeafstandsraketten beperkt en in 2026 afloopt, waarschijnlijk niet vernieuwen.[2]
Net als bij zijn vorige ambtstermijn zit zijn nieuwe kabinet vol met oorlogszuchtige figuren. Zijn minister van Defensie heeft tattoos die verwijzen naar de kruisvaarten en hij wil dat Trump Iran bombardeert. Zijn veiligheidsadviseur Mike Waltz zegt dat het Amerikaanse leger zich moet voorbereiden op oorlog met zowel China als Iran. Zijn nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, wilde een militaire invasie in Venezuela en wil de invloed van China in Latijns-Amerika indammen.
Om de confrontatie met China ten volle aan te gaan, is het nodig dat de VS minder actief is in Europa en het Midden-Oosten, zodat het meer middelen kan vrijmaken in Azië. Dat is de reden waarom de oorlog in Oekraïne zo snel mogelijk moet stoppen en waarom Europa zelf meer voor zijn veiligheid moet zorgen. Met Trump aan de macht komt een oorlog tegen Iran en/of China dichterbij.
4. Personencultus en massahysterie
Onder Hitler en Mussolini speelden personencultus en massahysterie een belangrijke rol in het versterken van hun machtspositie en het mobiliseren van de bevolking. Op basis van het Führerprincipe werd Hitler neergezet als de onfeilbare leider van Duitsland, het middelpunt van de natie en het volk. Mussolini cultiveerde een imago van onfeilbare kracht en mannelijke vitaliteit.
Door zich als sterke leiders te presenteren en massale collectieve bijeenkomsten te orkestreren, hadden ze een grote impact op de bevolking en wisten zij hun hun dictaturen te versterken.
Trump heeft zichzelf gepositioneerd als een “redder” van de VS, een unieke figuur die de natie beschermt tegen dreigingen van “radicale linkse” politici, “globalisten”, en buitenlandse invloeden. Hij noemt zichzelf de “uitverkorene”.
Van zijn aanhangers eist hij onvoorwaardelijke loyaliteit en die krijgt hij ook. Bijna twee derde van zijn aanhangers uit fanatieke steun voor hem. Driekwart van zijn achterban hechtte geloof aan zijn bewering dat de verkiezingen in 2020 gestolen waren.
De massabijeenkomsten van Trump trekken enorme aantallen mensen aan en zijn sterk gericht op hem als individu. Ze benadrukken ook de persoonlijke connectie tussen hem en zijn volgers. Beelden en memorabilia, zoals MAGA-petjes en vlaggen met zijn naam, versterken dit beeld van persoonlijke toewijding.
5. Fake news en samenzweringstheorieën
Zowel Adolf Hitler als Benito Mussolini maakten gebruik van propaganda, gemanipuleerde informatie en samenzweringstheorieën om hun ideologieën te verspreiden, tegenstanders in diskrediet te brengen en massale steun te mobiliseren. Ze konden dat doen via de controle van media.
Goebbels, minister van Propaganda onder Hitler zei: “Als je een grote leugen vertelt en die vaak genoeg herhaalt, zullen mensen hem uiteindelijk geloven”. De persoonlijkheidscultus van beide fascisten ging gepaard met ongebreideld anti-intellectualisme en het omarmen van samenzweringstheorieën.
Sinds Trump president werd in 2016 spreekt men van het post-truth-tijdperk. Tijdens zijn eerste ambtstermijn lanceerde hij dagelijks gemiddeld meer dan zeven leugens of misleidende beweringen.
Trump verspreidt ook regelmatig samenzweringstheorieën. Zo bijvoorbeeld de extreemrechtse complottheorie QAnon die stelt dat elites een wereldwijde pedofilienetwerk zouden runnen. Een groot deel van zijn aanhang gelooft daarin. Trump noemde QAnon-aanhangers onder meer “mensen die van ons land houden”.
Voor zijn leugens kan Trump onder andere rekenen op het kanaal X van zijn goede vriend Elon Musk. Trump heeft er 95 miljoen volgers. De laatste twaalf jaar tweette hij ongeveer 57.000 keer. Musk, die een van zijn belangrijkste propagandisten is geworden, heeft zelf 157 miljoen volgers en tweette sinds eind 2013 38.000 maal.
Daarnaast kan Trump voor zijn propaganda ook nog rekenen op Fox News, een van de meest prominente en invloedrijke televisiekanalen in de VS.
6. Uitschakelen van tegenstanders en oppositie
Zowel Hitler als Mussolini maakten het onmogelijk voor oppositiepartijen, vakbonden of individuele critici om effectief te opereren. Hitler gebruikte de Sturmabteilung (SA) en later de Schutzstaffel (SS) om politieke tegenstanders, zoals communisten en sociaaldemocraten, te intimideren, in elkaar te slaan of te vermoorden.
Mussolini’s fascistische knokploegen gebruikten geweld en intimidatie tegen socialisten, communisten en andere tegenstanders. Ze vielen vakbondsbijeenkomsten aan, vernietigden krantenredacties en pleegden moordaanslagen.
In beide regimes werden democratische structuren afgebroken door middel van wetten of decreten. De pers werd strikt gecontroleerd, en kritiek op het beleid werd verboden.
Donald Trump heeft gezegd dat hij zijn politieke vijanden zal vervolgen als hij verkozen zal zijn. Naast politieke tegenstanders zijn er ook plannen om journalisten aan te klagen. Tegen relschoppers of demonstranten wil hij militairen inzetten.
Om ongestoord te kunnen regeren wil hij de hoogste rangen van de regering zuiveren. Er zijn plannen om ongeveer 50.000 ambtenaren te ontslaan en aan alle federale ambtenaren een loyaliteitstest op te leggen. Sommigen in het Pentagon vrezen dat Trump autoritaire figuren zal aanstellen in de topfuncties van de inlichtingendiensten en het leger.
Zoals bij zijn eerste ambtstermijn zal hij zoveel mogelijk volgzame rechters benoemen. Op onafhankelijke instellingen wil hij greep krijgen en denkt hij eraan om zo nodig subsidies af te schaffen.
7. Anticommunisme
Zowel Hitler als Mussolini waren uitgesproken anticommunistisch. Hun vijandigheid tegenover het communisme speelde een centrale rol in hun ideologie en politieke strategieën.
Onder Hitler waren de communisten een van de eerste groepen die naar concentratiekampen werden gestuurd. De nazi’s zagen hen als staatsvijanden die volledig moesten worden uitgeroeid. Mussolini’s Zwarthemden voerden aanvallen uit op communistische en socialistische organisaties.
Hitlers buitenlandse agressie was in de eerste plaats gericht tegen de Sovjet-Unie. Nazi-Duitsland beschouwde de invasie van de Sovjet-Unie (Operatie Barbarossa) als een ideologische kruistocht tegen het bolsjewisme. Daar vielen ook de meeste slachtoffers: 27 miljoen Sovjetburgers en 3 tot 4 miljoen Duitse soldaten.
Donald Trump spreekt zich regelmatig uit tegen het communisme en gebruikte de term om kritiek te uiten op politieke tegenstanders en ideologieën waartegen hij zich verzet. De strijd tegen de “tirannie in het buitenland” is zinloos zolang de marxisten in eigen land niet verslagen zijn.
Hij heeft het vooral gemunt op landen als Cuba, Venezuela en China. In zijn vorige ambtstermijn werden die landen hard aangepakt. We mogen ons, gezien de samenstelling van zijn havikenkabinet, aan een hogere versnelling verwachten op dat vlak.
8. Steun van grootkapitaal
De Führer en Il Duce kregen aanzienlijke steun vanuit het bedrijfsleven. Deze steun speelde een belangrijke rol in hun machtsopkomst en in de consolidatie van hun regimes.
Na een mislukte putsch in 1923 had de fascistische partij van Hitler nog nauwelijks aanhang. Gaandeweg kon Hitler echter rekenen op aanzienlijke financiële steun van de economische elite, waardoor hij zijn partijapparaat op poten kon zetten. Die elite deed dat om een alternatief te bieden voor het socialisme en het communisme, die een bedreiging vormden voor haar economische belangen.
Toonaangevende figuren uit het zakenleven kwamen Hitler ook raad en bijstand verlenen om zijn partij te oriënteren ‘in de juiste richting’ en zijn partij ‘geschikt te maken om regeringsverantwoordelijkheid te nemen’. Eenzelfde verhaal in Italië onder Mussolini.
Donald Trump kan rekenen op financiële steun van een heel aantal prominente miljardairs. Zo krijgt hij de steun van Stephen Schwarzman. Dat is de CEO van Blackstone, een van de grootste investeringsbedrijven ter wereld. Een andere belangrijke steungever is John Paulson, een bekende hefboomfonds-beheerder.
Het meest in het oog springend is Elon Musk, de op een na rijkste man ter wereld. Voor zijn bewezen diensten (financiële steun en propaganda via X) is Musk beloond met een zetel in het kabinet van Trump.
9. Sociaal Darwinisme
Het Italiaanse fascisme omarmde het idee dat geweld de sterkste en de beste naar voor bracht, zowel bij individuen als bij naties. Fascisme vertegenwoordigde een vulgarisering van de Nietzscheaanse filosofie, die stelde dat ‘natuurlijke leiders’ bestonden en dat zij het best toegerust waren om te regeren.
Ook bij Hitler was er sprake van elementen van sociaal Darwinisme, of het recht van de sterkste. Hij gebruikte sociaal Darwinistische principes om de superioriteit van het “Arische ras” te rechtvaardigen. Volgens de nazi-ideologie was de strijd tussen rassen een natuurlijke en noodzakelijke strijd voor dominantie, waarin de “sterkste” rassen de zwakkeren moesten overheersen of uitroeien.
Als sterk land had Duitsland recht op expansie Lebensraum (levensruimte) ten koste van “minderwaardige” volkeren in Oost-Europa.
Trump benadrukt vaak het idee dat de wereld een keiharde competitie is, zowel in zaken als in politiek. Hij prijst leiders zoals Vladimir Poetin of Kim Jong-un die macht en dominantie uitstralen. Hij pocht ermee dat hij de olie van Syrië steelt door er troepen te installeren.
Zijn persoonlijke ethos draait om winnen en domineren. Hij heeft zichzelf al zes keer “slim” genoemd.
Op niet-witte mensen kijkt hij neer. Hij doet geen moeite om zijn afkeer voor moslims, latino’s en zwarte landgenoten te verbergen. Immigranten beeldt hij af als drugsdealers, criminelen, verkrachters en als mensen die “uit shithole-landen komen en terug naar hun hutten moeten”.
Fascist?
Aan de lezer om te oordelen of en in welke mate Trump als een fascist kan beschouwd worden.
Daarbij neem je best twee zaken in acht. Zowel in Duitsland als in Italië was fascisme een eindfase van een jarenlang proces van toenemende fascisering of wat men ‘sluipend fascisme’ noemt. Wat vandaag niet is kan er morgen wel zijn.
Daarnaast worden, in het licht van de kwalijke gevolgen uit het verleden, fascistische overtuigingen vaak verborgen gehouden of gecamoufleerd.
Mark Milley, de hoogste generaal onder Trump, noemde zijn voormalig president een “fascist in hart en nieren” en “gevaarlijke” bedreiging.
Wat er ook van zijn, de komst van Trump laat zien dat een charismatische, sluwe extreemrechtse figuur de macht kan grijpen in de laatste overgebleven supermacht ter wereld. Hij is er in geslaagd, de steun van de bevolking te consolideren. Hij zal enorme bevoegdheden van de federale overheid voor kwaadaardige doeleinden kunnen gebruiken. We zijn in elk geval gewaarschuwd.
Notes:
[1] We baseren ons daarvoor op Dimaggio A., Rising Fascism in America. It Can Happen Here, New York 2022, p. 13-19.
[2] In 2023, op het moment dat het Westen zware wapens leverde aan Oekraïne, schortte Poetin het Start-verdrag tijdelijk op. Volgens hem waren er plannen in Washington om de nucleaire proeven te hervatten.
Bron: DeWereldMorgen.be
by admin | jan 11, 2025 | Varia
De regeringsonderhandelaars hebben de grootste moeite om een stabiele regering te vormen, maar binnen de Westerse wereld vormen wij absoluut geen uitzondering. Heel wat landen kampen met diepe politieke instabiliteit. Wat zijn de oorzaken hiervan en wat is een mogelijke uitweg?
Analyse – Marc Vandepitte
Vooral de landen van de G7, de club van grote industriële landen, worstelen met veel interne politieke problemen.
In Frankrijk viel de regering in december 2024 omdat ze er niet in slaagde een begroting goed te keuren. Hoewel er een nieuwe premier is aangesteld, blijven de problemen bestaan en speculeren sommigen dat president Emmanuel Macron voor het einde van zijn termijn in 2027 zal aftreden.
In Duitsland was de regering het afgelopen jaar zo goed als stuurloos. In december stortte de ‘verkeerslichtcoalitie’ van Olaf Scholz uiteindelijk in, waardoor het land zich opmaakt voor verkiezingen.
In Japan verloor de Japanse Liberale Democratische Partij voor het eerst sinds 2009 haar meerderheid, wat waarschijnlijk leidt tot nieuwe verkiezingen.
In Canada is het bijna tien jaar durende leiderschap van Justin Trudeau zopas ten einde gekomen. Zijn populariteit was dramatisch gedaald, en hij stond onder grote druk om af te treden.
In het Verenigd Koninkrijk behaalde de sociaaldemocratische premier Keir Starmer een enorme verkiezingsoverwinning, maar na slechts vijf maanden in functie is hij al minder populair dan elke Britse premier in de afgelopen veertig jaar.
In de VS is het uitkijken wat het wordt met een kabinet vol oorlogshaviken, malloten, activistische miljardairs en een autoritaire, impulsieve president aan het hoofd. Met de bestorming van het Capitool stond het land vier jaar geleden heel dicht bij een zeer ernstige politieke crisis.
Het enige land dat stabiel lijkt te zijn is Italië. De extreemrechtse Giorgia Meloni kan (voorlopig) rekenen op enige steun van de kiezers.
Ook buiten de G7 lijkt de democratie wankel. Zuid-Korea kende in december 2024 een mislukte staatsgreep. Vandaag is het land getuige van een complete politieke impasse met pogingen tot arrestatie van de president die afgezet is.
Na mislukte onderhandelingen is een extreemrechtse leider in Oostenrijk belast met het vormen van een regering. Ook België heeft de grootste moeite om een stabiele regering te vormen.
In Nederland is er een zakenkabinet dat na zeer veel moeite tot stand kwam, waar de samenwerking bijzonder moeizaam verloopt en de samenhang heel kwetsbaar is. In november 2024 viel de regering bijna over racistische uitspraken in de ministerraad.
In Roemenië werden de presidentsverkiezingen ongeldig verklaard op basis van zogenaamde ongeoorloofde buitenlandse inmenging en onregelmatigheden in de campagnefinanciering. Maar die beweringen zijn ongegrond.
In veel landen lijken regeringen ofwel fragiel of slechts voor een tijdelijke periode aan de macht te zijn. De regeringen hebben niet alleen moeite om hun eigen land te besturen, maar slagen er ook nog nauwelijks in om hun internationale rol waar te maken.
Oorzaken
Deze instabiliteit heeft verschillende oorzaken. In landen als Japan spelen corruptieschandalen een grote rol, terwijl leiders als Macron en Trudeau hun glans verloren hebben na jaren aan de macht te zijn. Dat zijn zeker factoren die een rol spelen, maar zij verklaren niet de diepere malaise.
Dat zoveel landen op dit moment door politiek onweer gaan toont dat er bredere trends zijn die overal voor problemen zorgen. In zowat alle landen zie je groeivertraging, toenemende fiscale druk, vergrijzing, het afbrokkelen van het politiek centrum en de opkomst van extreemrechts.
Overal staan de begrotingen onder zware druk. De tegemoetkomingen en stimulansen van de overheden tijdens de pandemie en later tijdens de energiecrisis in Europa (gevolg van sancties tegen Rusland), hebben de schuldgraad sterk doen toenemen. Daarnaast is er trage economische groei, zijn er stijgende sociale uitgaven omwille van de vergrijzing en zijn er sterk stijgende defensie-uitgaven omwille van de oorlogskoorts.
Veel meer schulden maken is niet direct een optie. Wat dan wel? Omdat men niet bereid is om het nodige geld voor het begrotingstekort te zoeken bij de grote vermogens probeert men de factuur, net zoals na de financiële crisis van 2008, door te schuiven naar de werkende bevolking.
Maar dat heeft zijn politieke prijs. Door hun asociaal beleid verliezen de centrumpartijen veel van hun steun en worden ze vroeg of laat electoraal afgestraft.
In Groot-Brittannië bijvoorbeeld veroorzaakten belastingverhogingen, bedoeld om de financiën op orde te brengen, een flinke daling in de populariteit van Starmer’s regering. In Frankrijk viel de regering precies over de financiering van dit begrotingstekort. In België verlopen de regeringsonderhandelingen omwille van die reden zo moeizaam en in Oostenrijk zijn ze omwille daarvan mislukt.
Daar komt nog de factor migratie bij. Omwille van de vergrijzing geraken vandaag heel wat knelpuntberoepen niet ingevuld en is er hoe langer hoe meer nood aan arbeidsmigratie. Duitsland bijvoorbeeld heeft jaarlijks 400.000 geschoolde immigranten nodig omdat de vergrijzende beroepsbevolking krimpt. In de andere landen is de situatie nauwelijks anders.
Migratie is met andere woorden een noodzaak. Maar het combineren van besparingen en arbeidsmigratie is wel een perfect recept voor vreemdelingenhaat, wat op zijn beurt een uiterst vruchtbare voedingsbodem is voor extreemrechts.
Vijfenveertig jaar neoliberaal beleid heeft schaarste veroorzaakt in sociale voorzieningen en middelen. Dat wakkert een perverse concurrentie aan tussen mensen die er op aangewezen zijn. Het lokt de foute maar begrijpelijke vraag uit wie er al dan niet recht op heeft. De ‘ander’ of de ‘buitenstander’ wordt dan al rap gezien als een bedreiging voor de eigen welvaart.
De afbraak van de welvaartsstaat leidt dus bijna vanzelf tot sociaal protectionisme en welvaartschauvinisme. Het zaait verdeeldheid en zet mensen tegen elkaar op. Het is de ideale voedingsbodem voor de slogan ‘eigen volk eerst’.
De hierboven geschetste trends maken dat extreemrechts de wind in de zeilen heeft. En die wind wordt nog aangewakkerd door de traditionele partijen. Opgezweept door het succes van extreemrechts schuiven zij steeds verder op naar rechts. In plaats van de sociaaleconomische oorzaken aan te pakken en de toxische sfeer te counteren nemen ze grote delen van de retoriek en de voorstellen van de extreemrechtse partijen over.
Dat doen zij in de hoop om stemmen af te snoepen van extreemrechts. Maar op die manier normaliseren zij extreemrechts en maken ze die partijen uiteindelijk alleen maar sterker. Als het er op aankomt verkiest de kiezer het origineel boven de kopie. Zo ontstaat er een spiraal van verrechtsing en weet extreemrechts zijn electoraat gestaag uit te breiden.
Offensief
Met de overwinning van Trump in de VS, Meloni in Italië, Orban in Hongarije, Wilders in Nederland en de sterke scores bij de parlementsverkiezingen van Le Pen in Frankrijk, AfD in Duitsland en het Vlaams Belang bij ons, voelt extreemrechts zich sterker en zekerder dan ooit. Ze zijn geen paria meer en gaan in de aanval.
Boegbeeld van dit offensief is Elon Musk. Deze miljardair maakt er een sport van om overal waar hij kan verkiezingen te beïnvloeden en extreemrechts te boosten.
Bij de presidentsverkiezingen in Venezuela in juli 2024 was Musk bijzonder actief. Via zijn kanaal X verspreidde hij fake news om de extreemrechtse presidentskandidaat te steunen. Toen bleek dat Maduro gewonnen had beschuldigde hij de Venezolaanse regering van “grote verkiezingsfraude”.
Het is ook Musk die in 2019 de extreemrechtse staatsgreep tegen de democratisch gekozen president van Bolivia, Evo Morales openlijk steunde. Later schreef hij via X: “We plegen een staatsgreep tegen wie we maar willen! Handel het af”.
In het Verenigd Koninkrijk moedigde hij de voorbije zomer de extreemrechtse relschoppers aan en verleent hij openlijke steun aan de extreemrechtse partij Reform. Op X vroeg hij zich af of “Amerika het Britse volk moet bevrijden van zijn tirannieke regering”.
In heel Europa haalde Musk de krantenkoppen door op X te posten: “Alleen de AfD kan Duitsland redden”.
Trump doet ook zijn duit in het zakje. Zo heeft hij er alles aan gedaan om Trudeau te vernederen, door Canada te omschrijven als de 51e staat van Amerika en de premier als de “gouverneur”.
In de politieke wereld in de mainstreammedia is er heel wat heisa geweest over Russische inmenging bij verkiezingen, denk maar recent aan de presidentsverkiezingen in Roemenië. Voor zover die al zou bestaan, is ze in elk geval peanuts in vergelijking met wat Musk vandaag ten toon spreidt.
Uitweg
De traditionele rechtse partijen kijken machteloos toe terwijl Trump en Musk banden smeden met de extreemrechtse partijen in hun landen. De traditionele politiek lijkt weinig antwoorden te hebben op de politieke malaise, en figuren als Trump en Musk zijn goed bezig olie op het vuur te gooien.
Om het tij te keren zijn minstens twee zaken nodig. Vooreerst moeten de traditionele partijen hun eigen identiteit herwinnen. Op basis van hun oorspronkelijke principes en waarden moeten zij een maatschappijvisie promoten in plaats van delen van het extreemrechts gedachtengoed te kopiëren.
Ten tweede moeten zij breken met het asociaal beleid van de afgelopen 45 jaar. In plaats van de sociale welvaartstaat verder af te breken moeten ze een nieuw sociaal contract sluiten. Concreet wil dat zeggen dat er publieke investeringen nodig zijn in huisvesting, onderwijs en sociale diensten.
Dat zijn cruciale factoren om het fundamenteel vertrouwen in de politiek te herstellen, om de sociale integratie te bevorderen en om de toenemende spanningen binnen de samenleving te voorkomen.
Zo’n sociaal contract veronderstelt dat we het neoliberale dogma van besparingen definitief achter ons laten. Zo’n contract valt ook onmogelijk te rijmen met de ambitieuze plannen om de defensiebudgetten te verhogen. De cijfers die circuleren zijn hallucinant. Meer tanks betekenen minder pensioen, meer jachtvliegtuigen betekenen minder geld voor onderwijs, gezondheidszorg of andere publieke dienstverlening.
Op dit moment zien we dat de politici er niet in slagen om het tij te doen keren. Zij maken het alleen maar erger. Om tot een nieuw sociaal contract te komen en de traditionele partijen te behoeden voor de extreemrechtse verleiding zal er druk nodig zijn vanuit het middenveld, met hierin een cruciale rol voor vakbonden.
Meer dan ooit is het middenveld belangrijk om de democratie te vrijwaren.
Bron: DeWereldMorgen.be
by admin | jan 11, 2025 | Verkiezingen 2024
Eind januari moet België een nieuwe regering hebben. Maar aan de onderhandelingstafel botst het intussen over de fiscale dossiers.
Zoals verwacht heeft koning Filip dinsdag de opdracht van formateur Bart De Wever (N-VA) verlengd tot het einde van de maand. Tegen dan moet de federale regeringsvorming klaar zijn. Anders dreigt De Wever zich (voorgoed?) terug te trekken als dirigent van de onderhandelingen.
Formateur De Wever maakt al langer jacht op een raamakkoord over de begroting en de sociaal-economische kernthema’s. Voorlopig doet hij dat zonder succes. De onderhandelaars van N-VA, Vooruit, cd&v, MR en Les Engagés hebben ook de afgelopen dagen geen consensus gevonden over de benodigde maatregelen rond de arbeidsmarkt, de pensioenen en de belastingen.
Meerdere bronnen melden dat de onderhandelaars zich dinsdag over de fiscale dossiers hebben gebogen. Net voor De Wevers bezoek aan de koning om 16 uur is het daarbij – opnieuw – tot “een felle woordenwisseling” gekomen tussen Georges-Louis Bouchez (MR) en zijn collega Sammy Mahdi (cd&v).
De liberaal ziet de beloofde fiscale hervorming als een belastingverlaging. Een met ook aandacht voor de concurrentiekracht van ondernemers. De christendemocraat focust dan weer op een belastingverschuiving. Voor cd&v is zo’n taxshift al jaren een must.
Tegelijk blijft Vooruit de nood aan een bijdrage van de grote vermogens aan de begrotingsoefening beklemtonen. Voorlopig merken de socialisten echter weinig goede wil bij Bouchez. Die vindt dus dat de belastingdruk in België net dringend omlaag moet. Een bron: “Vandaag heeft hij zelfs het nut van de strijd tegen fiscale fraude in twijfel getrokken. Zo kom je nergens.”
Volgens meerdere bronnen heeft formateur De Wever nu beloofd om zijn fiscale plannen verder te verfijnen. Hij zal hierbij “zoveel mogelijk” rekening houden met de verzuchtingen van de partijen rond de onderhandelingstafel. In de omgeving van De Wever wordt de goede moed erin gehouden: “Na zes maanden onderhandelen zijn dit soort strubbelingen te verwachten.”
Pensioenen
Bij gebrek aan een beslissende doorbraak rond de begroting en de sociaal-economische kernthema’s tijdens de medialuwe jaarwisseling stijgt opnieuw de druk van buitenaf op de onderhandelaars. De gesprekken slepen intussen meer dan tweehonderd dagen aan. Veel gevoelige besparingen liggen al maanden op de straatstenen.
De vakbonden organiseren komende maandag een grote ‘pensioenbetoging’ in Brussel. Volgens het christelijke ACV vormen de hervormingsplannen van de onderhandelaars “een frontale aanval” op de pensioenen van de werknemers. Voor het ambtenarenkorps dreigt “een ongekende stap terug” onder Arizona. Ook vanuit het socialistische ABVV is vorige zomer al gewaarschuwd voor “een asociale afbraakregering”.
De onderhandelaars zelf hebben de voorbije week met geen woord meer gerept over de pensioenen. Normaal gezien komt het thema woensdag opnieuw aan bod. In opeenvolgende nota’s van formateur De Wever wordt onder meer een verstrengde toegang tot het minimumpensioen voorgesteld. Ambtenaren dreigen hun gunstige pensioenregime te verliezen.
Omgekeerd luiden ook Voka en Unizo de alarmbel. De werkgeverskoepels benadrukken in persberichten de nood aan een snel regeerakkoord dat de ondernemers duidelijk voorop zet. Voor Unizo is bijvoorbeeld de automatische loonindex “niet langer houdbaar”.
Bron: DeMorgen.be
by admin | jan 11, 2025 | Onderwijs
Wonen er weinig leerkrachten in de buurt? Dan kampen scholen met een groter lerarentekort. Dat blijkt uit onderzoek van de KU Leuven en UAntwerpen. In Brussel kunnen ze daarover meespreken.
Het is een bekend en gevreesd scenario onder directeurs: leerkracht x of y vertrekt omdat die op een school dichter bij huis gaat werken. Zeker nu zowat overal in Vlaanderen scholen op zoek zijn naar leerkrachten, is ‘jobhoppen’ onder leerkrachten geen uitzondering meer. Maar speelt de afstand tot de klasvloer daadwerkelijk een rol voor leerkrachten in hun keuze voor een school?
Onderzoekers van de KU Leuven en UAntwerpen brachten dat voor het eerst in kaart. Wat blijkt? De afstand tot de school bepaalt wel degelijk of leraren hun job blijven doen. Hoe langer het pendeltraject, hoe groter de kans dat een leerkracht vroeg of laat zijn school inruilt voor eentje dichter bij huis. De kans dat een leerkracht het onderwijs helemaal verlaat, neemt slechts licht toe als de afstand groter wordt. Andere factoren, zoals de duur en voorwaarden van het contract, spelen in beide gevallen nog altijd sterker mee.
“Het is een troef van het lerarenberoep dat je dichter bij huis werk kan vinden”, zegt onderwijseconoom en een van de onderzoekers Kristof De Witte (KU Leuven). “Maar scholen in gemeenten waar er weinig leerkrachten wonen, zullen dus meer worstelen om leerkrachten te vinden, en daardoor kampen met een groter lerarentekort.”
Brussel is het voorbeeld bij uitstek. Gemiddeld reist een startende leerkracht die in Brussel werkt 31 kilometer naar de school. Het Vlaamse gemiddelde is 13,9 kilometer. Ter vergelijking: de gemiddelde Vlaming reist 3 kilometer verder naar het werk, 17,1 kilometer.
Vorig schooljaar moesten sommige Brusselse scholen nog klassen sluiten omdat ze geen leerkrachten vonden. Het specifieke leerlingenpubliek in de hoofdstad – met een kwetsbare sociaal-economische achtergrond – speelt een rol. Maar daarnaast wonen er in verhouding tot het aantal scholen gewoonweg weinig gediplomeerde, Vlaamse leerkrachten.
De Witte en zijn collega’s pleiten daarom voor extra maatregelen voor regio’s waar het lerarentekort het grootst is. “Zoals een premie voor wie in die regio’s gaat werken, of gerichte, lokale campagnes om mensen te overtuigen”, aldus De Witte.
Ook Katholiek Onderwijs Vlaanderen vraagt al langer om een financiële bonus voor leerkrachten die in Brussel werken, in de vorm van sneller opgebouwde anciënniteit. Het GO! wil een ‘financiële incentive’ voor leerkrachten die in scholen werken met een groot aantal kwetsbare leerlingen, ook buiten Brussel.
Minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) is geen voorstander van extra cheques. “Dit is al jaren een vraag vanuit Brussel, maar ze werd nooit uitgerold omdat je dan een ongelijke behandeling creëert tussen leerkrachten. Wat we wel doen zijn proefprojecten, zoals scholen die een voltijds lessenrooster over vier dagen uitrollen. We hebben onlangs ook de voordelige fietslease ingevoerd.”
Bron: DeMorgen.be
