Het STEM-onderwijs deed in 2012 zijn intrede in Vlaanderen. De doelstelling toen: meer leerlingen warm maken voor exacte wetenschappen en techniek. “Niemand kijkt vandaag nog neer op een technische opleiding”, ondervinden Niels Vermeulen en Mieke Baelus, directeurs in de middenschool van SILA Westerlo. Die biedt liefst 2 STEM-opties aan in de eerste graad: STEM-wetenschappen en STEM-techniek.
Niels Vermeulen: “In onze eerste graad bieden we binnen de A-stroom 2 soorten basisvorming aan: een theoretische en een theoretisch-praktische. Beide hebben een basispakket van 28 lesuren, met dezelfde leerstof. Het verschil? In de theoretische basisvorming bieden we verdiepende doelen aan. In de theoretisch-praktische ligt het tempo wat lager en is er meer individuele aandacht voor de leerlingen. Die basisvorming geeft ons een zicht op het studieniveau van de leerling.”
“Dan blijven er nog 4 lesuren over waarbinnen leerlingen een keuzegedeelte toevoegen uit een gamma van 6: Latijn, Economie & organisatie, Moderne Talen & Wetenschappen, Maatschappij & Welzijn, STEM-technieken of STEM-wetenschappen. In het eerste jaar kunnen leerlingen na een half jaar wisselen van keuzegedeelte, en ook na het eerste jaar mag dat nog. Zo kunnen ze van meerdere opties proeven.”
Praktijk hoort er altijd bij
Mieke Baelus: “Het verschil tussen STEM-wetenschappen en STEM-technieken? Op infodagen vertel ik aan ouders dat je in STEM-wetenschappen onderzoek doet met als ultieme doel: problemen oplossen. STEM-wetenschappers buigen zich bijvoorbeeld over de klimaatcrisis, een coronavaccin of zelfrijdende auto’s. Met behulp van wetenschappen en wiskunde ontleden ze eerst het probleem, terwijl ze door ontwerp en technologie tot een prototype komen. Dat zijn dus onze ‘uitvinders’.”
“STEM-techniekers stellen dan weer zo’n prototype helemaal op punt, dankzij hun kennis van materialen en de nieuwste technieken. Denk daarbij maar aan een lasercutter of een 3D-printer. Dat zijn onze ‘doeners’.”
Niels: “In STEM-wetenschappen besteden we de helft van de tijd aan theorie, en in de andere helft gaan we praktisch aan de slag. Dat was vroeger anders, toen leerlingen uit het aso alleen maar theorieles kregen. De Science (wetenschappen) en Mathematics (wiskunde) waren toen prioritair.”
“In de optie STEM-technieken focussen we uiteraard nog meer op techniek. Dat verschil zie je ook in de klaslokalen. In een lokaal van STEM-wetenschappen zal er misschien één bankschroef staan. Maar dat is niets vergeleken met de lokalen van STEM-technieken. Dat zijn moderne werkplaatsen, met de beitels en de boormachines van vroeger, maar ook de 3D-printers en lasercutters van nu.’”
We trekken wiskunde en fysica naar de leefwereld van onze leerlingenMieke Baelus
Van 80 naar 180 leerlingen
Niels:“Ongeveer 40% van al onze leerlingen kiest voor een optie rond STEM, dat maakt in totaal zo’n 180 leerlingen per leerjaar. Als je weet dat we in ons eerste jaar STEM in 2012 maar 80 leerlingen hadden, merk je dat de houding tegenover techniekonderwijs veranderd is. Bovendien waren er bij die 80 leerlingen toen maar 2 meisjes. We zijn onze STEM-projecten bewust genderneutraal gaan maken. Want het stereotype dat jongens beter zijn in techniek, leeft nog altijd. Vandaag krijgen creativiteit, oplossingsgericht denken en ontwerpen evenveel aandacht als techniek in de STEM-lessen. Dat werkt, want nu is ongeveer één derde van onze leerlingen een meisje.”
Mieke: “Waarom STEM meer leerlingen aantrekt dan vroeger? Je mag niet vergeten dat techniekonderwijs vroeger al te vaak een tweede keuze was. De richting ‘Industriële Wetenschappen’ was bijvoorbeeld een erg goede voorbereiding op latere ingenieursstudies. Maar ze was tegelijkertijd een tso-richting. Hoe je het ook draait of keert: dat hield ouders en leerlingen bij de start van het secundair onderwijs tegen. Het is daarom goed dat we niet meer spreken over aso, tso of bso, maar wel over doorstroomfinaliteit, dubbele finaliteit en arbeidsmarktgerichte finaliteit. Binnen elk van die 3 vind je richtingen die zich toespitsen op technologie.”
Praktische onderzoeksvragen
Mieke: “Onze leraren werken alle STEM-projecten ook zelf uit. Daar zijn we trots op. Inspiratie vinden ze in de leefwereld van onze leerlingen, op het internet, in boeken. Maar kant-en-klare lessen die zorgen dat het leerplan bereikt wordt? Die vind je niet zo snel.”
Niels: “Voor onze STEM-projecten vertrekken we altijd van praktische onderzoeksvragen. ‘Hoe kweek je groenten in periodes van droogte’, bijvoorbeeld. Daar komt biologie bij kijken om te weten hoe groenten groeien. Aardrijkskunde ook, want de vraag naar ondergrond en klimaat is ook belangrijk. Leerlingen doen research in groep en zoeken naar oplossingen. Bij elke onderzoeksvraag hoort ook een onderzoeksbox met materialen die hen op weg helpen. En soms kunnen we er ook een uitstap aan koppelen. Voor een project rond duurzaamheid gaan onze leerlingen langs bij Kamp C in Westerlo, het Provinciaal Centrum Duurzaam Bouwen en Wonen. Daar staat een 3D-betonprinter die huizen print.”
Mieke: “Zo’n uitstap symboliseert het hele idee achter STEM. Je toont ermee aan waarvoor exacte wetenschappen dienen. Terwijl vroeger in het aso de fysica- of wiskundelessen het niveau van de theorie amper ontstegen, laat je met STEM-projecten die wetenschappen aansluiten bij de leefwereld van leerlingen.”
Strijden voor middelen op basis van de noden. Voor betere werk- en leeromstandigheden
Volgende stap: de algemene staking van 9 november
Wat is er veranderd sinds de laatste betogingen en de beloften van de minister? Niets! Het is nog erger. We zijn aan het eind van ons Latijn, ook al is het nog maar het begin van het schooljaar. De inflatie bedraagt meer dan 11%. Ouders vinden het steeds moeilijker om het schoolgeld te betalen. Scholen zetten de verwarming niet aan uit angst voor de rekeningen. Enzoverder. Er is geen oplossing gegeven. Geen enkele!
Pamflet van LSP/PSL op de betoging van het Franstalig onderwijspersoneel vandaag in Namen
De staat van de infrastructuur was al eerder een probleem, wat zal er in de komende winters gebeuren? De meeste scholen weigeren voorlopig om de verwarming aan te zetten en de minister van Onderwijs treitert ons met de ‘dikketruiendag’ voor het milieu, terwijl het in veel gebouwen efficiënter zou zijn om de ramen te vernieuwen. Wie kan vandaag nog ontkennen dat de eerdere ‘hervormingen’ van het onderwijs geen pedagogische doelstellingen hadden, maar gericht waren op besparingen en een geleidelijke privatisering van het onderwijs?
Leerlingen verlaten steeds vaker de school. Er zijn meer zelfmoordpogingen, er is een algemene malaise en enorme sociale ongelijkheid. Ook veel collega’s geven het op en verlaten het onderwijs. De uitstroom van collega’s stoppen, betekent vechten voor een verandering van het hele systeem. We hebben geen andere keuze!
Er is nood aan drastisch meer publieke middelen voor het onderwijs zodat de infrastructuur beter kan, naast echt gratis onderwijs, de aanwerving van meer personeel (zowel onderwijzend personeel als anderen), het beperken van het aantal leerlingen per klas …
De woede bleek al op de drie onderwijsbetogingen eerder dit jaar: op 10 februari met 10.000 in Brussel, op 29 maart met 7.000 in Bergen en in mei met 15.000 in Luik. En nu zijn we hier voor de vierde onderwijsbetoging dit kalenderjaar.
Er is een actieplan voor een langere termijn nodig gericht op het behalen van overwinningen. Tussen de stakingsdagen in hebben we nood aan lokale acties om de dynamiek te versterken en de aandacht te vestigen op de dagelijkse omstandigheden in de scholen. Werkonderbrekingen en plaatselijke bijeenkomsten helpen bovendien het bewustzijn te vergroten over onze collectieve kracht.
Twee weken geleden organiseerde het personeel van een Brusselse school een werkonderbreking met 16 leerkrachten, waardoor het team zich bewust werd van de kracht van een gezamenlijke strijd. Het zette druk om de verwarming aan te zetten en om enkele noodzakelijke kleine werkzaamheden aan het gebouw uit te voeren. Dit versterkte de vastberadenheid van de 16 leerkrachten in die school om naar de betoging te komen! De vakbondsdelegatie op deze school wachtte niet op ordewoorden van bovenaf en nam de organisatie van de strijd in eigen hand. Een dergelijke dynamiek kan een globaal actieplan alleen maar versterken.
Om echt voldoende publieke middelen voor onderwijs af te dwingen, is er nood aan een heel andere samenleving. Vorige week waren het de spoormensen die om soortgelijke redenen staakten. Alle openbare diensten worden gekraakt. Het is een keuze in de kapitalistische samenleving om onvoldoende middelen te voorzien voor openbare diensten. Er is nochtans geen gebrek aan geld in de kas van de grote bedrijven, in het bijzonder in de energiesector.
De algemene staking van 9 november biedt ons de mogelijkheid om strijd samen te brengen. Dat is ook belangrijk als volgende stap in de onderwijsbeweging.
Onze eisen:
Onmiddellijke afschaffing van de regeling voor de beoordeling van het personeel, die tot doel heeft om personeel gemakkelijker te kunnen ontslaan, wat hen onder druk zet zonder hen te helpen.
Onmiddellijke intrekking van alle ‘hervormingen’ in het kader van het ‘Excellentiepact’, waardoor scholen met elkaar concurreren en de werkdruk van al het personeel wordt verhoogd ZONDER dat er problemen worden opgelost: de territoriale clusters, de hervorming van het hoger onderwijs, de hervorming van de Psycho-medische sociale centra en de bemiddelaars, enz.
Kwaliteitsonderwijs in een gezonde omgeving: maximaal 15 leerlingen per klas voor gewone scholen en minder voor speciale scholen.
Alles wordt duurder, maar onze lonen houden geen gelijke tred. Afstemming van de laagste loonschalen op de hoogste en beëindiging van onzekere contracten.
Goede en gezonde infrastructuur: nieuwe scholen bouwen en bestaande renoveren!
Massale publieke herfinanciering van de sector om echt gratis en kwalitatief goed onderwijs te garanderen!
Voor onze portefeuille en voor de energietransitie: nationalisatie van de energiesector onder democratische controle en beheer!
Aangezien een zieke samenleving die gebaseerd is op winst en niet op onze behoeften alleen maar kan leiden tot een falend onderwijs, en omgekeerd, moeten we het systeem veranderen: voor een democratische socialistische samenleving.
7 Gentse stadsscholen mogen drie jaar lang creatieve manieren uitproberen om het tekort aan leerkrachten op te vangen. Vlaanderen geeft Gent de toestemming: de scholen mogen de bestaande regels in het onderwijs even negeren om nieuwe dingen uit te testen.
e stad Gent krijgt de toestemming van Vlaams minister voor Onderwijs Ben Weyts (N-VA) om in 5 lagere en 2 middelbare stadsscholen te experimenteren om het lerarentekort op een creatieve manier op te lossen. Dat blijkt uit een vraag van Gents gemeenteraadslid Bert Misplon (Groen). De deelnemende scholen mogen drie jaar lang de onderwijsregels even wat losser interpreteren. Gent wil vooral inzetten op een betere schoolorganisatie, teamgeest en flexibelere tijdsindeling.
“De goesting bij leerkrachten bewaren”
“We willen, in de scholen die meedoen, dat leerkrachten niet uitvallen. Het is de bedoeling dat we ervoor zorgen dat ze goesting en zin blijven hebben om les te geven. Dat is de grootste remedie tegen lerarentekort”, zegt schepen Evita Willaert (Groen). Ze reageert verheugd op de toestemming van Vlaanderen. “We starten nu al met de voorbereiding van de experimenten en vanaf volgend schooljaar gaan we er echt mee van start.”
Leerkrachten zitten nu vaak in een te strak keurslijf, ze moeten allemaal hetzelfde kunnen en doenschepen Evita Willaert (Groen)
Hoe er concreet geëxperimenteerd zal worden, is nog niet helemaal duidelijk. In de lagere scholen wil Gent meer op teamniveau werken. “Nu moeten alle leerkrachten hetzelfde doen, ze zitten in een strak keurslijf. Dat willen we omgooien op basis van ervaring en sterktes. Eén juf is bijvoorbeeld erg goed in digitale lessen maken terwijl een meester ervan gruwt, hij kan dan weer heel enthousiast vertellen of grote muziekprojecten trekken. Dat willen we beter op elkaar afstellen”, legt Willaert uit.
Flexibelere uren
Ook in het middelbaar onderwijs wordt geëxperimenteerd, al zal het daar vaker om flexibelere werktijden gaan. “In het eerste semester kan één leerkracht bijvoorbeeld meer lessen geven waardoor een andere leerkracht tijd krijgt om opleidingen te volgen of lespakketten te maken. In het tweede semester kan dat dan omdraaien”, zegt Willaert.
Nog meer proeftuinen
Het stedelijk onderwijs in Gent mag op 7 scholen experimenteren, ook elders in Vlaanderen komen er proeftuinen. Minister Ben Weyts maakt de lijst binnen enkele weken bekend.
Het verzet tegen centrale examens wordt luider. Na het debacle met de opgeschorte eindtermen dreigt minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) te worden teruggefloten over de invoering van centrale toetsen. De Vlaamse Onderwijsraad (VLOR) formuleerde een negatief advies over het plan om vanaf 2023 leerlingen tijdens hun schoolloopbaan vier keer testen te laten afleggen, die in alle Vlaamse scholen dezelfde zijn. Weyts wil die centrale toetsen invoeren om de kwaliteit in het onderwijs op te krikken.
De VLOR vindt dat een onvoldragen decreet op tafel ligt. Zo zou het voorstel onvoldoende garanties bevatten om de resultaten van zulke centrale toetsen geheim te houden. De schoolkoepels zijn bang dat de centrale examens kunnen leiden tot een rangschikking van goede en slechte scholen.
Wees niet bang van centrale toetsen in het onderwijs.
Het cruciale argument tegen de centrale toetsen draait om de mogelijke bedreiging van de vrijheid van onderwijs, waar vooral de katholieke onderwijskoepel op hamert. In die zin ligt het verzet tegen de centrale toetsen in het verlengde van het verzet tegen de eindtermen. Vanuit hun grondwettelijke recht voor vrijheid van onderwijs vertalen de koepels de eindtermen in leerplannen met eigen accenten. Een centrale toets is geen examen over wat in die leerplannen wordt aangeleerd, luidt het argument.
Uit cd&v-hoek komt de vraag aan de minister om het advies niet naast zich neer te leggen. Toch doet Weyts er goed aan niet zomaar in te gaan op de roep om een compromis. De bewering dat centrale toetsen de vrijheid van onderwijs zouden aantasten, klopt niet. In heel wat andere landen zijn centrale examens de norm. Een objectieve kwaliteitstest kan een nuttig instrument voor de kwaliteitsbewaking zijn. Zeker als die kwaliteit, zoals in Vlaanderen, schommelt van school tot school.
‘We doen te veel kinderen geloven dat zij nooit leraar of dokter kunnen worden’
‘Welk uiterlijk ze ook hebben en welke beperkingen ze ook ervaren, kinderen moeten op alle mogelijke manieren het signaal krijgen dat ze alles kunnen worden wat ze maar willen’, schrijft Knack-redactrice Ann Peuteman in haar wekelijkse column De Zoetzure Dinsdag.
Hij moet een jaar of vijf zijn geweest. Net voor het slapengaan zaten we op zijn bed te praten over later. Ik vertelde hem dat hij álles kon worden wat hij maar wilde. Mijn zoon antwoordde: ‘Ja, maar geen dokter natuurlijk. Alleen meisjes kunnen dokter worden.’ Het duurde even voor het me begon te dagen hoe hij daarvan overtuigd was geraakt. De enige dokters die hij zich voor de geest kon halen, waren onze huisartsen. Dokter Els en dokter Leen. Twee vrouwen dus.
Zo snel en onbewust gaat dat. Zie je alleen maar dokters, leerkrachten, televisiegezichten of bedrijfsleiders die totaal niet op je lijken, dan ga je haast vanzelf geloven dat zo’n toekomst niet voor jou is weggelegd. Al denken we vaak dat het anno 2022 allemaal wel meevalt. In elke soap speelt tegenwoordig toch een acteur met een migratieachtergrond mee én wordt een personage met een beperking opgevoerd? En reclames worden toch ook almaar inclusiever? Nog lang niet genoeg om kinderen in alle maten en kleuren ervan te kunnen overtuigen dat ze alles kunnen worden wat ze maar willen, zo blijkt. Onlangs nog gingen ontroerende filmpjes viraal van Afro-Amerikaanse meisjes die emotioneel reageren op een preview van de Disney-film De Kleine Zeemeermin. Zodra ze beseffen dat Ariël door een zwarte actrice wordt vertolkt, beginnen ze te snikken, happen ze naar adem, valt hun mond letterlijk open van ongeloof. Nog nooit hebben ze een heldin van dat kaliber gezien die op hen lijkt.
Hetzelfde geldt voor kinderen die bijvoorbeeld in een rolstoel zitten, het syndroom van Down hebben of slechtziend zijn. Op televisie, op sociale media, in reclame en zelfs op school worden ze amper met leeftijdgenoten of volwassenen zoals zijzelf geconfronteerd. Niet in een neutrale context en al helemaal niet in een rol die bewondering afdwingt. Zelfs hun eigen speelgoed lijkt meestal niet op hen, in schoolboeken herkennen ze zichzelf niet en hun juffen en meesters zien er doorgaans ook heel anders uit. Zonder dat iemand dat ooit uitspreekt, gaan ze vanzelf geloven dat iemand als zij nooit voor de klas kan staan en ook niet in aanmerking komt voor een hele resem andere beroepen.
Inclusie begint met Disney-prinsessen, Playmobiel-mannetjes, reclamecampagnes, tv-programma’s en speelgoedboekjes.
De voorbije jaren kwam er al wat meer zogenaamd inclusief speelgoed op de markt. Een kleurdoos met potloden voor élke huidskleur, een pop met het syndroom van Down of een pluche blindengeleidehond. Heel mooi allemaal, maar in gewone speelgoedwinkels zijn zulke spullen meestal niet te vinden. Wel beginnen grote merken ondertussen mondjesmaat op de inclusiekar te springen. Zo zijn de schoolbus van Playmobil en de bushalte van Lego tegenwoordig rolstoeltoegankelijk. De nieuwe Barbie-collectie bestaat onder meer uit poppen van kleur, met een beenprothese of met een hoorapparaat. Babystapjes in de juiste richting zijn het.
Veelzeggend is dat daar telkens weer krantenpagina’s over worden volgeschreven. Net zoals foto’s uit de nieuwe speelgoedfolder van de online winkel Bol.com de voorbije week druk werden gedeeld op de sociale media. Niet de aangeprezen speelkeukens en racebanen zorgden voor ophef, wel de modellen die ermee spelen. Op de cover staan Romy (11), een meisje met het syndroom van Down, en Jedediah (10), die door de huidziekte vitiligo witte pigmentvlekken op zijn arm heeft. Ook binnenin de folder staan heel verschillende kinderen afgebeeld. Jongens en meisjes, wit en van kleur, huppelend en in een rolstoel. Het lijkt de echte samenleving wel.
Willen we meer inclusie in het onderwijs, op de arbeidsmarkt en in de brede samenleving dan is dat de weg die we dringend moeten inslaan. Kinderen moeten op alle mogelijke manieren het signaal krijgen dat ook zij, welk uiterlijk ze ook hebben en welke beperkingen ze ook ervaren, alles kunnen worden wat ze maar willen. Alleen als ze zélf geloven dat die school, die opleiding, die job ook voor hen is weggelegd, kan er iets veranderen. En dat begint nu eenmaal met Disney-prinsessen, Playmobiel-mannetjes, reclamecampagnes, tv-programma’s en speelgoedboekjes.
Ondertussen staat vast dat mijn zoon geen dokter zal worden. Met onze huisartsen heeft dat niets te maken. Dokter Leen heeft ondertussen trouwens een mannelijke collega aangeworven. Dat mijn zoon niet voor geneeskunde heeft gekozen maar aan een heel andere studie is begonnen, komt doordat hij als witte jongen zonder beperking uiteindelijk wél heeft meegekregen dat hij alles kan worden wat hij wil. Van de volwassenen om hem heen, van de programma’s op tv, van de reclamefolders in de bus en ja, ook van de poppen waarmee hij speelde.
Wij gebruiken cookies om de werking van onze website te verbeteren
Functional Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistics
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door uw Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een website of over verschillende websites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.