De nieuwe cyberaanval op supermarktkoelingen legt volgens experts een hardnekkig probleem bloot: bedrijven verbinden steeds meer toestellen met het internet, maar investeren nog altijd te weinig in beveiliging. Tegelijk maakt artificiële intelligentie het voor cybercriminelen steeds makkelijker om kwetsbaarheden op te sporen.
Samenvatting:
Na de hack van de supermarktkoelingen zegt Patrick Hauspie van VLAIO: “Bedrijven investeren nog altijd veel te weinig in cybersecurity.” Volgens hem zien bedrijven beveiliging te vaak als een kostenpost.
Veel toestellen hangen aan het internet voor het gemak: leveranciers kunnen vanop afstand updates uitvoeren. Dat maakt ze kwetsbaar, want hackers breken vaak in via externe partijen met verouderde software. AI maakt het opsporen van zwakke plekken bovendien veel makkelijker.
De experts raden aan om netwerken op te delen, wachtwoorden aan te passen en tweestapsverificatie te gebruiken. Alles loskoppelen van het internet is volgens hen niet realistisch, maar we moeten wel bewuster kiezen tussen gebruiksgemak en veiligheid.
Cyberincidenten zijn schering en inslag. Van supermarkten en ziekenhuizen tot havens: allemaal werden ze de laatste tijd al het slachtoffer van cyberaanvallen. Waarom zijn toestellen zoals supermarktkoelingen eigenlijk verbonden met het internet, ondanks de risico’s?
“Het antwoord is gemakkelijk: het draait om eenvoud”, zegt Geert Baudewijns, CEO van cyberbeveiligingsbedrijf Secutec.
Dat bevestigt ook Patrick Hauspie, expert cybersecurity bij het Vlaams Agentschap Innoveren & Ondernemen (VLAIO). “Voor leveranciers is dat bijzonder handig. Via één service-update kunnen alle systemen tegelijk worden bijgewerkt. Een technicus hoeft dus niet langer overal langs te gaan om software te updaten. Dat bespaart enorm veel tijd en geld.”
Supermarktkoelingen kunnen dus met één muisklik een update krijgen. Maar precies dat systeem maakt ze ook kwetsbaar. “Vaak wordt ingebroken via derde partijen die met verouderde software werken. Dat zagen we ook bij Carrefour, anderhalve maand geleden”, zegt Baudewijns.
“We hangen steeds meer toestellen aan het internet, omdat dat gemakkelijk is”, vertelt Wim Bijnens, CEO van Shield, kenniscentrum over cyberveiligheid. “Het maakt het leven eenvoudiger voor bedrijven, maar ook voor consumenten. Als je bijvoorbeeld een hartaanval hebt gehad, kun je een armband dragen die gegevens rechtstreeks naar je arts doorstuurt. Het alternatief is alles zelf bijhouden en meenemen naar een consultatie. Die keuze is snel gemaakt. Voor bedrijven geldt hetzelfde.”
Ook in huizen van mensen is die evolutie te zien, zegt Bijnens. “Je kunt de verwarming al opzetten voor je thuiskomt of de garagepoort openen vanop afstand. Dat verhoogt het gebruiksgemak. We hebben wel veel te lang te weinig aandacht besteed aan beveiliging. We dachten jarenlang: wie zou nu geïnteresseerd zijn in mijn batterij, koelkast of verwarming? Vandaag is hacken echter veel eenvoudiger geworden.”
De rol van AI
Volgens de experts speelt artificiële intelligentie daarin een belangrijke rol.
“Met AI kunnen aanvallers veel sneller kwetsbaarheden opsporen”, zegt Hauspie. “Waar hackers vroeger zelf moesten zoeken naar zwakke plekken, kunnen AI-systemen vandaag automatisch scans uitvoeren. Ze detecteren potentiële kwetsbaarheden en tonen waar aanvallers mogelijk kunnen binnendringen.”
“Door AI hoef je geen uitzonderlijk getalenteerde hacker meer te zijn”, zegt Bijnens. “Je hoeft zelfs niet meer te kunnen programmeren. Een 12-jarige met interesse in technologie kan vandaag in theorie de slimme koelkast van zijn buren hacken.”
Baudewijns verwijst naar Shodan als voorbeeld. “Dat is een commerciële zoekmachine die voortdurend alle IP-adressen ter wereld scant en in kaart brengt. Ook kwetsbaarheden worden zo zichtbaar. Voor 25 dollar per maand kun je een abonnement nemen. Je geeft de naam van een fabrikant in en krijgt meteen een overzicht van alle verbonden toestellen. Zo wordt het veel eenvoudiger om kwetsbare systemen terug te vinden.”
Extra investeringen
Volgens Hauspie investeren bedrijven nog altijd te weinig in cybersecurity. “Ze beschouwen beveiliging te vaak als een kostenpost en denken dat het hen niet zal overkomen.
“Er is nog enorm veel werk aan de winkel. Sommige bedrijven werken ondertussen structureel aan hun beveiliging, maar als je kijkt naar het totale aantal ondernemingen, investeren er nog altijd veel te weinig. Spijtig genoeg wachten velen tot het noodlot toeslaat”, zegt Hauspie. “Nochtans bestaan er vandaag heel wat mogelijkheden om je beter te beschermen.”
Volgens Bijnens neemt de complexiteit wel snel toe. “Je kunt enorme bedragen investeren in beveiliging, maar als een leverancier dat niet doet, blijf je kwetsbaar. Daarom moet je niet alleen systemen beveiligen, maar ook voortdurend monitoren of er geen vreemde zaken gebeuren. We zullen moeten aanvaarden dat beveiliging een substantiële kost met zich meebrengt.”
“Niemand hoort graag dat producten duurder worden”, vervolgt hij. “Maar als een supermarktketen haar koelingen beter moet beveiligen, zal die kost uiteindelijk ook deels worden doorgerekend aan de consument. We hebben daar jarenlang te weinig in geïnvesteerd.”
Mogelijke oplossingen
Een mogelijke oplossing is volgens Bijnens netwerksegmentatie.
“Ziekenhuizen en grote bedrijven verdelen hun netwerk steeds vaker in kleine, afzonderlijke delen”, zegt Bijnens. “Als één leverancier of toestel wordt gehackt, heeft dat niet meer meteen gevolgen voor de rest van het netwerk. Als alles aan hetzelfde netwerk hangt, kan elk vreemd toestel een toegangspoort vormen voor cybercriminelen.”
Bij cryptobedrijf Binance werd bijvoorbeeld ingebroken via de laptop van een medewerker. “Dat kan evengoed een koelkast of verwarmingssysteem zijn.”
Hauspie ziet nog een andere, relatief eenvoudige maatregel: wachtwoorden aanpassen. “Vaak bestaat er 1 centraal beheerdersaccount waarmee honderden of zelfs duizenden systemen vanop afstand worden beheerd. Dat account is bovendien vaak beveiligd met 1 enkel wachtwoord. Als hackers dat account buitmaken, krijgen ze meteen toegang tot een groot aantal systemen.”
“En daarom is tweestapsverificatie vandaag eigenlijk het absolute minimum”, vult Baudewijns aan.
Technologie afzweren?
Meer investeren in beveiliging, netwerken beter segmenteren en wachtwoorden aanpassen dus. Maar moeten er ook minder apparaten met het internet verbonden worden?
“Digitalisering terugdraaien heeft geen zin en is bovendien onrealistisch”, zegt Hauspie. “Wel moeten we bewuster omgaan met nieuwe technologie. Kijk niet alleen naar de voordelen, maar ook naar de risico’s.”
Ook Baudewijns ziet geen heil in een terugkeer naar volledig manuele systemen. “Je merkt niet meteen dat een diepvriesinstallatie warmer wordt. Vaak ontdek je dat pas wanneer de diepvries lekt en er al schade is. Dankzij verbonden systemen krijg je onmiddellijk een melding en kun je nog ingrijpen.”
Volgens Bijnens moet er bewuster worden nagedacht over de afweging tussen gebruiksgemak en veiligheid.
“We moeten ons afvragen of we onze verwarming echt vanop afstand moeten kunnen bedienen”, zegt hij. “Alles loskoppelen van het internet is een extreme oplossing. Maar we zullen die afweging telkens opnieuw moeten maken, zowel als gebruiker als leverancier.”
“Willen we het gemak van centrale updates en beheer? Of vinden we dat de risico’s niet opwegen tegen de voordelen? Dat debat zullen we steeds vaker moeten voeren”, besluit Bijnens.
Vanaf vandaag kan je op mypension.be je vroegste pensioendatum consulteren. Wie een aanvullend pensioen opbouwt, kan ook het toekomstige nettobedrag van zijn of haar aanvullend pensioen zien. Om het bedrag van je wettelijk pensioen te kennen, moet je nog geduld oefenen tot de 2e helft van volgend jaar. Als je dit jaar al met pensioen kan, is het bedrag van je wettelijk pensioen wel al bekend.
Tot nu toe toonde mypension.be alleen het aanvullend pensioen dat je tot op dat moment had opgebouwd. Voortaan krijg je één totaalbeeld van het aanvullend pensioen dat je mag verwachten op je wettelijke pensioenleeftijd, over alle pensioenplannen heen én in nettobedragen.
Het nettobedrag van je wettelijk pensioen zal pas bekend zijn in de 2e helft van volgend jaar. Dat geldt niet voor wie dit jaar al met pensioen kan, want hier heeft de pensioenhervorming van de federale regering geen impact.
Als je vroegste pensioendatum nog in 2026 valt, kan je dus wel het nettobedrag van je pensioen consulteren.
Voor meer informatie kan je terecht op 3 websites:
Wie vragen heeft, kan terecht bij de Federale Pensioendienst. Die geeft daarbij voorlopig voorrang aan wie dit jaar nog of volgend jaar met pensioen kan. Door de pensioenhervorming zijn de wachttijden langer dan normaal. De Pensioendienst vraagt daarom om wat geduld te hebben.
25 jaar na het faillissement van Lernout & Hauspie heeft medeoprichter Pol Hauspie intussen regelmatig contact met Henri Heimans, de onderzoeksrechter die het fraudeonderzoek leidde. Meer zelfs, de 2 zijn goeie kennissen geworden. In een exclusief gesprek met VRT NWS blikt Hauspie voor het eerst in 16 jaar samen met Heimans terug op de fraude waarvoor hij als enige beklaagde schuld bekende: “Hebben wij gefraudeerd? Ja.”
Samenvatting:
Pol Hauspie, medeoprichter van Lernout & Hauspie (L&H), geeft na 16 jaar een exclusief interview aan VRT NWS.
Het is 25 jaar geleden dat het Ieperse spraaktechnologiebedrijf failliet ging.
Hauspie was de enige van de 21 beklaagden die schuld bekende. Hij heeft nu opnieuw contact met Henri Heimans, de onderzoeksrechter op rust die het strafonderzoek leidde, en ze gaan af en toe samen lunchen.
Hauspie blijft zijn verantwoordelijkheid nemen: “Hebben wij fouten gemaakt? Ja. Hebben wij gefraudeerd? Ja.”
Heimans noemt de CIA-complottheorieën fictie en zegt dat hij als Belgisch onderzoeksrechter geen toegang heeft tot Amerikaanse inlichtingendiensten.
In 2021 moesten Jo Lernout, Hauspie en 4 andere directeurs ruim 655 miljoen euro schadevergoeding betalen aan 4.336 aandeelhouders.
De klokken van de kerktoren in Westouter slaan 12 uur net op het moment dat de opnameknop wordt ingedrukt voor een dubbelinterview met Pol Hauspie en Henri Heimans. Symbolischer kan bijna niet.
Ze zitten naast elkaar. Henri Heimans naast Pol Hauspie. Pol is minstens een kop groter en een schouder breder. Het wordt een verhaal van de boswachter en de stroper, of hoe 2 mannen die ooit tegenover elkaar stonden intussen elkaar respecteren en vriendschappelijk met elkaar omgaan.
Henri Heimans (78) was 45 jaar magistraat en is ondertussen 12 jaar met pensioen. Van hem wordt gezegd dat hij de authentiekste magistraat ooit was. Een pitbull, maar in de eerste plaats een mens en een grote verdediger van de mensenrechten.
Pol Hauspie (75) was boekhouder, ontwerper van software en medestichter van L&H. In zijn gloriejaren bejubelden de kranten en andere media hem als een charismatische en visionaire man. Nu valt vooral op hoe integer en zelfkritisch hij geworden is.
Tijdslijn: Lernout en Hauspie
Jo Lernout en Pol Hauspie richten in 1987 het spraaktechnologiebedrijf L&H Speech Products op. Ze ontwikkelen toen al AI-technologie die computers doet luisteren, begrijpen, vertalen en antwoorden.
Ze halen geld op bij kleine beleggers in de streek van Ieper en Poperinge, zoals bakkers, beenhouwers, boeren, restauranthouders.
In 1995 trekken ze als eerste Belgische technologiebedrijf naar de Amerikaanse technologiebeurs NASDAQ.
1996: Jo Lernout en Pol Hauspie worden Manager van het Jaar.
In 1997 investeert Microsoft 70 miljoen dollar in L&H.
Prins Filip opent Flanders Language Valley in Ieper in 1999: een technologisch bedrijvenpark dat geïnspireerd was op Silicon Valley in de VS.
Op het hoogtepunt is L&H 8 miljard euro waard.
Eind 2000: het bedrijf komt in opspraak na onderzoek door The Wall Street Journal . Er is sprake van opgeblazen omzet en fraude in Korea en boekhoudkundige trucs met het doel de koers van de aandelen hoog te houden.
De aandelenkoers keldert en in 2001 gaat L&H failliet. Jo en Pol zitten 70 dagen in de gevangenis.
In 2007 start het strafproces tegen Lernout en Hauspie, het grootste fraudeproces ooit in België.
In 2010 veroordeelt het hof van beroep in Gent Jo Lernout en Pol Hauspie voor valsheid in geschrifte en het knoeien met de resultaten van hun vroegere bedrijf. De oprichters krijgen 5 jaar cel, waarvan 2 jaar voorwaardelijk.
In 2021 veroordeelt het hof van beroep in Gent Jo Lernout, Pol Hauspie en 4 andere directeurs tot het betalen van een schadevergoeding van meer dan 655 miljoen euro aan de 4336 aandeelhouders van het bedrijf.
Een dossier van 10 miljoen e-mails
Henri Heimans nam het onderzoek over nadat het openbaar ministerie de zaak had weggehaald bij een jonge, onervaren onderzoeksrechter uit Ieper.
“Ik werkte er ongeveer 5 jaar intensief aan, met een apart team van speurders, een griffier en een misdrijfanalist. Het dossier bestond uit honderden kartonnen dozen met van die typische linten en meer dan 10 miljoen e-mails. Weet dat we toen nog niet eens in het tijdperk van de e-mail waren. Ik liet het dossier als een van de eersten bij Justitie digitaliseren. Dat was ongezien.”
Pol Hauspie hielp de speurders zelfs met hun computerproblemen tijdens de verhoren. “Ik zie dat nog levendig voor ogen: de speurders hadden regelmatig moeite met hun verouderde computers. Ik ging dan aan hun kant van het bureau staan en zei bijvoorbeeld: “Doe dat via copy-paste, Ctrl+C en Ctrl+V”, vertelt hij. Sommige onderzoekers noemden mij daardoor ‘meneer copy-paste’.”
Ontvangen als mens en niet als schurk
Pol Hauspie vond Heimans hard, maar professioneel. Ook zijn menselijkheid viel hem meteen op. “Ik ben altijd ontvangen geweest door Henri met koffie en koekjes, gewoon als een mens en niet als een schurk”, zegt hij.
“Ik heb als onderzoeksrechter de mensen altijd met respect behandeld”, reageert Heimans. “Het gebeurt in het leven dat je mensen terug ontmoet in andere omstandigheden en dan kun je de mensen recht in de ogen kijken. Mijn rol als onderzoeksrechter is in alle zaken altijd dezelfde geweest. Het gaat niet zozeer over schuld of onschuld. Het gaat over de waarheid achterhalen.”
“Bij Henri heb ik nooit een tunnelvisie gezien”, vertelt Pol Hauspie. “Sommige speurders hadden dat wel. Er was er zelfs 1 die in zijn bureau in Ieper een kopie van de strip van Suske en Wiske op de muur had gehangen: ‘de Poenschepper’. Ik wist meteen: die zit met een voorgekauwd beeld en wil mij daar naartoe drijven. Maar dat werkt contraproductief; de handrem stond aan als hij mij ondervroeg. Bij de ondervragingen van Henri loste ik mijn handrem.”
Fictieve omzet boeken
Na 5 jaar onderzoek kwam onderzoeksrechter Heimans tot de conclusie dat de fraude die gepleegd werd bij L&H geen pure of zuivere oplichting was, maar valsheid in de boekhouding.
“Lernout & Hauspie hadden kapitaal aangetrokken op de Amerikaanse beurs om hun taaltechnologie verder te ontwikkelen”, zegt Heimans. “Een duur proces, terwijl het product nog niet verkoopbaar was. Om toch stijgende kwartaalcijfers te kunnen voorleggen, boekte het bedrijf fictieve omzet via zogenoemde language development companies (LDC’s) of taallabs in alle wereldtalen.”
“Ze leverden een soort embryonale technologie aan bij bedrijfjes die ze zelf hadden opgericht en die ze zelf financierden met bankleningen”, gaat hij voort. “Die leningen werden gegarandeerd door de waarde van de aandelen van L&H. Het is bijna alsof je je eigen bankbiljetten drukt.”
Hauspie beaamt dat, maar wil reageren: “De beurs is een casino en daar is een risico aan verbonden. Dat neemt niet weg dat we met de fraude die we pleegden mensen hebben benadeeld”, zegt hij.
“We investeerden in die taallabs van ons, je koopt daarmee je eigen omzet. Dat mag, op zich is dat geen fraude, maar je moet daar transparant over zijn en dat waren we niet. Fraudeurs zijn mannen die stelen: wij deden het omgekeerde. We staken er vooral geld in met leningen waar we zelf borg voor stonden. En daar moet je duidelijk over zijn.”
Nepbedrijf in Korea
Bijzonder hardnekkig was de constructie in Korea. Daar bleek het taallab helemaal niet te bestaan. Voor een controlebezoek van accountantskantoor KPMG werd volgens Heimans een heel toneelstuk opgezet.
“Men heeft daar kantoren afgehuurd in een bedrijfsgebouw, computers gezet met medewerkers die daar zogezegd werkten”, vertelt Heimans. “Er was daar helemaal geen activiteit. Het was in scène gezet in een hotel, de dag vóór de KPMG-controle. Toen ik die Koreaanse betrokkenen daarover ondervroeg, waren ze zichtbaar beschaamd. Een van hen begon zelfs te wenen.”
Hauspie zegt dat hij helemaal niets te maken had met dat Koreaanse luik. “Dat was helemaal op het laatste van L&H. Toen waren Jo (Lernout red.) en ik niet meer bezig met het dagelijks bestuur. De toenmalige CEO heeft mij en anderen misleid. Mijn fout was dat ik niet persoonlijk heb opgetreden, want ik vond het zelf raar dat er daar zoveel omzet werd geboekt. Wij waren toen kapot van de stress en dronken te veel, maar dat is geen excuus.”
“We waren gefinancierd door aandeelhouders en wij moesten zorgen voor hen. Die fraude werd gedaan met goede bedoelingen, maar je kunt voor de goede zaak ook iemand vermoorden, hé”, biecht Hauspie op.
Complottheorieën en schuldbekentenis
Rond het faillissement circuleerden ook complottheorieën over inmenging van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA. Volgens Jo Lernout was L&H het slachtoffer van een gecoördineerde aanval vanuit de Verenigde Staten.
Hij stelde dat L&H beschikte over strategisch belangrijke spraaktechnologie en dat bepaalde Amerikaanse partijen er belang bij hadden om het bedrijf uit te schakelen of goedkoop in handen te krijgen.
“Dat Amerikaanse bedrijven het moeilijk hadden met die fantastische technologie van L&H, dat zal wel zo geweest zijn”, zegt Heimans. “Maar inmenging van de CIA? Dan zit je in de fictie of in politieromans. Als Belgisch onderzoeksrechter heb je trouwens geen toegang tot Amerikaanse inlichtingendiensten of zelfs Belgische staatsveiligheid. Dus dat valt niet te onderzoeken.”
Hauspie zegt wel dat ze op een bepaald ogenblik verwittigd werden door iemand van de Duitse geheime dienst. “Die raadde ons aan om bodyguards in te huren om onze vrouwen en kinderen te beschermen”, zegt hij. “L&H werd te machtig en de Amerikanen wilden dit verhinderen. Die mededeling maakte me kapot, omdat ik door mijn werk mijn gezin in gevaar bracht. Daarna ben ik gecrasht.”
Heimans herinnert zich vooral het laatste verhoor met Hauspie, dat niet in Ieper, maar in de kantoren van de gerechtelijke politie in Gent plaatsvond. “Het is geëindigd met een soort opluchting, voor allebei”, zegt hij. “Ik wist toen dat ik dicht bij de waarheid zat. Toen ik na het verhoor naar mijn auto liep, zag ik Hauspie nog door een raam boven naar mij zwaaien. Dat is me bijgebleven.”
Voor Hauspie was die bekentenis meer dan een opluchting. “Dat was een bevrijding”, zegt hij. “Een proces van inzichten verwerven in je eigen gedrag. Dat inzicht is voor een stuk gekomen door die ondervragingen. Daar zijn jaren overheen gegaan. Het is een mentaal proces, want je eigen beeld en je ego vertekenen veel dingen.”
Hij wil dan ook de onderzoeksrechter bedanken: “Als het onderzoek bij de jonge, onervaren onderzoeksrechter was blijven liggen, was ik nooit tot dezelfde waarheid gekomen. Voor elk verhoor in België moest ik telkens uit Zuid-Afrika overkomen, waar ik toen woonde. Voordat ik met het vliegtuig naar België vertrok, moest ik overgeven van de spanning”, vertelt hij. “Je moet telkens terug in het verleden duiken, terug in die rotzooi.”
Ook nu nog blijft Hauspie zijn eigen verantwoordelijkheid nemen: “Hebben wij fouten gemaakt? Ja. Hebben wij gefraudeerd? Ja. Was die fraude bedoeld om geld te pakken? Nee, wij hebben er zelf eigen geld in gestoken. Alles gaven we in borg. Alleen onze edele delen en onze vrouwen stonden geen borg. (lacht) Maar het was fout. Dat inzicht kwam voor mij heel duidelijk door Henri.”
Heimans begrijpt intussen ook waarom veel verdachten niet snel bekennen. “Er is altijd een vorm van schaamte, vooral voor familie en vrienden.”
Sindsdien gaan ze af en toe samen lunchen. Heimans merkt op dat van de vroegere glamour en glitter rond Hauspie niets meer overblijft: “Hij is een andere man geworden, zeer sober in alles.”
Ze praten niet meer over het proces, maar wel over actueel onrecht, zoals de oorlog in Oekraïne, Iran of de situatie in Gaza, vertelt Hauspie.
“Ik heb in 2007 het ‘Happiness Web’ (The H-Web) opgericht. Een netwerk waarin ervaren ondernemers hun kennis, ervaring en inzichten delen met mensen die een eigen zaak willen opstarten”, vertelt hij.
“Ik doe dat vooral in Zuid-Afrika, een land dat mijn 2e thuis is geworden, maar ook in een aantal andere landen in Afrika. Ik wil dat netwerk uitbreiden naar andere gebieden buiten Afrika, zoals Gaza bijvoorbeeld. Daar praat ik over met Henri, omdat hij veel contacten heeft in Palestina. Maar de situatie in Gaza laat dat nog niet toe; daar is het nu nog veel te vroeg voor.”
Op de vraag wat ze elkaar nog toewensen, antwoordt Hauspie: “Vriendschap is elkaar graag zien; misschien klinkt dat wat paterachtig. Zelfs als vroegere tegenstanders kun je toch nog vrienden worden.”
De eerste Franstalige commentaren over het ontslag van de regering zijn vernietigend. Die komen zelfs uit meer conservatieve hoek. Er volgt een duidelijke oproep tot actie, maar blijkbaar niet tot verkiezingen.
De commentaar van François Mathieu van de Franstalige belgicistische krant La Libre was vernietigend. Hij sprak van een “casse royale”, daarmee verwijzend naar de “chasse royale”. Zelf moet ik daarbij altijd denken aan een brasserie in Berchem, maar dit slaat natuurlijk op de koninklijke jacht. Dit is een jachtpartij van de koning of de adel.
De naam wordt ook gebruikt voor plaatsen die verwijzen naar een terrein waar de koning kwam jagen. De chasse royale was historisch veel meer dan ontspanning. Ze was een manier om macht te tonen en uit te oefenen. De vorst demonstreerde er zijn geschiktheid als leider, bond de adel aan zich en maakte zijn gezag over grondgebied en jachtrechten zichtbaar.
Zelden reclame voor de democratie
De woordspeling is zowel zeer goed gekozen als symbolisch zeer verfijnd. De koning kan zijn geschiktheid demonstreren of zijn macht tonen. De twee sluiten elkaar niet uit, maar het is zelden reclame voor de democratie.
Met casse of afbraak legt Mathieu de vinger op de wonde. Hij hekelt dat de regering-De Wever al geruime tijd communiceert over verantwoordelijkheidsgevoel, staatszin en de dringende noodzaak om ons land te hervormen en onze overheidsfinanciën te saneren.
En dan weet elke lezer dat er een MAAR zal volgen: “Maar sinds enkele weken zijn de coalitiepartijen in verkiezingscampagne. Toen dit weekend het nieuws uitlekte dat Les Engagés de belasting op vermogenswinst van 10 naar 15 procent willen verhogen, was de subliminale boodschap om de schuld voor het mislukken van de begrotingsonderhandelingen bij de centristen te leggen.”
Mathieu reageert daarop door te zeggen dat “niemand zich voor de gek laat houden”. “Al maandenlang houden de vijf coalitiepartijen vast aan hun standpunten en taboes. Toegevingen? Zo weinig… Het resultaat van deze zoektocht naar een begrotingskoers voor de komende drie jaar is te bescheiden, bijna zielig.
Zielig
Allerzieligst is een woordspeling die in het Nederlands dan opkomt op 2 november. “Je kunt het probleem nog zo vaak van alle kanten bekijken, maar dit is het bijvoeglijk naamwoord (zielig) dat het beste bij de situatie past. Want de nieuwe terugkeer van premier Bart De Wever naar het Paleis om zijn ontslag in te dienen, klinkt als een bekentenis van een klinkende collectieve mislukking.”
Mathieu citeerde enkele uitspraken van de afgelopen weken. Hij merkte die cynisch op “na maanden van zogenaamd intensief werk”. Het onvermogen van het vijftal om hun meningsverschillen te overstijgen en uit een verkiezingscampagnecommuniqué te stappen is volgens Mathieu pijnlijk.
Zijn citaten zijn goed gekozen:
Conner Rousseau (Vooruit): „De voorlopige twaalfden zijn niet het einde van de wereld.”
Maxime Prévôt (Les Engagés): „Het grootste probleem is misschien noch BDW, noch de btw, maar GLB.”
Georges-Louis Bouchez (MR): „Mij beledigen, aanvallen of met de vinger naar mij wijzen, verandert niets.”
Sammy Mahdi (CD&V): „Je moet eerst inspanningen leveren voordat je iets krijgt.”
Bart De Wever: „Ons verantwoordelijkheidsgevoel moet vandaag de overhand hebben op de bestaande politieke meningsverschillen.”
“Een compleet fiasco. Een mislukking.” Dat is de conclusie van de Franstalige commentator.
Mathieu: “Om de premier, de machteloze scheidsrechter in dit schaakspel, nogmaals te parafraseren: „De realiteit is dat iedereen de gevolgen zal voelen van wat we gaan doen, ongeacht de manier waarop we dat doen.””
Mathieu zinspeelde vervolgens op de voorliefde van De Wever voor Latijnse spreuken: “Tempus est agendi! Het is tijd om in actie te komen, nietwaar?”
Terwijl sociale protesten Europa opschudden, worden oude anti-linkse sentimenten afgestoft om de beweging aan te vallen.
Terwijl sociale protesten Europa opschudden, met een bijzondere dynamiek die door de Gen Z-protesten is ontketend, worden oude anti-linkse sentimenten afgestoft om de beweging aan te vallen. Hoe gevaarlijk dit nieuwe autoritarisme ook mag zijn voor progressieve krachten, het bewijst precies hoe zwak ons huidige systeem is. En in die observatie ligt de bron van hoop op een betere toekomst, als we ernaar handelen.
Van Parijs tot Tirana trekt een generatie de straat op die er niet langer genoegen mee neemt om passief op een beter leven te wachten. De directe aanleiding verschilt van land tot land. Wat ze gemeen hebben, is een samenleving die jongeren niet langer de perspectieven biedt die ze nodig hebben.
In Frankrijk hekelen leerlingen de slechte omstandigheden op school: afwezige leraren die niet worden vervangen, klaslokalen die ‘s winters slecht verwarmd en ‘s zomers snikheet zijn, klassen van 35 tot 40 leerlingen. Ook in België klinken dezelfde eisen: tegen hogere inschrijvingsgelden en duurdere busabonnementen, en voor herinvestering in het onderwijs. Ook in Italië waren problemen in het onderwijs de katalysator, met een ‘No Meloni Day’ op 16 oktober als hoogtepunt.
In Spanje en Portugal waren onbetaalbare woningprijzen de directe aanleiding. In Madrid deden de beelden van de 87-jarige Maricarmen Abascal, die na een verdrievoudiging van de huur uit haar appartement werd weggesleurd, tentenkampen ontstaan als protest. Ze is inmiddels overleden. In Albanië weigert de ‘Flamingorevolutie’ het land te laten uitverkopen aan luxeprojecten die gesteund worden door Jared Kushner (de schoonzoon van Trump). Nu sluiten ook studenten zich aan bij een algemene opstand tegen corruptie en de levensduurte, en voor betaalbaar hoger onderwijs. In Duitsland organiseerden scholieren en studenten vier stakingen tegen de herinvoering van de dienstplicht. Op 31 oktober trokken ze opnieuw de straat op onder het motto ‘Gen Z will fix it’.
Op sommige plaatsen leggen delen van de beweging een link tussen de protesten en de stijgende militaire uitgaven. Een Europese oproep tot een jongerenstaking op 20 november brengt groepen uit dertien landen samen onder de slogan ‘Fight for our future, not their wars’. In Frankrijk, België en Spanje is een opvallende synergie ontstaan tussen de vakbonden en de jongerenprotesten.
Het is precies die combinatie van antimilitarisme en banden met de arbeidersbeweging die de beweging tot een bedreiging maakt voor het establishment. De vijandige reacties van dat establishment bewijzen het.
Eerst de rellen, dan de insinuaties
De reacties van de pers en de regeringspartijen concentreerden zich op het geweld dat bij sommige protesten is losgebarsten. Dat dit geweld bestaat, is natuurlijk een feit, en een debat over de rol ervan is legitiem. Maar zo’n debat is oneerlijk als het daar begint en eindigt. De legitieme politieke eisen van deze historische protesten worden gereduceerd tot een voetnoot, het “trouwens” aan het einde van een talkshow of nieuwsitem. Het is een slimme manier om kritiek af te wenden: niemand vraagt nog waarom mensen in de eerste plaats de straat optrekken. Maar het is verre van een eerlijk debat.
En het dient de machthebbers buitengewoon goed. Ten eerste wordt het publieke debat als een val geframed: je bent voor of tegen de rellen. Wie nuance aanbrengt over de enorme woede die groeit bij mensen die geen toekomst zien, wie wijst op toenemende ongelijkheid, een verslechterende levensstandaard of de slechte staat van het openbaar onderwijs, wordt er meteen van beschuldigd de rellen op de een of andere manier te rechtvaardigen, ook al veroordeelt hij het geweld publiekelijk.
Maar er is een tweede, gevaarlijkere manier waarop dit soort debat de heersende elite helpt. Waar rook is, is vuur. De vraag wordt dan: wie zet hiertoe aan?
Een shockdoctrine voor meer repressie
Het antwoord van onze heersende klasse is dat de oorzaak bij externe agitatoren ligt, die een omverwerping van de westerse samenleving beramen. Frankrijk biedt het duidelijkste voorbeeld van deze ideologische aanval. De schok die ontstaat doordat de dominante verhalen de eisen van de bevolking negeren en zich op het geweld richten, werkt zoals wat Naomi Klein een shockdoctrine noemt: een crisis of schokkende beelden creëren de ideologische en materiële ruimte voor maatregelen die anders breed zouden worden betwist.
In dit geval bestaat de methode erin een duidelijk vijandbeeld te scheppen en vervolgens voor te stellen die vijand te bestrijden. Volgens het kabinet van de Franse premier Sébastien Lecornu is de oproep om scholen te blokkeren als protestvorm “een manoeuvre georganiseerd door LFI (La France Insoumise) en haar ultralinkse handlangers”. Onderwijsminister Édouard Geffray zei dat de studentenbeweging “gegijzeld wordt door ultragewelddadige groepen”. Bruno Retailleau, leider van Les Républicains, noemde LFI een “partij van collaborateurs met het islamisme” (het Franse “collabos” verwijst naar de collaboratie in de nazitijd). Zo wordt het idee van een onheilige alliantie tussen islamisme en radicaal links, samen tegen het Westen, ingeplant.
In België speelt hetzelfde scenario. Over de protesten in Luik beweert minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin dat “Antifa” achter het geweld zit en de studentenprotesten kaapt. Die minister werkt aan wetsvoorstellen om Antifa te verbieden en de regering toe te laten bepaalde organisaties bij politieke beslissingen onbeperkt te schorsen, waarbij enkel de definitieve ontbinding aan een rechter wordt overgelaten.
Telkens ontkennen de beschuldigde organisaties officieel, en de beschuldigers leveren geen bewijs voor hun beweringen. Maar voor sommigen is dat geen reden om zich in te houden. Het is geen toeval dat de Belgische minister van Defensie Theo Francken het hardst is in die insinuaties en regelrechte aanvallen. Voor hem zijn extreemlinks en de Partij van de Arbeid van België (PVDA-PTB) de kwade krachten achter al die onrust.
Hij greep de “gelegenheid” aan om opnieuw te pleiten voor een “gendarmerie 2.0”, een politiemacht opgeleid door het leger, in vredestijd ingezet voor “civiele doeleinden” en in oorlogstijd voor “militaire doeleinden”. België schafte zo’n korps af in 2001, nadat schandalen, inefficiëntie, overheidscorruptie en fascistische infiltratie hadden aangetoond welke schade het kon aanrichten. Het is dan ook geen verrassing dat het Vlaams Belang er trots op was dat Francken zijn idee had gekopieerd.
Terwijl elke andere minister de kettingzaag in zijn begroting zet, is zijn kabinet het enige dat wel geld krijgt: 34 miljard euro tegen 2034, om precies te zijn. Stel je een beweging voor met pamfletten die vragen om meer investeringen in onderwijs in plaats van in bommen. Daar ligt het echte gevaar voor de belangen van de elite.
Een transatlantisch draaiboek
In de Verenigde Staten gaan vergelijkbare alarmbellen af. Fox News Digital publiceerde een rapport waarin wordt beweerd dat 101 organisaties in dertien landen de protesten aanwakkeren in een zogenaamde “rood-groene alliantie”. Het echoot, of kopieert, de “islamo-gauchisme”-these die in Frankrijk te horen is (een Franse term voor vermeende collusie tussen links en islamisten): een alliantie van islamitische organisaties, links, vakbonden, klimaatactivisten en mensenrechtenorganisaties.
Die ‘alliantie’, ‘Chaos Inc.’ gedoopt, beperkt zich allerminst tot radicale randgroepen. De lijst voor Frankrijk bevat onder meer grote vakbonden zoals de CGT en de CFDT, en Amnesty International France.
Daar bovenop komt de institutionele laag. Op 16 juli riep de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio een ministeriële conferentie samen met vertegenwoordigers van 67 landen om een wereldwijde heropflakkering van linkse terreur aan te pakken. In zijn openingstoespraak had hij het over een linksterroristisch netwerk dat het Amerikaanse systeem wil omverwerpen. Hij zei dat soortgelijke groepen actief zijn in tientallen andere landen en een transnationale dreiging vormen die om coördinatie, informatie-uitwisseling en internationale politiesamenwerking onder Amerikaanse leiding vraagt.
Enkele weken eerder noemde Trump, in een toespraak voor een evangelische lobbygroep, het communisme de grootste bedreiging voor Amerika. Veelzeggend is ook het rapport van het State Department dat elke vorm van radicale beweging in de Verenigde Staten aan een Cubaans complot koppelt, een socialistisch eiland aan de Amerikaanse voordeur. Een zet om twee vliegen in één klap te slaan: de voortdurende energieblokkade en het criminele economische embargo tegen Cuba legitimeren, mogelijk met het oog op een militaire interventie, en de miljoenen mensen in de VS die opkomen tegen oorlog, genocide en ICE-deportaties en voor arbeids- en vakbondsrechten criminaliseren.
Dat actieve streven om een wereldwijde anti-linkse campagne te coördineren, die progressieven ideologisch demoniseert en repressie tegen sociale bewegingen materieel legitimeert, is ook in Duitsland zichtbaar.
Christian Klos, directeur-generaal Openbare Veiligheid bij het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken, een hoge ambtenaar die het beleid van zijn regering uitvoert, sprak op de bijeenkomst van Rubio. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt bevestigde dat Duitsland dit najaar een vervolgbijeenkomst organiseert, in samenwerking met het Amerikaanse State Department. Tegelijk waarschuwde hij voor “linkse extremisten” die de voor 31 oktober aangekondigde Gen Z-protesten proberen te kapen.
In dat licht bekeken is dit orkest van stemmen te zeer in de pas om toeval te zijn. Vanuit progressief oogpunt weten we dat de beschuldigingen die een wereldwijde jongeren- en sociale beweging reduceren tot een antifa- of rood-groen complot pure waanzin zijn. Maar er zit methode in de waanzin.
Ons systeem barst langs alle kanten
De Amerikaanse nationale veiligheidsstrategie van december 2025 weerspiegelt de situatie waarin het land zich bevindt: een macht die aan het afglijden is en haar prioriteiten moet verleggen om die neergang te stoppen. Middelen moeten anders worden verdeeld, zodat de ultieme vijand, China, dat de Verenigde Staten op economisch en technologisch vlak voorbijsteekt, frontaal kan worden aangepakt.
Dat betekent ook dat Europa wordt versterkt, niet in het belang van zijn bevolking, maar om het om te vormen tot een juniorpartner die beter voor zichzelf kan zorgen. Dat betekent EU-landen dwingen hun militaire uitgaven te verhogen tot 5 procent van het bbp, ten koste van de sociale zekerheid en de overheidsuitgaven, en hen aansporen een autoritair Europa te worden dat sociale oppositie en afwijkende meningen frontaal aanpakt. In de strategie wordt dit onder meer ook voorgesteld als het redden van het continent van “beschavingsuitwissing” en het steunen van Europese “patriottische” krachten (extreemrechts).
De wereldwijde conferentie tegen links is niet het enige voorbeeld. Het Amerikaanse State Department sponsort ook een project van 4,9 miljoen dollar voor “beschavingszelfvertrouwen” in Europa.
In Europa zelf hebben de leiders geen antwoord op de economische nood waarmee hun bevolking te kampen heeft. In de EU bezit de rijkste 1 procent bijna een kwart van alle rijkdom, terwijl de helft van de bevolking slechts 3 procent deelt, volgens Oxfam. Tegelijk bereikte de rijkdom van de EU-miljardairs in 2025 een totaal van 2,4 biljoen euro, meer dan de hele economie van Italië. Na tientallen jaren van industriële desinvestering en een groeiende kloof tussen arm en rijk is de enige uitweg die wordt aangeboden militarisering: als manier om jongeren een toekomst te geven (dienstplicht) en om de industrie en de economie te redden (een op hol geslagen opbouw van wapenproductie).
Gen Z-betogers zien steeds meer in dat dit geen echt perspectief is, omdat jongeren en de werkende klasse in het algemeen ervoor betalen. Er is een direct verband tussen stijgende militaire uitgaven en de sociale offers die van ons als bevolking worden gevraagd.
Ondertussen swingen de winsten van wapenbedrijven de pan uit. Volgens SIPRI bereikten de wapenomzetten van de honderd grootste producenten ter wereld in 2024 een record van 679 miljard dollar; die van Europese bedrijven groeiden met 13 procent en die van Rheinmetall met 47 procent. Tegelijk blijft de rijkdom die aan de top van onze samenlevingen is opgestapeld volledig onaangeroerd.
Aan beide zijden van de Atlantische Oceaan ontvouwt zich een systeemcrisis: een Amerikaanse hegemonie die niet langer onbetwist de plak zwaait, en Europese regeringen die verscheurd zitten tussen oplopende schulden, gevaarlijke herbewapening en de sociale eisen van hun bevolking.
De intimidatie is een teken van zwakte
Bij nader inzien zijn de pogingen om te intimideren en te criminaliseren, en de bredere oorlog tegen links die de heersende klasse ontketent, een teken van enorme zwakte. Dit establishment heeft geen echt antwoord, geen echte toekomst te bieden aan deze nieuwe generatie.
adminProfiel bewerken
In plaats van ons te laten intimideren door de steeds hardere reactie van het establishment, ideologisch en materieel, moeten we dus elke inspanning aanmoedigen om deze strijdpunten te verbinden tot één grotere beweging die echte systeemverandering eist, en echte structurele antwoorden op de sociale en klimaatcrisis waarmee we geconfronteerd worden.
Dat betekent, naar mijn mening, dat we zoveel mogelijk moeten aansluiten bij de golf van protest. Stel je voor dat je in België op 20 november meetrekt met de stakende jongeren, op 22 november meewandelt in de vredesbetoging en op 23 november opnieuw in de nationale vakbondsbetoging, en daar niet stopt.
Als de cocktail van jongerenrevoltes, georganiseerde arbeid en antimilitarisme zoveel onrust zaait bij onze elites, dan moeten we iets goed doen.
Wij gebruiken cookies om de werking van onze website te verbeteren
Functional Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistics
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door uw Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een website of over verschillende websites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
