by admin | nov 4, 2026 | Sectoren
Eén persoon, één stem? Volgens professor Alain Verbeke mag dat principe op de schop. Maar zijn pleidooi voor meervoudig stemrecht raakt aan een eeuwenoude kwestie: hoe voorkom je dat de meerderheid aan de rijkdom van de elite raakt?
In een opmerkelijke opinie in De Standaard pleit professor Alain Verbeke van de KU Leuven voor een terugkeer naar het meervoudig stemrecht. Dat kiesstelsel dateert uit de negentiende eeuw en gaf aan rijkere en hoger opgeleide mannen twee of drie stemmen, afhankelijk van hun bezit, belastingbijdrage of diploma.
Op die manier kregen ook arbeiders stemrecht, maar behield de welgestelde burgerij een groter politiek gewicht en kon de economische elite haar politieke invloed en economische belangen vrijwaren. Dat in de 21ste eeuw een hoogleraar dit ondemocratisch kiesstelsel opnieuw wil invoeren is stuitend en daarom reageren de vakbonden furieus, maar hij raakt hier wel aan het fundamenteel dilemma van de westerse democratie.
Democratie betekent letterlijk dat de macht bij het volk ligt en dus bij de minder begoede meerderheid. Maar, als die minder begoeden hun numeriek overwicht daadwerkelijk inzetten om hun (economische) belangen te doen gelden, dan is het snel afgelopen met de grote ongelijkheid van de rijkdom en de privileges van de elite, en dat was en is natuurlijk niet de bedoeling.
Vanaf het prille begin hebben de politieke denkers in het Westen geworsteld met dit dilemma. We staan stil bij drie scharniermomenten die ons westers politiek bestel hebben vormgegeven.
Griekenland: de wieg van de Westerse democratie
Plato (427-347 v.Chr.) zag democratie als een gevaarlijk systeem waarin politici toegeven aan de oppervlakkige grillen van het ongeschoolde volk. Omdat te veel vrijheid volgens hem onvermijdelijk leidt tot tirannie, pleitte hij voor een streng gecontroleerde staat. De heerschappij hoort toe aan wijze filosofen, die via censuur op kunst en cultuur het bewustzijn en denken van de burgers sturen.
Zijn leerling Aristoteles (384-322 v.Chr.) stond weliswaar meer vrijheid en politieke discussie toe, maar beschouwde democratie eveneens als een ontaarde staatsvorm, omdat ze in het voordeel is van de armen en zich niet richt op de volledige gemeenschap. “In de democratie zijn de armen koning omdat ze met meer zijn en omdat de wil van het grote aantal de kracht van wet heeft.” En dat is volgens hem geen goede zaak.
Aristoteles beperkte politieke participatie tot een elite van circa tien procent van de polis: vrije mannen die niet hoefden te werken voor hun levensonderhoud. Vrouwen, slaven, vreemdelingen, maar ook ambachtslieden, handelaren en kleine boeren werden volledig uitgesloten van het politieke leven.
Wat onthouden we van deze twee grondleggers van het westerse politieke denken? Volgens beide filosofen moet de politieke macht in handen liggen van een kleine elite, terwijl de meerderheid van de bevolking wordt uitgesloten van de besluitvorming. Om die machtsverhoudingen in stand te houden, is ook controle over het denken van de bevolking belangrijk.
Binnen die beperkte elite moet er wel ruimte zijn voor debat en tegenspraak. Alleenheerschappij door een tiran of dictator wordt afgewezen. Belangrijk ook: het zijn niet de rijken die de macht (rechtstreeks) uitoefenen, dat gebeurt door een ‘politieke’ klasse of door een beperkte minderheid.
De burgerlijke revoluties
Tijdens de Franse Revolutie (1789) kwam het liberale gedachtegoed voor een fundamenteel dilemma te staan: het verwerpen van het absolutisme vereiste een representatief bestuur, maar men vreesde dat de numerieke meerderheid van de lagere klassen economische herverdeling zou afdwingen ten koste van de bezittende burgerij.
Aanvankelijk streefden radicale jacobijnen onder leiding van Robespierre naar algemeen stemrecht, gratis onderwijs en prijscontroles. Na de bloedige Terreur sloeg de conservatieve burgerij in 1794 echter terug. Rechts vreesde dat de privilegies (rijkdom) van de opkomende burgerij en de bezittende klasse zouden sneuvelen. Boissy d’Anglas, lid van de rechtervleugel van de Assemblée, drukte het zo uit:
“Je moet in ieder geval het bezit van de rijken beschermen. … We moeten geregeerd worden door de besten; de besten zijn diegene die het best opgeleid zijn en het meest geïnteresseerd zijn om wet te handhaven. … Een land dat bestuurd wordt door de eigenaren is een sociale orde, het land waar niet-eigenaars besturen is een natuurlijke orde.”
Om het bezit van de rijken te waarborgen, werd een tweekamerstelsel ingesteld waarin een conservatieve Senaat fungeerde als rem op de volksvertegenwoordiging. Met de staatsgreep van Napoleon (1799) werd de volksinvloed definitief geneutraliseerd via een strikt cijnskiesstelsel. Enkel de begoede burgers kregen nog stemrecht en konden zich laten vertegenwoordigen in het parlement. Een variant van het cijnskiesstelsel is het meervoudig stemrecht, dat onder andere in België werd ingevoerd.
In Engeland waren er gelijkaardige evoluties. Voor de politieke filosoof John Locke was het privébezit absoluut en onaantastbaar, zelfs ten aanzien van een verkozen regering: “de opperste macht kan van niemand een deel van zijn eigendom afnemen zonder diens toestemming”.
Volgens Locke heeft “de overheid geen ander doel, dan het behoud van bezit”. Het tweekamerstelsel en het cijnskiesrecht zorgde ervoor dat de vrees van Locke geen realiteit kon worden. Het cijnskiesstelsel werd pas in 1867 afgeschaft. In België duurde dat zelfs tot 1919.
In de VS wordt de grondwet in 1787 opgesteld in functie van de rijke bovenlaag. De visie van Alexander Hamilton, de eerste minister van financiën, spreekt boekdelen:
“Alle gemeenschappen verdelen zich in de weinigen en de velen. De eerste groep wordt gevormd door de rijken en de tweede groep is de massa van het volk. … De massa’s zijn turbulent en wisselvallig, ze beoordelen of beslissen zelden juist. Geef daarom aan de eerste klasse een duidelijke, permanent aandeel in de regering. Zij controleert de onstandvastigheid van de tweede klasse. … Kan een democratische vergadering, die jaarlijks mee wisselt met de massa van het volk, verondersteld worden om het algemeen belang na te streven?”
Het pleidooi van professor Verbeke sluit daar naadloos bij aan.
Wat onthouden we van deze periode? De politieke macht blijft grotendeels in handen van een kleine elite, met als belangrijkste doel de rijkdom en privileges van de bezittende klasse te beschermen. Tegelijkertijd ontstaat er een representatief politiek stelsel waarin verschillende stromingen binnen de burgerij vertegenwoordigd zijn en de adel niet langer alleen de dienst uitmaakt.
De meerderheid van de bevolking krijgt echter nauwelijks politieke invloed. Het politiek systeem geeft de schijn van representativiteit maar neutraliseert gelijktijdig de meerderheid, via systemen als het cijnskiesstelsel, het meervoudig stemrecht. En zelfs wanneer gewone burgers vertegenwoordigers kunnen kiezen, zorgt het tweekamerstelsel ervoor dat hun politieke invloed wordt ingeperkt.
1848 en de opkomende arbeidersbeweging
Het revolutiejaar 1848 markeerde een kantelpunt in Europa. Hoewel de opstanden van arbeiders die onder meer algemeen kiesrecht eisten bloedig werden neergeslagen, was de geest definitief uit de fles. De prille arbeidersbeweging leerde uit de nederlaag dat een sterke organisatie op drie fronten noodzakelijk was om de macht van de bezittende burgerij te breken: vakbonden op de werkvloer, een eigen politieke partij en onafhankelijke persorganen om de heersende burgerlijke mentaliteit te ontkrachten.
De burgerij zette direct een meervoudige tegenaanval in om haar privileges en bezit te vrijwaren. Aanvankelijk verliep dit via keiharde fysieke en juridische repressie: stakingsacties werden gewelddadig neergeslagen – met tientallen doden tot gevolg, zoals tijdens de Belgische stakingen van 1886 – en vakbonden werden illegaal verklaard of decennialang tegengewerkt.
Tegelijk werd het algemeen stemrecht zo lang mogelijk vertraagd. De strijd om stemrecht draaide immers niet louter om politieke rechten, maar om vermogensverdeling. Pas na de invoering van het algemeen stemrecht, vaak pas rond het einde van de Eerste Wereldoorlog, werd de heersende klasse gedwongen tot het accepteren van een progressieve inkomstenbelasting.
Toen het electoraal gewicht van de arbeidersklasse niet langer viel te negeren, schakelde het establishment over op een effectieve pacificatiestrategie: integratie. Door hogere lonen toe te kennen aan een geschoolde toplaag en via subsidies voor mutualiteiten en banen in het staatsapparaat, verloren de leiders van vakbonden en arbeiderspartijen hun revolutionaire scherpte. Zij conformeerden zich aan het systeem en traden toe tot regeringen, wat leidde tot afscheuringen van radicale communisten die vervolgens tijdens het interbellum en de Koude Oorlog werden gemarginaliseerd.[1]
Daarnaast bleek afleiding een krachtig wapen. Vanaf de jaren tachtig verschoof het maatschappelijk debat – aangewakkerd door rechtse en populistische stromingen – van economische ongelijkheid naar identitaire en culturele scheidslijnen, zoals migratie, religie of regionale tegenstellingen. Hierdoor raakte de structurele scheefgroei in de welvaartsverdeling buiten beeld.[2]
Omdat doorslaggevende sociale verworvenheden zoals betaald verlof, de achturige werkdag en sociale zekerheid uiteindelijk niet in het parlement maar op straat zijn afgedwongen, bleef ideologische controle cruciaal om acties te voorkomen. In de negentiende eeuw werden progressieve bladen gecensureerd of weggeconcurreerd door kapitaalkrachtige uitgevers.
Tegen het einde van de twintigste eeuw kwamen de massamedia en later de sociale media nagenoeg volledig in handen van grote conglomeraten, waardoor de heersende opinie nauw aansloot bij de belangen van de economische elite.
Hoewel het internet en sociale media hedendaagse mogelijkheden bieden om dit informatie- en meningsmonopolie te doorbreken, heeft de combinatie van repressie, institutionele integratie, ideologische sturing en media-eigendom de democratische dreiging voor de gevestigde vermogensklasse grotendeels weten in te dammen.
De belangrijkste les uit deze periode is dat politieke, sociale en economische vooruitgang nooit vanzelf tot stand is gekomen, maar het resultaat was van een vaak bikkelharde strijd. De sociale verworvenheden kwamen er niet dankzij, maar juist ondanks het parlement. De doorslaggevende factor lag steeds in de veranderde krachtsverhoudingen op de werkvloer en op straat. Om de massa desondanks in het gareel te houden, bleek controle over de media van vitaal belang.
Tegelijkertijd zette de gevestigde orde alles op alles om de invoering van het algemeen stemrecht zo lang mogelijk te dwarsbomen. Toen die democratisering uiteindelijk onafwendbaar bleek, werden nieuwe strategieën ingezet om een parlementaire meerderheid van de werkende klasse tijdig te neutraliseren en onschadelijk te maken.
Dit hardnekkige verzet van het establishment draaide in wezen niet louter om politieke privileges op zich, maar om het behoud van economische belangen: het voorkomen van een grootschalige herverdeling van de rijkdom via het belastingstelsel.
Aanval op de werkende bevolking
Het pleidooi van Verbeke is een aanval tegen de werkende bevolking. De vakbonden reageren dan ook furieus. Bert Engelaar, voorzitter van het ABVV noemt de opinie van Verbeke “hallucinant”.
“Op het moment dat een regering er niet in slaagt een evenwichtige begroting op te stellen, 80 procent van de Belgen vraagt om een grotere bijdrage van de sterkste schouders, en veel gezinnen omwille van de energiekosten angstig de winter ingaan, besluiten sommigen dat er te veel gelijkheid is. Ruim een eeuw nadat we het meervoudig mannenstemrecht achter ons hebben gelaten, krijgen we die oude ongelijkheid opnieuw als oplossing aangeboden.”
Voor Ann Vermorgen, voorzitter van ACV, is “stem geven aan mensen de kern van vakbond zijn. Maar sommigen vergeten hoeveel bloed gevloeid is om iedereen dat recht te geven. En hoe belangrijk democratie is, zowel politiek als op de werkvloer.”
Het pleidooi van Verbeke voor meervoudig stemrecht “is geen democratie, maar vermogensdictatuur”, aldus Engelaar. “Wie pleit voor meer stemmen voor de rijksten, vergeet hoeveel die samenleving ook voor hen mogelijk maakt. Het debat moet gaan over hoe het komt dat de grootste vermogens nog altijd zo weinig bijdragen in verhouding tot wat ze bezitten én hoe dat eerlijker kan.”
Bron: DeWereldMorgen.be
by admin | nov 4, 2026 | Varia
De Vlaamse regering plant de komende jaren miljardenbesparingen. Ook de geestelijke gezondheidszorg ontsnapt daar niet aan. Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) bespaart jaarlijks ruim 1 miljoen euro op organisaties die mensen met psychische problemen ondersteunen. Het patroon is duidelijk: besparen zonder voldoende rekening te houden met wat het voor mensen betekent.
De Vlaamse regering gaat volgend jaar bijna 2 miljard euro besparen en meer dan 3 miljard euro in 2029. Inmiddels werd duidelijk dat Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) onder meer financiële middelen schrapt bij Impulseo, een organisatie dat huisartsen ondersteunt, en preventie-initiatieven zoals Bewegen Op Verwijzing.
Nu blijkt ook de geestelijke gezondheidszorg geviseerd te worden. Gennez bespaart jaarlijks 1,022 miljoen euro op drie organisaties: de HerstelAcademies, Psyche vzw en Familieplatform. Vooral de HerstelAcademies worden zwaar getroffen: zij verliezen de helft van hun middelen.
Daardoor dreigt een van de weinige plekken waar mensen steun kunnen vinden bij lotgenoten weg te vallen. Dit gaat om meer dan begrotingscijfers: het gaat om plaatsen waar mensen opnieuw hoop, verbinding en vertrouwen kunnen vinden.
Ruimte om meer te zijn dan je kwetsbaarheid
De HerstelAcademies organiseren toegankelijke cursussen over mentale veerkracht en psychisch herstel. Een professionele hulpverlener en iemand met ervaringskennis begeleiden de deelnemers. Die combinatie van professionele expertise en doorleefde ervaring helpt mensen om hun mogelijkheden te ontdekken, met kwetsbaarheid om te gaan en opnieuw grip te krijgen op hun leven.
Maar de waarde van die initiatieven gaat verder dan wat er tijdens een cursus wordt aangeleerd. Het zijn plekken waar mensen niet worden herleid tot hun kwetsbaarheid, diagnose of moeilijkheden. Ze krijgen opnieuw ruimte om zichzelf te ontdekken, verbinding te vinden en op hun eigen tempo te groeien. Mensen ontmoeten anderen die begrijpen wat ze doormaken en ervaren dat ze niet alleen staan. Die herkenning kan schaamte en eenzaamheid doorbreken en opnieuw perspectief bieden.
Zowel de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als de Hoge Gezondheidsraad erkennen de meerwaarde van dergelijk lotgenotencontact in de geestelijke gezondheidszorg. Het vervangt geen professionele behandeling, maar vult die aan met steun, ervaringskennis en verbondenheid.
Herstel laat zich niet reduceren tot cijfers
Bij Geneeskunde voor het Volk werken we al jaren samen met de HerstelAcademies. Samen organiseren we cursussen en ontmoetingsmomenten in onze medische centra. Als psycholoog zie ik hoe deelnemers opnieuw vertrouwen krijgen in zichzelf en ontdekken dat ze niet alleen steun kunnen ontvangen, maar ook iets voor anderen kunnen betekenen.
Herstel gaat over veel meer dan herval voorkomen, wachtlijsten verminderen of terugkeren naar werk. Het gaat over hoop, zelfregie, gelijkwaardigheid en opnieuw betekenis vinden in het leven. Het gaat erom dat mensen hun eigen keuzes kunnen maken en hun leven opnieuw vorm kunnen geven.
De waarde daarvan laat zich niet altijd in cijfers uitdrukken. Hoe meet je de betekenis van een gesprek waardoor iemand zich voor het eerst in lange tijd begrepen voelt? Of de herwonnen eigenwaarde wanneer iemand ontdekt opnieuw iets voor anderen te kunnen betekenen? Dat die effecten moeilijk in een begroting passen, maakt ze niet minder belangrijk. Herstel begint net bij de ruimte die mensen krijgen om hun eigen weg te vinden.
Psychisch lijden ontstaat niet in een vacuüm
Veel mensen die bij ons aankloppen, kampen niet alleen met persoonlijke problemen, maar ook met hoge werkdruk, financiële onzekerheid, instabiele leefomstandigheden en eenzaamheid. Toch wordt psychisch lijden vaak voorgesteld als een individueel probleem dat mensen met voldoende veerkracht zelf moeten oplossen.
Individuele vaardigheden kunnen helpen, maar volstaan niet wanneer de omstandigheden waarin mensen leven en werken hen ziek maken. Naast toegankelijke geestelijke gezondheidszorg zijn daarom ook preventie, gezonde arbeidsomstandigheden en sociale bescherming noodzakelijk. In de HerstelAcademies kunnen mensen verbanden leggen tussen hun persoonlijke ervaringen en de maatschappelijke omstandigheden waarin ze leven. Hun verhalen zijn niet alleen waardevol voor henzelf, maar vormen ook signalen die het beleid ernstig moet nemen.
Wie herstel afbreekt, ondergraaft de zorg
Wanneer laagdrempelige ondersteuning verdwijnt, verdwijnen de problemen niet. Mensen dreigen net meer geïsoleerd te raken en op termijn zwaardere zorg nodig te hebben. Wat vandaag op preventie en herstel wordt bespaard, zal morgen een hogere menselijke en maatschappelijke prijs hebben.
“We moeten de mens die hulp of zorg vraagt centraal zetten”, zei Gennez vorig jaar zelf in een interview met Sociaal.Net. Vandaag staat haar beleid daar haaks op. Na de bulldozer doorheen de eerstelijnszorg en preventie, zijn nu ook initiatieven rond psychisch herstel aan de beurt.
Dit is geen welzijnsbeleid, maar sociale afbraak. Mentaal welzijn is geen luxe en geen overbodige begrotingspost. Het is een maatschappelijke verantwoordelijkheid en een investering die haar vruchten afwerpt.
Rody Verhage is psycholoog bij Geneeskunde voor het Volk in Hoboken.
Bron: DeWereldMorgen.be
by admin | okt 16, 2026 | Economie
Premier Bart De Wever (N-VA) wil de vastgelopen begrotingsonderhandelingen doorbreken met een zogenaamde schuldenrem. Daarmee wil hij een noodpakket van 3 tot 4 miljard euro voor 2027 klaarleggen, voor het geval de regering er niet in slaagt een volledig begrotingsakkoord te bereiken. Vooral de mogelijke bevriezing van pensioenen, sociale uitkeringen en ambtenarenwedden zorgt voor discussie binnen de federale meerderheid.
Wat houdt de schuldenrem precies in?
De federale regering onderhandelt al geruime tijd over een begrotingsinspanning van ongeveer 10 miljard euro tegen 2029. De vijf regeringspartijen raken het echter niet eens over de maatregelen die daarvoor nodig zijn. Vooral de verdeling tussen bijkomende belastingen en besparingen blijft een struikelblok.
Daarom heeft premier Bart De Wever op 15 oktober een nieuwe aanpak naar voren geschoven. In plaats van eerst een volledig akkoord over de meerjarenbegroting af te wachten, wil hij een beperkter pakket maatregelen van 3 tot 4 miljard euro voor 2027 voorbereiden.
Dat pakket zou in de Kamer worden ingediend, maar niet onmiddellijk worden goedgekeurd. Het moet als een financieel vangnet dienen wanneer de begrotingsonderhandelingen definitief vastlopen of de regering in een politieke crisis terechtkomt.
Volgens N-VA-fractieleider Axel Ronse moet de schuldenrem ook een signaal geven aan de financiële markten dat België zijn begrotingsproblemen niet onbeantwoord laat. Tegelijk blijft de regering verder onderhandelen over de oorspronkelijke doelstelling van 10 miljard euro tegen 2029.
Welke maatregelen liggen op tafel?
De schuldenrem bestaat niet uit één enkele maatregel. Volgens de berichtgeving gaat het om een combinatie van bijkomende inkomsten en besparingen, waarbij vooral ingrepen in de indexering gevoelig liggen.
Zo wordt gesproken over het tijdelijk niet-indexeren van pensioenen, sociale uitkeringen, zorgbudgetten en ambtenarenwedden. Ook de fiscale grensbedragen zouden tijdelijk kunnen worden bevroren.
Vooral de indexering van pensioenen en uitkeringen is een belangrijk discussiepunt. België kent immers een systeem waarbij deze inkomens onder bepaalde voorwaarden automatisch worden aangepast aan de stijgende levensduurte. Dat mechanisme moet ervoor zorgen dat mensen niet telkens koopkracht verliezen wanneer voeding, energie, huisvesting en andere noodzakelijke uitgaven duurder worden.
Wanneer de overheid een indexering overslaat, blijft het inkomen lager dan het zonder die ingreep zou zijn geweest, terwijl de prijzen ondertussen verder kunnen stijgen.
Wat betekent een indexsprong voor een gepensioneerde?
Om de gevolgen begrijpelijk te maken, nemen we het voorbeeld van iemand met een bruto pensioen van 1.800 euro per maand.
Veronderstel dat die gepensioneerde normaal recht zou krijgen op een indexverhoging van 2 procent. Het pensioen zou dan stijgen van 1.800 naar 1.836 euro bruto per maand.
Wanneer die indexaanpassing volledig wordt overgeslagen, ontvangt de gepensioneerde 36 euro bruto per maand minder dan bij een normale indexering. Dat verschil loopt op tot 216 euro bruto over zes maanden en 432 euro bruto over een volledig jaar.
Belangrijk: dit is een illustratief rekenvoorbeeld en geen berekening van een reeds goedgekeurde maatregel. De regering heeft nog geen definitieve regeling vastgelegd die bepaalt welke pensioenen getroffen worden, hoeveel indexering eventueel verloren gaat en hoelang een bevriezing zou duren. Bij een uitgestelde indexering hangt het totale verlies bovendien af van het moment waarop de verhoging alsnog wordt toegekend. De vermelde 432 euro geldt uitsluitend wanneer de volledige verhoging gedurende twaalf maanden uitblijft.
Voor gepensioneerden met een beperkt inkomen kan zelfs een verschil van enkele tientallen euro’s per maand voelbaar zijn. Hun vaste uitgaven blijven immers doorlopen, ongeacht of hun pensioen wordt geïndexeerd.
Ook werknemers kunnen de gevolgen voelen
Een andere besproken maatregel is het tijdelijk niet-indexeren van fiscale grensbedragen. Dat klinkt technisch, maar heeft een vrij eenvoudig gevolg.
De personenbelasting werkt met belastingschijven. Naarmate het belastbare inkomen stijgt, wordt het gedeelte dat in een hogere schijf valt tegen een hoger tarief belast. Om rekening te houden met de inflatie, worden de grenzen van die schijven normaal aangepast.
Wanneer die aanpassing wordt overgeslagen, kan een groter deel van een gestegen loon in een hogere belastingschijf vallen. Daardoor houdt een werknemer netto minder over dan wanneer de belastinggrenzen wel aan de inflatie waren aangepast.
De belastingtarieven zelf hoeven daarvoor niet te stijgen. Het volstaat dat de grenzen niet meegroeien met de levensduurte.
Waarom zorgt de schuldenrem voor politieke spanningen?
Het voorstel ligt gevoelig binnen de federale regering. Vooral Vooruit en CD&V hebben bezwaren tegen ingrepen die de indexering van pensioenen en sociale inkomens kunnen aantasten.
Voor De Wever en zijn partij moet het noodpakket vermijden dat België bij een mislukking van de begrotingsonderhandelingen helemaal zonder bijkomende maatregelen achterblijft.
De schuldenrem heeft daarmee ook een politieke functie. Door de regeringspartijen vooraf te laten instemmen met een noodpakket, probeert de premier hen aan concrete begrotingsafspraken te verbinden. Tegelijk blijven de onderhandelingen over het volledige begrotingsakkoord verder lopen.
Dat maakt de schuldenrem tot meer dan een technisch begrotingsinstrument. Ze wordt ook een test voor de bereidheid van de coalitiepartners om bepaalde besparingen en belastingmaatregelen gezamenlijk te verdedigen.
Een noodrem met concrete gevolgen
Met zijn schuldenrem probeert De Wever tijd te winnen en tegelijk de druk op de begrotingsonderhandelingen hoog te houden. Het voorstel moet aantonen dat de federale regering bereid is in te grijpen wanneer een volledig akkoord uitblijft.
Maar achter het bedrag van 3 tot 4 miljard euro gaan maatregelen schuil die rechtstreeks kunnen doorwerken in de inkomens van burgers. Vooral de mogelijke beperking van de indexering maakt duidelijk dat een begrotingsingreep niet uitsluitend een kwestie van overheidsboekhouding is.
De discussie binnen de regering draait daarom niet alleen om de vraag hoeveel geld er gevonden moet worden, maar ook om de manier waarop die inspanning wordt verdeeld.
De schuldenrem moet de Belgische begroting beschermen tegen een verdere ontsporing. Tegelijk maakt het voorstel duidelijk dat de bescherming van de koopkracht een van de belangrijkste twistpunten blijft binnen de federale regering.
Bronnen
Oorspronkelijke berichtgeving
- De Tijd, 15 oktober 2026. Met ‘schuldenrem’ wil De Wever druk zetten om toch nog 10 miljard te vinden.
Publiek beschikbare samenvatting - W16, Wouter Verschelden, 15 oktober 2026. De Wever probeert ultiem vangnet: een ‘schuldenrem’, noodpakket van 4 miljard als de regering zou vallen.
Lees de publicatie - Het Laatste Nieuws, 15 oktober 2026. De Wever wil snel akkoord over ‘schuldenrem’ van 3 à 4 miljard euro voor als begroting niet op tijd af geraakt.
Nieuwsbericht via HLN
Aanvullende berichtgeving en duiding
- België Vandaag, 15 oktober 2026. De Wever wil schuldenrem die uitkeringen en pensioenen tijdelijk bevriest.
Lees het artikel - Redactie24, 16 oktober 2026. Schuldenrem van De Wever kan je pensioen en uitkering raken: dit staat er op het spel.
Lees het artikel
Redactionele stand: 16 oktober 2026. De schuldenrem is op deze datum een voorstel, geen goedgekeurde maatregel. De berekening bij het pensioen van 1.800 euro is een eigen illustratie van de gevolgen van een volledig overgeslagen indexering van 2 procent.
by admin | okt 16, 2026 | Economie
Premier Bart De Wever (N-VA) wil de vastgelopen begrotingsonderhandelingen doorbreken met een zogenaamde schuldenrem. Daarmee wil hij een noodpakket van 3 tot 4 miljard euro voor 2027 klaarleggen, voor het geval de regering er niet in slaagt een volledig begrotingsakkoord te bereiken. Vooral de mogelijke bevriezing van pensioenen, sociale uitkeringen en ambtenarenwedden zorgt voor discussie binnen de federale meerderheid.
Wat houdt de schuldenrem precies in?
De federale regering onderhandelt al geruime tijd over een begrotingsinspanning van ongeveer 10 miljard euro tegen 2029. De vijf regeringspartijen raken het echter niet eens over de maatregelen die daarvoor nodig zijn. Vooral de verdeling tussen bijkomende belastingen en besparingen blijft een struikelblok.
Daarom heeft premier Bart De Wever op 15 oktober een nieuwe aanpak naar voren geschoven. In plaats van eerst een volledig akkoord over de meerjarenbegroting af te wachten, wil hij een beperkter pakket maatregelen van 3 tot 4 miljard euro voor 2027 voorbereiden.
Dat pakket zou in de Kamer worden ingediend, maar niet onmiddellijk worden goedgekeurd. Het moet als een financieel vangnet dienen wanneer de begrotingsonderhandelingen definitief vastlopen of de regering in een politieke crisis terechtkomt.
Volgens N-VA-fractieleider Axel Ronse moet de schuldenrem ook een signaal geven aan de financiële markten dat België zijn begrotingsproblemen niet onbeantwoord laat. Tegelijk blijft de regering verder onderhandelen over de oorspronkelijke doelstelling van 10 miljard euro tegen 2029.
Welke maatregelen liggen op tafel?
De schuldenrem bestaat niet uit één enkele maatregel. Volgens de berichtgeving gaat het om een combinatie van bijkomende inkomsten en besparingen, waarbij vooral ingrepen in de indexering gevoelig liggen.
Zo wordt gesproken over het tijdelijk niet-indexeren van pensioenen, sociale uitkeringen, zorgbudgetten en ambtenarenwedden. Ook de fiscale grensbedragen zouden tijdelijk kunnen worden bevroren.
Vooral de indexering van pensioenen en uitkeringen is een belangrijk discussiepunt. België kent immers een systeem waarbij deze inkomens onder bepaalde voorwaarden automatisch worden aangepast aan de stijgende levensduurte. Dat mechanisme moet ervoor zorgen dat mensen niet telkens koopkracht verliezen wanneer voeding, energie, huisvesting en andere noodzakelijke uitgaven duurder worden.
Wanneer de overheid een indexering overslaat, blijft het inkomen lager dan het zonder die ingreep zou zijn geweest, terwijl de prijzen ondertussen verder kunnen stijgen.
Wat betekent een indexsprong voor een gepensioneerde?
Om de gevolgen begrijpelijk te maken, nemen we het voorbeeld van iemand met een bruto pensioen van 1.800 euro per maand.
Veronderstel dat die gepensioneerde normaal recht zou krijgen op een indexverhoging van 2 procent. Het pensioen zou dan stijgen van 1.800 naar 1.836 euro bruto per maand.
Wanneer die indexaanpassing volledig wordt overgeslagen, ontvangt de gepensioneerde 36 euro bruto per maand minder dan bij een normale indexering. Dat verschil loopt op tot 216 euro bruto over zes maanden en 432 euro bruto over een volledig jaar.
Belangrijk: dit is een illustratief rekenvoorbeeld en geen berekening van een reeds goedgekeurde maatregel. De regering heeft nog geen definitieve regeling vastgelegd die bepaalt welke pensioenen getroffen worden, hoeveel indexering eventueel verloren gaat en hoelang een bevriezing zou duren. Bij een uitgestelde indexering hangt het totale verlies bovendien af van het moment waarop de verhoging alsnog wordt toegekend. De vermelde 432 euro geldt uitsluitend wanneer de volledige verhoging gedurende twaalf maanden uitblijft.
Voor gepensioneerden met een beperkt inkomen kan zelfs een verschil van enkele tientallen euro’s per maand voelbaar zijn. Hun vaste uitgaven blijven immers doorlopen, ongeacht of hun pensioen wordt geïndexeerd.
Ook werknemers kunnen de gevolgen voelen
Een andere besproken maatregel is het tijdelijk niet-indexeren van fiscale grensbedragen. Dat klinkt technisch, maar heeft een vrij eenvoudig gevolg.
De personenbelasting werkt met belastingschijven. Naarmate het belastbare inkomen stijgt, wordt het gedeelte dat in een hogere schijf valt tegen een hoger tarief belast. Om rekening te houden met de inflatie, worden de grenzen van die schijven normaal aangepast.
Wanneer die aanpassing wordt overgeslagen, kan een groter deel van een gestegen loon in een hogere belastingschijf vallen. Daardoor houdt een werknemer netto minder over dan wanneer de belastinggrenzen wel aan de inflatie waren aangepast.
De belastingtarieven zelf hoeven daarvoor niet te stijgen. Het volstaat dat de grenzen niet meegroeien met de levensduurte.
Waarom zorgt de schuldenrem voor politieke spanningen?
Het voorstel ligt gevoelig binnen de federale regering. Vooral Vooruit en CD&V hebben bezwaren tegen ingrepen die de indexering van pensioenen en sociale inkomens kunnen aantasten.
Voor De Wever en zijn partij moet het noodpakket vermijden dat België bij een mislukking van de begrotingsonderhandelingen helemaal zonder bijkomende maatregelen achterblijft.
De schuldenrem heeft daarmee ook een politieke functie. Door de regeringspartijen vooraf te laten instemmen met een noodpakket, probeert de premier hen aan concrete begrotingsafspraken te verbinden. Tegelijk blijven de onderhandelingen over het volledige begrotingsakkoord verder lopen.
Dat maakt de schuldenrem tot meer dan een technisch begrotingsinstrument. Ze wordt ook een test voor de bereidheid van de coalitiepartners om bepaalde besparingen en belastingmaatregelen gezamenlijk te verdedigen.
Een noodrem met concrete gevolgen
Met zijn schuldenrem probeert De Wever tijd te winnen en tegelijk de druk op de begrotingsonderhandelingen hoog te houden. Het voorstel moet aantonen dat de federale regering bereid is in te grijpen wanneer een volledig akkoord uitblijft.
Maar achter het bedrag van 3 tot 4 miljard euro gaan maatregelen schuil die rechtstreeks kunnen doorwerken in de inkomens van burgers. Vooral de mogelijke beperking van de indexering maakt duidelijk dat een begrotingsingreep niet uitsluitend een kwestie van overheidsboekhouding is.
De discussie binnen de regering draait daarom niet alleen om de vraag hoeveel geld er gevonden moet worden, maar ook om de manier waarop die inspanning wordt verdeeld.
De schuldenrem moet de Belgische begroting beschermen tegen een verdere ontsporing. Tegelijk maakt het voorstel duidelijk dat de bescherming van de koopkracht een van de belangrijkste twistpunten blijft binnen de federale regering.
Bronnen
Oorspronkelijke berichtgeving
- De Tijd, 15 oktober 2026. Met ‘schuldenrem’ wil De Wever druk zetten om toch nog 10 miljard te vinden.
Publiek beschikbare samenvatting - W16, Wouter Verschelden, 15 oktober 2026. De Wever probeert ultiem vangnet: een ‘schuldenrem’, noodpakket van 4 miljard als de regering zou vallen.
Lees de publicatie - Het Laatste Nieuws, 15 oktober 2026. De Wever wil snel akkoord over ‘schuldenrem’ van 3 à 4 miljard euro voor als begroting niet op tijd af geraakt.
Nieuwsbericht via HLN
Aanvullende berichtgeving en duiding
- België Vandaag, 15 oktober 2026. De Wever wil schuldenrem die uitkeringen en pensioenen tijdelijk bevriest.
Lees het artikel - Redactie24, 16 oktober 2026. Schuldenrem van De Wever kan je pensioen en uitkering raken: dit staat er op het spel.
Lees het artikel
Redactionele stand: 16 oktober 2026. De schuldenrem is op deze datum een voorstel, geen goedgekeurde maatregel. De berekening bij het pensioen van 1.800 euro is een eigen illustratie van de gevolgen van een volledig overgeslagen indexering van 2 procent.
by admin | okt 14, 2026 | Varia
Een nieuwe maand, nieuwe maatregelen, wijzigingen van de wetgeving, enz.
Hierbij een kort overzicht.
• Identiteitskaart voortaan nodig bij tandartsbezoek
Wie de tandarts bezoekt, heeft vanaf 1 oktober het best ook zijn of haar identiteitskaart op zak. Tandartsen zijn vanaf die dag verplicht de identiteit van hun patiënten te verifiëren als ze de elektronische derdebetalersregeling toepassen, en de patiënt dus enkel zijn deel betaalt.
Voor volwassenen gaat het om de Belgische elektronische identiteitskaart (eID) of elektronische vreemdelingenkaart, voor kinderen de Kids-ID of ISI+-kaart.
Heeft de patiënt de identiteitskaart niet bij, dan kan de tandarts de identiteit ook op een andere manier verifiëren, zoals met een kleefbriefje van het ziekenfonds.
• Geen sjoemelkortingen meer op energiecontracten
Energieleveranciers mogen vanaf 1 oktober geen ‘sjoemelkortingen’ meer toekennen op energiecontracten. Leveranciers mogen ook niet meer midden in de maand hun contract aanpassen en dezelfde naam geven. Dat bevestigt de federale energieregulator CREG.
Sjoemelkortingen zijn grote welkomstkortingen op elektriciteits- en aardgascontracten. Ze worden door prijsvergelijkers mee verrekend, waardoor die contracten vaak als meest gunstige uit de bus komen bij een prijsvergelijking.
Alleen zijn die kortingen vaak verbonden aan strenge voorwaarden. Klanten moeten bijvoorbeeld 1 of 2 jaar bij hetzelfde energiecontract blijven vooraleer de som verrekend wordt.
Vanaf 1 oktober mag dat dus niet meer. Kortingen moeten gelden vanaf het eerste kilowattuur en gelden voor de hele duur van het contract.
Leveranciers van aardgas en elektriciteit mogen ook niet meer midden in de maand de prijsvoorwaarden van een bepaald product voor nieuwe contracten wijzigen onder dezelfde productnaam. Dat moet verwarring bij de klanten voorkomen.
• Leeftijdsgrens van 25 jaar voor student-zelfstandige verdwijnt
Student-zelfstandigen kunnen vanaf 1 oktober ook na hun 25e verjaardag het statuut van student-zelfstandige aanhouden. Dat is een van de veranderingen aan het statuut die minister van Zelfstandigen Eléonore Simonet doorvoerde, als onderdeel van haar kmo-plan.
Met de hervorming kunnen student-zelfstandigen hun studie dus afronden met behoud van het statuut, zelfs als ze ouder dan 25 zijn.
Daarnaast wordt de verklaring op erewoord afgeschaft die aan het begin van het school- of academiejaar ingediend moest worden. De controle op het volgen van de lessen gebeurt achteraf aan de hand van resultatenlijsten.
Voortaan kunnen studenten het statuut ook behouden tijdens het trimester waarin ze hun diploma behalen, zelfs als ze niet tijdens het hele trimester aan de studievoorwaarde voldoen.
Ook wordt in de nieuwe regels verduidelijkt dat studenten die zijn ingeschreven voor minder dan 27 studiepunten (of 17 lesuren), maar die een afstudeerscriptie voorbereiden, het statuut kunnen behouden.
• Brussel voert rotatietarief in voor laadpalen
In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest komt er een rotatietarief voor het gebruik van openbare laadpalen voor elektrische voertuigen. Bedoeling is om zo laadpaalklevers tegen te gaan die hun al opgeladen voertuigen urenlang aan een laadpaal laten staan. Het tarief bedraagt 6 cent per minuut voor voertuigen die tussen 9 en 22 uur langer dan 6 uur zijn aangesloten op een laadpaal. Onder meer in Antwerpen en Gent bestaat zo’n tarief al langer.
• Nieuwe regeling voor renovatiesteun in Waals Gewest
In Wallonië wordt op 1 oktober de nieuwe regeling voor renovatiesteun van kracht. De steunmaatregelen nemen de vorm aan van leningen. De voorwaarden worden afgestemd op het inkomen van de aanvragers en op de energiebesparing die de werken opleveren.
De steun richt zich op de minst energiezuinige woningen, met de bedoeling deze woningen een ‘labelsprong’ te laten maken. Het gaat om woningen met een EPC-label G of F waarvan de geplande werken minstens label D opleveren, en woningen met label E die minstens mikken op label C.
• Noodmaatregelen in strijd tegen overbevolking gevangenissen
De noodmaatregelen waarmee minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) de overbevolking in de gevangenissen wil aanpakken, treden op 1 oktober in werking. Het gaat bijvoorbeeld om het automatisch toekennen van een enkelband aan bepaalde categorieën van veroordeelden.
Om de problematiek van de vele grondslapers in de Belgische gevangenissen aan te pakken, krijgen gevangenen die veroordeeld zijn tot een celstraf tot 18 maanden automatisch een enkelband tot eind 2028.
Verhoogde risicocategorieën zijn van die maatregel uitgesloten. Elk dossier wordt ter controle voorgelegd aan een strafuitvoeringsrechter of -rechtbank, maar die controle vindt wel pas achteraf plaats. Voor straffen tot 3 jaar kan dat tijdelijk al na een derde van de straf. De vervroegde invrijheidstelling wegens overbevolking wordt verlengd tot eind 2027, maar enkel voor straffen tot 3 jaar.
Minister Verlinden, maar ook de vakbonden, hadden gepleit voor een uitbreiding van de vervroegde invrijheidstelling bij langdurig veroordeelden tot 12 maanden voor het einde van de straf, maar de coalitiepartners zagen dat niet zitten.
• Mucomedicijn Alyftrek terugbetaald, ook bij zeldzame mutaties
Het geneesmiddel Alyftrek wordt vanaf 1 oktober terugbetaald voor patiënten met mucoviscidose vanaf 6 jaar. Voor het eerst krijgen ook patiënten met zeldzamere genetische mutaties toegang tot een terugbetaalde behandeling. Mucoviscidose, of muco, is een ernstige erfelijke ziekte die wordt veroorzaakt door afwijkingen in het CFTR-gen.
• DIV kan aanstootgevende nummerplaten intrekken
De Dienst voor Inschrijvingen van Voertuigen (DIV) kan vanaf 1 oktober gepersonaliseerde nummerplaten met een aanstootgevende boodschap schrappen. Een koninklijk besluit daartoe is in het Staatsblad gepubliceerd.
