Officieel is Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) niet betrokken bij het initiatief om het Vlaamse loodswezen te privatiseren. Documenten die Apache kon inkijken vertellen het echte verhaal: al sinds 2018 probeert De Ridder de privatisering door te duwen, in dienst van Port of Antwerp-Bruges.
Wie zit er achter de plannen om het Vlaamse loodswezen te privatiseren?
Nadat Apache vorige maand uit de doeken deed dat Annick De Ridder een aanzienlijk deel van de Vlaamse overheidsdienst die zeeschepen naar de havens loodst wil privatiseren, deed de minister er alles aan om het beeld te zetten dat het initiatief niet van haar komt.
Documenten die Apache kon inkijken vertellen een ander verhaal. Apache reconstrueert de strijd die De Ridder al acht jaar achter de schermen voert.
Stakingsbreker
Een minister die haar eigen administratie de pas afsnijdt, ligt dan ook bijzonder gevoelig. Tegelijk was het voor De Ridder dansen op een slappe koord: ze kon de plannen waar ze zelf achterstaat moeilijk afbranden.
Aan persagentschap Belga liet ze, na publicatie van het artikel op Apache, weten dat ze “die signalen ernstig (wil) nemen” en dat ze “bereid (is) om dergelijke voorstellen met een breed maatschappelijk draagvlak op hun merites te beoordelen”.
In een antwoord op een parlementaire vraag vorig jaar deed De Ridder al hetzelfde: de plannen voor privatisering omarmen, maar het initiatief ervoor elders leggen. “Ik initieer zelf een verzelfstandiging niet actief”, klonk het toen. “Wel vind ik het zinvol om dit te verkennen wanneer er vanuit het veld vragen over worden gesteld”.
Maar de documenten die Apache verzamelde, vertellen een ander verhaal. Sinds De Ridder begin 2019 Antwerps schepen bevoegd voor de Haven werd, probeert ze samen met Port of Antwerp-Bruges een privatisering van het Vlaamse loodswezen op de rails te krijgen.
Zo’n privatisering moet de stakingsmacht van de loodsen breken en ervoor zorgen dat ze de haven niet langer kunnen lamleggen met hun acties.
Lobbyist De Wever
“Volgens Rob Smeets (CEO van Port of Antwerp-Bruges, red.) is het de bedoeling om vanuit de haven van Antwerpen via Bart De Wever druk uit te oefenen op de Vlaamse Regering om een verzelfstandiging van het Vlaams Loodswezen op te nemen in het eerstvolgende Vlaams Regeerakkoord.”
Dat staat in een mail van 6 oktober 2018, met als onderwerp “krachtlijnen en aandachtspunten verzelfstandiging Vlaams Loodswezen. – VERTROUWELIJK”.
De mail werd verstuurd door loods Sven Deridder aan een uitgebreide groep collega-loodsen. Deridder is op dat moment een van de drijvende krachten achter het privatiseringsinitiatief. Samen met een aantal andere loodsen heeft hij zich verenigd in de zogenoemde Daedalus-groep.
De timing is opvallend: goed een week voor de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober 2018. De politieke wereld is volop in campagnemodus en dat zal zo blijven tot de regionale en federale verkiezingen van 2019.
“Heden is er geen politieke wil om de loodsen te verzelfstandigen”, schrijft Deridder. “Men heeft bang van de vakbonden. De Antwerpse haven (nieuwe wind) is de druk op de Vlaamse regering aan het verhogen.”
Geen eigen initiatief
Een mail van de Daedalus-groep over de plannen voor verzelfstandiging enkele weken later – N-VA heeft op dat moment de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen net gewonnen en De Ridder loopt zich warm als toekomstig havenschepen – maakt nog duidelijker dat de Antwerpse haven mee in de cockpit zit:
“De havens van hun kant hebben ons reeds meegedeeld dat zij al hun politieke invloed zullen aanwenden (…) Het is aan de havens om de politiek ervan te overtuigen dat dit ‘money well spent’ is.”
Enkele maanden later, bij de regionale verkiezingen van 25 mei 2019, haalt N-VA in Vlaanderen bijna een kwart van de stemmen. Terwijl de onderhandelingen voor de vorming van wat later de regering-Jambon zal worden volop aan de gang zijn, nodigt De Ridder op 27 juni 2019 de Beroepsvereniging van Loodsen (BvL) uit.
Uit het verslag van de vergadering dat de BvL-leden in hun mailbox vinden, blijkt dat De Ridder het privatiseringsidee op tafel legde en het fiat vroeg van de BvL:
“Tot slot bracht de havenschepen de verzelfstandiging van het loodswezen ter tafel, alsook de politieke stappen die daartoe gezet zouden kunnen worden. Aangezien dit vooralsnog geen materie is voor de BvL, maar wel van een korpsoverschrijdende en supra-syndicale stroming onder de loodsen (de Daedalus-groep, red.), hebben we de havenschepen geïnformeerd dat zulke zaken niet kaderen binnen het bestel van de BvL en deze meeting. Het is duidelijk dat een juiste profilering van de positie van de BvL (en haar Algemene Vergadering) in dit dossier op zijn plaats was, aangezien de havenschepen alle partijen leek te bundelen als ‘de loodsen’.”
Hoewel de beroepsvereniging zich duidelijk niet achter de privatiseringsgedachte schaart, duikt het voorstel enkele maanden later expliciet op in het Vlaamse regeerakkoord van 30 september 2019:
“We werken een structurele oplossing uit voor het verzekeren van de continuïteit van de dienstverlening in het kader van de toegankelijkheid van de Vlaamse havens. Samen met de loodsen worden de voorwaarden onderzocht waaronder de Dienst Afzonderlijk Beheer Loodswezen kan evolueren naar een bedrijfsstructuur in eigen beheer van die loodsen.”
Het lobbywerk vanuit de haven via N-VA, met voorop het schepencollege van Bart De Wever en Annick De Ridder, heeft gewerkt.
Nooit vergaderd
Het regeerakkoord zal echter dode letter blijven. De portefeuille Mobiliteit komt niet bij N-VA terecht, maar bij Lydia Peeters (Anders). Voor de liberale politica lijkt het privatiseren van het loodswezen geen absolute prioriteit.
Peeters schakelt de gewestelijke havencommissaris in en roept via haar administratie een werkgroep in het leven op zoek naar structurele oplossingen voor de aanslepende problemen rond financiering. Maar concrete privatiseringsplannen blijven uit.
In de Commissie voor Mobiliteit van het Vlaams Parlement probeert De Ridder de zaak nochtans vooruit te duwen door gericht te vragen naar de stand van zaken.
Ze benadrukt daarbij nogmaals dat het voor de Antwerpse haven “heel belangrijk is dat er op een performante manier gewerkt kan worden zonder dat er te pas en te onpas onrust is”, maar het zweepje mist doel: de privatiseringsplannen lijken een stille dood gestorven.
Dat wordt helemaal duidelijk wanneer ook Filip Dewinter (Vlaams Belang) in het parlement een vraag stelt aan minister Peeters over de privatiseringsplannen en de Daedalus-groep. Het antwoord van Peeters is helder:
“Er vinden geen gesprekken of onderhandelingen plaats en evenmin hebben deze ooit plaatsgevonden tussen Maritieme Dienstverlening en Kust (de bevoegde Vlaamse administratie, red.), mezelf of mijn kabinet en de zogenaamde ‘Daedalus-groep’. In zoverre ons gekend bestaat deze groep niet meer en was dit louter een denktank van individuele loodsen.”
Daarna wordt het stil rond de privatiseringsgedachte.
Nieuw leven
Dat verandert eind september 2024, wanneer De Ridder haar post als Antwerpse havenschepen inruilt voor die van Vlaams minister voor Mobiliteit en de plannen om het Vlaamse loodswezen te privatiseren, samen met het oude netwerk, nieuw leven inblaast.
Dat resulteerde in een nota waarin loodsen die eerder ook betrokken waren bij de Daedalus-werkgroep, gedetailleerd beschrijven hoe de privatisering vorm moet krijgen.
Apache berichtte eerder hoe de nota duidelijk maakt dat het initiatief mee uitgaat van minister De Ridder, die ook instaat voor de decretale verankering ervan.
De publicatie van het artikel daarover komt dan ook bijzonder ongelegen. De Ridder antwoordt niet op vragen van Apache en komt een week later, via andere kranten, met een eigen narratief. Daarin blijft ze uitdrukkelijk haar eigen actieve rol ontkennen.
Opvallend genoeg spreken ook de loodsen die achter de nota en de privatisering staan de minister daarover tegen: het initiatief komt van de minister, niet van hen.
Belangrijk detail: in een mail aan alle loodsen van een van de initiatiefnemers staat letterlijk dat het project om te privatiseren extern wordt gefinancierd en dat de initiatiefnemers daarvoor worden betaald.
“Ja, het klopt dat een deel van de tien collega’s transparant een bedrijfje hebben opgericht in eigen naam om dit project uit te werken (…) Dat geld komt niet uit de zakken van de loodsen, maar is een lening die terugbetaald zal worden wanneer het project lukt (…) De hoogte van de vergoeding is gelijk aan de hoogte van de vergoeding van een AO (AO staat voor administratieve opdracht. De vergoeding daarvoor schommelt rond de 600 euro bruto per prestatie. red.) Niet spectaculair dus…”
Gevraagd naar meer duiding laat Sven Deridder weten “niet gemandateerd te zijn om over het VLW-project enig commentaar te geven”. Hij suggereert daarvoor aan te kloppen bij … het kabinet van Annick De Ridder. Daar klopte Apache eerder al vruchteloos aan voor een reactie.
Bron: Apache.be