Terwijl sociale protesten Europa opschudden, worden oude anti-linkse sentimenten afgestoft om de beweging aan te vallen.
Terwijl sociale protesten Europa opschudden, met een bijzondere dynamiek die door de Gen Z-protesten is ontketend, worden oude anti-linkse sentimenten afgestoft om de beweging aan te vallen. Hoe gevaarlijk dit nieuwe autoritarisme ook mag zijn voor progressieve krachten, het bewijst precies hoe zwak ons huidige systeem is. En in die observatie ligt de bron van hoop op een betere toekomst, als we ernaar handelen.
Van Parijs tot Tirana trekt een generatie de straat op die er niet langer genoegen mee neemt om passief op een beter leven te wachten. De directe aanleiding verschilt van land tot land. Wat ze gemeen hebben, is een samenleving die jongeren niet langer de perspectieven biedt die ze nodig hebben.
In Frankrijk hekelen leerlingen de slechte omstandigheden op school: afwezige leraren die niet worden vervangen, klaslokalen die ‘s winters slecht verwarmd en ‘s zomers snikheet zijn, klassen van 35 tot 40 leerlingen. Ook in België klinken dezelfde eisen: tegen hogere inschrijvingsgelden en duurdere busabonnementen, en voor herinvestering in het onderwijs. Ook in Italië waren problemen in het onderwijs de katalysator, met een ‘No Meloni Day’ op 16 oktober als hoogtepunt.
In Spanje en Portugal waren onbetaalbare woningprijzen de directe aanleiding. In Madrid deden de beelden van de 87-jarige Maricarmen Abascal, die na een verdrievoudiging van de huur uit haar appartement werd weggesleurd, tentenkampen ontstaan als protest. Ze is inmiddels overleden. In Albanië weigert de ‘Flamingorevolutie’ het land te laten uitverkopen aan luxeprojecten die gesteund worden door Jared Kushner (de schoonzoon van Trump). Nu sluiten ook studenten zich aan bij een algemene opstand tegen corruptie en de levensduurte, en voor betaalbaar hoger onderwijs. In Duitsland organiseerden scholieren en studenten vier stakingen tegen de herinvoering van de dienstplicht. Op 31 oktober trokken ze opnieuw de straat op onder het motto ‘Gen Z will fix it’.
Op sommige plaatsen leggen delen van de beweging een link tussen de protesten en de stijgende militaire uitgaven. Een Europese oproep tot een jongerenstaking op 20 november brengt groepen uit dertien landen samen onder de slogan ‘Fight for our future, not their wars’. In Frankrijk, België en Spanje is een opvallende synergie ontstaan tussen de vakbonden en de jongerenprotesten.
Het is precies die combinatie van antimilitarisme en banden met de arbeidersbeweging die de beweging tot een bedreiging maakt voor het establishment. De vijandige reacties van dat establishment bewijzen het.
Eerst de rellen, dan de insinuaties
De reacties van de pers en de regeringspartijen concentreerden zich op het geweld dat bij sommige protesten is losgebarsten. Dat dit geweld bestaat, is natuurlijk een feit, en een debat over de rol ervan is legitiem. Maar zo’n debat is oneerlijk als het daar begint en eindigt. De legitieme politieke eisen van deze historische protesten worden gereduceerd tot een voetnoot, het “trouwens” aan het einde van een talkshow of nieuwsitem. Het is een slimme manier om kritiek af te wenden: niemand vraagt nog waarom mensen in de eerste plaats de straat optrekken. Maar het is verre van een eerlijk debat.
En het dient de machthebbers buitengewoon goed. Ten eerste wordt het publieke debat als een val geframed: je bent voor of tegen de rellen. Wie nuance aanbrengt over de enorme woede die groeit bij mensen die geen toekomst zien, wie wijst op toenemende ongelijkheid, een verslechterende levensstandaard of de slechte staat van het openbaar onderwijs, wordt er meteen van beschuldigd de rellen op de een of andere manier te rechtvaardigen, ook al veroordeelt hij het geweld publiekelijk.
Maar er is een tweede, gevaarlijkere manier waarop dit soort debat de heersende elite helpt. Waar rook is, is vuur. De vraag wordt dan: wie zet hiertoe aan?
Een shockdoctrine voor meer repressie
Het antwoord van onze heersende klasse is dat de oorzaak bij externe agitatoren ligt, die een omverwerping van de westerse samenleving beramen. Frankrijk biedt het duidelijkste voorbeeld van deze ideologische aanval. De schok die ontstaat doordat de dominante verhalen de eisen van de bevolking negeren en zich op het geweld richten, werkt zoals wat Naomi Klein een shockdoctrine noemt: een crisis of schokkende beelden creëren de ideologische en materiële ruimte voor maatregelen die anders breed zouden worden betwist.
In dit geval bestaat de methode erin een duidelijk vijandbeeld te scheppen en vervolgens voor te stellen die vijand te bestrijden. Volgens het kabinet van de Franse premier Sébastien Lecornu is de oproep om scholen te blokkeren als protestvorm “een manoeuvre georganiseerd door LFI (La France Insoumise) en haar ultralinkse handlangers”. Onderwijsminister Édouard Geffray zei dat de studentenbeweging “gegijzeld wordt door ultragewelddadige groepen”. Bruno Retailleau, leider van Les Républicains, noemde LFI een “partij van collaborateurs met het islamisme” (het Franse “collabos” verwijst naar de collaboratie in de nazitijd). Zo wordt het idee van een onheilige alliantie tussen islamisme en radicaal links, samen tegen het Westen, ingeplant.
In België speelt hetzelfde scenario. Over de protesten in Luik beweert minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin dat “Antifa” achter het geweld zit en de studentenprotesten kaapt. Die minister werkt aan wetsvoorstellen om Antifa te verbieden en de regering toe te laten bepaalde organisaties bij politieke beslissingen onbeperkt te schorsen, waarbij enkel de definitieve ontbinding aan een rechter wordt overgelaten.
Telkens ontkennen de beschuldigde organisaties officieel, en de beschuldigers leveren geen bewijs voor hun beweringen. Maar voor sommigen is dat geen reden om zich in te houden. Het is geen toeval dat de Belgische minister van Defensie Theo Francken het hardst is in die insinuaties en regelrechte aanvallen. Voor hem zijn extreemlinks en de Partij van de Arbeid van België (PVDA-PTB) de kwade krachten achter al die onrust.
Hij greep de “gelegenheid” aan om opnieuw te pleiten voor een “gendarmerie 2.0”, een politiemacht opgeleid door het leger, in vredestijd ingezet voor “civiele doeleinden” en in oorlogstijd voor “militaire doeleinden”. België schafte zo’n korps af in 2001, nadat schandalen, inefficiëntie, overheidscorruptie en fascistische infiltratie hadden aangetoond welke schade het kon aanrichten. Het is dan ook geen verrassing dat het Vlaams Belang er trots op was dat Francken zijn idee had gekopieerd.
Terwijl elke andere minister de kettingzaag in zijn begroting zet, is zijn kabinet het enige dat wel geld krijgt: 34 miljard euro tegen 2034, om precies te zijn. Stel je een beweging voor met pamfletten die vragen om meer investeringen in onderwijs in plaats van in bommen. Daar ligt het echte gevaar voor de belangen van de elite.
Een transatlantisch draaiboek
In de Verenigde Staten gaan vergelijkbare alarmbellen af. Fox News Digital publiceerde een rapport waarin wordt beweerd dat 101 organisaties in dertien landen de protesten aanwakkeren in een zogenaamde “rood-groene alliantie”. Het echoot, of kopieert, de “islamo-gauchisme”-these die in Frankrijk te horen is (een Franse term voor vermeende collusie tussen links en islamisten): een alliantie van islamitische organisaties, links, vakbonden, klimaatactivisten en mensenrechtenorganisaties.
Die ‘alliantie’, ‘Chaos Inc.’ gedoopt, beperkt zich allerminst tot radicale randgroepen. De lijst voor Frankrijk bevat onder meer grote vakbonden zoals de CGT en de CFDT, en Amnesty International France.
Daar bovenop komt de institutionele laag. Op 16 juli riep de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio een ministeriële conferentie samen met vertegenwoordigers van 67 landen om een wereldwijde heropflakkering van linkse terreur aan te pakken. In zijn openingstoespraak had hij het over een linksterroristisch netwerk dat het Amerikaanse systeem wil omverwerpen. Hij zei dat soortgelijke groepen actief zijn in tientallen andere landen en een transnationale dreiging vormen die om coördinatie, informatie-uitwisseling en internationale politiesamenwerking onder Amerikaanse leiding vraagt.
Enkele weken eerder noemde Trump, in een toespraak voor een evangelische lobbygroep, het communisme de grootste bedreiging voor Amerika. Veelzeggend is ook het rapport van het State Department dat elke vorm van radicale beweging in de Verenigde Staten aan een Cubaans complot koppelt, een socialistisch eiland aan de Amerikaanse voordeur. Een zet om twee vliegen in één klap te slaan: de voortdurende energieblokkade en het criminele economische embargo tegen Cuba legitimeren, mogelijk met het oog op een militaire interventie, en de miljoenen mensen in de VS die opkomen tegen oorlog, genocide en ICE-deportaties en voor arbeids- en vakbondsrechten criminaliseren.
Dat actieve streven om een wereldwijde anti-linkse campagne te coördineren, die progressieven ideologisch demoniseert en repressie tegen sociale bewegingen materieel legitimeert, is ook in Duitsland zichtbaar.
Christian Klos, directeur-generaal Openbare Veiligheid bij het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken, een hoge ambtenaar die het beleid van zijn regering uitvoert, sprak op de bijeenkomst van Rubio. De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt bevestigde dat Duitsland dit najaar een vervolgbijeenkomst organiseert, in samenwerking met het Amerikaanse State Department. Tegelijk waarschuwde hij voor “linkse extremisten” die de voor 31 oktober aangekondigde Gen Z-protesten proberen te kapen.
In dat licht bekeken is dit orkest van stemmen te zeer in de pas om toeval te zijn. Vanuit progressief oogpunt weten we dat de beschuldigingen die een wereldwijde jongeren- en sociale beweging reduceren tot een antifa- of rood-groen complot pure waanzin zijn. Maar er zit methode in de waanzin.
Ons systeem barst langs alle kanten
De Amerikaanse nationale veiligheidsstrategie van december 2025 weerspiegelt de situatie waarin het land zich bevindt: een macht die aan het afglijden is en haar prioriteiten moet verleggen om die neergang te stoppen. Middelen moeten anders worden verdeeld, zodat de ultieme vijand, China, dat de Verenigde Staten op economisch en technologisch vlak voorbijsteekt, frontaal kan worden aangepakt.
Dat betekent ook dat Europa wordt versterkt, niet in het belang van zijn bevolking, maar om het om te vormen tot een juniorpartner die beter voor zichzelf kan zorgen. Dat betekent EU-landen dwingen hun militaire uitgaven te verhogen tot 5 procent van het bbp, ten koste van de sociale zekerheid en de overheidsuitgaven, en hen aansporen een autoritair Europa te worden dat sociale oppositie en afwijkende meningen frontaal aanpakt. In de strategie wordt dit onder meer ook voorgesteld als het redden van het continent van “beschavingsuitwissing” en het steunen van Europese “patriottische” krachten (extreemrechts).
De wereldwijde conferentie tegen links is niet het enige voorbeeld. Het Amerikaanse State Department sponsort ook een project van 4,9 miljoen dollar voor “beschavingszelfvertrouwen” in Europa.
In Europa zelf hebben de leiders geen antwoord op de economische nood waarmee hun bevolking te kampen heeft. In de EU bezit de rijkste 1 procent bijna een kwart van alle rijkdom, terwijl de helft van de bevolking slechts 3 procent deelt, volgens Oxfam. Tegelijk bereikte de rijkdom van de EU-miljardairs in 2025 een totaal van 2,4 biljoen euro, meer dan de hele economie van Italië. Na tientallen jaren van industriële desinvestering en een groeiende kloof tussen arm en rijk is de enige uitweg die wordt aangeboden militarisering: als manier om jongeren een toekomst te geven (dienstplicht) en om de industrie en de economie te redden (een op hol geslagen opbouw van wapenproductie).
Gen Z-betogers zien steeds meer in dat dit geen echt perspectief is, omdat jongeren en de werkende klasse in het algemeen ervoor betalen. Er is een direct verband tussen stijgende militaire uitgaven en de sociale offers die van ons als bevolking worden gevraagd.
Ondertussen swingen de winsten van wapenbedrijven de pan uit. Volgens SIPRI bereikten de wapenomzetten van de honderd grootste producenten ter wereld in 2024 een record van 679 miljard dollar; die van Europese bedrijven groeiden met 13 procent en die van Rheinmetall met 47 procent. Tegelijk blijft de rijkdom die aan de top van onze samenlevingen is opgestapeld volledig onaangeroerd.
Aan beide zijden van de Atlantische Oceaan ontvouwt zich een systeemcrisis: een Amerikaanse hegemonie die niet langer onbetwist de plak zwaait, en Europese regeringen die verscheurd zitten tussen oplopende schulden, gevaarlijke herbewapening en de sociale eisen van hun bevolking.
De intimidatie is een teken van zwakte
Bij nader inzien zijn de pogingen om te intimideren en te criminaliseren, en de bredere oorlog tegen links die de heersende klasse ontketent, een teken van enorme zwakte. Dit establishment heeft geen echt antwoord, geen echte toekomst te bieden aan deze nieuwe generatie.
adminProfiel bewerken
In plaats van ons te laten intimideren door de steeds hardere reactie van het establishment, ideologisch en materieel, moeten we dus elke inspanning aanmoedigen om deze strijdpunten te verbinden tot één grotere beweging die echte systeemverandering eist, en echte structurele antwoorden op de sociale en klimaatcrisis waarmee we geconfronteerd worden.
Dat betekent, naar mijn mening, dat we zoveel mogelijk moeten aansluiten bij de golf van protest. Stel je voor dat je in België op 20 november meetrekt met de stakende jongeren, op 22 november meewandelt in de vredesbetoging en op 23 november opnieuw in de nationale vakbondsbetoging, en daar niet stopt.
Als de cocktail van jongerenrevoltes, georganiseerde arbeid en antimilitarisme zoveel onrust zaait bij onze elites, dan moeten we iets goed doen.
Bron: DeWereldMorgen.be