De Kamer heeft een omstreden wetsontwerp goedgekeurd. De politie zal door de wet een privéwoning kunnen binnengaan om mensen zonder geldige papieren te arresteren. Het parlement zette het licht iets na 5 uur vanmorgen op groen na lang debat. Er gelden voorwaarden, maar critici vinden die niet duidelijk genoeg.
Deze week werd nog op verschillende plaatsen betoogd tegen de wet. Duizenden mensen vormden een menselijke ketting rond het Justitiepaleis. Er was ook protest aan gemeentehuizen, onder andere in Brugge, Namen, Gent en Leuven.
1. Wat staat er in de wet?
Volgens de wet zal de politie tussen 5 uur ’s ochtends en 21 uur ’s avonds een privéwoning kunnen binnengaan om mensen zonder geldige papieren te arresteren. De bedoeling is om mensen die niet willen terugkeren naar hun land van herkomst, terug te kunnen sturen. Ze kunnen dan bijvoorbeeld naar een gesloten centrum worden gebracht.
Er gelden heel wat voorwaarden. Zo gaat het enkel om mensen die “een gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid” vormen, staat in de wet. Een aanhouding is enkel mogelijk als er al een beslissing is dat die mensen niet in België kunnen blijven. Het moet ook duidelijk zijn dat ze die beslissing niet opvolgen.
Een onderzoeksrechter zal altijd toestemming moeten geven om zo’n woonstbetreding uit te voeren. Bij de arrestatie zullen ook 1 of meerdere medewerkers van de Dienst Vreemdelingenzaken aanwezig zijn. Een slotenmaker kan gevraagd worden om een slot open te breken.
Ook als de mensen met hun kinderen in de woning verblijven, kunnen ze gearresteerd worden. Kinderen zelf kunnen via deze wet niet worden gearresteerd. De wet zegt dat het wel moet worden vermeden dat kinderen van hun ouders worden gescheiden. En de manier waarop de arrestatie gebeurt, moet “schade en trauma bij kinderen maximaal voorkomen”.
2. Waarom is er zo veel kritiek?
De wet krijgt kritiek vanuit verschillende hoeken. 11.11.11 vergeleek de woonstbetredingen zelfs met de gewelddadige arrestaties door ICE, de grenspolitie in de Verenigde Staten.
Maar de kritiek komt ook uit juridische hoek. Volgens de Vereniging van Onderzoeksrechters, die alle 116 onderzoeksrechters vertegenwoordigt, is de wet helemaal niet nodig. Er zijn al genoeg manieren om een huiszoeking te doen als iemand verdacht wordt van strafbare feiten, vinden ze.
Henri Heimans, onderzoeksrechter op rust, noemde de wet gisteren nog een “juridisch gedrocht” in VRT NWS De ochtend. Volgens Heimans is het te vaag wat “een gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid” precies betekent. Heimans was in 2024 kandidaat voor oppositiepartij Groen.
De onderzoeksrechters adviseerden het parlement om de wet niet aan te nemen. Ze kregen daarin steun van de 2 ordes van advocaten: OVB en Avocats.be. Zij wezen erop dat er bijvoorbeeld geen beroep mogelijk is als een onderzoeksrechter een woonstbetreding goedkeurt.
Federaal migratiecentrum Myria vindt de impact op kinderen groot: “De scheiding van gezinsleden wordt vermeden, staat in het ontwerp, maar niet verboden.” En ook de politie heeft veel vragen. Volgens hen kan die in de praktijk veiligheidsproblemen opleveren.
Verschillende gemeenten namen al een motie aan om zich te verzetten tegen de wet, bijvoorbeeld in Brussel en Leuven . Dat is vooral lastig voor partijen die zowel lokaal als in de federale regering besturen. Leuvens burgemeester Mohamed Ridouani (Vooruit) zegt steevast dat hij de wet “dik tegen zijn goesting” zal moeten uitvoeren.
3. Waarom keurt het parlement de wet toch goed?
In oktober nam een commissie in het federaal parlement het wetsontwerp al aan. Nu is die stemming nog eens overgedaan in de voltallige vergadering van het parlement. Zoals verwacht is de wet goedgekeurd, al maakte de oppositie er een fel en lang debat van.
PS, PVDA, PTB en Ecolo-Groen vroegen in extremis om de stemming uit te stellen wegens de regeringscrisis, maar dat werd afgewezen. Anders steunde de tekst wel. Het Vlaams Belang onthield zich, omdat het ontwerp volgens de partij zo uitgehold is dat het nog weinig effect zal hebben.
Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) is opgelucht dat de wet is gestemd. “We kunnen dit toch wel historisch noemen”, zegt ze. “Na jaren van politieke tegenstand en heel veel desinformatie, kan het nu eindelijk in werking treden.”
Ze zegt dat het bijvoorbeeld de bedoeling is om “verkrachters, drugsdelinquenten en haatpredikers” uit het land te zetten. “Die mensen zullen zich nu niet langer achter een voordeur kunnen verschuilen.”
Het is de onafhankelijke onderzoeksrechter die zal bepalen of iemand een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid, benadrukt Van Bossuyt, niet de minister zelf. “Als de minister van Justitie een nieuwe wetgeving maakt, gaat er toch ook niet aan haar gevraagd worden hoe rechters die wet moeten toepassen?”
De wet lag ook gevoelig binnen de meerderheid, maar er waren geen tegenstemmen. Enkel Xavier Dubois, een parlementslid van Les Engagés dat al langer kritisch was voor de wet, stemde niet mee. Hij was afwezig.
Vermoedelijk zal de wetgeving nu nog worden aangevochten bij het Grondwettelijk Hof.
Bron: VRT.NWS