Meer mensen aan het werk? ‘Werkgevers moeten waardig werk voorzien’

by admin | jun 1, 2025 | Sectoren

Onderzoeker Bart Moens (Odisee Hogeschool) stelt vast dat het in de politiek veel gaat over de plicht tot werken. Maar ligt de verantwoordelijkheid alleen bij de werknemers? “Als we mensen aanspreken op hun plicht tot werken, mogen we ook werkgevers en beleid aanspreken op hun plicht om te voorzien in waardig werk.”

Gefronste wenkbrauwen

Vanuit mijn onderzoeksexpertise geef ik regelmatig lezingen over mensen die moeilijk werk vinden omdat ze niet over de door werkgevers gevraagde vaardigheden beschikken, onvoldoende taalvaardig zijn of vanwege een beperking of ziekte. Tijdens zo’n lezing reageerde ik op een andere spreker die het had over de plicht tot werken.

Ik vroeg me luidop af of we dan niet ook moeten spreken over een plicht van werkgevers om werk te voorzien dat haalbaar en waardig is. De vele gefronste wenkbrauwen motiveerden me om die die gedachte verder uit te werken.

Geven en nemen

Je hoort steeds vaker dat iedereen zijn steentje moet bijdragen. Iedereen die kan werken, moet zijn verantwoordelijkheid nemen. Zo benadrukt Vlaams minister van Werk Zuhal Demir in haar beleidsnota dat meer mensen aan het werk moeten, zowel om de vele vacatures in te vullen als om de doelstelling van 80 procent werkzaamheid te halen.

Ook het federale regeerakkoord van De Wever I wijst met het oog op economische groei en het leefbaar houden van onze sociale zekerheid op het belang van een hogere arbeidsdeelname. Er wordt uitdrukkelijk gesteld: werken is een plicht.

Toegevoegde waarde

Die nadruk op de plicht tot werken vertrekt vaak vanuit het idee van wederkerigheid: wie iets ontvangt van de samenleving, moet ook iets teruggeven. Wie dat niet doet, zou profiteren op de kap van mensen die werken en wel hun bijdrage leveren.

Kan je vanuit die wederkerigheid mensen ook verplichten om om het even welk werk te verrichten? Wat verwacht je van mensen die om verschillende redenen niet in staat zijn om een vorm van betaalde arbeid uit te voeren? En moet het altijd om betaald werk gaan? Ook vrijwilligerswerk, mantelzorg of andere vormen van sociale inzet leveren waardevolle bijdragen die binnen de logica van wederkerigheid passen.

Bovendien moet die betaalde arbeid ook aan bepaalde kwaliteitscriteria voldoen. Werk kan nuttig en noodzakelijk zijn en een positieve bijdrage leveren aan de kwaliteit van leven. Maar er bestaat ook  werk dat geen waarde toevoegt of zelfs indruist tegen welzijn en maatschappelijke vooruitgang.

Twee cruciale voorwaarden

Daarom is de plicht tot werken voorwaardelijk. Volgens de Amerikaanse filosoof Michael Cholbi kan je die plicht alleen installeren wanneer twee cruciale voorwaarden vervuld zijn.

Ten eerste moeten mensen daadwerkelijk de kans hebben om een eerlijke bijdrage te leveren. Dit betekent dat arbeid productief en zinvol is en eerlijk beloond moet worden. Als mensen geen eerlijke kans krijgen om bij te dragen, kan je hen niet verplichten om te werken.

Ten tweede moeten mensen in voldoende mate kunnen genieten van het systeem waaraan zij bijdragen. Als de samenleving wel profiteert van hun arbeid, maar hun in ruil geen voordelen biedt, dan worden ze gereduceerd tot instrumenten voor anderen.

Geen eerlijke wederkerigheid

Het debat over de plicht tot werken richt zich vooral op groepen die momenteel geen betaalde arbeid verrichten, waaronder zowel werkzoekenden als niet-beroepsactieven. Het gaat hierbij vaak om groepen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Denk aan NEET-jongeren, 55-plussers, kortgeschoolden, personen met een migratieachtergrond, personen met een handicap, langdurige aandoening of ziekte.

Wanneer mensen uit deze groepen erin slagen werk te vinden, blijven zij kwetsbaar. De banen waarin ze terechtkomen, zijn precair: vaak tijdelijke en deeltijdse jobs met veel onzekerheid, veel flexibiliteit, een laag en onvoorspelbaar inkomen, een zwakke sociale bescherming, een grote gevoeligheid voor de economische conjunctuur en een grote machteloosheid voor de medewerkers.

Deze groepen verplichten om te werken, is niet gerechtvaardigd omdat de voorwaarden voor eerlijke wederkerigheid ontbreken. Deze kwetsbare groepen hebben namelijk vooral toegang hebben tot precaire en laagwaardige arbeid. Een werkplicht onder dergelijke omstandigheden reduceert hen tot instrumenten van economische behoeften, zonder dat deze mensen rechtvaardig kunnen profiteren van de vruchten van hun arbeid.

Sleutel tot waardig leven

Als de samenleving verwacht dat werkzoekenden en niet-beroepsactieven hun plicht tot werken nakomen, heeft zij op haar beurt de plicht om waardig, werkbaar en zinvol werk beschikbaar te stellen dat haalbaar is voor deze mensen en bijdraagt aan hun welzijn.

Waardig werk omvat productieve arbeid in een omgeving van vrijheid, gelijkheid, veiligheid en menselijke waardigheid. Waardig werk is een mensenrechtVastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (1948), Artikel 6 van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (1966) en Artikel 27 van het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap (2006).dat verder reikt dan de werkplek. Zonder productief werk blijven economische zekerheid, sociale inclusie en persoonlijke ontplooiing onbereikbaar. Zo is waardig werk niet enkel een doel, maar ook de sleutel tot een waardig leven.

Waardige samenleving

Deze focus op waardig werk past binnen het streven naar een waardige samenleving. Volgens de Joodse denker Avishai Margalit is zo’n ‘decent society’ een samenleving zonder instituties die mensen vernederen. Vernedering treedt op wanneer instituties mensen systematisch uitsluiten, negeren, of behandelen alsof ze geen volwaardig lid van de samenleving zijn.

Meer nog: een waardige samenleving levert ook actieve inspanningen om een omgeving te creëren waarin mensen zichzelf kunnen ontplooien en volwaardig kunnen participeren. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt niet alleen bij instituties, maar ook bij individuen die deze waarden in hun dagelijkse handelen moeten uitdragen.

De realiteit is anders: kwetsbare groepen, zoals mensen met een beperking of migratieachtergrond, worden op vlak van cultuur, gezondheid, onderwijs, huisvesting of werk systematisch uitgesloten. Ze krijgen minder kansen en kunnen moeilijker deelnemen aan het maatschappelijke leven.

Rechten en plichten

Ook loopbaanmogelijkheden worden sterk bepaald door factoren waar mensen zelf weinig invloed op hebben: geslacht, etniciteit, sociaaleconomische achtergrond. Inclusie gaat niet alleen om het bevorderen van gelijke toegang tot bijvoorbeeld onderwijs en werk, maar ook om ervoor te zorgen dat iedereen deze middelen daadwerkelijk kan benutten.

Het recht op waardig werk impliceert ook de plicht van de samenleving om ervoor te zorgen dat iedereen er gebruik van kan maken. Deze plichten rusten niet alleen bij de overheid, maar ook bij werkgevers en andere maatschappelijke actoren, die samen de randvoorwaarden voor waardig werk creëren.

Dit verband tussen rechten en plichten wordt te vaak genegeerd: wanneer iemand recht op iets heeft, moet iemand anders dat logischerwijs verschuldigd zijn en dus de bijbehorende plicht of verplichting dragen. Zonder plichten komen rechten in de lucht te hangen, worden het loze kreten en onvervulbare verlangens.

Plicht van de overheid

Het is de plicht van de overheid om de noodzakelijke veranderingen richting waardig werk voor iedereen te faciliteren, onder meer door passende regelgeving in te voeren en via stimulerende maatregelen zoals subsidies en belastingmaatregelen.

Daarnaast speelt de overheid een cruciale rol in het bevorderen van de sociale dialoog, bijvoorbeeld over kwesties als de passende sociale bescherming binnen de arbeidsmarkt van de toekomst en het waarborgen van rechtvaardigheid voor kwetsbare groepen.

Waardig management

Investeren in waardig werk en inclusie is geen exclusieve taak van overheden: ook bedrijven dragen hierin verantwoordelijkheid. Niet alleen omdat zij daar zelf baat bij hebben, maar ook omdat zij bijdragen aan het bredere maatschappelijke belang. Bedrijven creëren banen en bepalen wie toegang krijgt tot werk. Hierdoor hebben zij directe invloed op de verdeling van kansen en uitkomsten. Dat brengt de morele verantwoordelijkheid met zich mee om actief bij te dragen aan een inclusieve en waardige samenleving.

Die verantwoordelijkheid vraagt om waardig management: het respecteren en bevorderen van menselijke waardigheid, sociale rechtvaardigheid en inclusie, zowel binnen als buiten de organisatie. Dit betekent dat managers niet enkel handelen vanuit eigenbelang of efficiëntieoverwegingen, maar ook actief zorg dragen voor de impact van hun beslissingen op werknemers, werkzoekenden en de bredere samenleving.

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Wanneer werkzoekenden en niet-beroepsactieven worden aangesproken op hun plicht om bij te dragen, moet de samenleving op haar beurt haar verantwoordelijkheid nemen om werk beschikbaar te stellen dat rechtvaardig, werkbaar en zinvol is. Dit vraagt om een beleid dat niet alleen gericht is op economische productiviteit, maar ook op het creëren van een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen de kans krijgt om volwaardig deel te nemen. Ook werkgevers spelen een cruciale rol in de verdeling van kansen en moeten voorbij de grenzen van winstoptimalisatie kijken.

Pas wanneer de samenleving als geheel haar verantwoordelijkheid neemt, kunnen we spreken van een rechtvaardige wederkerigheid tussen rechten en plichten.

Bron: sociaal.net

Ziekteverzuim blijft stijgen

by admin | mei 7, 2025 | Sectoren

Vooral jonge werknemers en arbeiders steeds vaker afwezig.

Het ziekteverzuim in ons land blijft verder stijgen.. Dat blijkt uit een analyse van personeelsdienstenbedrijf Securex. Vooral jongere werknemers en arbeiders zijn steeds vaker afwezig. “Het is cruciaal dat werkgevers een geïntegreerde aanpak uitwerken.”

Zowel het middellang als het langdurig ziekteverzuim in ons land stijgt tot recordhoogtes.

Concreet was op een gemiddelde werkdag 6 procent van de werknemers al een maand afwezig.

De toename is het grootst bij werknemers tussen 25 en 34 jaar oud. In die groep steeg het middellang verzuim met 26 procent tegenover de eerste helft van 2022. De langdurige afwezigheid is zelfs met 42 procent gestegen.

Jongere medewerkers hebben een grotere kans op burn-out. Daar zijn  verschillende verklaringen voor. Ze zijn afhankelijker van de smartphone en hebben meer schermtijd. Ze brengen de werkdag vaak uitsluitend zittend door, waardoor ze een stuk minder bewegen dan oudere werknemers. Dat heeft negatieve gevolgen voor hun mentale en fysieke gezondheid.

Ook arbeiders zijn vaker afwezig, het verzuim steeg met 11 procent tussen de eerste jaarhelften van 2022 en 2024. Bij hen speelt vooral de fysieke aard van de job mee. Ze ondervinden soms al op jonge leeftijd fysieke klachten en hebben vaak minder flexibiliteit in hun job.

Toch is er ook een lichtpuntje: bij 55-plussers is het ziekteverzuim op middellange termijn gedaald en ook op lange termijn stabiliseert de afwezigheid.

“Het is cruciaal om een werkomgeving te creëren die niet alleen nieuwe talenten aantrekt, maar ook bijdraagt aan hun fysieke en mentale welzijn en ontwikkeling. Door te investeren in sensibilisatie, opleidingen, verbondenheid en een cultuur van fysieke beweging. Vervolgens is het wel aan de werknemer om effectief die kansen te grijpen en positieve veranderingen door te voeren”, zegt Stephanie Heurterre van Securex.

“Werkgevers moeten een geïntegreerde aanpak uitwerken, met oog voor de leeftijdsspecifieke uitdagingen van werknemers. Of het nu gaat om de zorg voor jonge kinderen of kleinkinderen, fysieke belemmeringen of veranderingsbereidheid. Door de verschillende noden te bespreken en een duidelijk kader te vormen, creëer je een omgeving die ieders gezondheid en betrokkenheid bevordert, ongeacht hun leeftijd of functie”, zegt Heurterre.

Uit recentere  cijfers blijkt dat de jeugdwerkloosheid in de afgelopen vier jaar nooit hoger lag dan nu. “De jeugdwerkloosheid is gevoeliger aan conjunctuurbewegingen dan de algemene.” Al spelen ook andere factoren een rol.

Het aantal werkzoekende ­jongeren met een uitkering – ­jonger dan 25 jaar – lag in maart van dit jaar op 23.400. Dat zijn er bijna 1.500 meer dan de maand ervoor en het hoogste aantal sinds het voorjaar van 2021, zo blijkt uit de jongste statistieken van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA). Concreet: Vlaanderen telt 8.471 jongeren zonder werk met een uitkering, 727 meer op een maand tijd. In Wallonië zijn ze zelfs met 12.598, ook een toename met 730.

Ook in andere categorieën stijgt de werkloosheid. Globaal telde België in maart 302.098 werkzoekende, uitkeringsgerechtigde, volledig werklozen (inclusief bruggepensioneerden). Dat zijn er 14.756 meer dan in februari en ruim 6.000 meer op jaarbasis. Het is van januari 2023 geleden dat de kaap van de 300.000 nog eens is overschreden, aldus nog de ­RVA-cijfers.

Toch verdient dat cijfer bij ­jongeren extra aandacht. Jongerenwerkloosheidscijfers zijn doorgaans een barometer die economisch zwaar weer ­aangeeft. “Algemeen gesteld is de werkloosheid bij jongeren ­gevoeliger voor conjunctuurschommelingen dan de algemene werkloosheid”, zegt professor onderwijseconomie Dieter Verhaest (UGent).

Al spelen er volgens Tom ­Simonts, analist bij KBC, nog ­andere factoren mee. “Jongerenwerkloosheid is niet enkel een pijnpunt van onze economie, het is er één van héél Europa, het VK en de VS. Met cijfers die oplopen tot 25 procent. Er wordt veel ­gesproken over the war on talent, maar er is een mismatch tussen wat het onderwijs aflevert en de arbeid die de markt vraagt. Kijk maar naar de lijst knelpuntberoepen. En dan is er het generationele aspect. Jongeren nemen niet meer om het even welke job. Dat wordt soms wat op flessen getrokken, maar speelt wel degelijk mee.”

Brengt de jeugdwerkloosheid ­onze maatschappij in de problemen? “In de literatuur wordt er gesproken over ‘het litteken-effect’”, zei professor arbeidseconomie Stijn Baert (UGent) eerder al aan het Nieuwsblad. “Wie bij het begin van de carrière voor een langere tijd werkloos was, is dat vaak ­later in de carrière ook. En werkgevers zien niet graag gaten op het cv. Wie langdurig ­werkloos is of was, wordt gezien als minder gemotiveerd en moeilijker op te leiden.” ­Jongeren hebben er dus zelf baat bij om snel aan de bak te raken.

De regering-De Wever wil het recht op een werkloosheids­uitkering vanaf begin 2026 beperken tot twee jaar.

Bron: De Standaard

Justitie nog steeds onrustig

by admin | mei 7, 2025 | Sectoren

Volgens Joris van de Aa zouden de “investeringen in een performante politie en justitie zich op termijn dubbel en dik terug verdienen”.

In een artikel in GVA zegt hij dat “Iedereen zijn steentje moet bijdragen om de staatsfinanciën op orde te krijgen. Toch hebben de magistraten gelijk dat ze de confrontatie aangaan met de Arizona-regering”.

Veroordeelden die massaal naar de gevangenis gestuurd worden, rechtszaken die uitgesteld worden, strafbare feiten die niet meer vervolgd worden: de acties van de Belgische magistraten tegen de pensioenhervorming van de regering-De Wever worden steeds heviger. De parketmagistraten en de rechters pikken het niet dat de regering het mes zet in hun ‘royale’ pensioenen.

Minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) vond dat de hervorming van de magistratenpensioenen nogal meeviel. Maar wie de berekeningen van de experten erbij neemt, moet toegeven dat sommige magistraten in de toekomst echt wel fors moeten inleveren. Toegegeven, zelfs na de hervorming zullen magistraten nog altijd een zeer goed pensioen krijgen. Maar je kan van mensen niet verwachten dat ze blij zijn wanneer ze een vijfde van hun brutopensioen kwijtraken. Sommigen proberen de magistraten weg te zetten als verwende egoïsten, die het vertikken om hun steentje bij te dragen aan de pensioenhervorming. Dat is een verwijt dat het overgrote deel van de parketmagistraten en rechters gewoon niet verdient.

Dat de magistraten nu zo hevig reageren op de plannen van de regering, heeft vooral te maken met het uitblijven van de noodzakelijke investeringen in een performante en menselijke politie en justitie. Telkens opnieuw beloven politici iets te doen aan de mensenrechtenschendingen in onze gevangenissen, maar telkens opnieuw komen onze regeringen af met lapmiddelen. Keer op keer beloven politici om justitie de middelen te geven die nodig zijn, maar keer op keer moet justitie het doen met wat kruimels. Rechtbanken zijn gehuisvest in krotten en moeten werken met verouderd of defect computermateriaal. De facturen van tolken, deskundigen of takeldiensten worden gewoon niet betaald, waardoor rechtszaken onnodig blijven aanslepen.

Bij de politiediensten is de situatie evengoed om te huilen. Fraudeurs, witwassers en oplichters krijgen quasi vrij spel, omdat er gewoon geen manschappen zijn die hen een halt toeroepen. Waar blijft de regering met die FIOD, die het geld van criminelen zou gaan afpakken? Hoe is het mogelijk dat een COIV, dat het criminele vermogen zou moeten verzilveren ten behoeve van de staat, alleen maar geld verkwanselt? Magistraten en politiemensen moeten nu al decennialang aanhoren dat er voor hen geen geld is, terwijl investeringen in een performante politie en justitie zich op termijn dubbel en dik terugverdienen.

Goed dat de magistraten onze politici daaraan proberen te herinneren, is zijn besluit.

Neutr-On erkent de problemen bij Justitie maar zij zijn in hetzelfde bedje ziek als het onderwijs en de zorgsector. Er is inderdaad veel ophef over de pensioenhervormingen voor magistraten en rechters in België. De federale regering heeft plannen aangekondigd die aanzienlijke gevolgen hebben voor hun pensioenrechten. De hervormingen omvatten onder andere een beperkte indexatie voor pensioenen boven €5.250 bruto, het afschaffen van bepaalde overgangsmaatregelen, en een verlenging van de loopbaanvereisten. Hierdoor vrezen magistraten dat ze 30 à 40% minder pensioen zullen ontvangen.

Sommige topmagistraten hebben tot 8.000 euro bruto pensioen  per maand.

Dat is voor Neutr-On toch teveel, vooral dan omdat Justitie vierkant draait. België is al tientallen keren veroordeeld door het Europese Hof van de Rechten van de Mens voor de slechte werking van Justitie.

Men probeert zaken zo lang mogelijk te rekken tot ze verjaart zijn.  Processen kunnen tientallen jaren aanslepen, terwijl vonnissen in het buitenland doorgaans al na één jaar uitgesproken worden.

Zowel bij justitie als bij de Politie is er een kabouter-Lui-mentaliteit en de politici slagen er niet in het tij te doen keren.

De slechte werking van Justitie in België ligt al langer onder vuur, en recentelijk is de kritiek alleen maar toegenomen. Er zijn verschillende structurele problemen die de efficiëntie en betrouwbaarheid van het rechtssysteem ondermijnen:

• Personeelstekorten: Er zijn te weinig magistraten en administratief personeel, waardoor rechtszaken vaak lang aanslepen.
• Gebrekkige infrastructuur: Veel gerechtsgebouwen zijn verouderd en kampen met problemen zoals asbest, schimmel en slechte verlichting.
• Digitale achterstand: De digitalisering van justitie verloopt traag en inefficiënt, wat leidt tot vertragingen en administratieve chaos.
• Niet-uitvoering van straffen: Uitgesproken straffen worden vaak niet effectief uitgevoerd, wat het vertrouwen van burgers in het rechtssysteem ondermijnt.
• Onbekwaam personeel: de politieke benoemingen en vriendjespolitiek, zoals fraude bij de examens,  zorgen ervoor dat  veel benoemden hun taak niet aankunnen.
• Protestacties: Magistraten en rechters voeren steeds vaker actie tegen de pensioenhervormingen en de algemene onderfinanciering van justitie. Dit leidt tot uitgestelde rechtszaken en andere verstoringen.

Vlaams minister van Justitie Zuhal Demir heeft gewaarschuwd dat de protesten gevaarlijk zijn voor de democratie en rechtsstaat, maar erkent dat er structurele hervormingen nodig zijn. De Hoge Raad voor Justitie roept op tot constructief overleg tussen de rechterlijke, wetgevende en uitvoerende macht om een oplossing te vinden.

De Belgische regering heeft onlangs een pensioenhervorming aangekondigd die aanzienlijke gevolgen heeft voor magistraten en gerechtspersoneel. Hier zijn enkele belangrijke punten:

• Beperkte indexatie: Pensioenen boven €5.250 bruto worden slechts beperkt geïndexeerd.
• Geen overgangsmaatregelen: De veranderingen gaan onmiddellijk in.
• Strengere loopbaanvereisten: Vanaf 2027 moet een magistraat voor zijn 27ste benoemd zijn én zijn studiejaren afgekocht hebben om een volledig pensioen op te bouwen.
• Langere loopbaan: Het aantal werkjaren dat nodig is voor een volledig pensioen stijgt van 36 naar 45 jaar.
• Nieuwe berekening: Het pensioen wordt berekend op basis van het gemiddelde loon van de volledige loopbaan in plaats van de laatste 10 dienstjaren.

Deze hervormingen hebben geleid tot protestacties van magistraten, die vrezen dat hun onafhankelijkheid en de aantrekkelijkheid van de magistratuur in gevaar komen. Sommigen weigeren parlementaire vragen te beantwoorden of werken niet langer mee aan bepaalde werkgroepen. Veel magistraten en gerechtspersoneel zijn boos en voeren protestacties. Zo hebben sommige parketmagistraten besloten om duizenden veroordeelden die thuis zaten, naar de gevangenis te sturen als protest. Ook vrede- en politierechters in Namen sluiten zich aan bij de acties. Ze vrezen dat deze maatregelen de onafhankelijkheid en aantrekkelijkheid van de magistratuur zullen aantasten, waardoor ervaren juristen minder geneigd zullen zijn om rechter of magistraat te worden.