by admin | apr 6, 2025 | Antipestteam
“Stop de straffeloosheid”. Duizenden studenten in Gent en Leuven gingen donderdagavond 3 april de straat op tegen seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag. Deze betoging is een reactie op de uitspraak van de correctionele rechtbank van Leuven over de student gynaecologie die schuldig werd bevonden aan verkrachting. Zijn straf werd opgeschort vanwege zijn “gunstige persoonlijkheid”.
Het is voor de Gentse studenten het derde verhaal over grensoverschrijdend gedrag in een paar weken tijd. Vorige week kwam de UGent in opspraak vanwege de vermeende aanranding door Carl Devos.
Anderhalve week eerder kwam felle kritiek op de uitspraak van de tuchtraad van de UGent over een professor aan de faculteit bio-ingenieurswetenschappen. Die werd schuldig bevonden aan grensoverschrijdend gedrag en kreeg van de tuchtcommissie als straf “slechts” een verlaging in graad. Hij kan dus aan de universiteit blijven werken, in dezelfde vakgroep. Hij werd door de rector tijdelijk op non-actief gezet.
Studenten zijn niet veilig
“Er heerst een cultuur van straffeloosheid voor daders van seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag. Dit is de zoveelste keer dat een verkrachter vrijuit gaat”, zegt Manar Kharrazi, één van de initiatiefneemsters van de actie. “Studenten zijn niet veilig bij het uitgaan en we zijn niet veilig aan de unief of hogeschool. Er gebeurt bijna niks om ons te beschermen.”
Vier Gentse studenten kondigden de actie in Gent van donderdag 3 april van tevoren aan op Instagram. Op een paar uur tijd haalde hun post meer dan duizend likes. “Dit toont dat heel veel studenten kwaad zijn”, zegt Deborah Bauwens, mede-initiatiefneemster en masterstudente criminologie.
“Iedereen weet dat vrouwen constant worden lastiggevallen, betast en aangerand bij het uitgaan. Wij vragen al jaren voor een Paars Punt in de uitgangsbuurten.
Dat bestaat in Spanje. Dat is een zichtbare plek voor preventie en hulp bij grensoverschrijdend gedrag. De stad moet daar eindelijk werk van maken.” Naast Manar en Deborah werd de actie gelanceerd door medestudenten Jutte Dessein en Ines Mahieu.
Er klinkt ook kritiek op de UGent. Deborah: “We willen dat de UGent de procedures rond grensoverschrijdend gedrag herziet. De laatste jaren veranderden er een aantal zaken onder druk van studenten en personeel, maar het gaat te traag en het is lang niet genoeg. Er is nog steeds een cultuur van proffen die elkaar beschermen, zeker als de dader veel geld binnenbrengt voor de unief.”
1.000 studenten in Leuven
Op hetzelfde moment vond in Leuven een gelijkaardige actie plaats. Meer dan 1.000 studenten verzamelden op het Herbert Hooverplein. Ook zij riepen op tot strengere straffen, meer gerechtigheid voor slachtoffers en de oprichting van een Paars punt in elke stad om hen te ondersteunen.
Het protest in Leuven verliep ook vreedzaam, met toespraken van activisten en slachtoffers die hun verhaal deelden. De organisatoren benadrukten dat seksueel geweld nooit zonder gevolgen mag blijven en dat structurele veranderingen nodig zijn.
Op vrijdagavond 4 april zijn ook studenten de straat op gegaan op de Groenplaats in Antwerpen.
“We pikken de straffeloosheid voor daders van seksueel misbruik niet meer,” vertelt Manar van de actie in Gent nog. “Slachtoffers dragen de schaamte en de pijn heel hun leven mee. Daders moeten consequenties voor hun daden zien. Tijd dat de schaamte verandert van kamp.”
Bron: DeWereldMorgen.be
by admin | apr 6, 2025 | Antipestteam
Opinie – Dries Dulsster, Sofie De Graeve, Furia vzw .
Een student in Leuven is veroordeeld voor verkrachting, maar hij krijgt geen straf omdat hij “getalenteerd” zou zijn. We zien hoe het profiel van de dader zwaarder lijkt te wegen dan de ernst van het misdrijf. De maatschappelijke boodschap hierbij is gevaarlijk: ben je jong, langgeschoold en heb je potentieel, dan is verkrachting te relativeren.
In Leuven is een student veroordeeld voor verkrachting. De rechter oordeelde dat er “seksuele betrekkingen hebben plaatsgevonden, terwijl de dame onmogelijk in een toestand was om daarmee in te stemmen.” De feiten werden bestempeld als “ernstig en onaanvaardbaar.” Een terechte kwalificatie.
Maar de straf? Geen. Geen gevangenisstraf, geen voorwaarden, geen vermelding op het strafblad. Het slachtoffer vroeg een schadevergoeding, maar krijgt slechts een derde. Ze vroeg een contactverbod, maar ook dat werd geweigerd. Waarom? Omdat de dader jong is, geen strafblad heeft, en — zo klonk het — “professioneel en privé een getalenteerd en geëngageerd persoon is.”
Opnieuw zien we hoe het profiel van de dader zwaarder lijkt te wegen dan de ernst van het misdrijf. De maatschappelijke boodschap die hiervan uitgaat, is gevaarlijk: ben je jong, langgeschoold en heb je potentieel, dan is verkrachting blijkbaar te relativeren.
Wat met beloftevolle toekomst slachtoffer?
De uitspraak roept onvermijdelijk herinneringen op aan de zaak van Brock Turner, de Amerikaanse student die een bewusteloze vrouw verkrachtte achter een vuilniscontainer. Hij kreeg zes maanden cel. Zijn vader protesteerde dat dit “een hoge prijs was voor twintig minuten actie in zijn meer dan twintig jaar durende leven.”
De rechter hield rekening met Brocks veelbelovende toekomst. Wat die “twintig minuten” betekenden voor het verdere leven van het slachtoffer, Chanel Miller, leek van minder belang. Wat met haar beloftevolle toekomst?
Zij schreef later: “Je nam mijn waarde, mijn privacy, mijn energie, mijn tijd, mijn veiligheid, mijn intimiteit, mijn zelfvertrouwen, mijn eigen stem van me af, tot vandaag.” Haar volledige slachtofferverklaring is online beschikbaar, en het lezen meer dan waard.
Ze stelt daarin terecht dat sociale klasse geen verzachtende omstandigheid mag zijn: “Het feit dat Brock een topsporter was aan een prestigieuze universiteit mag niet gezien worden als een recht op mildheid, maar als een kans om een krachtig cultureel signaal af te geven dat seksueel geweld strafbaar is, ongeacht sociale klasse.”
In Californië leidde de publieke verontwaardiging tot wetswijzigingen. Zo is sindsdien een gevangenisstraf verplicht voor wie een bewusteloos slachtoffer verkracht. De rechter werd uiteindelijk uit zijn ambt gezet.
Verkrachting niet op strafblad
In Leuven echter belandt zo’n misdrijf zelfs niet op het strafblad. Hoe kunnen we dat als samenleving aanvaarden?
Stel dat uw arts veroordeeld is voor dergelijke feiten, zou u dat niet graag weten? Zou u zich daar nog veilig voelen als patiënt? Zou u vertrouwen hebben in een ziekenhuis die mensen die verkrachten aannemen? Ik alleszins niet. Iemand die zich schuldig maakt aan seksueel geweld hoort niet thuis in een context waar mensen dagelijks over de vloer komen, in zeer kwetsbare situaties.
Tot slot, nog een suggestie aan de rechter: Wat u beschreef als “seksuele betrekkingen waarbij de vrouw onmogelijk kon instemmen,” heet in gewone mensentaal verkrachting. Het is duidelijk, ondubbelzinnig en zegt precies waar het over gaat. Van seksuele betrekkingen was hier hoegenaamd geen sprake.
Dries Dulsster is klinisch psycholoog en psychotherapeut en onderwijsbegeleider aan de UGent aan de faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, waar hij Genderstudies en Seksuologie doceert
Sofie De Graeve is beleidsmedewerker bij Furia vzw
Bron: DeWereldMorgen.be
by admin | apr 6, 2025 | Economie
Opinie – Jeffrey Sachs and DeWereldMorgen Vertaaldesk
Het handelstekort van de VS is een maatstaf voor de spilzucht van zijn economische elite, en het resultaat van chronisch hoge begrotingstekorten veroorzaakt door belastingverlagingen voor de rijken, gecombineerd met duizenden miljarden dollars verspild aan nutteloze oorlogen.
President Donald Trump haalt het wereldhandelssysteem onderuit op basis van een fundamentele economische misvatting. Hij beweert ten onrechte dat het handelstekort van zijn land wordt veroorzaakt doordat de rest van de wereld de VS uitbuit, en stelt herhaaldelijk zaken als: “Decennialang hebben ze ons geplunderd zoals geen enkel land ooit is geplunderd in de geschiedenis …”
Amerikanen verarmen
Trump wil het handelstekort terugdringen door invoertarieven op te leggen, waardoor de invoer wordt belemmerd en het handelsbalans wordt hersteld (of andere landen ertoe gebracht worden hun afzetterij van de VS te beëindigen). Maar Trumps tarieven zullen het handelstekort niet dichten, ze zullen Amerikanen verarmen en de rest van de wereld schaden.
Het handelstekort van een land (of nauwkeuriger, zijn lopende rekeningtekort) duidt niet op oneerlijke handelspraktijken van de overschotlanden. Het wijst op iets totaal anders. Een lopende rekeningtekort betekent dat het tekortland meer uitgeeft dan het produceert. Met andere woorden, het spaart minder dan het investeert.
Het handelstekort van de VS is een maat voor de spilzucht van de economische elite, meer bepaald het gevolg van chronisch hoge begrotingstekorten als gevolg van belastingverlagingen voor de rijken in combinatie met duizenden miljarden dollars verspild aan nutteloze oorlogen.
Die tekorten zijn niet te wijten aan de boosaardigheid van Canada, Mexico of andere landen die meer aan de VS verkopen dan de VS aan hen verkoopt.
Om het handelstekort te dichten, zou de VS het begrotingstekort moeten dichten. Het invoeren van tarieven zal de prijzen verhogen (zoals voor auto’s), maar zal het handels- of begrotingstekort niet oplossen. Zeker niet aangezien Trump van plan is de inkomsten uit tarieven te compenseren met veel grotere belastingverlagingen voor zijn rijke donoren.
Bovendien, naarmate Trump de tarieven verhoogt, zal de VS worden geconfronteerd met tegenmaatregelen die de Amerikaanse export direct zullen belemmeren. Het resultaat zal verlies-verlies zijn voor de VS en de rest van de wereld.
VS geeft meer uit dan het verdient
Laten we naar de cijfers kijken. In 2024 exporteerde de VS voor 4.800 miljard dollar aan goederen en diensten, en importeerde het voor 5.900 miljard dollar aan goederen en diensten, wat leidde tot een tekort op de lopende rekening van 1.100 miljard dollar.
Dat tekort van 1.100 miljard dollar is het verschil tussen de totale uitgaven in 2024 (30.100 miljard dollar) en het nationale inkomen (29.000 miljard dollar). De VS geeft meer uit dan het verdient en leent het verschil van de rest van de wereld.
Trump geeft de rest van de wereld de schuld van Amerika’s tekort, maar dat is absurd. Het is de VS die meer uitgeeft dan het verdient. Beschouw het zo: als je werknemer bent, heb je een overschot op de lopende rekening met je werkgever en een tekort met de bedrijven waar je goederen en diensten koopt.
Als je precies uitgeeft wat je verdient, heb je een evenwicht op je lopende rekening. Stel dat je op een koopwoede gaat en meer uitgeeft dan je verdient door creditcardschulden op te bouwen. Je hebt dan een tekort op je lopende rekening. Word je dan afgezet door de winkels, of is het jouw spilzucht die je in de schulden brengt?
Tarieven zullen het handelstekort niet dichten, zolang de fiscale onverantwoordelijkheid van de bedrijfsplunderaars en belastingontduikers die Washington domineren voortduurt.
Stel bijvoorbeeld dat Trumps tarieven de invoer van auto’s en andere goederen uit het buitenland drastisch verminderen. Amerikanen zullen dan auto’s en andere producten kopen die in de VS zijn geproduceerd, maar die anders geëxporteerd zouden zijn. De invoer zal dalen, maar de uitvoer ook.
Bovendien zullen nieuwe tarieven die door andere landen worden opgelegd als reactie op Trumps tarieven de daling van de VS-export versterken. Het tekort op de handelsbalans van de VS zal blijven bestaan.
Hoewel de tarieven het handelstekort niet zullen elimineren, zullen ze VS-burgers dwingen om duurdere in de VS geproduceerde goederen te kopen, die goedkoper verkregen hadden kunnen worden van buitenlandse producenten. De tarieven zullen verspillen wat economen de winst uit handel noemen: het vermogen om goederen te kopen op basis van het comparatieve voordeel[1] van binnenlandse en buitenlandse producenten.
De tarieven zullen de prijzen voor auto’s en de lonen van werknemers in de auto-industrie verhogen. Maar die loonstijgingen zullen worden betaald door een lagere levensstandaard voor VS-burgers in de hele economie. Niet door een stijging van het nationale inkomen.
Tarieven geen oplossing
De echte manier om de arbeiders van de VS te ondersteunen, is via federale maatregelen die het tegenovergestelde zijn van wat Trump voorstaat. Waaronder universele ziektekostenverzekering, steun voor vakbondsvorming, en begrotingssteun voor moderne infrastructuur, inclusief groene energie. Allemaal gefinancierd door hogere, niet lagere, belastingen op de rijkste Amerikanen en het bedrijfsleven.
De federale overheid dekt haar totale uitgaven niet met belastinginkomsten, omdat rijke campagnedonoren belastingverlagingen, belastingontwijking (via belastingparadijzen) en belastingontduiking promoten. Denk eraan dat DOGE[2] de controlecapaciteit van de federale belastingdienst heeft uitgehold.
Het begrotingstekort bedraagt momenteel ongeveer 2.000 miljard dollar, of ruwweg 6 procent van het nationale inkomen van de VS. Met een chronisch hoog begrotingstekort zal het handelsbalans van de VS ook chronisch in tekort blijven.
Trump zegt dat hij het begrotingstekort zal terugdringen door verspilling en misbruik aan te pakken via DOGE. Het probleem is dat DOGE de werkelijke oorzaak van de fiscale spilzucht verkeerd voorstelt.
Het begrotingstekort is niet te wijten aan de salarissen van ambtenaren, die roekeloos worden ontslagen. Of aan de R&D-uitgaven van de overheid, waarvan onze toekomstige welvaart afhangt.
Het is te wijten aan de combinatie van belastingverlagingen voor de rijken en roekeloze uitgaven aan de eeuwige oorlogen van de VS, de financiering van Israëls voortdurende oorlogen, de 750 buitenlandse militaire bases, de opgeblazen CIA en andere inlichtingendiensten, en rentebetalingen op de snel stijgende federale schulden.
Trump en de Republikeinen in het Congres zouden zich naar verluidt richten op Medicaid, het overheidsprogramma dat gezondheidszorg financiert voor mensen met een laag inkomen, om ruimte te maken voor nóg een belastingverlaging voor de rijksten. Ze zouden binnenkort ook Social Security (gepensioneerden, gehandicapten) en Medicare (chronisch zieken, 65 plussers en jongeren met een ernstige handicap) kunnen aanpakken.
Trumps tarieven zullen er niet in slagen het handels- en begrotingstekort te dichten. Ze zullen de prijzen verhogen en de VS en de wereld armer maken door de winst uit handel te verspillen. De VS zal de vijand van de wereld zijn voor de schade die het zichzelf en de rest van de wereld toebrengt.
Notes:
[1] Comparatief voordeel is een fundamenteel economisch concept in de internationale handel dat uitlegt waarom landen (of bedrijven) baat hebben bij specialisatie en handel. Comparatief voordeel betekent dat een land of een bedrijf een bepaald product of dienst relatief goedkoper kan produceren dan een ander land of individu, in vergelijking met andere producten of diensten. (nvdr)
[2] DOGE (Department of Government Efficiency) is een agentschap dat begin 2025 door Donald Trump naar eigen zeggen werd opgericht om de overheid van de VS efficiënter te maken via technologie en besparingen. Elon Musk leidt het departement en ging er met hakbijl. DOGE heeft duizenden ambtenaren ontslagen en hele diensten ontwricht en afgeschaft. Waarnemers zien er een pog
Bron: DeWereldMorgen.be
by admin | apr 6, 2025 | Sectoren
Open brief – Johan Depoortere, Ng Sauw Tjhoi, Dirk Tieleman en Walter Zinzen .
Johan Depoortere, Ng Sauw Tjhoi, Dirk Tieleman en Walter Zinzen zijn oud-VRT-journalisten. Ze hekelen de oorlogshysterie en de eenzijdige voorlichting van de openbare omroep.
Beste ex-collega’s,
Verbijsterd kijken en luisteren ondergetekenden, oud-strijders van de nieuwsdiensten op de openbare omroep, naar jullie uitzendingen als het gaat over oorlog en vrede in Oekraïne en daarbuiten. We vragen ons af waar het evenwicht gebleven is in jullie berichtgeving tussen voorstanders van almaar meer bewapening voor België en Europa en voorstanders van vreedzame, diplomatieke oplossingen.
Dit blijkt vooral – maar niet uitsluitend – in de debatten die we in Terzake en De Afspraak mogen aanschouwen. Voorstanders van herbewapening, meestal (gewezen) militairen, krijgen ongelimiteerd en zonder kritische vragen de gelegenheid hun mening ongezouten te verkondigen. Mensen met een andere mening worden hoogst zelden uitgenodigd en moeten zich uitgebreid verantwoorden.
Dat Jonathan Holslag reserveofficier is en docent aan het NATO Defence College wordt hem nooit verweten. Maar Tom Sauer, een wetenschapper die zich beroepshalve met vraagstukken van veiligheid en ontwapening bezighoudt, moet zich verantwoorden omdat hij actief is in de katholieke vredesbeweging Pax Christi.
Zelden of nooit wordt de kernvraag gesteld: betekenen meer vliegtuigen, tanks, drones en raketten inderdaad ook meer veiligheid voor de burger? Veiligheid van de burgers betekent ook dat Brusselaars de metro kunnen nemen, zonder het risico te lopen doodgeschoten te worden door drugscriminelen.
Verhogen meer F35-bommenwerpers dit soort veiligheid? En wat met de gevolgen van de klimaatcrisis, waarover geen enkele politicus zich nog zorgen schijnt te maken? Waarom stellen jullie die vragen nooit aan Theo Francken, de minister van Oorlog, die om de haverklap in jullie studio’s zit?
Oud-NAVO-baas Willy Claes pleit al een hele poos voor het opstarten van ontwapeningsgesprekken, zoals het geval was tijdens de Koude Oorlog. Dat deed hij ook in De Afspraak. Maar zijn oproep viel op een koude steen. Niemand die eraan dacht de kijker uit te leggen hoe dat in elkaar zat.
Wat jullie wel doen, is een terminologie hanteren die de oorlogstaal normaliseert en banaliseert. In het journaal wordt het woord ‘oorlogsdreiging’ roekeloos en achteloos in het dagelijkse taalgebruik geïntroduceerd. Wat deze oorlogsdreiging precies inhoudt en of ze met de werkelijkheid overeenkomt, daar wordt niet op ingegaan.
Voortdurend gaat het over ‘defensie-uitgaven’ waar eigenlijk ‘militaire uitgaven’ bedoeld wordt. Defensie is meer dan alleen militaire afschrikking en veiligheid, meer dan bescherming tegen buitenlandse agressie.
Slechtste NAVO-leerling
Waarom nemen jullie klakkeloos de bewering over dat België de slechtste NAVO-leerling van de klas is, omdat we de financiële norm niet halen? Vergeten wordt dat België wat deze uitgaven betreft in absolute cijfers op de veertiende plaats komt in de rangorde van de 31 NAVO-landen. Dat is halverwege het peloton en niet aan de staart. Tussen 2017 en 2024 verdubbelde ons militaire budget tot 7,9 miljard euro. Hoezo onderfinanciering?
Een basisprincipe van de journalistiek is dat je een verhaal moet checken en dubbelchecken en het langs alle kanten belichten. Pas dan kan je de waarheid achterhalen. Eenzijdige voorlichting draagt daar niet toe bij. Terwijl dat precies is wat jullie doen. We hebben er uiteraard geen enkel bezwaar tegen dat de militaristen aan het debat deelnemen, maar waar blijft de tegenstem?
Waarom wordt nooit de vraag gesteld waarom voormalige Sovjet-staten zo nodig lid moesten worden van de NAVO? Op 9 februari 1990 heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken James Baker publiekelijk gezegd dat de NAVO na de hereniging van Duitsland “geen inch” zou opschuiven naar het oosten.
Die belofte is niet gehouden. Steeds meer aan Rusland grenzende gewezen Oostblok-landen werden lid van de NAVO.
In 2007 verwees Vladimir Poetin op de veiligheidsconferentie in München, in aanwezigheid van alle belangrijke NAVO- en EU-leiders, naar die niet gehouden belofte. Een jaar later werd op de NAVO-top in Boekarest, op aandringen van de Verenigde Staten, het NAVO-lidmaatschap beloofd aan Oekraïne en Georgië.
Wat was daar zo belangrijk aan voor Europa? Dat het opnieuw de vijand werd van Rusland? Werd Poetin voorheen door onder meer Tony Blair beschouwd als een ‘goede’ dictator, ondanks zijn vele misdaden, nu werd hij een ‘slechte’ dictator, een vijand van de NAVO.
Dat het mogelijke NAVO-lidmaatschap van Oekraïne de directe oorzaak was van de Russische invasie in februari 2022, maakte de voormalige NAVO-baas Jens Stoltenberg overduidelijk in een toespraak tot het Europees Parlement in september 2023.
“Om oorlog te vermijden wilde Poetin ons een document laten ondertekenen waarin we beloofden dat Oekraïne geen lid zou worden van het bondgenootschap”, zei Stoltenberg. En hij voegde eraan toe: “Natuurlijk hebben we dat geweigerd.”
Geloofwaardigheid
Dit rechtvaardigt uiteraard de Russische invasie niet. Maar de oorlog in Oekraïne zou er vermoedelijk nooit gekomen zijn als er, na de val van de Berlijnse Muur, een gemeenschappelijke veiligheidsstructuur was ontstaan, waar niet alleen Boris Jeltsin, de toenmalige Russische president, maar ook zijn jonge opvolger Poetin naar streefde.
Mogen we van een onafhankelijke openbare omroep niet verwachten dat hij onderzoek doet naar de oorzaken van die mislukking? Zou dat zijn geloofwaardigheid niet meer ten goede komen, dan mee te stappen in de oorlogshysterie waarmee we om de oren worden geslagen?
We roepen daarom de opiniemakers bij de openbare omroep, de hoofd- en eindredacteuren en de journalisten op om hun eigen berichtgeving kritisch tegen het licht te houden en zich te beraden over hun opdracht om het publiek de beste onpartijdige en volledige informatie aan te bieden die beschikbaar is.
Bron: DeWereldMorgen.be
by admin | apr 6, 2025 | Varia
Opinie – Marc Vandepitte
Van Frankrijk tot de VS en nu ook in België ligt de rechterlijke macht onder vuur of legt men naast zich neer. Deze aanval op de rechtsstaat is geen uitschuiver, maar een bewuste strategie om de democratie van binnenuit te ondermijnen.
“De vis rot aan de kop.” Dat schrijft Bart De Wever in zijn boek Over woke. Hij geeft daarmee aan dat trends die hij als schadelijk ervaart, vaak ontstaan aan de top van de samenleving.
Vandaag zien we onder journalisten en politici een grote verontwaardiging ontstaan over het feit dat een YouTuber zoals ACID geen respect toont voor de rechtsstaat.
Daar valt iets voor te zeggen, maar diezelfde verontwaardiging zie je veel minder tegenover een eerste minister die verklaart dat hij het oordeel van de rechter naast zich neer zal leggen. Dat is namelijk precies wat Bart De Wever doet, wanneer hij zegt dat hij eerste minister van Israël Benjamin Netanyahu niet zal aanhouden wanneer die in ons land zou landen.
Waarom dit gevaarlijk is? Stel je voor: een democratie zonder onafhankelijke rechters. Geen rem op macht, geen bescherming tegen willekeur, geen garantie op een eerlijk proces. Dat is geen dystopische fantasie, maar het reële gevolg van een trend die zich wereldwijd verspreidt: de ondermijning van de rechtsstaat door (extreem)rechtse leiders.
In een goed functionerende liberale democratie is de rechtsstaat de laatste verdedigingslinie tegen machtsmisbruik. Rechters zijn er niet om de ‘wil van het volk’ te dwarsbomen, maar om de regels te handhaven die het samenleven mogelijk maken.
Toch zijn het net deze rechters die keer op keer worden aangevallen door politici die zichzelf boven de wet plaatsen. Van Trump in de Verenigde Staten tot Le Pen in Frankrijk, van Orbán in Hongarije tot Erdoğan in Turkije: overal zien we hetzelfde patroon. Wanneer de wet hen niet uitkomt, wordt de rechter beschuldigd van partijdigheid, corruptie of zelfs tirannie.
Bart De Wever doet nu ook zijn duit in het zakje door zijn uitspraak dat hij het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof tegen de Israëlische premier Netanyahu naast zich neer zal leggen.
Een uitschuiver kan je dit niet echt noemen. In het verleden heeft de N-VA meermaals aangegeven dat het zich niet kan vinden in internationale wetten of verdragen. Zo is het geweten dat de Vlaams-nationalistische partij het moeilijk heeft met de Conventie van Genève die bescherming biedt aan asielzoekers.
En in december 2018 stapte de N-VA uit de federale regering Michel I vanwege haar verzet tegen het VN-Migratiepact (ook wel het Globaal Pact voor Migratie van Marrakesh genoemd). Ook op binnenlands vlak heeft de N-VA herhaaldelijk rechters beschuldigd van “activisme”.
Maar de N-VA heeft hier geen monopolie op. In augustus 2023 besliste staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor van CD&V om alleenstaande mannelijke asielzoekers geen opvang meer te bieden, wat in strijd was met de Opvangwet van 12 januari 2007.
In het verleden is de Belgische staat meerdere keren veroordeeld voor het niet nakomen van nationale en internationale verplichtingen betreffende de opvang van asielzoekers.
Niet onschuldig
De tactiek om rechtspraak aan te vallen of opzij te zetten, is verre van onschuldig en past in een ruimere strategie van (extreem)rechts. Rechters die de wet toepassen op (extreem)rechtse leiders worden weggezet als handlangers van het establishment of omgedoopt als “activistische rechters”.
Zie wat er gebeurde in Frankrijk, waar Marine Le Pen een veroordeling opliep die haar deelname aan de presidentsverkiezingen bedreigt. Onmiddellijk klonk het refrein van zelfbeklag: Le Pen vergeleek zichzelf op groteske wijze met de Russische oppositieleider Navalny en haar aanhangers schreeuwden moord en brand over een “politieke afrekening”.
Ondertussen moet de rechter in kwestie politiebescherming krijgen. De boodschap is duidelijk: wie de wet toepast op machtige figuren, moet zich schrap zetten.
Wie politici boven de wet plaatst, veroorzaakt chaos en ondermijnt de rechtsstaat. Kijk maar naar de VS, waar het Congres Trump niet durfde af te zetten na de Capitool-bestorming. Het zette de poort wagenwijd open voor de huidige machtsgreep die Trump aan het uitvoeren is.
De aanvallen op rechters en de rechtspraak zijn geen losse incidenten, maar zijn een onderdeel van een bewuste strategie. (Extreem)rechtse leiders hebben een haat-liefdeverhouding met de democratie: ze gebruiken verkiezingen om aan de macht te komen, maar proberen vervolgens alle controlemechanismen uit te schakelen.
Onafhankelijke rechters zijn daarbij een lastige hindernis. Daarom moeten ze weg, of op zijn minst verdacht worden gemaakt.
Van Donald Trump tot Marine Le Pen, van Viktor Orbán tot Recep Tayyip Erdoğan: autoritaire leiders weten dat wie het gerecht controleert, ook politieke tegenstand kan breken. Wie de rechters tot vijand maakt, probeert de regels zelf te herschrijven.
Leiders als Trump en Orban willen geen rechtspraak, maar een systeem dat hen nooit in de weg staat. Hun ideaal is een directe democratie waarin één leider de stem van het volk belichaamt, en dus niet tegengesproken mag worden.
In werkelijkheid is dat geen democratie meer, maar een autoritair systeem vermomd als volkswil. De rechter moet buigen, want de leider spreekt namens “het volk”. In die logica is kritiek op de leider kritiek op de democratie zelf. Een gevaarlijke verdraaiing.
Uitkijken naar de reacties
Natuurlijk is geen enkel rechtssysteem perfect. Rechters maken fouten en we zijn helaas regelmatig getuige van staaltjes klassenjustitie.
Maar daarom moeten we het kindniet met het badwater weggooien. Om fouten in de rechtspraak recht te zetten, bestaat er een beroepsprocedure en indien nodig kan het parlement wetten bijsturen. Wat echter totaal niet kan, is dat rechters enkel mogen oordelen, zolang ze de macht niet tegenwerken.
De rechtsstaat is geen luxe maar de ruggengraat van een vrije samenleving. Wie haar ondergraaft, holt de democratie uit. De geschiedenis leert ons wat er gebeurt als we die verdediging loslaten.
Om zichzelf in te dekken zegt Bart De Wever: “Ik denk niet dat er één Europees land is dat Netanyahu zou arresteren, mocht hij op het grondgebied zijn”. Maar dat is een flagrante leugen. Zowat alle West-Europese landen hebben aangegeven dat ze Netanyahu zouden arresteren, indien hij zich op hun grondgebied zou begeven.
Het is uitkijken hoe de andere regeringspartijen zullen reageren op de uitspraken van De Wever, en of zij er zich van zullen distantiëren. Het is ook uitkijken hoe parlementsleden van de diverse partijen zich zullen uitspreken over deze ernstige zaak.
Bron: DeWereldMorgen.be
