Pak ziekmakend werk aan, niet de langdurig zieke

‘Mensen blootstellen aan ziekmakend werk maakt mensen langdurig ziek. Zo simpel is het. Laat ons er dus vooral voor zorgen dat werk duurzaam en werkbaar is. Niet patiënt per patiënt, maar structureel’, schrijven opbouwwerkers Thijs Vansteenwinckel en Zehra Eviz naar aanleiding van de oplaaiende discussie over langdurige ziekte.

Recent pleitten zowel huisartsenvereniging Domus Medica als professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis voor grondige hervormingen in het beleid rond langdurige zieken, gaande van fit notes tot nauwere samenwerking tussen huisartsen en arbeidsartsen. Ze herhalen ook luid en duidelijk dat het sanctioneren van langdurig zieken niet werkt, zoals onderzoek ook aantoont. Dat is nodig, want het dominante politieke discours waarin langdurig zieken worden weggezet als ‘profitariaat’ draagt niet bij aan het oplossen van dit vraagstuk.

Mensen blootstellen aan ziekmakend werk maakt mensen langdurig ziek

Gaan we het aantal langdurige zieken terugdringen met fit notes en nauwere samenwerkingsverbanden tussen artsen?  Misschien wel. Raken deze curatieve oplossingen aan de kern van het probleem? Neen. Het is eigenlijk simpel: mensen blootstellen aan ziekmakend werk maakt mensen langdurig ziek. Laat ons er dus vooral voor zorgen dat werk duurzaam en werkbaar is. Niet patiënt per patiënt, maar structureel.

Laat ons dat ziekmakend werk even van dichterbij bekijken. Een stem die we helaas veel te weinig horen in dit debat is de stem van mensen die zelf langdurig ziek zijn of dat waren. SAAMO werkte de afgelopen twee jaar intensief met schoonmakers die voor privébedrijven overheidsgebouwen poetsen. Op die tijd hadden we meer 600 gesprekken op de werkvloer en 20 groepssessies met deze mensen. Hun tewerkstelling is vaak precair. Ze hebben weinig inspraak en genieten onvoldoende sociale bescherming. De werkdruk is te hoog en de lonen zijn te laag.

Desondanks zijn dit mensen met een grote beroepsfierheid. Ze leveren een belangrijke publieke dienstverlening, en zijn daar trots op. Terecht. Helaas loopt het al te vaak mis op gezondheidsvlak. De link tussen precair werk en gezondheidsproblemen wordt in onderzoek duidelijk aangetoond. Overheden en werkgevers dragen hierin een grote verantwoordelijk.

De stem van mensen in ziekmakende jobs

We illustreren met een praktijkverhaal uit Gent. Het lokaal bestuur bespaarde vorig jaar op de contracten met de schoonmaakfirma, een winstgevende multinational. De werkdruk neemt toe.

Een schoonmaker getuigt:

Door de besparingen hebben ze veel mensen ontslaan, nu moeten we werken voor twee. Daardoor gaan mensen zich blesseren. Aan de armen, de schouders of de rug.

En dan zegt onze werkgever: ‘jij bent te veel ziek” !

Een collega valt haar bij: “Mijn werkgever geeft geen vaste contracten meer. Nieuwe medewerkers krijgen enkel nog tijdelijke contracten. Op die manier proberen ze ziekteverzuim tegen te gaan. Mensen met een kortlopend contract durven niet lang ziek te blijven, omdat ze hopen dat, als ze hard genoeg werken, ze uiteindelijk een vast contract krijgen. Hierdoor overschrijden ze vaak hun eigen grenzen en vallen ze uit.”

Een andere collega was langdurig ziek, en ging na een tijd opnieuw aan de slag in binnen het systeem van progressieve tewerkstelling. Eigenlijk had haar dokter het advies gegeven om langer thuis te blijven, maar onder druk van de werkgever startte ze weer op. Ze vernam dat de bazen overwogen om haar te ontslaan omwille van haar ziekte. Haar werkgever weigerde om een aangepast takenpakket te voorzien. ‘Neem een pijnstiller’, was het advies. Poetsen op verslavende opiaten, dan maar. Deze problemen worden al lang aangekaart, voorlopig met weinig resultaat. Het lokaal bestuur wijst naar de verantwoordelijkheid van het bedrijf, en omgekeerd.

Verhalen als deze zijn helaas dagelijkse kost voor een grote groep mensen in onze samenleving, in de schoonmaaksector en daarbuiten.  De verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt in de naam van eindeloze economische groei die federaal op tafel ligt belooft weinig beterschap. Langdurige ziekte aanpakken begint bij het erkennen van het spanningsveld tussen economische groei en besparingspolitiek enerzijds en het welzijn van werknemers anderzijds.  Het is voor velen een ongemakkelijke waarheid, maar eindeloze economische groei is inherent onverzoenbaar met het welzijn van werknemers in een kwetsbare positie. Wie dat niet gelooft moet zelf maar eens een tijdje klaslokalen gaan poetsen voor een winstgedreven onderneming.

Politieke moed nodig

De oplossingen zijn voorhanden, nu nog de politieke moed om ze om te zetten in beleid, op alle politieke niveaus. Op een bepaald moment moet men erkennen dat de oplossingen die volgen geen radicale ideeën maar gewoon pragmatische oplossingen zijn.

Geen enkele schoonmaker haalt gezond de pensioenleeftijd van 67. Erken schoonmaak als zwaar beroep, zodat mensen vroeger en gezonder op pensioen kunnen. Maak werk van een collectieve arbeidsduurvermindering met behoud van loon, naar IJslands voorbeeld. Onderzoek wijst uit dat de effecten hiervan op zowel economie als welzijn gunstig zijn. Ondersteun werkgevers met kennis en middelen om voluit in te zetten op duurzaam en werkbaar werk. Want laat ons wel wezen: er zijn uitwassen, maar evengoed zijn er ondernemers die het beste voor hebben met hun personeel, en bereid zijn prioriteit te geven aan welzijn.

Overheden kunnen ook het goede voordbeeld geven door geoutsourcete diensten die gekenmerkt worden door ziekteverzuim opnieuw zelf in dienst te nemen. Zo behouden ze zelf de controle over de arbeidsvoorwaarden van dit personeel, weg van de winstlogica. Overheden die deze jobs alsnog willen uitbesteden kunnen in hun aanbestedingsbeleid specifieke sociale criteria opnemen. Op Europees niveau is de EU-richtlijn rond openbaar aanbesteden, aan herziening toe. De huidige wetgeving zorgt voor een race to the bottom, waarbij de werkdruk steeds toeneemt.  Geef gehoor aan de oproep van meer dan 100 economen en maak hier werk van een hervorming.

Een oproep aan onze overheden: neem jullie verantwoordelijkheid op, en durft doortastend beleid voeren. Beleid dat ook buiten de grenzen van de partijideologie durft kleuren. Betrek in de opmaak van dat beleid ook vanaf dag één mensen met ervaringskennis. Organisaties als SAAMO kunnen daarin een partner zijn. Zolang de structurele oorzaken van langdurige ziekte niet worden erkend en de politieke moed ontbreekt om oplossingen die bewezen effectief zijn in te voeren blijft het voor iedereen, van arts tot zieke schoonmaker, dweilen met de kraan open.  Deze opinie verscheen eerder op Knack.be.  Bron: SAAMO

OCMW’s vrezen golf van uitkeringvragers

OCMW’s vrezen golf van uitkeringvragers

Een op de drie werkloze 55-plussers in België die volgend jaar als gevolg van de beperking van de werkloosheid in de tijd hun uitkering verliezen, is al 10 jaar werkloos. Een op de twaalf zelfs al 20 jaar of meer, en Walen en Brusselaars zijn daarbij oververtegenwoordigd (het gaat in de categorie langer dan 20 jaar om respectievelijk 1 op de 10 en 1 op de 8 langdurig werklozen), zo blijkt uit nieuwe cijfers die N-VA-Kamerlid Axel Ronse opvroeg, en waarover Het Laatste Nieuws berichtte.
Brussel heeft evenveel vacatures als werklozen en toch zit een op de acht werkloze Brusselaars al meer dan 20 jaar thuis. ‘Naast opleiding en talenkennis is motivatie om te werken probleem nummer één’, zegt Thierry Geerts, ceo van de Brusselse Kamer van Koophandel BECI.
De federale regering maakt weliswaar een uitzondering voor werkloze 55-plussers die een loopbaan van 30 gewerkte jaren kunnen voorleggen – zij kunnen hun uitkering behouden – maar bijna 50.000 van die 60.000 oudere werklozen voldoen niet sowieso aan die voorwaarde. Zeker in Brussel zijn er nauwelijks werkloze 55-plussers met 30 gewerkte jaren op de teller, slechts 6,4 procent om precies te zijn. In Vlaanderen is dat 23,5 procent, in Wallonië 18,3 procent.
Negen op de tien Brusselse werkloze 55-plussers zullen dus volgend jaar hun uitkering zien verdwijnen. Wij vroegen Thierry Geerts, ex-topman van Google België en sinds vorige zomer de ceo van de Brusselse Kamer van Koophandel BECI, wat die torenhoge langdurige werkloosheid in de hoofdstad kan verklaren, en hoe hij de toekomst ziet.
Thierry Geerts: ‘Brussels is een aantrekkingspool voor mensen die ergens anders moeilijk aan de bak komen. Ook veel nieuwkomers en asielzoekers belanden in Brussel. Dus het profiel van de Brusselse bevolking zorgt voor hogere en meer hardnekkige werkloosheid. Daarnaast is het duidelijk dat de activering van werkzoekenden in Brussel is mislukt. We hebben in Brussel 90.000 werklozen, maar ook 90.000 arbeidsplaatsen in bedrijven in de regio Brussel – niet alleen de 19 gemeenten maar ook de economische periferie van Brussel – waar je dus wel met de tram of de bus naartoe kunt.’
Er zijn dus wel banen, maar de begeleiding naar werk faalt?
Geerts: In theorie is er inderdaad werk genoeg. Natuurlijk, dat betekent niet dat er voor elke werkloze een geschikte baan is. Maar we zitten wel in een economische conjunctuur met veel werk. Daarom komt de hervorming van de werkloosheid op een goed moment. Bedrijven zijn vandaag soms wanhopig op zoek naar werknemers en bereid tot grote inspanningen, op het vlak van opleiding, voor wie gewoon zin heeft om te werken. In de jaren 1980 kozen bedrijven uit 100 cv’s de beste kandidaat, vandaag vinden ze niemand.

Ter verklaring van de hoge Brusselse werkloosheid wordt vaak verwezen naar de mismatch tussen de vacatures, die hoge eisen stellen aan opleiding en talenkennis, en het enorme reservoir van kort- of ongeschoolde, eentalig Franstalige Brusselse werklozen. Maar dat beeld klopt niet helemaal?
Geerts: Zeker niet. Colruyt zoekt mensen, Infrabel, de MIVB, de lijst is lang, en dat gaat allemaal om vacatures voor kortgeschoolden. Natuurlijk, die mismatch bestaat wel degelijk, maar naast opleidingsniveau en talenkennis is obstakel nummer één om aan de slag te gaan: te weinig zin om te werken. Een bedrijf bedankt voor wie zonder animo komt solliciteren. Maar iemand die zegt: ik ben supergemotiveerd om te werken, maar ik kan een aantal dingen nog niet, die zullen Brusselse bedrijven in dienst nemen en begeleiden.
Nog een pijnlijk probleem in Brussel is de omvang van de zogenaamde alternatieve economie in een hoop sectoren, denk aan de bouw, en de geringe controle op zwartwerk. Daardoor zijn mensen niet altijd zo werkloos als ze op papier lijken. Daarnaast zitten er in die groep langdurig werklozen natuurlijk ook mensen die gewoon van het systeem profiteren. Die gaan alleen pro forma solliciteren, om hun uitkering te kunnen behouden, maar zeggen er meteen bij: ik kom hier niet werken. Die praktijk is in Brusselse bedrijven schering en inslag.
Volgens de Brusselse dienst voor arbeidsbemiddeling Actiris zijn er in Brussel maar 21.000 openstaande vacatures, en geen 90.000 vacatures, zoals u zegt, voor inderdaad circa 90.000 Brusselse werklozen.
Geerts: Het probleem met Actiris is dat ze sommige banen in het gewest gewoon niet registeren, en verder ook niet kijken naar de vacatures buiten de gewestgrenzen. Maar Brusselaars kunnen toch gaan werken in Zaventem of Halle? Mensen uit heel België verplaatsen zich om in Brussel te komen werken, dan mogen Brusselaars toch ook een beetje flexibel zijn?
Zit je dan niet met een taalprobleem?
Geerts: In West-Vlaanderen worden massaal Fransen tewerkgesteld, zonder dat dit tot grote moeilijkheden leidt. Het taalprobleem is grotendeels een perceptieprobleem. Zelfs Colruyt vraagt niet langer dat mensen Nederlands kennen om in hun depots te komen werken. Maar veel werkloze Brusselaars zoeken een baan die zich letterlijk in hun achtertuin bevindt, en die mentaliteit moet veranderen.
‘Veel werkloze Brusselaars zoeken een baan die zich letterlijk in hun achtertuin bevindt, en die mentaliteit moet veranderen.’

Verwacht u wel een positieve impact van de beperking van de werkloosheid in de tijd op de Brusselse arbeidsmarkt?
Geerts: Die hervorming zal werken als een wake-upcall en is in die zin zeker een goede zaak. Maar in Brussel zullen 37.000 langdurig werklozen volgend jaar hun uitkering verliezen. Als in de eerste helft van 2026 opeens 30.000 mensen in de rij staan bij de Brusselse OCMW’s, krijgen we massale problemen. Daarom pleiten wij er namens de Brusselse bedrijven voor om in Brussel de hervorming geleidelijker ingang te doen vinden dan wat de federale regering heeft gepland. Gewoonweg omdat gezien de omvang van langdurige werkloosheid Brussel zo’n ingrijpende hervorming niet in een paar maanden kan behappen.
U pleit voor een vertraagde uitrol van de werkloosheidshervorming in de hoofdstad?
Geerts: Dat klopt. Zelfs bedrijven die echt geloven dat deze hervorming mensen zal activeren, vrezen dat Brussel afstevent op chaos. Geen enkel Brussels bedrijf wil immers dat in de eerste maanden van 2026 tienduizenden mensen zonder inkomen de Brusselse OCMW’s overspoelen. Met beelden daarvan die dan weer de hele wereld rondgaan en wederom heel negatief op Brussel afstralen.
‘Ook de armoede zal toenemen, wat kan leiden tot nog meer onveiligheid, en nu al is veiligheid een enorme kopzorg van bedrijven in Brussel.’
Ook de armoede zal toenemen, wat kan leiden tot nog meer onveiligheid, en nu al is veiligheid een enorme kopzorg van bedrijven in Brussel. BECI organiseert sowieso een congres in september over de vraag hoe we die meer dan 30.000 werklozen opnieuw kunnen opnemen in de arbeidsmarkt. Maar de bedrijven kunnen dat natuurlijk niet alleen. Om deze hervorming in goede banen te leiden, hebben we een volwaardige Brusselse regering nodig. En een volwaardig functionerende arbeidsbemiddelaar. Want op dit moment is Actiris, door de recente vernietiging door de Raad van State van de benoeming van de nieuwe topvrouw, feitelijk onthoofd. Bron: Knack
https://www.knack.be/nieuws/belgie/politiek/wim-van-lancker-over-de-beperking-van-de-werkloosheid-in-de-tijd-vlaanderen-is-niet-klaar-om-die-mensen-te-activeren/

De grootste sociale afbraak van de eeuw

De grootste sociale afbraak van de eeuw

Zomerakkoord jaagt vakbonden in de gordijnen.

Het Zomerakkoord jaagt de vakbonden in de gordijnen. ABVV-topman Bert Engelaar wordt er zelfs misselijk van. “Dit is de grootste sociale afbraak van de eeuw.”, zegt hij in Het Nieuwsblad

Over één ding is Engelaar het wel eens met premier De Wever. “Dit is inderdaad de grootse sociaal-economische hervorming van de eeuw”, zegt hij. “Voor de werkgevers dan toch. Voor de werknemers is dit de grootste sociale afbraak van de eeuw. Dit is echt no pasarán voor ons. Als je het volledige pakket aan hervormingen bekijkt, is het evenwicht totaal zoek.”

Uw collega’s van het ACV zeggen: “De regering heeft tachtig jaar sociale vooruitgang weggeveegd.” Akkoord?

Bert Engelaar: “Maak daar maar honderd jaar van.”

Welke maatregel stoort u het meest?

“In de arbeidsmarkthervorming zitten echt een paar grove maatregelen. Nu moeten werkgevers hun werknemers voor minstens een derde van een voltijdse job aanwerven. Dat minimum wordt afgeschaft. Eigenlijk evolueren we zo naar het Amerikaanse systeem, met scharrelbaantjes van vijf uur per week. Dat zal niet de mensen treffen die een comfortabele kantoorjob hebben. Wel de mensen in de horeca, de supermarkten of de schoonmaak – vaak vrouwen die sowieso al niet veel verdienen.”

“Ik maak mij ook grote zorgen over de nachtpremies. Werknemers zullen voortaan enkel nog een premie krijgen tussen middernacht tot vijf uur (vandaag is dat tussen acht uur ’s avonds en zes uur ’s morgens, red.). Nachtarbeid is fysiek heel belastend en veel arbeiders kiezen de job net omwille van die premie. Zij dreigen nu honderden euro’s per maand te verliezen. De regering belooft honderd euro minder belastingen per maand tegen 2029. Wel, de nachtarbeiders zullen daar niet veel van merken.”

De nieuwe regeling voor nachtarbeid zou enkel gelden voor nieuwe contracten.

“Dan krijg je twee verschillende statuten aan dezelfde band. Ik heb ervaring genoeg om te weten dat werkgevers dat niet zullen toelaten, of toch niet voor een lange periode. Veel nachtarbeiders gaan een nieuw contract krijgen aan slechtere voorwaarden. Daar kijk ik met een bang hart naar.”Wat vindt u goed aan het akkoord?

“Het is goed dat de regering stappen zet om de ereloonsupplementen te beperken. Daarnaast zijn er een paar slechte maatregelen die dankzij ons verzet minder erg zijn. De pensioenmalus kan voor ons écht niet, maar gelukkig hebben we het aan de ministers hun verstand kunnen brengen dat tijdelijke werkloosheid moet meetellen als gewerkte periode. We hopen op dezelfde uitzondering voor langdurige ziekte. Minister Frank Vandenbroucke was daar maandag heel vaag over. Hij zegt dat de pensioenmalus voor langdurig zieken nog ‘verzacht’ moet worden. Ik zou niet weten wat hij daarmee bedoelt.”

“We houden de pensioenen betaalbaar”, zegt de regering.

“Altijd dat dreigriedeltje van ‘we houden de pensioenen betaalbaar voor onze kinderen en kleinkinderen’. Ik vind dat echt zum kotsen! Ik heb ook kinderen, en het is net voor hen dat ik deze strijd voer. Heel wat professoren zijn het eens als ik zeg dat die besparingen gewoon een politieke keuze zijn. Plots heeft de regering 30 miljard euro gevonden om uit te geven aan defensie (34 miljard over een periode van tien jaar, red.). Als ik de minister van Defensie zie stoefen met zijn nieuwe jeepkes, dan denk ik: daar is dan wel geld voor? De koopkrachtmaatregelen van de regering vallen in het niets als je bedenkt hoeveel een gezin binnenkort zal betalen aan het leger.”

Kortom: deze regering moet vallen, zoals u in juni zei?

“Kijk, ik ben geen politicus, dus ik ga dat niet met die woorden zeggen. Ik heb al genoeg herhaald dat deze regering niet mijn regering is. En duidelijk ook niet die van de werkende mensen. Ik zou graag hebben dat deze regering met evenwichtige maatregelen komt. Als Vandenbroucke zegt dat er nog overleg nodig is over de pensioenmalus, dan zeg ik: mijn deur staat altijd wagenwijd open.”  Bron: het Nieuwsblad Neutr-On is het volkomen eens met Bert Engelaar, de huidige regering is er een zootje van het maken. Alle sociale verworvenheden, pensioenstelsels e.d., worden beknibbeld. Zo krijg je een kettingreactie van ongenoegen bij de werknemers. En dat allemaal om de begroting in orde te krijgen, terwijl er elk jaar 300 miljard naar de belastingparadijzen gaat. We moeten de rijken extra belasten.

De verovering van België

De verovering van België

Omschrijving

Hoe maakte premier Bart De Wever nu écht de Arizona-regering? Dit is het onwaarschijnlijke verhaal van hoe vijf partijvoorzitters dit land op een andere koers willen zetten. De vlammende ruzies, de intriges en het dubbelspel, de geheime akkoorden: alles komt aan bod in deze reconstructie achter de schermen van de federale regeringsvorming, op basis van getuigenissen van hoofdrolspelers.

Wat waren de verborgen agenda’s en de diepere drijfveren van Conner Rousseau, Sammy Mahdi, Maxime Prévot en Georges-Louis Bouchez? En welke rol speelde het Paleis in dit stukje Belgische politieke geschiedenis? De verovering van de Zestien en de vervelling van De Wever tot staatsman: alles komt met een prijs.

De verovering van België

Wouter Verschelden

Paperback | Nederlands

€ 29,99

https://www.standaardboekhandel.be/p/de-verovering-van-belgie-9789022341926

Lof der wijsbegeerte

Lof der wijsbegeerte

Omschrijving

De filosoof is de mens die ontwaakt en spreekt, zo stelt Maurice

Merleau-Ponty in zijn Lof der wijsbegeerte. In deze in 1953

uitgesproken redevoering kijkt Merleau-Ponty terug naar zijn voorgangers en voorbeelden. Naar Socrates bijvoorbeeld, die stelt dat zijn wijsheid berust op het feit dat hij weet dat hij niets weet, maar ook naar Bergson. Lof der wijsbegeerte is een uitstekende en unieke inleiding op het nog steeds veelbesproken oeuvre van deze filosoof.

Maurice Merleau-Ponty (1908-1961) was hoogleraar filosofie aan het Collège de France. Bij Uitgeverij Boom verschenen eerder De wereld waarnemen (2003, vierde druk 2011) en Fenomenologie van de waarneming (2009, tweede druk 2013).

Lof der wijsbegeerte

Maurice Merleau-Ponty

Paperback | Nederlands | Kleine klassieken

€ 13,90

https://www.standaardboekhandel.be/p/lof-der-wijsbegeerte-9789461059529