Koeriers: de slaven van de 21e eeuw

Koeriers: de slaven van de 21e eeuw

Je ziet ze overal rijden of beter gezegd crossen: op de rijweg, het fietspad en het trottoir: de maaltijdkoeriers van Deliveroo. Spijtig genoeg beseffen de burgers bij wie ze een pizza, hamburger of loempia moeten bezorgen niet onder welke mensonwaardige omstandigheden deze koeriers moeten werken. Voor Deliveroo zijn ze zelfstandigen, in feite zijn ze onderbetaalde en uitgebuite werknemers. Socioloog Herman Loos speelde naast zijn job als docent aan de Odisee co-hogeschool gedurende een jaar Deliveroo-koerier, om aan den lijve te ondervinden wat voor job dat zoal is. Zijn besluit: de maaltijdkoeriers zijn slaven.

Het verhaal van Herman Loos begint op een stormachtige dag. Vanwege storm Ciara wordt iedereen verzocht binnen te blijven. Dat geldt echter niet voor de koeriers van Deliveroo. Die moeten er door. Maar Deliveroo is mild: door in de storm te werken verdienen de koeriers zo maar eventjes 1,5 euro extra per geleverde bestelling. Dat soort aalmoezen maakt deel uit van het beleid van Deliveroo: een algoritme berekent welke financiële stimuli nodig zijn om het gewenste gedrag te bekomen. Herman Loos spreekt in dit verband over de Verelendungstheorie: hoe ellendiger de leefomstandigheden van de onderklasse, des te gemakkelijker is het haar voor je kar te spannen met een aalmoes.

Als maaltijdkoerier verdien je geen honderd euro per dag, toch een minimum om enigszins te kunnen leven. Uit een onderzoek van het Britse Bureau voor Onderzoeksjournalistiek blijkt dat koeriers vaker minder dan meer dan het wettelijke minimumloon verdienen. Loos besluit cynisch: ‘Ik verdien nu zo weinig dat ik van mijn bijberoep een hobby heb gemaakt.’ Maar voor Deliveroo is dat geen probleem. Het bedrijf gaat ervan uit dat wie echt geld nodig heeft ook onderbetaald zal blijven werken. Tijdens de Ciarastorm bezorgde Loos zeven bestellingen. Met de stormbonus erbij leverde dat zo’n 55 euro op. Maar dat is bruto! Belastingen en sociale bijdragen moeten daar nog af, zodat hij 28 euro overhield.

De koeriers ontvangen niet alleen een ondermaatse vergoeding, ze moeten ook een aantal onkosten dragen, zoals het kopen van de outfit (25 euro). Voor je fiets en smartphone moet je zelf zorgen. Je hebt ook best een zelflader bij. Wachttijden worden niet vergoed. Dat geldt voor het wachten op een opdracht, het wachten in het restaurant, het wachten tot de klant aan de deur verschijnt. Wachttijden niet vergoeden noemt Herman Loos een verschrikkelijk gemene streek. Stukloon maakt het wachten alleen maar pijnlijker. Voor Herman Loos is het stukloon van Deliveroo een terugkeer naar de middeleeuwen. Hij acht het de schaamte voorbij dat we in de meest welvarende landen ter wereld na honderdvijftig jaar sociale strijd onze maaltijden tegen stukloon laten leveren.

Koeriers zijn partners

Hoe moet een Deliveroo-koerier zoal werken? Om te beginnen kan hij de bestellingen niet vlug genoeg leveren. Een klant die een lauwe hap krijgt, kan je een negatieve beoordeling bezorgen. Alle communicatie gebeurt via de app. Als je inlogt tijdens een uur, moet je dat uur ook afwerken. Anders wordt het bij je afwezigheden geteld in de statistieken. Geen wonder dat meer dan driekwart van de koeriers het hooguit enkele maanden volhoudt. Vakbonden krijgen nauwelijks voet aan de grond bij de koeriers. Om bij Deliveroo te beginnen werken, moet je je gewoonweg inschrijven. Van selectieprocedures of selecties is geen sprake. Je selecteert jezelf, stapt op de fiets en kunt beginnen werken. Je ondertekent online een contract en dat is het. Niemand hoeft jou te zien, jij ziet niemand. Niemand leert je hoe je je job moet doen. Dat moet je zelf maar leren. Koeriers rekruteren en opleiden zijn alleen maar kostenposten voor het bedrijf. De koeriers zijn vaak jonge mannelijke kleurlingen met weinig scholing of ervaring die onze taal nauwelijks machtig zijn. Herman Loos heeft het over gemakkelijk werkvolk voor een bedrijf dat liefst zo weinig mogelijk weerstand van onderuit ondervindt.

Maar opgepast, Deliveroo en consoorten mag je niet zomaar een koeriersbedrijf of pakjesbedrijf noemen. Neen, het zijn platformbedrijven! Dat betekent dat Deliveroo geld verdient zonder enige verantwoordelijkheid te dragen voor het wel en wee van zijn koeriers. Maar dat woord ‘koeriers’ mag je ook niet gebruiken. Want Deliveroo heeft officieel geen enkele koerier in dienst. De mensen die voor het bedrijf werken zijn ‘partners’! De Italiaanse socioloog Antonio Casilli wijst erop dat het disruptieve element (ingaan tegen bestaande structuren) waar platforms bij investeerders zo graag mee uitpakken, minder te maken heeft met betere dienstverlening dan met het ondergraven van ons sociaal stelsel en de positie van werknemers. Menselijke productie verglijdt onder invloed van platforms steeds vaker van voltijdse banen naar onzekere reeksen van onder- of onbetaalde microtaken, uitgevoerd onder overeenkomsten die ver staan van traditionele arbeidscontracten. Arbeid is dan weinig meer dan een opeenstapeling van precaire klusjes zonder vaste structuur of inkomenszekerheid en met weinig hoop op beterschap.

Werknemer of zelfstandige?

In tal van landen zijn rechtszaken aangespannen om koeriers van ‘platforms’ als werknemers te doen erkennen. Die platforms zoals Deliveroo willen daar niet van weten. Voor hen zijn hun koeriers zelfstandigen. Die zogenaamd zelfstandigen verdienen bij Deliveroo een variabele verloning per geleverde maaltijd die afhankelijk is van de afstand die de koerier moet afleggen. Daar kunnen bonussen bovenop komen op bepaalde momenten in de week of wanneer de koerier lange reeksen van bestellingen afwerkt zonder een bestelling te weigeren. Bij Deliveroo weet je nooit op voorhand hoeveel je zult verdienen. Dat zal je wel merken als je om de twee weken een factuur in je mailbox krijgt. Dat bewijst volgens de auteur dat koeriers geen zelfstandigen zijn, want je kan je werk niet zelfstandig uitvoeren als je geen informatie hebt over verloningssystemen en geen invloed hebt op het werk dat je wordt aangeboden.

De zelfstandigheid waarover Deliveroo het heeft is in feite een schijnzelfstandigheid. Daar is sprake van als een arbeidsrelatie wordt verkocht als een partnerschap met de bedoeling om bepaalde wettelijke verantwoordelijkheden te ontlopen, zoals het betalen van patronale bijdragen, een ziekte- en vakantieregeling en het dekken van risico’s die aan de uitoefening van de job zijn verbonden. Deliveroo stelt dat koeriers zelfstandigen zijn omdat ze kunnen werken wanneer ze willen. Dat klopt niet omdat koeriers alleen kunnen werken als ze een opdracht toegewezen krijgen. Koeriers zijn evenmin zelfstandigen omdat ze niet kunnen onderhandelen over hun verloning.

Deliveroo probeert die vaststellingen door juridische spitstechnologie te ontkrachten. Zo beweert het bedrijf dat koeriers geen werknemers zijn omdat ze als ‘zelfstandige’ iemand in hun plaats mogen laten werken. Dat leidt ertoe dat logins worden verhuurd aan mensen zonder papieren of minderjarigen die officieel uitgesloten zijn van de arbeidsmarkt. Voor Deliveroo zijn koeriers ook zelfstandigen omdat ze zonder gevolg opdrachten mogen weigeren. Herman Loos merkt hierbij op dat het bedrijf op die manier de indruk wekt dat mensen vrij kunnen kiezen om zelfs voor een habbekrats te werken. Als Deliveroo blijft vasthouden aan het zelfstandigenstatuut is dat volgens Loos een gevolg van het neoliberale denken: het vermijden van collectieve structuren die een zuivere marktlogica verhinderen. De markt moet maar uitmaken wat geoorloofd is of niet. Omdat het bij slecht weer of tijdens feestdagen moeilijker is om koeriers te vinden, zijn er financiële stimuli die ervoor moeten zorgen dat de bestellingen toch worden geleverd. Als het algoritme beslist dat die stimuli te hoog of overbodig zijn, verdwijnen ze.

In België sleept de rechtszaak over het statuut van de koeriers al vier jaar aan. Herman Loos schrijft dat hij al na twee maanden deeltijds fietsen zeer goed wist of koeriers werknemers of zelfstandigen zijn. Voor Loos moet de rechtbank de vraag beantwoorden of platformbedrijven zoals Deliveroo hun winsten mogen maximaliseren door te besparen op arbeidskosten, met andere woorden door te besparen op kap van de sociale bescherming van hun werkers. Over winsten gesproken: na zovele jaren maakt Deliveroo nog steeds geen winst, hoe slecht het zijn koeriers ook behandelt. Ook Uber maakt verlies. Airbnb maakt sinds zijn oprichting verlies en heeft enkele miljarden schulden. Ondanks de opgestapelde verliezen raakt Deliveroo altijd aan nieuw geld. Zo investeerde Jeff Bezos van Amazon 575 miljoen dollar in Deliveroo, waardoor hij 16 procent van de aandelen van het bedrijf in handen kreeg. Zonder het te beseffen zijn de koeriers van Deliveroo nu ‘partners’ geworden in dienst van Amazon. De uitspraak van de Belgische rechtbank over het statuut van de koeriers wordt op 8 december 2021 verwacht. Piet Lambrechts

Protest tegen hoge energieprijzen

Protest tegen hoge energieprijzen

De  prijzen voor gas en elektriciteit gingen de voorbije maand door het dak.

De stijging van de prijzen op de groothandelsmarkt voor elektriciteit en aardgas kent maar geen einde.

De Europese gasprijs is in oktober zelfs even door de grens van 100 euro per megawattuur gebroken.

Op de stroommarkt is de nervositeit nog groter. Elektriciteit voor levering in november steeg naar 255 euro/MWh, een stijging met meer dan tien procent.

De krapte op de energiemarkt zorgt al weken voor recordprijzen.

Ook de prijs van stookolie (gasolie verwarming 50S) stijgt naar het hoogste peil in bijna drie jaar. De maximumprijs vanaf een bestelling van 2.000 liter stijgt met 2 cent naar 0,75 euro per liter, zo meldt de FOD Economie. Het is van 5 november 2018 geleden dat de prijs per liter nog eens de kaap van 0,75 euro overschreed. In april vorig jaar kostte een liter nog 0,32 euro.

De vraag naar ruwe olie, benzine en diesel is wereldwijd groot vanwege het economisch herstel, terwijl het aanbod beperkt is. De OPEC+, de groep van olieproducerende landen, kondigde  aan niet meer olie te zullen produceren dan gepland, ondanks de druk door de tekorten.

De stijgende olieprijzen laten zich ook voelen aan pomp: de dieselprijs blijft records breken, terwijl de benzineprijs vorige week het hoogste niveau sinds 2014 bereikte. En ook de gasprijzen zitten op recordhoogtes in Europa.

Vooral de gezinnen worden getroffen door de stijging van de olieprijzen.

Op meerdere plaatsen in het land waren er betogingen tegen de hoge energieprijzen.

Zo betoogde PVDA  tegen de stijgende energieprijzen: “De gewone mens maar betalen terwijl Electrabel de winsten blijft opstapelen”

In Antwerpen betoogde de PVDA en sympathisanten aan het Antwerpse hoofdkantoor van Engie Electrabel om te protesteren tegen de alsmaar stijgende energieprijzen. “Dankzij die hoge prijzen maakt het bedrijf 1,5 miljard euro éxtra winst, terwijl wij met z’n allen nog steeds 21% btw betalen op energie, het tarief voor champagne en kaviaar.”

De belangrijkste eis van de  actievoerders was om het btw-tarief op energie terug te verlagen van 21 naar 6%. “En stuur de factuur naar Electrabel”, benadrukte Jos D’Haese, woordvoerder voor PVDA Antwerpen. “De energiefactuur van een gemiddeld gezin zal dit jaar 700 (!) euro duurder zijn dan vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers van energieregulator CREG.”

Niet alleen onze energiefactuur stijgt, ook tankbeurt fors duurder: minister Van Peteghem pleit voor tijdelijke invoer van ‘omgekeerd cliquetsysteem’

“Pak nu Roxanne, ze kreeg van haar leverancier te horen dat haar factuur stijgt met 100 euro per maand, dat is 1.200 per jaar. En wat doen de verschillende overheden? Zo goed als niks. Iemand als Roxanne krijgt een compensatie van 80 euro. Niet per maand, maar per jaar, op een stijging van 1.200 euro. En dan zelfs nog niet nu, maar pas in 2022. Er is veel meer nodig. Een btw-verlaging bijvoorbeeld.”

PVDA protesteerde aan het Antwerpse hoofdkantoor van Engie Electrabel. Ze postten getuigenissen zoals die van Roxanne massaal in de brievenbus daar. “Terwijl de prijzen stijgen, blijven de lonen geblokkeerd”, hekelt D’Haese nog. “Dat is voor heel veel mensen onhoudbaar. 260.000 mensen tekenden de petitie voor een verlaging van de btw en voor zogenoemde linkse partijen als Vooruit en PS was die maatregelen een breekpunt om in de regering te treden. Waar zitten ze nu?”

De kritiek op de PS en Vooruit  blijft groeien. Zij doen te weinig om de energieprijzen te verminderenn aldus PVDA.

Op hun site vind je petitie om de BTW naar 6% te krijgen.

Verlaag de btw op energie naar 6%!

Energie is een basisbehoefte. Zich verwarmen tijdens de winter is niet hetzelfde als kaviaar eten of champagne drinken.

Nochtans wordt het aan 21% belast, hetzelfde tarief als luxeproducten. De prijzen swingen de pan uit, maar de regering doet niets. Niemand mag in de kou zitten deze winter.  Onderteken de petitie.Verlaag de BTW op energie – PVDA

Grote vakbonden beloven harde acties

Grote vakbonden beloven harde acties

De socialistische vakbond ACOD overheidsdiensten en het liberale VSOA zijn niet te spreken over de beslissing van de Vlaamse regering om vanaf 1 januari 2023 binnen de overheid enkel nog personeelsleden met een contractueel arbeidscontract aan te nemen.  ‘Wat minister Bart Somers en de Vlaamse regering bedoelen, is de afschaffing van het ambtenarenstatuut’, zeggen ze.

ACOD en VSOA beloven ‘harde acties’ tegen aanpassingen Vlaams ambtenarenstatuut

Eerder hadden de ACOD en het VSOA tegen de plannen van de regering al een stakingsaanzegging ingediend, nu beloven ze echte ‘harde acties’.

Somers (Open Vld) kondigde de nieuwe stap in de ‘modernisering en opwaardering van het Vlaamse personeelsstatuut’  aan, na onderhandelingen met vertegenwoordigers van de vakorganisaties. Bovenop de beslissing om uitsluitend nog personeelsleden aan te werven met een contractueel arbeidscontract, werd er ook overeengekomen om het contractueel statuut te versterken op vlak van loopbaan- en beloningsbeleid, ziekte, re-integratie, pensioen en bescherming. Zo zal de bijdrage aan de tweede pensioenpijler stijgen tot vijf procent tegen 2024. Er werd daarenboven meer dan twintig miljoen euro vastgelegd om de arbeidsvoorwaarden te versterken.

Dat de vaste benoemingen uitdoven, zal volgens de ACOD en het VSOA aanleiding geven tot grote meerkosten die door de belastingbetaler zullen moeten worden gedragen. ‘Dit vergeet de minister te vermelden.’ De bonden hekelen ook ‘dat men de arbeidsvoorwaarden van de huidige Vlaamse ambtenaren wil uithollen’ en dat ‘de nieuwe contractuele personeelsleden nooit dezelfde voorwaarden zullen hebben als de huidige statutaire ambtenaren’.

Ze eisen een duidelijke opwaardering en modernisering van de loon- en arbeidsvoorwaarden van alle personeelsleden van de Vlaamse overheid. De onderhandelingen met de vakorganisaties waar Somers vrijdag over sprak, waren in feite dovemansgesprekken, luidt het. ‘De Vlaamse overheid was reeds op voorhand van plan het statuut te laten uitdoven. Gedreven door enkel ideologische motieven bleef men doof voor de standpunten van ACOD en VSOA.’

De twee bonden gaan nu alle personeelsleden informeren en zullen daarna harde acties voeren, kondigen ze aan. ‘Na die informatiesessies zullen we zien tot welke acties we precies overgaan. We zullen het hele register opentrekken’, zegt Chris Moortgat van de ACOD.

De bonden kregen van het kabinet-Somers wel een uitnodiging voor een gesprek. De derde vakbond, ACV-OD, wordt door de ACOD en het VSOA uitgenodigd om het gemeenschappelijk vakbondsfront te versterken.  De vierde vakbond Neutr-On steunt de acties maar kreeg geen uitnodiging.

Somers wil vaste benoeming weg

De Vlaamse overheid neemt vanaf 1 januari 2023 enkel nog personeelsleden aan met een contractueel arbeids-contract. Dat meldt minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers (Open Vld). De vaste benoemingen doven uit, het contractueel statuut wordt versterkt. Ambtenaren die al vastbenoemd zijn, behouden wel hun statuut.

De nieuwe stap in de “modernisering en opwaardering van het Vlaamse personeelsstatuut” komt er na onderhandelingen met vertegenwoordigers van de vakorganisaties.

Naast de beslissing om enkel nog personeelsleden aan te werven met een contractueel arbeidscontract, werd er ook overeengekomen om het contractueel statuut te versterken op vlak van loopbaan- en beloningsbeleid, ziekte, re-integratie, pensioen en bescherming. Zo zal de bijdrage aan de tweede pensioenpijler stijgen tot 5 procent tegen 2024. Er werd daarenboven meer dan 20 miljoen euro vastgelegd om de arbeidsvoorwaarden te versterken.

“De Vlaamse overheid moet een aantrekkelijke werkgever blijven. Voor haar huidige personeelsleden, maar ook voor potentiële nieuwe personeelsleden. We gaan voor een modern en toekomstgericht hr-beleid”, zegt minister Somers in een persbericht. “De Vlaamse overheid zal nog meer inzetten op duurzame loopbanen en het uitbouwen van een sterk re-integratiebeleid, waardoor onder meer langdurig zieke medewerkers optimaal ondersteund en begeleid worden om terug te keren naar de werkvloer.” In een volgende fase worden de technische details verder uitgewerkt. Minister Somers nodigt alle vakorganisaties uit om daar na de herfstvakantie samen werk van te maken.

Dit verandert op 1 november 2021

Een nieuwe maand, nieuwe regels. Er verandert heel wat deze maand, hierbij een overzicht.

• Start van nieuw dataplatform voor energiesector

Op 1 november gaat een nieuw centraal dataplatform voor de Belgische elektriciteits- en gassector van start.

Het nieuw centraal dataplatform is het werk van Atrias, een dochteronderneming van de Belgische distributienetbeheerders. Aan het platform is jaren gewerkt. De bedoeling is dat alle data (denk aan meterstanden en facturen) van alle energiespelers op de Belgische markt – gaande van de distributienetbeheerders tot de leveranciers – via het platform passeren.

Atrias verzekert dat gezinnen en bedrijven weinig tot geen hinder zullen ondervinden van de overgang naar het nieuwe dataplatform. Wel kan er wat vertraging zijn voor sommige klanten, bij bijvoorbeeld een leverancierswissel of een afrekeningsfactuur. Het gaat om vertragingen van enkele dagen tot maximaal twee weken. Tussen november en eind december worden tijdelijk geen nieuwe prepaid- of budgetmeterklanten geactiveerd.

• Covid Safe Ticket wordt uitgebreid naar horeca en fitnesszaken

Het Covid Safe Ticket (CST) wordt vanaf 1 november uitgebreid naar horecazaken en fitnesscentra in heel België. Dat is een gevolg van de beslissingen die dinsdag werden genomen op het Overlegcomité.

In Brussel werd al een coronapas gevraagd in horecazaken. Vanaf volgende maand wordt het CST ook in de rest van het land ingevoerd voor horecazaken en fitnesscentra.
De drempel die bij evenementen bepaalt wanneer het CST ingezet moet worden om de mondmaskerplicht te doen vervallen, wordt daarnaast weer verlaagd tot 200 personen binnen en 400 buiten. Momenteel konden binnenevenementen tot 500 personen en buitenevenementen tot 750 personen plaatsvinden zonder beperkingen én zonder coronapas, tenzij de lokale overheid daar anders over besliste.

• Voor discotheken en nachtclubs blijft het gebruik van de coronapas altijd verplicht.

Met het CST kan iemand aantonen dat hij volledig gevaccineerd is, recent negatief getest is of een herstelcertificaat heeft.

• WhatsApp stopt ondersteuning voor reeks telefoons

WhatsApp stopt vanaf 1 november de ondersteuning van een aantal Android-telefoons en iPhones. Wie een ouder toestel heeft zal de populaire berichtendienst niet meer kunnen gebruiken.
Voor iPhone-eigenaars gaat het om telefoons die draaien op een besturingssysteem ouder dan iOS 10. Concreet zijn dat oudere modellen van vóór de iPhone 5, bijvoorbeeld de iPhone 4 of 4S. Wie een Android-telefoon heeft die draait op Android 4.1 of ouder loopt tegen hetzelfde probleem aan.
Na een grote update zal WhatsApp die toestellen niet meer ondersteunen. Aangezien de update niet uitgevoerd kan worden door oudere toestellen zullen die gebruikers moeten overstappen naar een andere berichtendienst of een nieuwe telefoon moeten kopen.