Snelle Samenleving, Trage Democratie

Snelle Samenleving, Trage Democratie

Hartmut Rosa.

Oikos, Goethe-Institut Brüssel. 2014.

————————————————-

Wel of niet “mee kunnen”. Het jachtige tempo aankunnen of niet meer kunnen volgen. Het gevoel hebben dat de tijd en het leven zelf tussen onze vingers wegglipt. Stress, werkdruk, familiale druk, prestatiedruk, sociale druk. We leven in een doorholsamenleving, waarin ieder mens de anderen als concurrenten ervaart. Dat is de wereld die Hartmut Rosa ontrafelt.

De voorbije decennia werden talrijke manieren bedacht om dingen sneller te laten verlopen, om tijd te winnen, om tijd te besparen, maar vreemd genoeg levert ons dat niet meer gemoedsrust op – integendeel. Hoe paradoxaal ook: hoe meer tijd we besparen en hoe minder tijd we nodig hebben om de dingen te doen die we moeten doen, hoe minder tijd we (over) hebben, hoe minder tijd we “voor onszelf” opzij kunnen zetten, en hoe groter de tijdsdruk wordt. Om een heldere kijk te krijgen op dit versnellingsproces, hebben we een verhelderende theorie en een overtuigend concept van sociale versnelling nodig. En dat is precies wat Hartmut Rosa heeftŒ ontwikkeld in zijn rijk oeuvre, waarmee deze publicatie een eerste kennismaking wil vormen.

Rosa beschrijftŒ hoe de modernisering getekend wordt door de collectieve en individuele beleving van een historisch versnellingsproces: het gaat om de dynamisering van de geschiedenis, van de samenleving, van de cultuur, van het leven en van de tijd zelf. De versnelling die we allen op verschillende manieren ervaren, ondergaan en aanvoelen wordt fundamenteel bepaald door de economie, door de groeilogica van de moderne samenleving, en doet zich voor op drie vlakken: in snelle technische en technologische ontwikkelingen, in sociale veranderingsprocessen en in het algemene levenstempo.

Rosa’s “sociologie van de tijd” is bijzonder relevant voor talrijke aspecten van ons bestaan en onze samenleving. Een goed inzicht in de mechanismen van versnelling en vervreemding lijkt een essentiële voorwaarde voor een humane aanpak van de sociale en ecologische uitdagingen waarop we dringend een antwoord moeten formuleren.

Oikos vertaalde i.s.m. het Goethe-Instituut twee sleutelteksten van Hartmut Rosa, nl. de eerste vier hoofdstukken van zijn boek Beschleunigung und Entfremdung (2013), en de inleiding van zijn boek Weltbeziehungen im Zeitalter der Beschleunigung (2012), het resultaat is deze publicatie, Snelle samenleving, trage democratie.

Bron: OIKOS

Energietransitie Naar Energiedemocratie

Energietransitie Naar Energiedemocratie

Dirk Vansintjan

REScoop.eu i.s.m. Oikos. 2015

——————————————-

Wat als we de energiemarkt radicaal vernieuwen?

De energietransitie naar een decentraal, hernieuwbaar, efficiënt en duurzaam systeem is onvermijdelijk. Meer zelfs: dit proces is volop bezig. Die transitie juichen we toe. Ze biedt immers een unieke kans voor alle burgers. Want uiteindelijk zijn het vooral die burgers die betalen voor de transitie.
Als consumenten via hun elektriciteitsrekening.
Als belastingbetalers omdat overheden belastingen gebruiken om bedrijven te ondersteunen die investeren in hernieuwbare energie.
En als spaarders, want banken geven leningen aan projectontwikkelaars.
Dat geeft burgers het ethische recht om het eigenaarschap van hernieuwbare energie op te eisen.
Dus hebben wij met zijn allen nu de keuze. Ofwel ondergaan we die energietransitie passief. Ofwel verenigen we ons en nemen we de transitie actief in eigen handen.

Overheden op alle niveaus kunnen deze duurzame keuze ondersteunen. Dat gebeurt vandaag nog te weinig. Wel blijkt dat REScoops, hernieuwbare-energiecoöperaties, daarbij hun ideale partners zijn. En vooral: REScoops zijn de ideale formule waardoor burgers greep krijgen op de energietransitie. Zodat het nieuwe energiesysteem democratisch is. Of met andere woorden: coöperatief.

Deze publicatie is geschreven door Dirk Vansintjan, lid van de Raad van Bestuur van de Vlaamse REScoop Ecopower en momenteel voorzitter van REScoop.eu.

Deze publicatie is oorspronkelijk verschenen als The Energy Transition to Energy Democracy, een uitgave van REScoop.eu als eindbrochure van het REScoop 20-20-20 project, gerealiseerd met de steun van het Intelligent Energy Europe programma van de Europese Unie. Deze Nederlandstalige uitgave is een geactualiseerde vertaling en kwam tot stand in samenwerking met Denktank Oikos, met een inleidende beschouwing van professor Tine De Moor.

Bron: OIKOS

De rede in opstand: marxistische filosofie en moderne wetenschappen

De rede in opstand: marxistische filosofie en moderne wetenschappen

Verschillende theorieën in de moderne wetenschap vertonen een opvallende gelijkenis met de filosofie van het marxisme. Wetenschappers begrijpen de werkelijkheid steeds vaker als een dialectische wisselwerking waarbij periodes van stabiliteit onderbroken worden door discontinuïteiten. De chaostheorie verklaart hoe kleine oorzaken kunnen leiden tot grote gevolgen en revolutionaire sprongen.

De rede in opstand volgt het revolutionaire wereldbeeld in de moderne wetenschap door de meest uiteenlopende disciplines heen, waaronder de biologie, de natuurkunde, de geologie en de menswetenschappen.

Alan Woods en Ted Grant beschrijven op een heldere manier de relatie met het dialectisch materialisme, zoals dat werd uitgewerkt door Karl Marx en Friedrich Engels. Onderweg staan ze stil bij het mysticisme in de theoretische natuurkunde en bij de wetenschappelijke theorieën die worden aangevoerd om de bestaande kapitalistische orde te legitimeren.

Egoïsme zou onvermijdelijk zijn en criminaliteit zou genetisch bepaald zijn. Steeds meer wetenschappers plaatsen echter vraagtekens bij de oude opvattingen. Zo komt de wetenschap stilaan zelf op een kruispunt te staan.

Met de aangehouden crisis van het kapitalisme wordt de economische analyse van Marx weer actueel. Zelfs liberale economen citeren vandaag gretig uit de bladzijden van ‘Het Kapitaal’. Maar de filosofische methode die deze diepgaande economische analyse mogelijk heeft gemaakt is veel minder bekend. Met De rede in opstand krijgt u een grondig en ‘up to date’ inzicht in de dialectiek.

De N-VA en andere rechtse krachten zijn niet alleen op sociaaleconomisch vlak rechts. Ze proberen ook een volledig conservatief wereldbeeld over te brengen. Met dit boek hopen we dan ook bij te dragen tot een grondig antwoord hierop.

De rede in opstand werd voor het eerst gepubliceerd in 1995 naar aanleiding van de 100ste verjaardag van het overlijden van Frederik Engels. In 2011 werd het boek in het Nederlands gepubliceerd en nu, anno 2019, maken we het ook volledig online beschikbaar. We hebben eveneens een digitale ebook-versie gecreëerd waarmee het boek op tablets en e-readers zoals Kindle en iPad kan worden gelezen (epub- en mobi-formaat). Neem hiervoor contact met ons op.

Inhoudsopgave

Voorwoord

Deel 1 – Zin en onzin

1. Inleiding

2. Filosofie en religie

3. Dialectisch materialisme

4. Formele logica en dialectiek

Deel 2 – Tijd, ruimte en verandering

5. Revolutie in de fysica

6. Onzekerheid en idealisme

7. Relativiteitstheorie

8. De pijl van de tijd

9. De Big Bang

Deel 3 – Leven, bewustzijn en materie

10. De dialectiek van de geologie

11. Hoe het leven ontstond

12. De revolutionaire geboorte van de mens

13. Het ontstaan van bewustzijn

14. Marxisme en darwinisme

15. Zelfzuchtige genen?

Deel 4 – Orde uit chaos

16. Kwantiteit en kwaliteit in de wiskunde

17. Chaostheorie

18. Kennistheorie

19. Vervreemding en de toekomst van de mensheid

Beknopte bibliografie

Bron: https://vonk.org/de-rede-in-opstand-marxistische-filosofie-en-moderne-wetenschappen/voorwoord.html

ACOD dient aanzegging in voor nieuwe 72 urenstaking op het spoor: ‘Geen actie voor meer loon, maar voor betere dienstverlening’

ACOD dient aanzegging in voor nieuwe 72 urenstaking op het spoor: ‘Geen actie voor meer loon, maar voor betere dienstverlening’

ACOD Spoor dient een nieuwe stakingsaanzegging in voor de spoorwegen. Die dekt acties vanaf maandag 29 januari 22 uur tot donderdag 1 februari 22 uur, zo maakte de socialistische vakbond donderdag bekend tijdens een persconferentie.

Het zou gaan om de derde staking op korte tijd bij het spoor. Zowel in november als december was er al een 48 urenstaking. De eerste keer steunden ook het liberale VSOA Spoor en ACV Transcom de actie, de tweede keer haakte de christelijke vakbond af.

ACV Transcom schaart zich voorlopig ook niet achter de nieuwe 72 urenstaking. Volgens voorzitter Koen De Mey was de christelijke vakbond geen betrokken partij. “Het gaat om een beslissing van ACOD Spoor alleen.” Of de liberale vakbond deelneemt, is nog niet duidelijk.

STAKING AFWENDEN

De voorzitter van de socialistische spoorbond, Pierre Lejeune, benadrukt dat ACOD Spoor intussen blijft openstaan voor een sociale dialoog met de directies van HR Rail (de juridische werkgever van het spoorpersoneel), spoorwegmaatschappij NMBS en spoornetbeheerder Infrabel. Voorlopig staat nog geen concreet overleg gepland, maar volgens algemeen secretaris Günther Blauwens hebben de spoorbedrijven nog “ruim de tijd om een signaal te geven” en de staking af te wenden.

De bonden voeren met name actie uit onvrede met het verloop van de onderhandelingen over de plannen van de NMBS om de efficiëntie op te krikken. ACOD Spoor hekelt dat ze daarbij niet betrokken wordt. De sociale dialoog beperkte zich tot nu toe “tot het uitwisselen van informatie over al genomen beslissingen”, aldus de centrale. Ook dat er na de stakingen van de afgelopen twee maanden geen toenadering kwam van de directie, noemt de vakbond “beschamend”.

Een van die beslissingen van de NMBS was om de zogenaamde opstarttijd van treinbegeleiders – de tijd die ze krijgen om hun eerste trein voor te bereiden – te halveren tot tien minuten. “Het gaat echter om veel meer.” ACOD Spoor wijst ook naar het schrappen van 44 loketten, de plannen om het aantal personeelsleden in de stations te verminderen met 244 en het inzetten op contractuele in plaats van statutaire werknemers. Zowel bij de NMBS als bij Infrabel is het personeel bovendien nog “tienduizenden compensatie- en rustdagen verschuldigd”, terwijl de werkdruk toeneemt, luidt het.

Ondertussen gebeuren er onvoldoende aanwervingen om aan de operationele behoeften te voldoen, luidt het. “Uit de laatste cijfers waarover we beschikken, blijkt dat er in 2023 in totaal 1.661 aanwervingen waren bij de drie spoorbedrijven. Tegelijkertijd waren er 1.643 vertrekken”, zegt Lejeune. “Het vertrek is groter dan de spoorwegbedrijven hadden verwacht”, aldus de nationale voorzitter. “Zelfs al vindt men nieuwe medewerkers bij de spoorwegen, na enkele maanden vertrekken ze weer als ze de arbeidsomstandigheden zien verslechteren.”

MEER MANAGERS

Dat alles weegt ook op de stiptheid van de treinen, die er de laatste jaren alleen maar op achteruitgegaan is. “Er zijn nooit zoveel reizigers en tegelijk zo weinig personeelsleden op het terrein geweest, zowel bij de NMBS als Infrabel”, zegt Lejeune. Ondertussen groeit het managersbestand wel aan. “In 2005 – op het moment van de operationele splitsing van de Belgische spoorwegen – vertegenwoordigde het management 1.935 voltijdsequivalenten op een totaal van 39.240, of 4,9 procent van het personeelsbestand. In 2020, op een totaal van 30.155, vertegenwoordigen zij 3.565 voltijdsequivalenten of 11,8 procent van het personeelsbestand”, aldus Blauwens.

Concreet eist ACOD Spoor op korte termijn dat de NMBS de uitvoering van haar efficiëntieplannen “op pauze” zet, nog meer inzet op het garanderen van de werkgelegenheid en statutaire aanwervingen doet, en dat ze de sociale dialoog normaliseert. “Wij voeren geen actie voor meer loon of meer premies, maar wel voor een betere dienstverlening voor de reizigers”, benadrukt Blauwens.

Structureel is volgens de socialistische vakbond dan weer de operationele eenmaking van de spoorwegen de enige oplossing. Die maatregel zou besparend werken én de efficiëntie verhogen. Volgens Blauwens zijn de investeringsplannen van de NMBS en Infrabel niet op elkaar afgestemd en spreken de CEO’s elkaar tegen.

“Wij worden afgeschilderd als onverantwoordelijk, maar dat zijn wij niet”, zegt Blauwens. “De problemen die je vandaag ziet op het terrein – de problemen met het materieel, de personeelstekorten en de infrastructuur – hebben wij vijftien jaar geleden al voorspeld.”

Bron: De Morgen

‘Winkelkar in twee jaar tijd 29 procent duurder’: wat brengen de voedingsprijzen in 2024?

‘Winkelkar in twee jaar tijd 29 procent duurder’: wat brengen de voedingsprijzen in 2024?

De afgelopen twee jaar is een winkelkar 29 procent duurder geworden. Dat blijkt uit de prijzen die de consumentenorganisatie Testaankoop monitort. Peter Vanden Houte, de hoofdeconoom van ING België, nuanceert enkele bevindingen van Testaankoop en kijkt naar een normalisering van de prijzen in 2024.

Testaankoop houdt al meer dan twee jaar de prijzen van 3.000 producten in zeven supermarktketens in het oog. In december 2022 bedroeg de supermarktinflatie 19,7 procent. In december 2023 lagen de prijzen 8,1 procent hoger dan een jaar eerder. De supermarktinflatie daalde dus, na 9,4 procent in november en een piek in maart van 20 procent.

Hoewel de inflatie duidelijk afremt, is onze winkelkar nog altijd gevoelig duurder geworden. “In 2022 werd de inflatie gedreven door hoge energie- en grondstofprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Op dat moment hebben winkelketens zelf in de buidel getast om de prijzen voor klanten nog ietwat te drukken. Maar op dat moment hadden de winkels ook met hoge energiekosten af te rekenen. Vorig jaar stegen de prijzen van bepaalde producten nog verder, maar waren winkels niet langer bereid in hun marges te snijden. Dat heeft mee tot de prijsstijgingen geleid”, legt Peter Vanden Houte, de hoofdeconoom van ING België, uit.

Koopkrachtbescherming

“Onze gegevens spreken over een voedingsinflatie van 23,4 procent in België in de voorbije twee jaar. Dat is iets lager dan de 29 procent van Testaankoop. In Europa was er een prijsstijging van 23 procent, dus dat is geen noemenswaardig verschil.”

Volgens de hoofdeconoom is er in ons land een extra factor die mee tot plotse prijspieken heeft geleid. Hij verwijst net als Testaankoop naar de piek in maart vorig jaar. “In de hele voedingssector zijn de lonen aangepast door de automatische loonindexering in maart 2023. De voedingsinflatie bedroeg in België 15,4 procent in december 2022, In vergelijking met 16 procent in Europa. Maar in maart 2023 bedroeg die plots 24,6 procent in België en 21,3 procent in Europa.”

De loonindexering speelt tegelijk een vitale rol in de koopkrachtbescherming van consumenten. Uit een onderzoek van Trends blijkt dat de indexering ertoe lijdt dat de stijging van onze lonen de inflatie maar net niet kan bijhouden. In de supermarkten zien we een ander beeld. De prijzen van bewerkte levensmiddelen stegen dus meer dan het beschikbare inkomen groeide. Niet-bewerkte levensmiddelen werden relatief goedkoper.

“Al hangt ook veel af van de specifieke omstandigheden”, stelt Vanden Houte. “Sommige lonen zijn in 2022 maandelijks geïndexeerd, terwijl in andere sectoren maar een jaarlijkse aanpassing plaatsvindt. Dat verschil is belangrijk in een jaar als 2022.”

Graaiflatie?

De prijsuitschieters zijn groenten, die in een jaar 20 procent duurder werden. Zo kosten ajuinen 46 procent meer, wortelen 28 procent, bloemkool 22 procent en aardappelen 21 procent. Na groenten stegen volgens Testaankoop vooral de prijzen van dierenvoeding (+16%) en diepvriesproducten (+10%). Vlees (+3%), alcoholische dranken (+4%) en brood (+5%) kenden de laagste inflatie.

Volgens Testaankoop profiteren consumenten nog altijd onvoldoende van de daling van de grondstofprijzen. “Neem plantaardige oliën: de prijs op de internationale markten daalt sinds maart 2022 (-51%). Toch zijn de frituuroliën die Testaankoop volgt 37 procent duurder dan in maart 2022”, luidt het. Ook bij bijvoorbeeld halfvolle melk en jonge gouda merkt de consumentenorganisatie zo’n discrepantie.

‘ONZE PROGNOSES WIJZEN OP 0 PROCENT VOEDINGSINFLATIE IN HET EERSTE KWARTAAL VAN 2024 EN IK VERWACHT HETZELFDE VOOR DE HELE EERSTE JAARHELFT’

Peter Vanden Houte, ING

Vanden Houte nuanceert die bevindingen. “We mogen niet vergeten dat er voor sommige voedingsproducten een grote vertraging kan optreden in zulke prijsdalingen. Als de prijs van plantaardige olie sterk daalt op de internationale markten, wil dat niet zeggen dat de prijs van frituurolie uit de supermarkt opeens evenredig omlaag gaat. Daar gaat meer tijd over en bij de productie van een bewerkt product komen ook altijd bijkomende kosten kijken.”

Zoals Trends eerder al aantoonde, is graaiflatie – het woord van het jaar 2023 – een tijdelijk en voornamelijk buitenlands fenomeen.

Voedingsprijzen in 2024

Peter Vanden Houte ziet de situatie in het nieuwe jaar normaliseren. “Onze prognoses wijzen op 0 procent voedingsinflatie in het eerste kwartaal van 2024 en ik verwacht hetzelfde voor de hele eerste jaarhelft. Dat is natuurlijk nog niet hetzelfde als prijsdalingen. Het betekent alleen dat de prijzen gemiddeld genomen niet verder stijgen. Die nulinflatie is het gevolg van de huidige economische omstandigheden met lage landbouw-, grondstof- en energieprijzen. Onze prognoses houden natuurlijk geen rekening met onvoorspelbare factoren.”

“Zoals de kaarten nu liggen, kunnen de prijzen wel weer licht stijgen in de tweede jaarhelft, maximaal met 1,5 tot 2 procent”, geeft de hoofdeconoom van ING België nog mee.

Volgens Vanden Houte heeft de hoge rente ook maar weinig invloed op de supermarktprijzen. “Voeding staat bekend als een defensieve sector, die het minst door de rente wordt geraakt. Dat komt omdat de vraag van consumenten heel constant blijft. Er zijn hoogstens verschuivingen in de consumptiepatronen. Gezinnen vervangen een filet pur bijvoorbeeld door een goedkoper stuk vlees, maar men blijft steak eten. Natuurlijk zullen producenten minder makkelijk kunnen investeren als ze moeten lenen tegen een hoge rente, maar dat heeft geen directe gevolgen voor de prijzen die ze aanrekenen.”

Bron: Trends