Nog vakantiedagen op te nemen? De do’s en don’ts op een rijtje!

Het einde van het kalenderjaar lonkt en collega’s maken afspraken over de vakantie tussen kerst en nieuw. Sommige collega’s dromen intussen al van hun bestemming voor de zomervakantie in 2024, maar de overijverige collega’s aan het einde van de gang hebben geen tijd om hun vakantie op te nemen… De hoogste tijd dus om enkele veel gestelde vragen rond vakantie te beantwoorden.

 

Vakantiedagen opbouwen en opnemen. Hoe zit het nu weer?

Volgens de Belgische vakantiewetgeving bouwt een werknemer vakantierechten op basis van zijn prestaties in het voorgaande kalenderjaar. Het kalenderjaar waarin de werknemer zijn vakantie opneemt wordt het vakantiejaar genoemd. Het voorafgaande kalenderjaar, waarin de vakantierechten worden opgebouwd, is het vakantiedienstjaar.

Diezelfde wetgeving bepaalt dat een werknemer zijn wettelijke vakantiedagen dient op te nemen voor het einde van het vakantiejaar. Met andere woorden: de werknemer heeft de verplichting om tegen 31 december 2023 alle wettelijke vakantie op te nemen die hij in 2022 heeft opgebouwd.

 

Mijn werknemer vraagt of hij vakantiedagen kan overdragen naar volgend jaar. Mag dat?

Vakantiedagen overdragen is volgens de letter van de wet niet toegestaan en een werknemer die niet al zijn vakantiedagen opneemt is deze bijgevolg kwijt. Een bediende kan zijn werkgever dus niet vragen om de niet-opgenomen vakantiedagen uit te betalen.

Voor arbeiders liggen de zaken anders: zij ontvangen hun vakantiegeld van de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie en dit vakantiegeld blijft verworven, ook als ze niet al hun vakantiedagen opnemen.

In de praktijk wordt er in veel Belgische ondernemingen toegestaan dat op vraag van de werknemer, een beperkt aantal wettelijke vakantiedagen kan worden overgedragen, die dan binnen een bepaalde termijn opgenomen moeten worden.

Vanaf 2024 zal het in geval van bepaalde (langdurige) afwezigheden mogelijk zijn om toch vakantie over te dragen. Hierover sturen wij binnenkort een nieuwsbrief uit.

 

Wat zijn de mogelijke gevolgen voor mij als werkgever indien niet alle vakantiedagen werden opgenomen?

Als werkgever heb je de plicht om ervoor te zorgen dat je werknemers hun vakantie opnemen. Het niet nakomen van deze verplichting kan gesanctioneerd worden met administratieve en zelfs strafrechtelijke geldboetes.

In de praktijk dien je ervoor te zorgen dat je je werknemers voldoende informeert over het feit dat ze tijdig hun openstaande vakantiedagen dienen op te nemen. Indien je werknemer, ondanks jouw waarschuwingen, toch beslist om niet al zijn dagen op te nemen, dan loop je geen risico op de hierboven vermelde sancties.

 

Wat als het voor mijn werknemer niet mogelijk is om zijn vakantie op te nemen?

Indien de arbeidsovereenkomst van je werknemer geschorst was, bv. door een langdurige ziekte of indien je werknemer door een overmachtssituatie zijn vakantie niet kon opnemen, dan moet je als werkgever het saldo van de niet-opgenomen wettelijke vakantiedagen uitbetalen.

 

Mijn onderneming kent de werknemers bovenop hun wettelijke vakantie ook extralegale vakantiedagen toe. Wat zegt de wetgeving daarover?

De wetgeving voorziet niet in een wettelijk kader voor extralegale vakantiedagen. Dat betekent concreet dat je als werkgever zelf de spelregels hierover bepaalt en bijgevolg kan vastleggen dat bovenwettelijke vakantiedagen overgedragen kunnen worden. Deze spelregels worden best in het arbeidsreglement vastgelegd.

 

Hoe kan ik het overzicht bewaren over de resterende vakantiedagen van mijn werknemers?

Indien je HR-afdeling geen eigen kalender heeft om de vakantierechten van werknemers bij te houden, dan kan Pro-Pay je helpen met een handige tool. Your Easy Absence Planner (YEAP) kan je helpen bij het beheer van alle afwezigheden, inclusief alle soorten vakantie. Het is immers belangrijk om ook andere afwezigheden correct te rapporteren met het oog op jouw wettelijke verplichtingen als werkgever en het recht van de werknemer op bepaalde uitkeringen.

Met YEAP wordt het overzicht krijgen of houden op de vakantietellers van je werknemers heel eenvoudig.

 

Wat weten we al over de nieuwe regels voor wettelijke jaarlijkse vakantie vanaf 2024?

Om de Belgische wetgeving in overeenstemming te brengen met de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie, worden een aantal regels over jaarlijkse vakantie aangepast vanaf 2024. U zal hier meer informatie over vinden in onze volgende nieuwsbrief.

 

Actie!

  • Bezorg je werknemers een overzicht van hun openstaande wettelijke vakantiedagen.
  • Herinner hen nog eens aan de regels in verband met de opname en overdracht van vakantiedagen.
  • Indien dat nog niet gebeurd is: bepaal de regels rond de opname en overdracht van extralegale vakantiedagen, bij voorkeur in het arbeidsreglement.

Bron: propay.be

Is een flexi-job interessant? Ja, maar niet voor iedereen

Minder gaan werken om er een flexi-job bij te kunnen nemen? Dat lijkt Geert Vermeir (SD Worx) geen goed idee. Vooral voor mensen die extra uren willen presteren, boven op hun normale werkuren, of voor gepensioneerden is het regime van de flexi-job wel interessant. Hieronder sommen we op wat u moet weten voor u een flexi-job overweegt.

De regering blaast een beetje warm en koud over de flexi-jobs. Ze heeft beslist het aantal sectoren waarin flexi-jobs mogelijk zijn uit te breiden, maar tegelijk zijn er ook maatregelen genomen om flexi-jobs minder interessant te maken voor werkgevers en werknemers. “Ongeveer 90 procent van de flexi-jobs zijn in Vlaanderen, waar de schaarste op de arbeidsmarkt het grootst is”, weet Geert Vermeir, juridisch expert van SD Worx. “Flexi-jobs kunnen sectoren met een enorme krapte wat extra zuurstof geven.”

Het is nog de vraag of flexi-jobs daadwerkelijk een oplossing zullen bieden voor de arbeidskrapte in sectoren zoals de kinderopvang of het onderwijs. Een baan als leerkracht of kinderverzorger is doorgaans niet te combineren met een nine-to-five-baan. Het systeem van de flexi-jobs blijft wel interessant voor weekend- en avondwerk in de horeca en andere sectoren. Maar we beginnen bij het begin.

1. Wat is een flexi-job?

Via het systeem van de flexi-jobs kunnen gepensioneerden en bepaalde werknemers bijklussen zonder belastingen of sociale bijdragen te betalen op het extra inkomen.

In het eerste kwartaal van 2023 waren 106.332 mensen tewerkgesteld als flexi-jobber, volgens de jongste cijfers van de RSZ. Er waren begin dit jaar dus iets minder mensen met een flexi-job aan de slag dan het recordaantal van 108.074 in het vierde kwartaal van 2022. Mogelijk zaten de eindejaarsfeesten daar voor iets tussen.

Kwartaal na kwartaal oefenen steeds meer gepensioneerden een flexi-job uit. In het eerste kwartaal van 2023 waren er 16.796 gepensioneerden met een flexi-job.

2. In welke sectoren kunt u vanaf volgend jaar flexi-werk doen?

Naast de huidige sectoren komen er vanaf januari 2024 nog twaalf sectoren bij. Flexi-jobs bestaan al sinds 2015 in de horeca. De flexi-jobbers helpen horeca-uitbaters om piekmomenten op te vangen.

Sinds 2018 kunnen werknemers onder bepaalde voorwaarden ook een centje bijverdienen met een flexi-job bij detailhandelaars zoals bakkers, slagers en supermarkten, of bij kappers en in schoonheidssalons. Vanaf 1 januari 2023 volgen nog sport, de exploitatie van bioscoopzalen, podiumkunsten en muziek (maar geen artistieke functies) en de zorgsector. Vanaf 1 januari 2024 komen daar nog de volgende sectoren bij:

  1. Kinderopvang
  2. Onderwijs
  3. Delen van de voedingssector
  4. Autosector
  5. Bussen en autocars
  6. Begrafenisondernemers
  7. Publieke sport- en cultuursector
  8. Land- en tuinbouw
  9. Rijscholen
  10. Verhuissector
  11. Eventsector
  12. Vastgoedsector

Volgens hr-dienstenleverancier SD Worx zullen deze sectoren zelf nog kunnen beslissen om toch geen flexi-jobs in te voeren (opt-out-systeem) via een sectorale CAO. Daar staat tegenover dat sectoren die niet in de lijst werden opgenomen alsnog kunnen beslissen via sectorale CAO’s (opt-in) om flexi-jobs in te voeren. “De bal ligt dus in het kamp van de sectorale sociale partners.”

3. Wanneer mag u geen flexi-job uitoefenen?

Als u werkloos of zelfstandig bent of als u onvoldoende werkuren draait voor uw hoofdbaan als werknemer. U moet minstens vier vijfde in loondienst werken om er een flexi-job te mogen bijdoen, of u moet gepensioneerd zijn. In de praktijk wordt er naar uw werksituatie van drie kwartalen geleden gekeken om na te gaan of u wel degelijk vier vijfde heeft gewerkt.

Er zouden vanaf volgend jaar een aantal anti-misbruikbepalingen worden ingevoerd, om te vermijden dat mensen hun werkuren terugschroeven om er een flexi-job bij te nemen. “Wanneer je overstapt van een voltijdse naar een vier vijfde baan, zal je pas vanaf het derde kwartaal na de overschakeling een flexi-job mogen uitvoeren”, stelt Geert Vermeir, adviseur bij het juridisch kenniscentrum van SD Worx. “Er komt ook een verstrenging van de voorwaarden, om uit te sluiten dat een werknemer voor dezelfde werkgever een flexi-job en een andere baan uitoefent.”

Vandaag laat de reglementering nog toe dat een flexi-jobber een andere arbeidsovereenkomst heeft bij dezelfde werkgever voor minder dan vier vijfde van een voltijds contract. Die voorwaarde wordt strenger. Het systeem was bedoeld voor werknemers die vier vijfde of meer werken bij de ene werkgever en willen bijklussen bij een andere werkgever. Vandaar dat er in de nieuwe regels zou worden ingeschreven dat mensen in hetzelfde kwartaal niet met een overeenkomst voor flexiwerk én een gewone arbeidsovereenkomst voor dezelfde werkgever mogen werken.

4. Welke voordelen biedt een flexi-job voor werknemers?

Voor werknemers die voltijds werken en daarnaast enkele uren willen werken voor een ander bedrijf of in een andere sector, is het regime van de flexi-job ideaal. De werknemers betalen geen belastingen of sociale bijdragen op het loon. Bruto is netto. “Voor hetzelfde brutoloon een flexi-job uitoefenen is financieel voordeliger”, zegt Geert Vermeir. “Alleen zullen in de praktijk niet veel mensen voor hetzelfde loon als hun hoofdbaan een flexi-job kunnen uitoefenen, want je hebt in je normale baan anciënniteit opgebouwd en ervaring opgedaan.”

5. Kunt u ongelimiteerd bijverdienen met een flexi-job?

Vandaag staan er nog geen limieten op het bedrag dat je onbelast kunt bijverdienen. Vanaf volgend jaar komt er een limiet van 12.000 euro per jaar. Boven die limiet zullen niet-gepensioneerde flexi-jobbers gewoon belastingen moeten betalen op hun inkomsten. De overheid zou een platform willen bouwen, waarop mensen kunnen nakijken hoeveel flexi-loon ze al verdiend hebben.

6. Zijn er nadelen verbonden aan een flexi-job voor werknemers?

Werknemers bouwen maar beperkt sociale rechten op voor die flexi-uren. Vanaf volgend jaar zouden werknemers volgens de berichten in andere media geen bijkomende pensioenrechten meer opbouwen voor de uren dat ze een flexi-job uitoefenen. Enkel de rechten op bijvoorbeeld vakantiegeld en een werkloosheidsuitkering blijven dan nog over.

7. Waarom is het een slecht idee een stukje van uw hoofdbaan te vervangen door een flexi-job?

Behalve het loon moet u ook rekening houden met eventuele andere voordelen die u hebt als werknemer. Denk aan maaltijdcheques, een gsm, een internetabonnement of een bedrijfswagen. Geert Vermeir: “Stel dat je wat minder zou gaan werken in je hoofdjob, dan verlies je voor die dag een maaltijdcheque. Je verliest een stukje variabel loon of bonus, vakantiegeld, eventueel opbouw voor je aanvullend pensioen. Je werkgever zal mogelijk een hogere persoonlijke bijdrage vragen voor voordelen zoals een bedrijfswagen.”

Er is geen werkzekerheid met een flexi-job. “Een flexi-job is niet structureel, een hoofdbaan wel. Wanneer een werkgever onvoldoende werk heeft, zijn de mensen met een flexi-job de eerste werknemers die uren verliezen. Werknemers kijken het best verder dan de onmiddellijke voordelen”, waarschuwt Geert Vermeir. Hij legt ook uit dat werknemers perfect twee gewone deeltijdse jobs bij verschillende werkgevers of een voltijdse en een deeltijdse job mogen combineren. Voor mensen die bijvoorbeeld een deeltijds job in het onderwijs of in de kinderopvang willen uittesten, zou dat ook tijdelijk een oplossing kunnen zijn.

“Werknemers mogen in totaal meer werken dan een voltijdse job”, zegt Geert Vermeir. “Ze mogen bij twee of meer verschillende werkgevers een gewone arbeidsovereenkomst hebben. Werkgevers mogen geen exclusiviteit eisen van hun werknemers. Ze mogen natuurlijk wel verlangen van werknemers dat ze uitgerust op de werkvloer verschijnen en ze mogen ook een clausule in een arbeidsovereenkomst zetten om te vermijden dat hun werknemers bij de concurrentie gaan bijklussen.”

8. Mag u een flexi-job uitoefenen tijdens ouderschapsverlof of tijdskrediet?

Dat mag, maar enkel op voorwaarde dat u de flexi-job al uitoefende voor u het thematisch verlof opnam, en dat u de activiteit als flexi-jobber niet uitbreidt. “Er zijn geen specifieke regels hierover in het kader van flexi-jobs. De wetgeving verbiedt mensen die een uitkering krijgen voor ouderschapsverlof of tijdskrediet om een nieuwe activiteit op te starten”, weet Geert Vermeir.

9. Is het nog interessant voor werkgevers om flexi-jobbers aan te werven?

Ja, maar de sociale bijdrage op flexiwerk wordt vanaf 2024 wel verhoogd van 25 naar 28 procent. “Dat komt in de buurt van wat werkgevers aan patronale bijdragen betalen voor gewone werknemers”, zegt Geert Vermeir. Bovendien moeten de werkgevers de flexi-jobbers voortaan betalen volgens de normale minimumlonen en de geldende barema’s in de sector. Enkel de horeca krijgt een uitzondering. Voor die sector blijft het minimumloon van 11,81 euro per uur behouden.

Conclusie

De discussie tussen voor- en tegenstanders van flexi-jobs wordt volgens Geert Vermeir vaak gevoerd op basis van ideologie in plaats van op basis van de cijfers. “De sociale zekerheid verliest enkel directe inkomsten wanneer werknemers van een voltijds regime overstappen naar een combinatie van een gewone deeltijdse job en een flexi-job. Volgens wat wij in de praktijk zien, gebeurt dat niet of nauwelijks. Van massaal misbruik is er zeker geen sprake.”

Bron: trends.knack.be

Nieuwe informatie van IPAF rond veilig gebruik van hoogtewerkers

11.09.2023

De ‘International Powered Access Federation’ (IPAF) promoot – in de breedste zin van het woord – het veilige en effectieve gebruik van hoogtewerkers wereldwijd.

De laatste jaren heeft IPAF nieuwe documenten ontwikkeld (en enkele aangepast) in de bestaande toolboxen, de reeks ‘Andy access’ en technische voorlichtingen. Dit kwam reeds aan bod in volgend bericht op deze BeSWIC-website: Campagnes van IPAF over veilig gebruik van hoogwerkers.

Daarnaast zijn er korte filmpjes ontwikkeld van 15 seconden en viert IPAF in 2023 zijn 40-jarig bestaan.

Dit bericht geeft meer informatie over deze nieuwe documenten en het 40-jarig bestaan van IPAF. Tenslotte wordt er verwezen naar andere BeSWIC-berichten over IPAF en hoogtewerkers.

Nieuwe documenten

Andy Acces

In de reeks ‘Andy access’ (beschikbaar in 9 talen) zijn volgende nieuwe thema’s beschikbaar:

De oorspronkelijke documenten, waarvan een aantal aangepast, vind je in volgend BeSWIC-bericht: Campagnes van IPAF over veilig gebruik van hoogwerkers.

Toolbox talks

In de reeks ‘Toolbox talks’ zijn volgende nieuwe thema’s beschikbaar:

Technische voorlichting

In de reeks Technische voorlichting zijn volgende nieuwe thema’s beschikbaar:

Er werden ook filmpjes van 15 seconden gemaakt, gebaseerd op de ‘Andy access’-thema’s:

IPAF 40 jaar

In 2023 bestaat IPAF 40 jaar. Naar aanleiding van deze verjaardag werd een aparte webpagina in het leven geroepen: Viering van 40 jaar IPAF. Tegelijkertijd werd opgeroepen om herinneringen, momenten, innovaties van de afgelopen 40 jaar te delen.

Ieder jaar wordt ook een veiligheidsrapport gepubliceerd. Het meest recente dateert uit 2022 en is beschikbaar op de website van IPAF: IPAF Globaal Veiligheidsrapport. Het rapport biedt cijfers over vallen vanaf het platform, elektrocutie, kantelen, beknelling, mechanische storing en geraakt worden door voertuig of machine.

Daarnaast is er ook een jaarverslag. Het meest recente jaarverslag van 2022 en ook vorige jaarverslagen tot 2011 zijn ook beschikbaar op de website van IPAF, in de rubriek IPAF Jaarverslag.

Andere BeSWIC-berichten over hoogtewerkers

Op BeSWIC verschenen onder ander volgende artikels over hoogtewerkers:

Daarnaast kan men via de thematag werken op hoogte nog veel meer artikels en informatie over werken op hoogte gevonden worden.

Inspectiecampagne Arbeidsinspectie – Toezicht op het welzijn op het werk: vallen van hoogte blijft het belangrijkste risico voor de veiligheid op bouwplaatsen

Inspectiecampagne Arbeidsinspectie – Toezicht op het welzijn op het werk: vallen van hoogte blijft het belangrijkste risico voor de veiligheid op bouwplaatsen

26.06.2023

Op dinsdag 6 juni 2023 voerde de Arbeidsinspectie – Toezicht op het Welzijn op het Werk van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD Werkgelegenheid) bijzondere inspecties uit op bouwplaatsen in gans België. Tijdens deze inspecties was er verhoogde aandacht voor het risico op vallen van hoogte, de risico’s in uitgravingen en bouwputten en de blootstelling aan procesmatig gegenereerd kwartsstof.

De eerste twee onderwerpen werden gekozen omdat zij aanleiding geven tot zeer ernstige arbeidsongevallen: vallen van hoogte en bedelving in een uitgraving of bouwput zijn oorzaken van dodelijke arbeidsongevallen. Blootstelling aan procesmatig gegenereerd kwartsstof, dat vrijkomt bij het verzagen van bouwmaterialen, kan op termijn leiden tot ernstige longaandoeningen en zelfs longkanker.

Er werden die dag 176 aannemers geïnspecteerd.

De procentuele verdeling van de vastgestelde inbreuken wordt getoond in onderstaande grafiek:

Bespreking van de voornaamste inbreuken:

  • 24% van de vastgestelde inbreuken had te maken met tekorten aan steigerconstructies, nl. onvolledige vloeren, één of meerdere ontbrekende leuningen en/of problemen met de stabiliteit van de steiger. Deze tekorten aan steigerconstructies kunnen leiden tot vallen van hoogte.
  • 23% van de vastgestelde inbreuken had te maken met het ontbreken van een collectieve beveiliging tegen vallen van hoogte ter hoogte van vloeropeningen in gebouwen, aan randen van verdiepingen en/of daken. Deze tekorten kunnen eveneens leiden tot vallen van hoogte.
  • In totaliteit vertegenwoordigt het risico op vallen van hoogte 47% van de vastgestelde inbreuken. In 50% van de vaststellingen waren de risico’s dermate groot dat de activiteit op hoogte werd stopgezet op bevel van de inspecteurs.
  • 9% van de vastgestelde inbreuken had betrekking op blootstelling aan procesmatig gegenereerd kwartsstof en dit door het verzagen op de bouwplaats van kwartshoudende materialen zonder preventiemaatregelen (geen watertoevoer of stofafzuiging, geen aanvullend gebruik van ademhalingsbescherming). Bij vaststelling van deze problematiek werd de activiteit door de inspecteurs stopgezet.
  • Onveilige uitgravingen of bouwputten waren goed voor 6% van de vastgestelde inbreuken en dit omwille van onvoldoende preventiemaatregelen tegen bedelving in de uitgraving of bouwput (geen beschoeiing, geen helling onder talud). Deze vaststelling leidde eveneens tot een stopzetting van de werken in de uitgraving of bouwput.
  • Ook goed voor 6% van de vastgestelde inbreuken was het niet weren van aannemers of onderaannemers van wie er kan geweten zijn dat zij de Belgische welzijnsreglementering niet naleven.
  • Niet conforme of ontbrekende sociale voorzieningen vertegenwoordigden 5% van de vastgestelde inbreuken, veelal was er op de bouwplaats enkel een chemisch toilet aanwezig. In eerste instantie dienen toiletten op de bouwplaats van een waterspoeling voorzien te zijn.

Conclusie

Bijna 50% van de inbreuken die op 6 juni 2023 op bouwplaatsen in België werden vastgesteld, hadden te maken met het risico op vallen van hoogte.

Vallen is oorzaak nummer 1 van de meest ernstige arbeidsongevallen. Uit het ‘Statistisch verslag 2021’ van Fedris m.b.t. de arbeidsongevallen in de privésector blijkt dat vallen de oorzaak is van respectievelijk 19% van alle arbeidsongevallen en 29% van de zeer ernstige arbeidsongevallen (dodelijke arbeidsongevallen en arbeidsongevallen met een volledig blijvende ongeschiktheid tot gevolg). Het is dus belangrijk om op de bouwplaats adequate collectieve preventiemaatregelen te voorzien tegen vallen en deze in goede staat te houden.

Meer informatie over de  preventiemaatregelen bij het werken op hoogten  vindt u in het thema Werken op hoogte op deze BeSWIC-website en op de website van de FOD Werkgelegenheid, in het thema Tijdelijke werkzaamheden op hoogten.

Oudere werknemers betaald thuis zetten, wordt duurder voor bedrijven

Als werkgevers iemand thuis willen laten zitten vanaf een bepaalde leeftijd, moeten ze een activeringsbijdrage betalen.

Dat de activeringsbijdrage voor bedrijven wordt verhoogd, is een nieuwtje dat ietwat ondergesneeuwd was in alle begrotingsmaatregelen. De bijdrage moet bedrijven ontmoedigen om oudere werknemers te betalen om niet langer te werken.

De regering is zinnens om de activeringsbijdrage op te trekken. Die speciale bijdrage aan de sociale zekerheid bestaat sinds 2018 en straft werkgevers die oudere werknemers de mogelijkheid bieden vervroegd te stoppen met werken met behoud van een gedeelte van hun loon.

De verhoging is wellicht een reactie op ING België, dat in september bepaalde werknemers die op vier jaar van hun pensioen staan zo’n ‘eindeloopbaanregeling’ aanbood. De bank deed in 2016 iets soortgelijk, waarna de activeringsbijdrage in het leven werd geroepen.

Tot nu kunnen bedrijven ontsnappen aan de activeringsbijdrage door werknemers bijvoorbeeld één keer per kwartaal naar het werk te laten komen. “De overheid zal binnenkort de bijdrage opleggen aan werkgevers wanneer ze hun betrokken werknemers tijdens het kwartaal minder dan een derde van een voltijdse tewerkstelling laten werken”, weet de hr-dienstenleverancier SD Worx. “De regering verstrengt ook de voorwaarden om een verlaging met 40 procent van deze activeringsbijdrage te krijgen.”