by admin | sep 1, 2022 | Onderwijs
“Ingrijpen in organisatie van lerarenopleiding en weer focussen op de basis”
Dat de kennis van wiskunde in het zesde leerjaar op achteruit is gegaan, komt niet als een verrassing voor onderwijsonderzoeker Kim Bellens (Thomas More). Volgens haar moet de kentering nu ingezet worden, door weer meer te focussen op de basis. “Als je niet kunt zwemmen, kun je ook niet genieten van een subtropisch zwembad.”
In mei 2021 werden er bij 6.163 leerlingen van het zesde leerjaar in 230 scholen peilingstoetsen wiskunde afgenomen, over 21 verschillende wiskundethema’s. Voor 6 van die onderdelen haalde minder dan de helft van de leerlingen de einddoelen. Globaal gezien scoorden leerlingen slechter voor wiskunde dan bij de vorige peilingen in 2016 en 2009.
Onderwijs
Twaalfjarigen scoren slechter voor wiskunde en ICT, Onderwijsminister Weyts: “Resultaten zijn alarmerend”
Dat 12-jarigen die op het punt staan om naar het secundair onderwijs te gaan minder goed scoren op de wiskundetoetsen, had Kim Bellens zien aankomen. Zij is als onderwijsonderzoeker verbonden aan het ExpertiseCentrum voor Effectief Leren van de Thomas More hogeschool.
“Die algemene daling van de onderwijskwaliteit is al enkele decennia bezig. Maar wiskunde is onze basiskennis, dus dan steigeren we net iets meer”, vertelt Bellens in “Laat”. “Wiskunde en taal vinden we de belangrijkste vakken omdat die de basis zijn om te kunnen deelnemen aan de samenleving en om complexere problemen op te lossen.”
Om niet aan de staart te gaan hangen in Europa, moeten we de kentering nu inzetten
Nochtans behoorde Vlaanderen zo’n twintig jaar geleden nog tot de wereldtop in alle internationale onderzoeken. “Om binnenkort niet helemaal aan de staart te gaan hangen in Europa, moeten we nu de kentering inzetten.”
Dat er iets moet gebeuren, daar is iedereen het over eens. Over wat dat dan precies moet zijn, is de eensgezindheid minder groot.
Uit haar onderzoek ervaart Bellens het belang van de tijdgeest in het onderwijs: “Leren en het sturen van het leerproces is meer aan de leerlingen gegeven dan aan de leerkracht.”
De rol van de leerkracht is dus veranderd. “Vroeger stond er een leraar voor de klas met vakexpertise, die wist hoe leerlingen leren en hoe hij daarop moest aansluiten, zodat hij kon garanderen dat de leerstof gekend was. Nu merken we dat vaker de kaart wordt getrokken van ‘zelfontdekkend leren’.”
Vroeger stond een leerkracht voor de klas die kon garanderen dat de leerstof gekend was, nu kiest men vaker voor ‘zelfontdekkend leren’
De samenleving is in de voorbije decennia enorm veranderd en ook de technologie heeft niet stilgestaan. Zoekmachines zoals Google zijn nooit veraf en ook jongeren hebben bijna allemaal een zakrekenmachine op de telefoon in hun broekzak zitten.
Toch waarschuwt onderwijsonderzoeker Kim Bellens voor kennisrelativisme: “Vroeger werd gezegd dat je je best moest doen op school om goed te kunnen deelnemen aan de samenleving. Nu vragen mensen zich vaak af waarom ze de basis moeten kennen of waarom ze zaken moeten leren en memoriseren. Maar als je niet kunt zwemmen, ga je ook nooit kunnen genieten van een subtropisch zwembad.”
Daarmee bedoelt Bellens dat in het onderwijs de focus te veel is verlegd van kennen naar kunnen. “Want we vergeten dat ‘kennen’ voorafgaat aan ‘kunnen’: je kunt maar iets vanaf dat je een zekere basis hebt meegekregen.”
Rol van de leerkracht
Alles op de tijdgeest schuiven zou al te gemakkelijk zijn. De leerkracht blijft een belangrijke rol hebben voor de klas en heeft dus ook een verantwoordelijkheid, vindt Bellens. “We moeten allemaal de hand in eigen boezem steken.”
En dan doelt ze ook op de lerarenopleiding, waar kandidaat-leraars volgens haar te weinig vakexpertise aangeleerd krijgen. “Het curriculum van de lerarenopleiding is een vertaling van de tijdgeest, waarbij het leerproces meer aan de leerling wordt gegeven.”
Ook aan de Thomas More hogeschool wordt een lerarenopleiding gedoceerd. Die kan rekenen op de input van het expertisecentrum van Bellen en haar collega’s. “We werken nu nauw samen om het curriculum voor volgend jaar op te stellen. Dat zal meer focussen op de basis, op vakexpertise en op vakdidactiek.”
Twee grote kernvragen zullen daarbij centraal staan: Hoe geef ik les? En hoe zorg ik dat dat bij leerlingen binnenkomt?
“In ons expertisecentrum komen veel gedreven leerkrachten die dankbaar zijn dat we terug naar die basis kijken.”
Minister Weyts wil kwaliteit onderwijs verbeteren met bindende proef voor beginnende leerkrachten.
Bindende startproef?
Ook Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) heeft een voorstel klaar met het oog op volgend academiejaar. In “Villa Politica” stelt hij voor om vanaf dan een bindende startproef in te voeren voor de lerarenopleiding. “Die geeft een goede blik voor de kandidaat-leraar over de opleiding en het niveau van de opleiding.”
Dat vindt Kim Bellens geen goed idee, net omdat ze bij het ExpertiseCentrum voor Effectief Leren signalen krijgen dat het curriculum van die opleiding momenteel niet toereikend is. “We moeten kijken naar hoe de lerarenopleiding nu georganiseerd is en daar ingrijpen, niet in het enthousiasme van kandidaat-leraars.”
Was vroeger dan alles beter, en moeten we terug naar de lesmethoden van toen? Dat is volgens Bellens dan weer te kort door de bocht.
“We hebben een model nodig waarbij de leraar zeer duidelijke en ambitieuze doelen heeft. Vervolgens moet hij die ook aan zijn leerlingen kunnen overbrengen, door uitgewerkte voorbeelden en door te tonen hoe je een wiskundig vraagstuk moet oplossen, door veel oefentijd te geven en door kort op de bal te spelen met feedback.”
by admin | sep 1, 2022 | Onderwijs
Nu al meer dan dubbel zoveel openstaande onderwijsvacatures als 5 jaar geleden.
Opnieuw trekt het onderwijs aan de alarmbel over het tekort aan leerkrachten. Maar hoe problematisch is de situatie? We bundelen hier enkele cijfers en prognoses die het huidige plaatje op de arbeidsmarkt voor het onderwijs schetsen.
Al jaren is er sprake van een tekort aan leerkrachten, maar het is notoir moeilijk om dat in concrete cijfers te gieten. Vanochtend schatte GO!-topman Koen Pelleriaux het tekort voor zijn onderwijskoepel op zo’n 2.000 voltijdse equivalenten. Hij haalt die cijfers uit een bevraging van alle GO!-scholen.
“Als je dat extrapoleert naar het volledige onderwijs kom je uit op 10.000 voltijdse leerkrachten die we tekort hebben”, klonk het. Dat is niet min op een totaal aantal van – volgens de officiële cijfers van vorig schooljaar – ruim 140.000 voltijdse equivalenten in het Vlaamse basis- en secundair onderwijs.
Massa’s vacatures
De vacaturecijfers van de Vlaamse arbeidsbemiddelingsdienst VDAB bevestigen alvast dat het probleem de voorbije jaar nijpender is geworden. Waar het aantal openstaande betrekkingen in het onderwijs in 2017 nog elke maand ruimschoots onder de 2.000 bleef, zit dat nu al een jaar boven de 3.000 en vaak zelfs boven de 4.000. Dat is meer dan een verdubbeling in 5 jaar tijd. Vooral sinds het einde van vorig schooljaar heeft de grafiek een enorme sprong gemaakt:
Die vacaturecijfers zijn natuurlijk slechts één indicator voor het lerarentekort. Onder de waterlijn staan die voor een ruime variatie aan types onderwijsjobs, gaande van tijdelijke en deeltijdse jobs tot vaste, voltijdse posities en dat voor tal van verschillende types diploma’s. Om maar te zeggen dat vraag en aanbod niet altijd goed overeenkomen bij die vele onderwijsvacatures. Regionaal zijn er bovendien ook grote verschillen in de vraag: de meeste openstaande vacatures zijn er momenteel in Oost-Vlaanderen, Antwerpen en Brussel:
Het aantal niet-ingevulde vacatures blijft bovengemiddeld hoog. Zo heeft bijvoorbeeld nog altijd maar 1 op de 4 Brusselse katholieke basisscholen een volledig personeelsteam, liet de topman van Katholiek Onderwijs Brussel Piet Ketele vanochtend nog weten.
Pittige prognoses
En ook de prognoses van de Vlaamse overheid over de nood aan leerkrachten (de meest recente dateren van 3 jaar geleden) zijn pittig te noemen. Het gaat hier voor de duidelijkheid enkel over een inschatting van de vraag naar nieuwe mensen, niet om feitelijke tekorten. Tegen 2024-2025 zouden er volgens die berekeningen in totaal tussen de 7.000 en de 8.000 extra voltijdse equivalenten per jaar nodig zijn in het Vlaamse onderwijs. Het is maar zeer de vraag of de uitstroom van de verschillende lerarenopleidingen groot genoeg is om die noden te lenigen.
De noden verschillen wel tussen de verschillende types onderwijs. In het kleuteronderwijs blijft die vraag naar leerkrachten normaal gezien stijgen tot 2024-2025, tot ruim 1.500 aan te werven voltijdse equivalenten per jaar. Dat is meer dan dubbel zoveel als 5 jaar geleden. Pas nadien daalt de vraag weer wat.
Het is maar zeer de vraag of de uitstroom van de verschillende lerarenopleidingen groot genoeg is om de toekomstige noden te lenigen
In het lager onderwijs ligt de echte piek nog in het verschiet: vanaf 2025 stijgt de vraag fors en tegen 2026 gaat die al vlot boven de 2.000 voltijdse equivalenten per jaar. De voorbije jaren lag dat cijfer jaarlijks tussen de 1.500 en 2.000.
In het secundair onderwijs zien ze momenteel een grote stijging van het aantal leerlingen. Daardoor wordt er voor komend schooljaar een aanwervingbehoefte van ruim 4.700 voltijdse equivalenten voorspeld. Dat is de helft meer dan 5 jaar eerder (schooljaar 2017-2018). Pas vanaf 2025 zou de vraag in het secundair onderwijs weer afnemen.
by admin | sep 1, 2022 | Onderwijs
De topmannen van de twee grootste onderwijskoepels, het GO! en Katholiek Onderwijs Vlaanderen, halen in een opiniestuk in De Standaard uit naar Vlaams minister Ben Weyts (N-VA). ‘Zijn beleid mist alle urgentie om iets aan het lerarentekort te doen’, vinden ze.
‘Scholen zien de gaten in hun lerarenteams elk jaar groter worden. Eerst kregen ze de vervangingen niet meer ingevuld, sinds dit schooljaar vinden ze ook steeds moeilijker personeel voor openstaande betrekkingen. In twee jaar tijd is het aantal vacatures bij de VDAB verdrievoudigd.’
De maatregelen die Weyts de afgelopen maanden nam, zijn voor hen ‘hoogst onvoldoende’. De minister legt de prioriteiten bovendien ‘volledig verkeerd’, klinkt het.
De twee doen zelf zes voorstellen om het probleem aan te pakken. Zo moet de anciënniteit die zij-instromers kunnen meenemen volgens hen opgetrokken worden van 10 naar minstens 20 jaar. De lijst met knelpuntvakken moet uitgebreid worden. Leerkrachten zouden ook niet meer door één school vastbenoemd mogen worden, maar door een scholengroep of – bestuur, vinden ze. ‘Dat geeft de schoolleiding meer armslag om voor elke leraar een passende plaats te zoeken. Zo kunnen we de versnippering van opdrachten voor beginnende leraren voorkomen en een geïntegreerde aanvangsbegeleiding bieden.’
Pilootprojecten
Minister Weyts merkt op dat hij niet enkel werkt aan het lerarentekort, maar ook aan de onderwijskwaliteit. ‘We moeten stap voor stap vooruitgaan in beide’, benadrukt hij. Weyts pleit ervoor om aan de slag te gaan met de doorbraken om zo mensen aan te trekken. Op het voorstel om de anciënniteit tot 20 jaar op te trekken, reageert hij met te verwijzen naar het feit dat de Raad van State tien jaar geleden een gelijkaardig voorstel heeft afgeschoten.
‘We moeten de positieve aspecten accentueren’, aldus Weyts, die nog verwijst naar de loonsverhoging voor de directies en de 85 miljoen voor digitale uitrusting. Daarnaast zijn er nog de pilootprojecten waarbij onder meer kan worden nagegaan hoe in de praktijk het inzetten van masters in het lager onderwijs verloopt. Ook de vragen naar meer autonomie kunnen in de pilootprojecten uitgetest worden, zei de minister nog.
Onderwijsvakbonden willen meer overleg in debat over lerarentekort
De socialistische onderwijsvakbond ACOD schaart zich niet achter het nooddecreet dat Koen Pelleriaux en Lieven Boeve, de topmannen van de twee grootste onderwijskoepels, hadden voorgesteld om het lerarentekort aan te pakken. “Paniekvoetbal en een gebrek aan inspraak zullen het lerarentekort enkel nog vergroten”, stelt ACOD Onderwijs.
In een opiniestuk in De Standaard hadden Pelleriaux en Boeve, respectievelijk van het GO! en het Katholiek Onderwijs Vlaanderen, uitgehaald naar minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA). Volgens hen zijn de maatregelen die Weyts de afgelopen maanden nam “hoogst onvoldoende”. ACOD Onderwijs daarentegen beschouwt het voorgestelde nooddecreet niet als de oplossing voor de problemen in het onderwijsveld. Eerder werd zo’n decreet al aangenomen tijdens de coronapandemie.
“Het lerarentekort is geen virus dat je plotseling met een nooddecreet moet oplossen”, zegt Nancy Libert, algemeen secretaris van ACOD Onderwijs. Volgens de vakbond moeten planlast en werkdruk net op school- en bestuursniveau worden aangepakt. “De hoeveelheid werkgroepen in scholen, de afvinklijsten en de absurde administratieve rompslomp die moeten tegemoetkomen aan de gigantische verantwoordingsdrang, worden niet opgelegd vanuit de Vlaamse regering”, aldus Libert.
“Het is eenvoudig maar minstens even misleidend om simpele tips te lanceren. Het lerarentekort zal morgen niet opgelost zijn”, reageert Marianne Coopman. Volgens de algemeen secretaris van het Christelijke Onderwijzersverbond (COV) primeert de inhoud van de job en hoe die gerealiseerd kan worden. “Dat aanpakken doen we best niet in de pers of met oneliners maar wel in alle sereniteit samen met alle sociale partners en de minister rond de overlegtafel”, aldus Coopman.
Het COV roept de Vlaamse regering op om middelen te voorzien voor een langetermijnbeleid. “Voorzie in een stevige opleiding, middelen voor bijscholingen, overlegtijd en bied ook met andere beleidsdomeinen oplossingen voor de te zware maatschappelijke zorgnoden in de scholen want leraren willen hun werk goed en ondersteund kunnen doen”, klinkt het.
Onderwijswereld reageert gemengd op debat over lerarentekort
De onderwijswereld heeft dinsdag gemengd gereageerd op het debat over het lerarentekort in de Vlaamse scholen. De aanleiding hiervoor is een opiniestuk waarin Koen Pelleriaux, afgevaardigd bestuurder van het GO!, en Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, hadden uitgehaald naar Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA).
De maatregelen die hij de afgelopen maanden nam, zijn voor Pelleriaux en Boeve “hoogst onvoldoende”. De twee pleitten voor een nooddecreet en deden zelf zes voorstellen om het probleem aan te pakken. Volgens de Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten (OVSG) is een aanpak op maat nodig. “De tekorten verschillen van plek tot plek, van school tot school. Net daarom moet een bestuur of een directeur een oplossing voor de lokale context kunnen uitwerken”, zegt algemeen directeur Walentina Cools. “Essentieel is dat besturen en directies het vertrouwen krijgen om een modern HR-beleid te voeren.”
Bovendien pleit het OVSG, net zoals Pelleriaux en Boeve, er ook voor om de prestatienoemer te veranderen. Dat systeem beperkt de taak van leerkrachten tot het aantal uren dat ze lesgeven, terwijl er veel meer tot hun pakket behoort. Een pakket dat niet enkel de lesuren, maar ook de voorbereiding- en vergaderuren omvat, is transparanter en sluit beter aan bij wat de job van een leraar echt inhoudt, zegt OVSG. Daarnaast stelt de vereniging voor om een HBO-5-richting op te starten voor mensen die al een ander(bachelor)diploma hebben, maar die toch het onderwijsveld in willen. Dit zou hen de kans geven om terwijl ze aan het werk zijn, een (bijkomend) onderwijsdiploma te halen.
De Christelijk Onderwijscentrale (COC) daarentegen reageert verontwaardigd op het standpunt van Pelleriaux en Boeve. “Met hun voorstellen willen ze de werkgevers eenzijdige beslissingsmacht geven. Minder inspraak en meer werk, we zien écht niet in hoe dat het lerarentekort gaat oplossen”, zegt secretaris-generaal Koen Van Kerkhoven. Zo valt het voorstel om de prestatienoemer af te schaffen in slechte aarde.
Volgens de COC is het geen oplossing om de werkgever zelf te laten kiezen hoeveel uren een leraar moet lesgeven om zijn/haar salaris te verdienen.
Neutr-On voorspelde al jaren de huidige chaos in het onderwijs. Het onderwijs is volledig gepolitiseerd. Politieke benoemingen van de directeurs hebben het niveau van het onderwijs naar ongekende laagtes geduwd. De traditionele partijen, voornamelijk CD&V en Vooruit zijn de grote schuldigen. En de “onderwijsexperts” van de traditionele vakbonden ACOD-onderwijs, COV en COC zijn meer met hun eigenbelangen bezig dan met de kwaliteit van het onderwijs.
En de slechte kwaliteit van het onderwijs is recht evenredig met de slechte werkomstandigheden.
Lees ook de reacties in een artikel van HUMO. Onze lezers over het lerarentekort: ‘De voorstellen van de zogenaamde experts staan ver van de realiteit’ (humo.be)
by admin | sep 1, 2022 | Onderwijs
De covid-pandemie heeft de leerachterstand bij de Belgische leerlingen nog versterkt. Zonder inhaalbeweging zal die achterstand zwaar wegen op de Belgische inkomens, de economische groei en het maatschappelijk welzijn, zo waarschuwt het Federaal Planbureau in een nieuwe studie.
Het Vlaamse onderwijs zit al jaren in de hoek waar de klappen vallen. Onderzoek na onderzoek wijst uit dat het gemiddelde niveau van de leerlingen steeds dieper wegzakt. Leerlingen verlaten de school steeds minder met de nodige kennis en vaardigheden. De vaststelling geldt voor het domein wiskunde, maar evengoed voor wetenschappen, talen en lezen.
De covid-pandemie heeft die trend nog versterkt, klinkt het in een nieuwe studie van het Federaal Planbureau. De studie is gebaseerd op eerder verzamelde cijfers over het leerverlies in Vlaanderen en Nederland. In de periode maart 2020 tot juni 2021 wordt het leerverlies geraamd op zowat de helft van de kennis die leerlingen normaal opdoen in een schooljaar. Dat heeft voornamelijk te maken met de schoolsluitingen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.
De maatschappelijke gevolgen daarvan zullen zich pas later ten volle uiten, zegt onderzoeker Arnaud Joskin. “Die zullen we pas zien wanneer deze generatie studenten zich op de arbeidsmarkt begeeft.” Dan zal volgens Joskin duidelijk worden dat de leerachterstand het economische weefsel van ons land onder druk zet.
“Er bestaat een duidelijk verband tussen onderwijsniveau en bbp (het totaal aan goederen en diensten dat op een jaar geproduceerd wordt in een land, SK)”, waarschuwt de studie. Hoe slechter leerlingen geschoold zijn, hoe slechter ze zullen presteren op de arbeidsmarkt. Dat betekent dat ze minder zullen verdienen, en dus minder koopkracht hebben. Wie minder verdient, betaalt ook minder belastingen – zowel loonlasten als btw op consumptiegoederen. Op die manier weegt de leerachterstand op de publieke financiën van ons land.
“Lager geschoolde leerlingen zullen ook minder productief zijn, waardoor onze economische groei onder druk komt te staan”, zegt Joskin. “Als de economische activiteit lager ligt, ontstaan er op ieder niveau budgettaire problemen.”
MILJARDEN EURO PER JAAR
Hoe hoog de kosten oplopen, is moeilijk precies te berekenen. Schattingen van de OESO geven wel een indicatie. Het BBP zou 2,2 tot 3,6 procent lager liggen dan zonder leerachterstand. Het gaat dan al snel om miljarden euro per jaar.
“Dat is natuurlijk enorm,” zegt Joskin. “Als er geen inhaalbeweging komt, zitten we dus potentieel met heel zware economische kosten. Ook de sociale gevolgen zullen trouwens aanzienlijk zijn. Er is een duidelijke link tussen inkomen en welzijn: mensen met een lager inkomen hebben een lager welzijnsniveau.”
De onderzoeker wijst erop dat zo’n inhaalbeweging niet vanzelf zal gebeuren. “In de jaren ‘90 lag het onderwijs in Franstalig België een tijd stil door allerhande stakingen. Later hebben we kunnen vaststellen dat de leervertraging niet vanzelf ingehaald werd. Er zijn dus specifieke maatregelen nodig om leerlingen bij te benen.”
Onderwijseconoom Kristof De Witte treedt Joskin bij. “We zien nu al dat de bijkomende leervertraging door corona geen tijdelijk fenomeen was. We hebben echt nood aan een build back better-strategie.”
Een eerste belangrijke werf is volgens De Witte de ICT van het onderwijs. “We waren aan het begin van de pandemie onvoldoende voorbereid op technologisch vlak. Daar zijn intussen wel stappen vooruit gezet, al zijn we er nog lang niet. Er moet ook centraal lesmateriaal ontwikkeld worden, waarmee leerlingen hun niveau kunnen bijspijkeren op de domeinen waar dat nodig is.”
Daarnaast moet er volgens de onderwijseconoom ook meer ondersteuning komen voor directeurs, zodat zij zich volop met schoolbeleid en het pedagogisch project bezig kunnen houden.
De vraag is of zulke ingrepen zullen volstaan om de enorme leerachterstand van de voorbije jaren noemenswaardig in te halen. De Witte is optimistisch, maar benadrukt dat er echt wel duidelijke keuzes moeten gemaakt worden door beleidsmakers. De kat uit de boom kijken is geen optie. “Dan zal de achterstand onvermijdelijk op langere termijn doorwerken.”
by admin | sep 1, 2022 | Onderwijs
De topmannen van de twee grootste onderwijskoepels, het GO! en Katholiek Onderwijs Vlaanderen, halen in een opiniestuk in ‘De Standaard’ uit naar Vlaams minister Ben Weyts (N-VA). “Zijn beleid mist alle urgentie om iets aan het lerarentekort te doen”, vinden ze. In ‘De ochtend’ op Radio 1 ontkende Weyts dat met klem. “Drie jaar geleden was er nul jaar anciënniteit voor nul vakken, vandaag is er tien jaar anciënniteit voor twintig knelpuntvakken en twee ambten”, aldus de minister.
Koen Pelleriaux, afgevaardigd bestuurder van het GO!, en Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, pleiten voor een nooddecreet. De maatregelen die Weyts de afgelopen maanden nam, zijn voor hen “hoogst onvoldoende”. De minister legt de prioriteiten bovendien “volledig verkeerd”, klinkt het.
De twee doen zelf zes voorstellen om het probleem aan te pakken. Zo moet de anciënniteit voor zij-instromers, dat zijn werknemers uit de privésector of zelfstandigen die voor het onderwijs kiezen, volgens hen opgetrokken worden naar twintig jaar. “De meeste zij-instromers zijn veertigers en boeten financieel te veel in als ze voor het onderwijs kiezen”, schrijven ze.
Daarnaast zouden alle lesuren waarvoor vandaag geen leerkracht wordt gevonden, moeten kunnen worden omgezet in werkingsmiddelen. De onderwijstopmannen denken dat scholen pas dan een echt beleid zullen kunnen voeren om de gevolgen van het lerarentekort te verzachten. “Ook paramedici zoals logopedisten en audiologen moeten in het gewoon onderwijs ingezet worden.”
Mensen met een masterdiploma die voor de klas staan in het basisonderwijs of in de eerste graad van het secundair onderwijs, zouden bovendien als master vergoed moeten worden.
Uitval startende leerkrachten
Niet alleen zij-instroom is belangrijk om het lerarentekort op te vangen, ook het uitvallen van jonge en gemotiveerde leerkrachten moet een halt toegeroepen worden, vinden Boeve en Pelleriaux. Ze pleiten voor lerarenteams die zijn samengesteld uit “bachelors en masters met een passend pedagogisch diploma, met complementaire profielen”.
Ook de vaste benoeming van leraren dient hervormd te worden, en leraren zouden bij een scholengroep benoemd moeten worden in plaats van bij een individuele school. “Een leraar die verandering wenst, of elders een interessante functie ziet vrijkomen, zit dan niet langer gevangen in zijn benoeming en kan iets doen aan zijn vlakke loopbaan”, schrijven de onderwijstopmannen.
Ten slotte moet ook de ‘prestatienoemer’, die een vast aantal lesuren aangeeft, op de schop. “Gedreven leraren werken al snel meer dan 38 uur. Een hedendaags personeelsstatuut, met aandacht voor alle taken van leraren, continue professionalisering, teamwerking, gevat in een jaaropdracht, is daarom broodnodig”, vinden ze. De prestatienoemer schiet tekort, aangezien die geen rekening houdt met de uren die besteed worden aan het voorbereiden van lessen, aan het opstellen van taken en toetsen, overleg met collega’s, oudercontacten en meer.
Minister Weyts reageert op open brief onderwijskoepels
“Stap voor stap”
In het gesprek op Radio 1 merkte minister Weyts op dat hij niet enkel werkt aan het lerarentekort, maar ook aan de onderwijskwaliteit. “We moeten stap voor stap vooruitgaan in beide”, benadrukte hij. Weyts pleit ervoor om aan de slag te gaan met de doorbraken om zo mensen aan te trekken. Op het voorstel om de anciënniteit tot twintig jaar op te trekken, reageert hij met te verwijzen naar het feit dat de Raad van State tien jaar geleden een gelijkaardig voorstel heeft afgeschoten.
“We moeten de positieve aspecten accentueren”, aldus Weyts, die nog verwijst naar de loonsverhoging voor de directies en de 85 miljoen voor digitale uitrusting. Daarnaast zijn er nog de pilootprojecten waarbij onder meer kan worden nagegaan hoe in de praktijk het inzetten van masters in het lager onderwijs verloopt. Ook de vragen naar meer autonomie kunnen in de pilootprojecten uitgetest worden, zei de minister nog.
Brussel
In Brussel bundelen Odisee Hogeschool, KU Leuven Campus Brussel, LUCA School of Arts Campus Brussel en Katholiek Onderwijs Vlaanderen intussen de krachten in de strijd tegen het lerarentekort. Door in te spelen op de lerarenopleidingen, de scholen zelf en de pedagogische begeleiding willen ze de instroom in de lerarenopleidingen versterken en de kwaliteit van de opleiding verhogen.
“Uit internationaal onderzoek blijkt dat Vlaamse en Brusselse leraren het minst van hun collega’s professionalisering volgen, wat hen nochtans kan helpen om sterker te worden in hun job. Daarom hebben we bijkomend aandacht voor startende leraren”, zegt Boeve.