Wie is écht verantwoordelijk voor het Borealis-schandaal?

De uitbuiting van Filipijnse arbeiders op de bouwwerf van chemiebedrijf Borealis lokt veel reactie uit. “Terecht,” vindt de Belgische transportbond BTB-ABVV, “het gaat over de regelrechte uitbuiting van buitenlandse werknemers.” Ook ACV – bouw, industrie en energie (ACVBIE) reageert: “De sociale uitbuiting en mensenhandel op de Borealis-werf toont aan dat de bouwsector in België steeds verder aan het verrotten is.”

Het zou gaan om 55 vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel die ontdekt werden op de werf van chemiereus Borealis. Zij kregen een loon van maximum 650 euro per maand en werkten 6 op de 7 dagen aan de bouw van een nieuwe fabriek. Het Antwerpse arbeidsauditoraat onderzoekt de zaak.

Stuk voor stuk ernstige misdrijven. In persartikels en politieke reacties worden allerlei verklaringen naar voor geschoven over hoe dit kon gebeuren. Het zou liggen aan de gebrekkige Europese detacheringsregels, te weinig controles en te weinig controleurs, een kluwen van onderaannemingen waar een kat haar (malafide) jongen niet in terugvindt …

“En elk van die verklaringen is waar,” constateert de socialistische transportvakbond BTB, “maar de echte reden is eigenlijk simpel: het is Borealis zélf die de volledige verantwoordelijk moet nemen voor wat er op haar werf gebeurt.”

Borealis zegt “mee te willen werken” aan het onderzoek

Dat zijn cynische vijgen na Pasen, vindt de vakbond, “want hoewel multinationale ondernemingen en grote bedrijven heel wat werk uitbesteden aan onderaannemers, wassen ze hun handen in onschuld als er in die keten van onderaanneming iets misloopt, terwijl ze goed genoeg weten wat er gebeurt als ze geen garanties eisen van hun onderaannemers en niet toezien op wat er in hun toeleveringsketen gebeurt.”

Bovendien, zo voegt ACV – bouw, industrie en energie (ACVBIE) toe: “Als firma’s als Borealis per uur 50 euro loonkosten betalen aan de onderaannemer komt daarvan slechts 5 euro in het loonzakje van de buitenlandse arbeider terecht. De mensenhandelaars lopen met de woekerwinsten weg.”

BTB vindt dit een cynisch verhaal. Want ‘We wisten het niet’ getuigt volgens de vakbond van cynische medeplichtigheid met diegenen die het vuile werk voor hen opknappen. “Met één doel: geld verdienen”, gaat de vakbond verder. “Het moet immers steeds goedkoper. Deze race to the bottom wordt al langer aangeklaagd door vakbonden wereldwijd. Toch gebeurt er veel te weinig om de opdrachtgevers daadwerkelijk verantwoordelijk te stellen voor hun onethisch wangedrag.”

Opdrachtgevers moeten verantwoordelijkheid nemen

BTB voegt eraan toe dat bedrijf Borealis hierin jammer genoeg niet de enige is, en ook de bouwsector niet. “Dergelijke excessen gebeuren ook in de transportsector, de vleesverwerkende industrie, de kledingsector, ….”

Dat illustreert de vakbond met een voorbeeld uit Denemarken. “Niet zo lang geleden ontdekte de Deense vakbond 3F zowaar een ‘kamp’ waar honderden Filipijnse truckers verbleven tijdens hun verplichte rusttijd. Net zoals bij Borealis werden ze veel te weinig betaald en leefden ze in erbarmelijke omstandigheden. Georganiseerde fraude en uitbuiting met medeplichtigheid van buitenlandse uitzendbureaus in een kluwen van onderaanneming.”

Dichter bij huis zorgde de Belgische Transportbond BTB voor een Filipijnse chauffeur die samen met 23 collega’s reageerde op een advertentie om voor een Oostenrijkse transportfirma te werken. De chauffeur werd aangeworven door de firma IMI SPED, geregistreerd in Slovakije. “Hij kwam daar terecht via een ‘agentschap’ DEBEDA (ondertussen verdwenen na klachten) en verdiende 480€ per maand om 45 tot 50 uur per week te werken.

De chauffeur kreeg zijn opdrachten per sms en werkte, leefde, sliep …  in zijn vrachtwagen. Tot de politie hem stopte en de man bij de vakbond terechtkwam. Ondertussen is hij erkend als slachtoffer van mensenhandel.”

“Wat mis liep bij Borealis is geen alleenstaand geval.  Het is het topje van een enorme ijsberg”, benadrukt BTB.

Meer inspecteurs

Voor regio Vlaanderen werken op dit moment 8 inspecteurs op de dienst gespecialiseerd voor de transportsector. “Al jaren eisen de vakbonden meer inspecties en inspecteurs, want 8 is een habbekrats als we zien hoeveel trucks er dagelijkse over onze wegen rijden”, aldus de vakbond.

“Die inspecteurs dweilen met de kraan open. Het is cynisch vast te stellen hoe excellenties zoals Minister Van Quickenborne (van Justitie en vice-premier, Open Vld) vandaag verontwaardigd reageren op de Borealis-case en hoe hij de aanwerving van extra inspecteurs aankondigt”. Het gaat hierbij over enkele tientallen nieuwe inspecteurs, zegt BTB. “Terwijl we daar een veelvoud van nodig hebben.”

Ook ACVBIE vindt dat er aanzienlijk geïnvesteerd moet worden in het arbeidsauditoraat en dat de inspectiediensten versterkt moeten worden. Daarnaast vindt die laatste ook dat er een beperking moet komen op de keten van onderaannemers. “Ook moet er een aanwezigheidsregistratie ingeschakeld worden, zodat iedereen geregistreerd staat voor zijn werktijd op de werf.”

Echt vervolgen graag, geen kluwen van juridische procedures

Een andere vaststelling van BTB is de volgende: Wie geld genoeg op tafel kan leggen komt weg met sociale en fiscale fraude en structurele uitbuiting. “Jost, één van de grootste transportfirma’s in België, werd na een actie van de inspectiediensten beschuldigd van vergelijkbare praktijken als bij Borealis. Toch kwam het bedrijf er met een schikking van 30 miljoen euro met het gerecht vanaf af, het bedrijf kocht zijn misdrijven af.”

En dat is volgens de vakbond een algemene trend. Zo werd een ander transportbedrijf door BTB voor de rechters gedaagd in een dossier over sociale dumping, maar dat proces sleept al zes jaar aan en loopt vast in een kluwen van juridische procedures. “Ook de Limburgse transportfirma RMT werd veroordeeld, maar ging prompt failliet. Daar zijn de Bulgaarse chauffeurs dan de dupe van, zij kunnen naar hun centen fluiten.”

Gerechtelijke procedures duren veel te lang, vindt de vakbond. “Vervolging wordt veel te gemakkelijk afgekocht en de organisatoren van de uitbuiting doen ondertussen rustig verder onder een andere dekmantel.”

Opdrachtgevers moeten verantwoordelijkheid nemen

De transportbond vindt het hoog tijd dat we optreden tegen bedrijven die aan de basis liggen van malafide netwerken. En dat het gedaan moet zijn met werkkrachten steeds minder uit te betalen, om als bedrijf steeds meer geld te verdienen. “Wie opdrachten uitbesteedt moet verantwoordelijkheid nemen voor de verdere uitvoering.  Samenwerken met fraudeurs of onethische constructies moet bestraft worden”, aldus BTB. En die bestraffing ligt volgens de vakbond in de handen van de overheid.

Ook ACVBIE blijft dit aankaarten in het sociaal overleg met de werkgevers, maar stelt vast dat dit proces traag en moeizaam vordert. “Werkgevers zijn het hier soms mee eens, maar vrezen voor teveel regels en controles bij de kleine lokale bouwbedrijven”, aldus de vakbond. Voor ACVBIE moet er ook vanuit politieke hoek initiatief genomen worden. “We blijven in ieder geval alles in het werk stellen om de regeringen en werkgeversorganisaties te overtuigen om hierin de krachten te bundelen.”

Socialistische vakbond BTB concludeert dat het hoog tijd is voor een deontologische code opgelegd door de bedrijven, om deze vervolgens op te leggen aan de onderaannemers en deze ook af te dwingen.”

“Het is tijd om corporate greed te vervangen door due diligence!”

Bron: DeWereldMorgen

Patrick Deboosere (VUB) over de pensioenhervorming: “Eén derde tussen 55 en 64 jaar heeft gezondheidsproblemen op het werk”

Patrick Deboosere (VUB) over de pensioenhervorming: “Eén derde tussen 55 en 64 jaar heeft gezondheidsproblemen op het werk”

De partijen van de Federale Regering bereikten op 19 juli een akkoord over de pensioenhervorming. Er wordt een minimumpensioen van 1.500 euro ingevoerd, maar je moet minstens 20 jaar effectief gewerkt hebben om daar recht op te hebben. Demograaf Patrick Deboosere (VUB) gaat tegen de stroom in, pleit voor vrije tijd als vorm van welvaart en tegen ongeremde economische groei: “Klimaatjongeren en vakbonden delen meer dan ze denken”.

Professor, de Vivaldi-regering heeft een minimumpensioen van 1.500 euro ingevoerd, voor wie 45 jaar gewerkt heeft. Dat zal een grote groep gepensioneerden uit de armoede weghouden.

Patrick Deboosere: “Klopt, maar het blijft laag. 1.500 euro is bijvoorbeeld niet voldoende om de maandelijkse kosten van een woonzorgcentrum te betalen. Bovendien moet je de volle 45 jaar gewerkt hebben om recht te hebben op het volledige pensioen. Wie 40 jaar gewerkt heeft, zal het met 40/45sten van 1.500 euro moeten stellen.”

Schets de geschiedenis eens van de vrije tijd en het pensioen. We hebben die niet altijd gehad, toch?

“Vrije tijd is een belangrijke vorm van welvaart. Groeiende productiviteit van de economie zorgt niet enkel voor meer rijkdom, mensen willen dat ook in meer vrije tijd omzetten. Denk aan de 8-urendag, de 40-urenweek en het betaald verlof. Na de Tweede Wereldoorlog werkten we in België gemiddeld zo’n 2.100 uren per jaar. Vandaag is dat ongeveer 1.500 uren per jaar. Meer vrije tijd kan ook om extra tijd voor studie gaan, en over pensioentijd. In arme landen werken de mensen harder, verdienen ze minder geld en krijgen ze ook geen pensioen. Tijd is een kostbaar goed, als je tijd verliest, komt die nooit meer terug.”

“Tot ongeveer het jaar 2000 kenden we een collectief proces van arbeidsduurvermindering. De laatste grote stap daarin was de invoering van de 38-urenweek. Arbeidsduurvermindering is altijd een belangrijk strijdpunt geweest van de vakbeweging, terwijl er van patronale zijde altijd verzet was. Het neoliberale economische denken past perfect in dat patronale streven om arbeidstijd te maximaliseren. Dit belet niet dat mensen hunkeren naar meer vrije tijd. De laatste jaren zie je dat de arbeidsduurvermindering individueel wordt en dat mensen daarvoor zelfs loon inleveren. Veel jonge mensen kiezen ervoor om vier vijfde te gaan werken. Nu, dat moet je je wel kunnen veroorloven. Als je loon maar 1.600 euro bedraagt, is het moeilijk nog 20 procent te laten vallen voor wat vrije tijd.”

De laatste jaren zie je dat de arbeidsduurvermindering individueel wordt en dat mensen daarvoor zelfs loon inleveren.

“Na het jaar 2000 zie je dat de ideologie van het verplicht werken terug opgang maakt. Het wordt moreel fout gevonden dat je iets anders met je tijd doet dan voor geld werken, en daar horen maatregelen bij zoals het voorwaardelijk maken van uitkeringen. Je krijgt enkel je uitkering als je inspanningen doet om werk te vinden.”

“Daarbij hoort ook een nieuw taalgebruik. Vroeger had de overheid het over werkloosheidscijfers, en deed ze haar best om werkzoekenden aan een job te helpen. Vandaag, ook in het pensioenakkoord en de rapporten van de Vergrijzingscommissie, heeft men het over de arbeidsparticipatiegraad. Altijd opnieuw krijg je steeds verder opgedreven doelstellingen. Nu moet de arbeidsparticipatie in België naar 80 procent. Is dat nodig? Is dat realistisch? Niemand die zich die vraag stelt. Het is deels ook een ideologische index. Uiteindelijk wordt die bepaald door te kijken welk deel van de bevolking minstens één uur per week werkt. Het is eigenlijk een disciplineringsindex. Landen worden ertoe gedreven om zoveel mogelijk mensen in te schakelen in de markteconomie. De beste leerling van de klas is dan vaak Nederland, waar zeer veel mensen een deeltijdse baan hebben. Ook studenten en scholieren werken er een paar uur per week, net als veel gepensioneerden. Als je kijkt naar het totale volume gewerkte uren ten opzichte van de totale bevolking zijn Nederland en België niet zo verschillend. Maar het argument van de arbeidsparticipatiegraad wordt voortdurend gebruikt om de uitkeringen van de werkloosheid in vraag te stellen of sancties in te voeren om langdurig zieken aan het werk te krijgen.”

Neoliberaal model

Waarom moeten we allemaal aan de slag?

“Het Keynesiaanse economisch model is vraaggestuurd. Economische groei wordt gerealiseerd door de vraag te stimuleren. Het gaat ervan uit dat inkomen een economie doet draaien, en wil er dan ook voor zorgen dat zoveel mogelijk mensen een inkomen hebben. Wie geen werk heeft, of stopt met werken omwille van ouderdom of ziekte, krijgt een vervangingsinkomen zodat de consumptie niet stilvalt. Tegelijk zal dit model consumptie proberen te maximaliseren door bijvoorbeeld reclame of mode.”

“Kijk je nu naar het neoliberalisme, dan is het net omgekeerd. Om economische groei te realiseren moet je de aanbodsfactoren, arbeid en kapitaal, stimuleren. Arbeid moet flexibeler worden, en regels op kapitaal moeten zoveel mogelijk worden afgeschaft. Het is natuurlijk een economisch denken dat beter aansluit bij de belangen van grote bedrijven, multinationals en de ultrarijken. Dit neoliberale economische denken valt ook perfect samen met het streven van een aantal Europese leiders om de grootste economie in de wereld te worden. Sinds de jaren 90 is het economisch beleid van de Europese Unie erop gericht om sneller te groeien dan de concurrentie. Als je naar de productiviteit kijkt, de meerwaarde per gewerkt uur, dan zit de productiviteit in Europa op hetzelfde niveau als in de Verenigde Staten. Maar Amerikaanse werknemers werken gemiddeld ongeveer 1.800 uur per jaar. Het is dus zaak om het aantal gewerkte uren op te drijven. En daarvoor moet iedereen zoveel mogelijk aan de slag. Wie deeltijds werkt moet meer werken, wie ziek is moet zo snel mogelijk herbeginnen, wie wil stoppen met werken moet zijn pensioen uitstellen. Dat is de reden dat er steeds gepleit wordt voor een hogere pensioenleeftijd, maar ook de reden dat de pensioenen relatief laag blijven. Zodat iedereen toch minstens moet proberen om te werken tot hij een volledig pensioen verdiend heeft.”

Sinds de jaren 90 is het economisch beleid van de Europese Unie erop gericht om sneller te groeien dan de concurrentie.

“Zoals ons economisch systeem nu werkt, plegen we roofbouw op de mens en op de planeet, want die ongeremde groei kost ons energie en grondstoffen, en die zijn niet oneindig. Ik vind dat er dringend een front moet komen tussen de vakbonden die voor pensioen en werktijdvermindering strijden, en de klimaatjongeren. Ze hebben meer met elkaar gemeen dan ze misschien denken.”

Solidariteitsbijdrage

Zijn de pensioenen wel nog betaalbaar?

“Ja natuurlijk. Pensioenen worden betaald door de sociale zekerheid. Het is een verzekering, maar tegelijk een systeem met een sterke solidaire inslag. Ik sta een deel van mijn loon af, zodat wie niet meer werkt nog een inkomen heeft. Dat mag je niet als een gewone belasting zien waar de overheid mee doet wat ze wil. Sociale zekerheid vormt geen onderdeel van de belastingen. De verlaging van de patronale bijdragen voor de sociale zekerheid die de regering Michel heeft doorgevoerd was in wezen ook een loonsverlaging, geen belastingsverlaging. Een deel van het loon dat, in onderling akkoord tussen patroons en vakbeweging, opzij gezet wordt voor de sociale zekerheid, moesten patroons plots niet langer betalen. Je organiseert als het ware verder het tekort op de sociale zekerheid. Nu is het wel zo dat de sociale zekerheid al geruime tijd wordt aangevuld uit de algemene middelen. Een deel van de belastingen wordt gebruikt voor de financiering van de sociale zekerheid. Maar onze sociale zekerheid is ook veel breder dan een verzekerd inkomen voor wie oud of ziek wordt. Denk maar aan de gezondheidszorg. Een sterke sociale zekerheid is van onschatbare waarde en er is voldoende rijkdom in ons land om die ook te financieren. Als je aanvullende inkomsten voor de sociale zekerheid zoekt, kan je beter kijken naar een belasting op vermogens, of op hogere belastingschalen voor de hoogste inkomens.”

De regering wil in de toekomst ook de tweede pensioenpijler, het aanvullend pensioen door de werkgever veralgemenen.

“We moeten vooral inzetten op een versterking van de eerste pijler. De tweede pijler is in essentie een privatisering van het pensioen. Je kan in Nederland zien wat dat betekent: minder efficiëntie en een hogere kost. De Nederlandse nettolonen zijn hoger dan in België, maar als werknemer betaal je wel gemiddeld 20 procent van je loon als bijdrage voor pensioen. De kost van de pensioenen duikt dan niet op in het zogenaamde overheidsbeslag. Het kost niet minder, maar het passeert niet langs de overheid. Wat mij betreft is dat geen doel op zich.”

We leven niet langer dan vroeger

Je hoort nu vaak dat we langer leven, en dat je daarom langer moet werken.

“Dat is een misvatting, dat we langer leven! Onze arbeids- en leefomstandigheden hebben de risico’s op vroegtijdig sterven enorm doen afnemen. En ook de geneeskunde heeft stappen vooruit gezet, waardoor minder mensen jong sterven. Dan zie je de gemiddelde leeftijd waarop mensen doodgaan natuurlijk opschuiven, maar dat betekent nog niet dat we langer leven of langer gezond blijven. Eén derde van de mensen in de leeftijdsgroep tussen 55 en 64 heeft in het dagelijks leven te kampen met gezondheidsproblemen. Dat de gemiddelde leeftijd van overlijden stijgt, betekent nog niet dat het verouderingsproces plots niet meer bestaat.”

“Als je nu de pensioenleeftijd verhoogt, dan probeer je dus mensen aan het werk te houden die dat niet meer kunnen. Het gevolg is een uitstroom naar ziekte en invaliditeit. Vandaag zijn er al een half miljoen mensen ziek thuis. Daar zitten veel oudere mensen tussen.”

“Kijk nu ook eens naar wie dat debat voert. Politici, academici en journalisten. Wij hebben natuurlijk het geluk om zeer interessant werk te doen, dat fysiek niet zwaar is. Wij hebben van onze hobby ons beroep gemaakt, en hebben vooral vragen over wat we na onze pensionering nog aan zinvol werk kunnen doen. Dat maakt de zaak niet van de mensen wiens pensioenleeftijd nu verhoogd wordt. Een heleboel mensen doen zwaar en onaangenaam werk. En er is ook een grote groep mensen die op zich interessant en nuttig werk doen, en dat ook met veel passie doen, maar die het op een zekere leeftijd niet meer redden. Denk maar aan kinderverzorgers of leerkrachten.”

Het pensioenakkoord van de Vivaldi-regering koppelt voor het eerst het pensioen aan effectief gewerkte jaren. Als je niet minstens 20 jaar gewerkt hebt, kan je geen minimumpensioen krijgen. Dat zullen veel mensen logisch vinden.

“Ja, ze doen wel hun best om een bepaald beeld erin te krijgen. Alsof mensen met plezier niets doen, alsof de mens per definitie lui is. Werk is levensnoodzakelijk. Werken geeft je het gevoel nuttig te zijn, zorgt ervoor dat je met andere mensen in contact blijft. Dan hoor je: een zelfstandige die heel zijn leven gewerkt heeft, krijgt minder pensioen dan iemand die heel zijn leven werkloos was. Maar dan is de vraag natuurlijk: had die werkloze dan zijn levensproject gemaakt van niet te hoeven werken? Of was het bijvoorbeeld iemand die thuis voor de kinderen gezorgd heeft? Misschien was die persoon lange tijd ziek?”

“Als het dan over arbeid gaat, moet dat altijd vermarkte arbeid zijn. Dat is niet het enige werk dat mensen doen. Ze nemen zorgtaken op, doen het huishouden, zijn actief in verenigingen, als ze jong zijn maar ook na hun pensionering. Als je doet alsof dat allemaal onbelangrijk is, krijg je het taalgebruik en de pensioenhervorming die we nu hebben. En vooral vrouwen, die vaker zorgtaken opnemen en dus minder snel een volledige loopbaan opbouwen, zijn hier het slachtoffer van. Men stelt het ook voor alsof het over grote vleespotten gaat. Wie twintig jaar heeft gewerkt en bijvoorbeeld nog bijkomend voor een periode van 5 jaar kan terugvallen op een gelijkgestelde periode, zal het moeten rooien met 25/45ste van 1.500 euro. Soms hoort men dan het argument dat men nog altijd wel beroep kan doen op een inkomensgarantie. Klopt, maar men verliest uit het oog dat pensioen een recht is, terwijl leefloon en inkomensgarantie aan allerlei voorwaarden zijn onderworpen. Je kan bijvoorbeeld gedwongen worden om eerst je woning te verkopen. Denk ook aan de onmenselijke controles waaraan ouderen met inkomensgarantie (IGO) in 2019 werden onderworpen. Elk verblijf in het buitenland van meer dan één nacht moest worden gemeld en postbodes waren gevorderd om dat te controleren. Gelukkig is dat nu afgezwakt, maar het blijft problematisch.”

“Men stelt het ook altijd voor alsof pensioenen in een diepe put verdwijnen. Maar niets is minder waar. Pensioenen komen direct terug in de economie. De bakker, de tandarts, de fietshersteller, ze verdienen allemaal een deel van hun inkomen dankzij de pensioenen. Hetzelfde kan niet worden gezegd van kapitalen die, al dan niet wettelijk, naar het buitenland verdwijnen.

Bron: De Wereld Morgen

PVDA over Engiedeal: “De toekomstige rekening wordt doorgeschoven naar de samenleving”

PVDA over Engiedeal: “De toekomstige rekening wordt doorgeschoven naar de samenleving”

Ondanks eerdere beloftes kondigt de federale regering vandaag aan dat ze in de toekomst meebetaalt voor het kernafval en de risico’s bij het langer ophouden van kerncentrales Doel 4 en Tihange 3. Met deze Engiedeal gaat de regering plat op de buik voor Engie-Electrabel”, reageert PVDA-volksvertegenwoordiger Peter Mertens.

“De rode lijnen die de regering eerder neergezet heeft worden nu duidelijk overschreden. De kosten voor de verlenging worden doorgeschoven naar de werkende klasse. Met deze Engiedeal gaat de regering plat op de buik voor Engie-Electrabel,” reageert PVDA-volksvertegenwoordiger Peter Mertens. De PVDA verzet  zich tegen een akkoord waarbij winsten worden geprivatiseerd en de risico’s worden gedragen door de samenleving. 

De regering besliste in maart om de onderhandelingen voor het langer openhouden van Doel 4 en Tihange 3 met exploitant Engie-Electrabel op te starten. Ze besliste daarbij over twee rode lijnen: de regering zou geen exploitant worden en niet betalen voor het kernafval. “De regering breekt in deze Engiedeal duidelijk beide beloftes,” kaart Peter Mertens aan. “Ten eerste zet de regering samen met Engie een nieuw bedrijf op. Dat ze geen rechtstreekse exploitant wordt, is dus slechte politieke prietpraat. Keer op keer is aangetoond dat in dergelijke publiek-private samenwerkingsverbanden de winsten voor de privé zijn, de verliezen voor de samenleving,” legt hij uit. “Ten tweede schrijft de regering dat ‘de kosten voor het kernafval voor de exploitant zijn’, maar tegelijk geeft ze toe dat de overheid boven een bepaald, vooraf vastgelegd maximumbedrag zal opdraaien voor alle meerkosten. Experts zeggen dat die kosten vandaag onderschat worden. Deze intentieverklaring zal de factuur in de toekomst dus bij de belastingbetaler leggen.”

Volgens de PVDA toont de communicatie van Engie, dat het slechts over een ‘niet-bindende intentieverklaring’ gaat, aan dat het bedrijf nog meer wil binnenhalen. Mertens: “De multinational wil altijd maar meer. Minister Van der Straeten heeft ondertussen wel al een bocht van 180 graden gemaakt, en al haar beloftes en principes gebroken.”

“De verklaring zwijgt ook in alle talen over de overwinsten die Engie-Electrabel vandaag met de kerncentrales boekt. Dat is vreemd, want dat moet op de onderhandelingstafel gelegen hebben,” vervolgt Peter Mertens. De PVDA eist al van in het begin van de energiecrisis dat de overwinsten afgeroomd worden. “Tot het moment dat die taks er komt, blijft Engie alle overwinsten in eigen zak steken. Met dit princiepsakkoord lijkt het dat ze dit in de toekomst onbeperkt mogen blijven doen.”

Bron: PVDA

Het wettelijk pensioen is perfect betaalbaar

Het wettelijk pensioen is perfect betaalbaar

Ze slaan je er dagelijks mee om je oren: als we niets doen, dreigt de vergrijzing onbetaalbaar te worden. Jonge mensen worden ingepeperd dat ze niet meer moeten rekenen op een deftig wettelijk pensioen. En het werkt. Zo reageert bijvoorbeeld Vooruit-voorzitter Conner Rousseau ontgoocheld op het zopas afgesloten akkoord over de pensioenhervorming. “Mijn generatie maakt zich zorgen om hun pensioen later. Om dat veilig te stellen, moeten we echt durven hervormen.” Beste lezer, laten we de cijfers er eens bijhalen, wat vergelijkingen maken, en bepaal zelf na het lezen van dit artikel of het allemaal zo slecht is gesteld met de betaalbaarheid van het wettelijk pensioen.

Elk jaar presenteert de Studiecommissie voor de Vergrijzing een rapport om de stijgende vergrijzingskosten in kaart te brengen. Men vertrekt van de voorspelde kosten van de volledige sociale zekerheid. Deze zouden stijgen tegen 2049 tot 29,7 procent van het bbp. In 2019 ging het nog om 24,5 procent.

Over een periode van 30 jaar zou de meeruitgave 5,2 procent van het bbp toenemen. Vooral de vergrijzing doet het kostenplaatje stijgen. Maar wat moeten we ons daarbij voorstellen? In 2021 bedroeg het bbp 507,2 miljard euro. In 2021 vertegenwoordigt 5,2 procent van het bbp ongeveer 26 miljard euro aan uitgaven. Aangezien het bbp tussen nu en 2049 zal toenemen, zal die 5,2 procent een veel hoger bedrag vertegenwoordigen.

Maar anderzijds zijn de pensioenuitgaven een zachte helling met jaarlijks slechts een kleine fractie van die 5,2 procent. In een opiniestuk in de krant De Standaard schrijft demograaf Patrick Deboosere dat vandaag één op de vijf Belgen in ons land ouder is dan 65 jaar. “In de toekomst zal dat één op de vier worden. Natuurlijk moeten we dan meer uitgeven aan pensioenen. Die vergrijzing zal niet in hetzelfde tempo voortgaan. We kennen nu een snellere vergrijzing doordat de babyboomers de pensioenleeftijd bereiken. Maar demografische prognoses geven aan dat de vergrijzing zal stabiliseren tussen 2040 en 2050 en dan rond de 25 procent zal blijven schommelen”, aldus Patrick Deboosere [1].

Hebben we er niet altijd naar gestreefd om iedereen een lang en gelukkig leven te bieden? Zou dat niet de hoofdbekommernis moeten zijn van elke politieker? Is dan 5,2 procent van het bbp meer uitgeven aan de sociale zekerheid dan een ramp? Twee vergelijkingen waarmee men het minder moeilijk heeft om geld aan uit te geven, zorgen voor realiteitszin.

  • Om de werkgevers te ondersteunen om meer mensen een job te geven, moeten ze een pak sociale zekerheidsbijdragen niet doorstorten naar de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid en ontvangen ze miljarden aan loonsubsidies; dat zijn bedragen die wél van het brutoloon worden afgehouden, maar die de werkgever niet moet doorstorten aan de fiscus. Bedrijven werden op die manier in 2020 voor 11,7 miljard euro gesubsidieerd. Intussen weten we dat die subsidies weinig hebben bijgedragen aan bijkomende jobs, maar wel aan hogere winsten. Lees vooral verder, want we komen hierop terug.
  • Blijkbaar heeft men er minder moeite mee om geld te geven aan wapens, dan te zorgen voor waardige pensioenen. Zo heeft men beslist om het defensiebudget op te trekken naar 2 procent van het bbp tegen 2035. Mocht de maatregel onmiddellijk worden ingevoerd betekent dat 5 miljard extra op de begroting van defensie: dat is een verdubbeling. In 2017 stemde het parlement een programmawet met investeringen in wapens ter waarde van 9,2 miljard euro. Begin dit jaar keurde de regering nog eens een militaire investeringsenveloppe goed van 10 miljard en afgelopen maart deed men er nog eens een miljard bovenop om de operationele behoeften op korte termijn te dekken. Een enveloppe van 20 miljard op vijf jaar tijd.

In een open brief luiden 22 economen gezamenlijk de alarmklok over de ontsporende overheidsfinanciën. Ze berekenden dat door het stijgend aantal gepensioneerden tussen vandaag en 2030 er elk jaar 1,3 miljard aan overheidsuitgaven bijkomen. De jaarlijkse uitgaven voor pensioenen en zorg zullen daardoor in 2030 ruim 10 miljard hoger liggen dan vandaag.

Hun antwoord? Maak werk van ernstige hervormingen in pensioenen en gezondheidszorg om de toekomstige uitgavenstijging door de vergrijzing onder controle te houden [2]. Ons antwoord: alleen al snoeien in het merendeel van de subsidies aan de bedrijven én investeren in vrede in plaats van in wapens compenseert volledig de stijging in de uitgaven voor pensioenen tot 2030.

Dan maar de werkgelegenheidsgraad opkrikken?

Om de stijgende vergrijzingskosten in de toekomst te kunnen financieren, blijft men halsstarrig geloven in het opkrikken van de werkgelegenheidsgraad, zodat meer mensen zouden bijdragen aan de sociale zekerheid.

De regering gaat ervan uit dat de werkgelegenheidsgraad, dat is het aantal werkenden tegenover alle mensen die zouden kunnen werken, 80% zal zijn in 2030. Om aan dat cijfer te geraken, verhoogt men onder andere de wettelijke pensioenleeftijd, voert men meer flexibilisering in, opent men een jacht op de langdurig zieken en ondersteunt men de werkgevers met miljarden subsidies.

In de loonkrant die de vakbonden in maart 2021 massaal hebben verspreid, staat te lezen dat wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat dat geld niet naar extra jobs ging, maar naar extra opbrengst voor de aandeelhouders. Dat is ook te zien aan de cijfers. Achttien van de twintig Bel-20-bedrijven maken winst en zullen dit jaar fikse dividenden uitkeren. Dat blijkt uit de jaarverslagen van de betrokken bedrijven die de PVDA-studiedienst kon inzien. Samengeteld gaat het over een totaalbedrag van 8,17 miljard euro dat naar de aandeelhouders vloeit.

Tewerkstelling creëren via dwangmaatregelen of massale subsidies aan de werkgevers, zal de werkgelegenheidsgraad niet opkrikken. En weet je waarom? Omdat werkgevers niet méér mensen aanwerven omdat ze bijvoorbeeld veel subsidies krijgen, maar enkel en alleen wanneer zij er zeker van zijn dat meer mensen leidt tot meer productie die op de markt kan verkocht worden.

Als de werkgever daarvan zeker is, dan zal die eventueel meer mensen aanwerven. Ook langer werken en meer flexibiliteit zorgen niet voor meer tewerkstelling. In tegendeel: mensen worden ziek. Ons land telt 500.000 langdurig zieken. Het aantal werknemers dat ziek thuiszit met een burn-out is in drie jaar met 66 procent toegenomen [3].

Dat het wettelijk pensioen in de toekomst een zware last dreigt te worden, heeft, zoals je kon lezen, weinig te maken met budgettaire ruimte. Het is niet het geld, maar de politieke keuze die het probleem vormt!

 Notes

[1] De pensioenen onbetaalbaar? Het is maar hoe je het bekijkt, De standaard, 05/07/2022, p.28

[2] 22 vlaamse en franstalige economen uitgavendrift vloekt met dramatische overheidsfinanciën, De Tijd, 14/07/2022

[3] Aantal burn-outs op de werkvloer stijgt met 66 procent in drie jaar, De Tijd, 07/07/2022, Pagina 4

Bron: De Wereld Morgen

Uber en Deliveroo willen van Europese richtlijn lege doos maken

Uber en Deliveroo willen van Europese richtlijn lege doos maken

Uber stoort zich niet aan bestaande wetten op taxivervoer als het een nieuwe markt intrekt. De Uber Files, uitgebracht door het International Consortium of Investigative Journalists, toont hoe ver het bedrijf ging in het tegenwerken van justitie en het lobbyen van politici. ACV Transcom en ACV United Freelancers noemen het dossier een wake-upcall.

Martin Willems (ACV United Freelancers): “Eerlijk gezegd, wat we lezen verbaast ons niet. We zijn al jaren gewoon dat de verschillende platformen, zoals Uber en Deliveroo, zeer arrogant zijn en sterk inzetten op lobbywerk, zowel bij politici als bij de werkgeversorganisaties. Als vakbond zetelen we in de Nationale Arbeidsraad, waar we in gesprek gaan met organisaties zoals het Belgisch Verbond van Ondernemingen (VBO). Zij zijn helemaal de spreekbuis van de platformen geworden.”

De discussies gaan over de vraag of platformwerkers zoals chauffeurs en fietskoeriers werknemers of zelfstandigen zijn.

“Ja, en of die platformen daarmee dan werkgevers, opdrachtgevers of nog wat anders zijn. De platformen zeggen dat ze enkel een app aanbieden die zelfstandige werkers koppelt aan klanten. Wij zijn het daar niet mee eens. Voor ons zijn de platformen werkgevers en de werkers werknemers, tot het tegendeel bewezen is.”

Vermoeden van loondienst

Wat zijn de argumenten van de platformen om te zeggen dat ze geen werkgever zouden zijn?

“Ze zeggen dat de platformwerkers geen werknemers zijn omdat ze geen vast uurrooster krijgen, omdat ze opdrachten kunnen weigeren, omdat ze hun werk zelf mogen organiseren. Onzin natuurlijk, er zijn genoeg werknemers in allerlei sectoren die variabele uurroosters hebben, of deeltijds werken.

Een platformwerker organiseert zijn tijd alleen maar als hij niet aan het werken is. Kijk naar hoe die apps in elkaar steken, bijvoorbeeld Deliveroo: je logt in, je wacht, onbetaald, tot het platform je een opdracht stuurt, en vervolgens hang je voor elke stap vast aan de app. Je geeft in wanneer je bij het restaurant wacht, wanneer je vertrekt, wanneer je de maaltijd bezorgt … Je wordt minstens even hard gecontroleerd als in een gewone job als arbeider of bediende. En die controle maakt dat je werknemer bent. Bovendien ligt de prijs vast. Een zelfstandige kan toch zijn eigen prijs bepalen, neen?”

“Op Europees niveau ligt nu een richtlijn voor die de situatie van de platformwerkers moet regelen. Uiteraard zie je daar ook de lobbymachine aan het werk die we uit de Uber Files kennen. De platformen doen er alles aan om van die richtlijn een lege doos te maken.”

“In de Europese richtlijn wordt het vermoeden van loondienst ingevoerd. De bedoeling is dat het dan aan de platformen is om aan te tonen dat de platformwerkers geen werknemers zijn. Je kan je indenken dat er platforms zouden zijn die enkel een zelfstandige aan een klant koppelen, en zich verder nergens mee moeien. Dan kan het platform vragen het vermoeden te weerleggen. Maar dan hebben we het niet over Uber of Deliveroo zoals ze vandaag werken.”

In België heb je ook een peer-to-peerstatuut voor platformwerkers, waarbij ze zeer weinig belastingen betalen op hun werk voor een platform. Wat vind je daarvan?

“Daar zijn we met ACV United Freelancers helemaal tegen. Met dat ‘statuut’ ben je noch werknemer, noch zelfstandig. Je hebt dus geen recht op de sociale zekerheid van de werknemers, noch op die van de zelfstandigen. Je hebt dan geen sociale rechten, bouwt geen rechten voor pensioen op, kan geen werkloosheidsuitkering krijgen, geen kinderbijslag, geen gewone ziekteverzekering. Natuurlijk leggen de platformen dat helemaal niet uit aan de werkers. De gevolgen kunnen rampzalig zijn. Het is in feite geen werkstatuut, maar een ‘uitzondering’, oorspronkelijk bedoeld voor bijklus tussen buren, en die nu op grote schaal onrechtmatig door platformen gebruikt is.”

Wat voor mensen zoeken werk in de platformeconomie?

“Je hebt een deel bijverdieners, mensen die een tweede job hebben omdat ze in het werk dat ze willen doen enkel deeltijds werk gevonden hebben bijvoorbeeld. Of oudere mensen die van een klein pensioen niet rondkomen. Daarnaast zijn er ook veel mensen voor wie een job in de platformeconomie de enige bron van inkomsten is. Bij de maaltijdbezorgers zie je veel mensen die geen andere keuze hebben. Het gaat bijvoorbeeld om mensen van buitenlandse oorsprong, die in andere delen van de arbeidsmarkt discriminatie ervaren.”

Een werker is een werker

Ik kende ACV United Freelancers eigenlijk niet. Wat voor dienst zijn jullie?

“We zijn in 2019 begonnen, omdat we merkten dat veel leden van ACV naast hun vaste baan ook nog werk als zelfstandige deden, maar wij zijn er ook voor freelancers in hoofdberoep. United Freelancers is er voor iedereen die werkt zonder arbeidsovereenkomst: zelfstandigen zonder personeel, mensen die via een constructie als Amplo of Smart werken, en dus ook platformwerkers, al zijn die zeker niet de grootste groep. We hebben leden in alle sectoren : zorg, para-medisch, bouw, horeca, coaching, onderwijs, vervoer en logistiek, pers & media, artistiek & evenementen …”

“Als iemand een probleem heeft luisteren we. Soms is het een individuele zaak, dan adviseren en helpen we. Maar vaak gaat het over problemen die meerdere mensen treffen. Dan brengen we hen samen en komen we in actie, zoals dat hoort bij een vakbond.”

Komen jullie als organisatie voor zelfstandigen niet op het terrein van Unizo? Willen jullie daar een concurrent voor zijn?

“Zij zeggen dat wij dat zijn, maar wij vinden van niet. Unizo is er voor zelfstandigen en KMO’s. Wij vinden dat zij sterk de kaart trekken van de kleine bedrijven. Kijk maar naar het sociaal overleg, Unizo zit mee aan tafel als werkgeversorganisatie.

Heb je als opdrachtnemer een probleem met je opdrachtgever dan zal Unizo nooit tussenkomen, omdat je opdrachtgever vermoedelijk ook een lid van UNIZO, of van een andere werkgeversorganisatie is. Wij zijn er voor wie zelfstandig werkt, maar geen personeel in dienst heeft. Een werker is een werker, of die nu arbeider, bediende of zelfstandige is. En alle werkers hebben recht op een vakbond die hen verdedigt.”

Bron: De Wereld Morgen