by admin | aug 4, 2022 | Onderwijs
De boekentas van uw kind – en alles erin – kost 5 tot 10 procent meer.
Als u al schoolspullen bent gaan shoppen voor uw kroost, heeft u het al gemerkt: zelfs 1 september wordt duurder. Ook voor gommen, cursusblokken en geodriehoeken betaalt u meer dan vorig jaar, en dat gemiddeld 5 tot 10 procent. Vooral papierwaren werden duurder.
De coronacrisis, de stijgende grondstofprijzen, de hogere energiekosten, de oorlog in Oekraïne en de inflatie: het zijn de boosdoeners voor zowat elke prijsstijging tegenwoordig. Dat voelen we niet alleen in de supermarkt, de huizenmarkt of aan het tankstation, maar ook in de boekentas van onze schoolgaande kinderen. Ook schoolspullen worden namelijk duurder, en dat gemiddeld 5 à 10 procent.
DUURDERE SCHRIFTJES
“We hebben de stijgingen van de grondstofprijzen niet volledig kunnen compenseren voor onze klanten. Dat maakt alleszins dat geen enkel product dit jaar goedkoper is dan vorig jaar”, aldus Paulien Kurris van Dreamland. “Vooral papierprijzen zijn gigantisch gestegen door de oorlog in Oekraïne en de hogere containerprijzen in China.”
Voor schriftjes en cursusblokken betaal je dus een stuk meer dan vorig jaar, gemiddeld 20 procent. “Ook rugzakken en pennenzakken kosten meer door de stijging van de containerprijzen in de herfst van 2021. Schrijfwaren zijn slechts licht in prijs gestegen, omdat we voor de oorlog in Oekraïne al veel stock besteld hadden.”
“Net als veel andere sectoren ondervindt onze aankoopafdeling enkele prijsstijgingen”, zegt ook Joyce Desmaele van Fun. “Een klein aantal leveranciers van rugzakken en boekentassen verhoogt de prijzen met 5 procent, maar de meeste boekentassenmerken voorzien de prijsstijgingen pas voor 2023. Hier en daar zijn er wel al kleine prijsstijgingen voor het schoolmateriaal. We zijn niet van plan om al die prijsstijgingen door te rekenen aan de klant.”
DINOSAURUSSEN EN EENHOORNS
Fun en Dreamland verzekeren wel dat er voldoende budgetvriendelijk schoolmateriaal beschikbaar is. “We weten dat de koopkracht van de klant zwaar onder druk staat en we helpen hen graag met kortingsacties. Er is voor ieder budget wat wils.” Zo vind je bij Dreamland bijvoorbeeld een rugzak vanaf 10,95 euro, vier cursusblokken voor 2,95 euro en een ringmap voor 1,50 euro.
Dinosaurussen en unicorns blijven blijkbaar de grootste trend bij schoolgaande kinderen. Ook duurzame schoolspullen zijn aan een opmars bezig volgens Dreamland. “Ons eigen merk Kangourou heeft bijvoorbeeld producten met een voering uit gerecycleerde petflessen. Ook lokaal kopen is populair: heel wat Belgische merken komen op in het back-to-schoolsegment”, aldus Paulien Kurris van Colruyt Group.
Bron: De Morgen
by admin | aug 4, 2022 | Varia
Eerder deze week bracht de Vereniging van Psychologen enkele schokkende getuigenissen naar buiten. Getuigenissen van mensen die, omwille van bezoeken aan een psycholoog, gediscrimineerd worden door verzekeraars. Ze moeten hogere premies ophoesten bij het aangaan van bijvoorbeeld een schuldsaldoverzekering of bij het afsluiten van een verzekering gewaarborgd inkomen. “Vandaag is het eindelijk geen taboe meer om beroep te doen op hulpverlening voor mentale problemen. Het is dan ook onaanvaardbaar dat verzekeringsmaatschappijen mensen discrimineren, louter omwille van een hulpvraag”, zo stelde kamerlid Robby De Caluwé tijdens het vragenuur.
Een psycholoog moest van de verzekeraar een verslag opmaken over iemand die 10 jaar geleden bij haar 3 sessies had gevolgd om van rijangst af te geraken. Een andere cliënt had een spinnenfobie en moest aan de verzekeraar een hoge bijpremie betalen. Dit zijn enkele getuigenissen die de Vereniging van Psychologen afgelopen dinsdag aan het licht bracht.
Federaal volksvertegenwoordiger Robby De Caluwé ondervroeg minister Dermagne over deze praktijken. “Deze discriminatie is onaanvaardbaar. Psychische hulpverlening raakt eindelijk uit het verdomhoekje. Het is geen taboe meer om beroep te doen op hulpverlening voor mentale problemen. Het is dan ook onaanvaardbaar dat verzekeringsmaatschappijen mensen discrimineren, louter omwille van een hulpvraag.”
Dat ook mensen met een fysieke ziekte, zoals diabetes type I, worden gediscrimineerd is al langer bekend. Ze zouden namelijk een hoger gezondheidsriscio lopen. Echter hebben volgens De Caluwé de meeste onder hen een veel gezondere levensstijl dan anderen doordat zij dagelijk hun ziekte monitoren, ze weten op elk moment van de dag wat hun gezondheidsparameters zijn. “Mijn eigen zus is diabetespatiënt en leeft zelfs gezonder dan ikzelf. Het is dan ook niet logisch dat zij hogere verzekeringspremies moet betalen”, aldus De Caluwé.
Eind 2020 heeft het federaal parlement er al voor gezorgd dat mensen die genezen zijn van bepaalde kankers ‘het recht krijgen om vergeten te worden’ door verzekeraars na 10 jaar. Dat wil zeggen dat verzekeraars vanaf dat ogenblik geen rekening meer mogen houden met de medische achtergrond bij het afsluiten van een verzekering. “We moeten nu hetzelfde doen voor mensen met chronische aandoeningen die onder controle zijn. Mentaal én fysiek. Eind 2021 werd onze resolutie voor de schuldsaldoverzekering bij een woonlening hier in dit parlement gestemd en goedgekeurd. Het is nu aan de regering om het aantal ziektes of aandoeningen te omschrijven en dit zo snel mogelijk tot uitvoering laten komen. Binnenkort komt ook het wetsvoorstel van collega Kathleen Verhelst en mezelf ter stemming om dit ook bij de verzekering gewaarborgd inkomen mogelijk te maken”, zo besluit De Caluwé.
Minister Dermagne antwoordde dat de regering werk zal maken om het recht om vergeten te worden uit te breiden naar zowel fysieke als mentale ziektes. Er zal binnenkort een lijst met ziekten worden opgesteld op basis van het advies van het Federaal Kenniscentrum voor Gezondheidszorg.
Bron: O-VLD
by admin | aug 4, 2022 | Economie
De prijs van het brood stijgt zienderogen. Ook andere voedingsmiddelen worden duurder. De Verenigde Naties luiden zelfs de alarmbel over de voedselsituatie in de wereld. Volgens de FAO, de voedsel- en landbouworganisatie van de VN, geraken in de komende maanden nog maar eens 13 miljoen extra mensen ondervoed, vooral in Afrika en Azië.
Het internationaal economisch weekblad The Economist overdreef niet toen het op zijn voorpagina sprak over de “komende voedselcrisis”. Net als vele andere kranten en tijdschriften die het nu over die voedselcrisis hebben, legt The Economist het verband met de oorlog in Oekraïne. Sterker nog, door een voedselcrisis te veroorzaken zou de oorlog “ontelbare levens kosten ver van het slagveld”. Daarmee gaat men toch wat kort door de bocht.
Een langdurige crisis
De huidige oorlog is dan misschien wel de aanleiding, maar is niet de oorzaak. De voedselcrisis is niet dit jaar ontstaan. Tot enkele jaren geleden leek het erop dat de honger in de wereld verminderde. Het aantal mensen met ondervoeding daalde van 811 miljoen in 2005 tot 607 miljoen in 2014. Maar sindsdien gaat het opnieuw de verkeerde richting uit: 650 miljoen in 2019 en weer naar 811 miljoen in 2020.
Deze evolutie heeft niets te maken met een absoluut gebrek aan voedsel. Integendeel, de wereldwijde voedselproductie stijgt al een halve eeuw sneller dan de bevolkingstoename. De graanoogst was vorig jaar de grootste ooit. Bovendien schijnt er geen link te zijn tussen de honger op wereldschaal en de voedselprijzen op de wereldmarkten. Het aantal mensen met honger begon te stijgen in 2014-15, toen de voedselprijzen laag waren.
Kortom, er schort iets fundamenteel aan de manier waarop het voedselsysteem in elkaar zit. Het gaat om een combinatie van factoren die er samen voor zorgen dat de honger toeneemt en de voedselsituatie voor een deel van de wereldbevolking zeer kwetsbaar is.
1. In de eerste plaats zijn veel landen voor hun voedselvoorziening afhankelijk gemaakt van de internationale markten. Sinds de koloniale tijden is de voedselconsumptie geharmoniseerd, zodat vier teelten (graan, rijst, maïs en soja) zorgen voor 60% van alle calorieën die verbouwd worden. Sindsdien is de voedselproductie op grote schaal geïndustrialiseerd met chemische meststoffen en pesticiden. De ontwikkelingslanden werden aangespoord om zich te specialiseren in de teelt van bepaalde landbouwproducten voor de export. Ze konden dan de voedingsmiddelen invoeren.
Sindsdien is de voedselconsumptie van veel landen zeer afhankelijk van de import. Meer dan 20% van de calorieën gaan minstens één grens over voor ze geconsumeerd worden. Vier op de vijf mensen wonen in landen die zelf meer voedsel invoeren dan uitvoeren. Zij zijn dus afhankelijk van de wereldhandel voor hun voedselconsumptie.
In “normale” omstandigheden is dat voor veel landen niet zo’n groot probleem. Europa is bijvoorbeeld op het niveau van het continent zelfvoorzienend en Europese landen hebben voldoende buffers om schommelingen op te vangen. Toch merken we nu bij ons in onze portemonnee ook al de prijzen van de wereldhandel. Men kan zich makkelijk inbeelden dat arme landen nog veel kwetsbaarder zijn.
2. Met de prijzen van voedsel is er ook iets eigenaardig aan de hand. Die worden niet bepaald door de wet van vraag en aanbod. Op de wereldmarkt stijgen de graanprijzen al sinds 2020 en toch is er nog nooit zoveel graan geoogst. Van een tekort is geen sprake. Het probleem is dat de hele markt gedomineerd wordt door enkele gigantische monopolies. Vier bedrijven – ADM, Bunge, Cargill en Dreyfus – controleren 70-90% van de wereldhandel in granen. Deze bedrijven kopen zich nu ook in in andere sectoren: zaden, meststoffen, distributie, enz.
De voedingssector is sterk verbonden geraakt met de financiële sector en de prijzen worden nu vooral bepaald door speculatie. Dat betekent dat de handel in “futures” de prijs van vandaag bepaalt. Men verhandelt vandaag op de wereldmarkt de oogsten van morgen en zelfs van de volgende seizoenen. Als iedereen verwacht dat de situatie op de wereldmarkt in de toekomst zal verslechteren, gaan de prijzen nu omhoog. Vandaar ook dat de periode van de coronacrisis gekenmerkt werd door stijgende voedselprijzen hoewel er voedsel in overvloed was.
Volgens een recent Oxfam-rapport stegen de voedselprijzen tussen maart 2021 en maart 2022 met 30%, meer dan ooit in dezelfde tijdspanne. Tezelfdertijd hebben de superrijken achter de voedingsmultinationals zich enorm verrijkt. De familie die de graangigant Cargill bezit, kon dagelijks 20 miljoen dollar aan het familiefortuin toevoegen. Ze tellen nu twaalf miljardairs in hun rangen, vier meer dan in 2020.
3. Een deel van de gewassen die verbouwd worden, zijn niet beschikbaar als voedsel. Denk aan de markt van biobrandstof. Men schat dat de calorieën aan voedsel die in brandstof verwerkt worden binnenkort gelijk zijn aan het equivalent van de voedingsnoden van 1,9 miljard mensen. En dan is er de dierenvoeding. Ongeveer 40% van het graan dat geoogst wordt in de EU, wordt door koeien opgegeten. En dus zorgt een stijging van de prijs van één product ook voor prijsstijgingen op andere vlakken: als de brandstofprijzen stijgen, zal nog meer biobrandstof geproduceerd worden. En de stijging van de graanprijzen zorgt dan weer voor nog hogere prijzen van dierlijk voedsel.
4. Ten slotte speelt de klimaatverandering een rol. Die veroorzaakt een toename van extreme weerfenomenen. Denk aan de extreme hittegolf die India nu kent. Men schat dat dergelijke hittegolven honderd keer waarschijnlijker geworden zijn door de klimaatverandering. Elk extreem weerfenomeen heeft telkens een effect op de voedselprijzen.
De invloed van de oorlog
Het is belangrijk de onderliggende crisis te verkennen om te begrijpen waarom de huidige oorlog de prijzen nog eens extra de hoogte in jaagt. Rusland en Oekraïne zijn belangrijke exporteurs van graan. Samen zijn ze goed voor 30-35% van de export. Rusland neemt daarvan het grootste deel voor zijn rekening.
Oekraïens graan raakt het land nauwelijks uit, maar Rusland kan ondanks de sancties wel nog graan verkopen op de internationale markt. Daardoor is er op de wereldmarkt slechts een geringe terugval van graan. Het probleem is dat 50 landen wel zeer afhankelijk zijn van Russisch of Oekraïens graan. Voor landen als Egypte, Eritrea en Somalië is dat zelfs meer dan 50%. Wat op wereldvlak een rimpeling op het wateroppervlak is, betekent voor hen een vloedgolf.
Voor een product als zonnebloemolie ligt dat anders. Oekraïne is verantwoordelijk voor meer dan de helft van de wereldproductie en bijgevolg voelen we de gevolgen ook bij ons in Europa. Maar indirect zijn ook andere producten belangrijk voor de landbouw. Rusland is ook een van de grootste exporteurs van chemische meststoffen. Bovendien heeft de landbouw ook nood aan aardolie, die nu veel duurder geworden is.
Op zo’n moment heeft speculatie een sneeuwbaleffect. In Het Nieuwsblad verklaarde de Nederlandse landbouweconoom Bart De Steenhuijsen Piters hoe de grote vier monopoliebedrijven nu de prijzen de hoogte in jagen: “Zij proberen er nu natuurlijk voor te zorgen dat hun handel ook in de toekomst verzekerd blijft. Zij verzamelen dus zo veel mogelijk tarwe voor hun afnemers in het Westen, zodat hun winstgevendheid niet verminderd wordt. Dat fenomeen heeft een véél sterkere impact dan de werkelijke tekorten die er zouden zijn door de oorlog in Oekraïne. Want doordat die bedrijven graan vastleggen voor hun rijke klanten, wordt het duurder en kunnen armere landen – of tenminste: bedrijven in armere landen – het niet meer betalen.” De aandelen van de genoemde bedrijven bereikten op de beurs recordhoogtes sinds de oorlog.
Intussen kampt India met een hittegolf. Op 13 mei vaardigde India een exportstop uit voor graan. De eerste dag waarop er opnieuw handel was in Chicago (het centrum voor de wereldhandel in voedsel), stegen de graanprijzen met 6%. Enkele dagen later waren ze 39% hoger dan bij de start van de Russische inval in Oekraïne.
En dan zijn er de vooruitzichten: China verwacht een mindere graanoogst dit jaar, de VS kampen met droogte. Rusland heeft problemen om pesticiden en zaden te importeren van Europa wegens de sancties. De sancties maken ook de export van Russische meststoffen onzeker. En de prijs van de olie stijgt zienderogen… Als je weet dat speculatie op toekomstige voedselprijzen de evolutie van de huidige prijzen bepaalt, dan is het eenvoudig te begrijpen dat er een sneeuwbaleffect van speculatie op gang gekomen is, dat de prijzen steeds verder de hoogte in drijft. Waar dat gaat eindigen, weet niemand.
Voor mensen in acute hongersnood komt er dan nog een extra probleem bovenop. De hulporganisaties die voedselhulp verspreiden, kunnen het ook allemaal niet meer betalen. Met de budgetten die hulporganisaties hebben, kunnen ze minder eten betalen om hulpbehoevenden te voeden. Het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties voorzag vorig jaar maandelijks 10 miljoen Jemenieten met voedselhulp en moet dat nu verminderen naar 8 miljoen. In Oost-Afrika zijn de kosten voor voedselhulp met 65% gestegen. Nu die regio opnieuw geteisterd wordt door hongersnood, is dat natuurlijk rampzalig.
Groeiende tegenstellingen en structurele oplossingen
Voedsel in overvloed en toch lijden steeds meer mensen honger. De prijzen van voedsel swingen de pan uit terwijl er gigantische winsten gemaakt worden. Er worden miljardenwinsten gemaakt door enkelen terwijl miljarden mensen het moeilijk krijgen om de eindjes aan elkaar te knopen. Niets legt de absurditeit en de wreedaardigheid van de systeemcrisis zo duidelijk bloot als de voedselcrisis.
Daar komt onvermijdelijk sociale onrust van. Daarom hield de VN Veiligheidsraad op 19 mei al een vergadering over hoe de voedselcrisis verzet aanwakkert. David Beasley, directeur van het Wereldvoedselprogramma, zei daar: “Toen de prijzen in 2007 en 2008 opflakkerden, zagen we protesten en rellen in meer dan 40 landen. Nu zien we al protesten in landen als Sri Lanka, Indonesië, Pakistan en Peru, terwijl de situatie gedestabiliseerd geraakt in Burkina Faso, Mali en Tsjaad. Het zijn tekenen aan de wand voor wat komen gaat.”
Bij diezelfde gelegenheid riep secretaris-generaal van de VN Gutierrez de Veiligheidsraad op om werk te maken van een politieke oplossing voor conflicten en om te investeren in de vrede. “Belangrijkst van al”, zo voegde hij toe, “is een einde aan de oorlog in Oekraïne.” Hoewel die oorlog niet de oorzaak is van de voedselcrisis, zou een einde aan de gevechten inderdaad opnieuw rust kunnen brengen op de internationale voedselmarkten.
Bovendien toont de voedselcrisis aan dat we niet te lichtzinnig mogen omspringen met economische sancties. Zelfs al wordt voedselexport uitgesloten van de sancties, dan nog wordt de export uit Rusland bemoeilijkt door de indirecte effecten van de maatregelen en de sancties op andere producten (meststoffen, olie, …).
Uiteindelijk moeten we er ook voor zorgen dat er meer geld naar de noodhulp van de VN gaat. Nog geen 10% van de noden zijn al gefinancierd.
Maar op langere termijn hebben we natuurlijk nood aan structurele maatregelen. Er moet een verbod komen op voedselspeculatie. Hoewel er na de voedselcrisis van 2007-2008 maatregelen werden genomen om dat fenomeen in te dijken, zijn die ruimschoots onvoldoende om een impact te hebben. Uiteindelijk moet de hele voedseleconomie herdacht worden. Daarbij gaan we wereldwijd opnieuw moeten investeren in diversiteit en voedselsoevereiniteit, zodat lokale gemeenschappen en landen zelf kunnen instaan voor een stabiele voedselvoorziening, zonder al te grote afhankelijkheid van de markt en de grote voedselbaronnen.
Bron: PVDA
by admin | aug 4, 2022 | Varia
In Zuid-Europa woeden op veel plekken bosbranden. En ook bij ons is de droogte extreem en de temperaturen abnormaal hoog. Maar waarom doen wij het op vlak van watervoorziening slechter dan landen als Spanje en Portugal, waar veel minder neerslag valt? Daarvoor moeten we naar het wanbeleid van de voorbije jaren kijken. De PVDA heeft tien voorstellen om het tij te keren en de droogte aan te pakken. Want water is een basisbehoefte voor iedereen. Ook in droge en warme periodes.
Lees hier onze 10 voorstellen tegen de droogte
Zuid-Europa staat in brand. We hebben allemaal de verschrikkelijke beelden gezien van gigantische bosbranden in Frankrijk, maar ook Portugal, Spanje, Italië, Slovenië en Griekenland worden niet gespaard. En bij ons? Wie een tuin of moestuin heeft, weet het: de droogte is extreem en de temperaturen zijn abnormaal hoog. Planten moeten voortdurend gesproeid worden, anders geven ze de geest.
Eigenlijk heeft het sinds 5 juli in het hele land nauwelijks nog geregend. Tussen 1 en 24 juli viel er in Ukkel exact 5,2 mm regen, terwijl dat normaal 76,9 mm is. De droogte-index van het KMI wijst op een scenario van droogte, maar nog niet extreem. Maar de trend zet zich voort, ook al waren er enkele stormachtige regenvlagen.
In Wallonië moest de overheid al een reeks maatregelen nemen. De gemeenten Stoumont, Theux, Rochefort, Durbuy, Libin, Libramont, Chimay en Vresse-sur-Semois namen politiebesluiten om het verbruik van leidingwater te beperken. De hele bevolking wordt gevraagd om “spaarzaam om te springen met leidingwater om te voorkomen dat in bepaalde gebieden problemen ontstaan met de productie of verdeling van water”.
Voor het scheepvaartverkeer geldt dat boten zich over het hele netwerk moeten groeperen aan de sluizen, met uitzondering van de Schelde en de kanalen in Henegouwen. Kajakken is verboden, behalve om een stuk van de Amblève.
In Vlaanderen schakelde de droogtecommissie over naar code oranje (niveau 2). Het debiet van de waterlopen staat op zijn laagste peil. De gouverneurs van vier van de vijf Vlaamse provincies hebben een verbod uitgevaardigd om water op te pompen uit alle niet-bevaarbare waterlopen. Die maatregel treft vooral de landbouw. Enkel in een deel van West-Vlaanderen geldt de maatregel niet. Aan sommige sluizen moeten pleziervaartuigen in groep door de sluizen. In meer dan de helft van de meetpunten staat het grondwater laag tot zeer laag en wordt verwacht dat de toestand nog erger wordt.
Vandaag zijn de gevolgen vooral voelbaar in de landbouw en in de natuurgebieden, en uiteraard in ieders tuin en moestuin. Dat geldt zowel voor de voedergewassen, de groenteteelt (die veel water vraagt) als voor de extensieve veeteelt (het gras groeit onvoldoende). In de natuur zijn het vooral de waterrijke gebieden die afzien, maar ook de heide, droge bossen en veengebieden, waar het risico op branden groter wordt.
Behalve in enkele gemeenten in het zuiden van het land, is de drinkwatervoorziening globaal gezien nog niet in gevaar. Maar als de droogte aanhoudt (en de voorspellingen wijzen daarop), kan dat veranderen. En dan komt de vraag wiens gebruik moet ingeperkt worden: de industriële grootverbruikers, de goederenscheepvaart, de landbouw, de natuur of de gezinnen, de zelfstandigen en de kleine ondernemingen? Vandaag genieten de grote industrieën van een degressief tarief: hoe meer ze verbruiken, hoe minder ze betalen! Dat is niet ecologisch en bovendien antisociaal. Zeker als je weet dat zij in Vlaanderen de helft van het drinkwater verbruiken en daarnaast ook nog eens zelf veel grondwater oppompen. Water is een recht waarvan de toegang niet ontzegd mag worden.
Het patronaat wil alleszins zijn belangen veiligstellen als voornaamste watergebruiker. In 2020 stelde de Vlaamse werkgeversfederatie Voka al heel duidelijk:
“Het is belangrijk dat de Vlaamse overheid en de provinciegouverneurs bedrijven ontzien in geval van watertekorten in de komende zomer en hen voldoende prioriteit geven bij een waterafschakelplan om hun watertoevoer te waarborgen.”
En dat wordt dit jaar herhaald:
“Water is voor vele bedrijven een essentiële grondstof. Bedrijven zijn de grootste watergebruikers… De Vlaamse economie hecht een groot belang aan beschikbaarheid van voldoende water. De bedrijfscontinuïteit moet gegarandeerd blijven…”
Dit is niet het noodlot
Is het dan het noodlot dat ons land en heel West-Europa treft? Helemaal niet. De droogte is het gevolg van een combinatie van de (door het kapitalisme veroorzaakte) klimaatopwarming enerzijds, en decennialang wanbeleid tegenover onze watersystemen anderzijds.
Immers, het regent in ons land meer dan genoeg. En de gemiddelde jaarlijkse neerslag neemt net toe door de klimaatverandering. Met andere woorden: het regent gemiddeld méér. Hoe komt het dan dat Vlaanderen een van de regio’s is met de hoogste waterstress in Europa? En dat op wereldvlak België op de 23ste plaats staat van de waterstressindex van het befaamde World Resources Institute, net na Marokko, en net voor Niger, Syrië en Egypte. Onze hoge bevolkingsdichtheid en een grote vraag naar water van de industrie en landbouw spelen natuurlijk een rol. Maar ook hoe we omgaan met ons water. Om dat te begrijpen moeten we eerst even stilstaan bij de invloed van de klimaatverandering op de waterhuishouding.
De meteorologen en hydrologen zijn het eens over het feit dat onze weerpatronen aan het veranderen zijn onder invloed van de opwarming van de aarde. Zo dateren de warmste 25 jaren in de geschiedenis van ons land allemaal van na 1989. De luchtcirculatie op aarde (en meer bepaald de zogenaamde straalstroom op 10 km hoogte) verandert en warme lucht kan ook meer waterdamp bevatten. Dat heeft zeer concrete en meetbare gevolgen. Volgens de Verenigde Naties staat de droogte op het punt “de volgende pandemie te worden, en er bestaat geen vaccin om ervan te genezen”. Een derde van de Europese bevolking zal in regio’s leven waar water het hele jaar door zeldzaam zal zijn.
In België kennen we de laatste jaren bijna stelselmatig droge voorjaren, die een hypotheek leggen op de waterstanden voor het vervolg van het jaar. Er zijn ook vaak langere periodes van droogte of neerslag (“blokkering” van anticyclonen of depressies). En de regenval wordt intenser, met meer hevige onweders. VUB-professor hydrogeologie Marijke Huysmans zegt het zo:
“De voorbije jaren tonen dat deze periodes van droogte niet meer uitzonderlijk zijn. We zien steeds vaker langere en intensere periodes van droogte. De totale jaarlijkse hoeveelheid neerslag neemt niet af, maar er zijn wel meer extremen: enerzijds periodes van droogte en anderzijds meer extreme regenval. En ook dat laatste is allesbehalve goed, want onweer is niet het soort regen dat ideaal is om grondwater te voeden. We hebben zachte, malse regen nodig die rustig doorsijpelt. Maar dat regenwater wordt een kostbaar goud in onze regio.”
De klimaatverandering maakt ons dus veel kwetsbaarder. Zo blijkt uit onderzoek van het KMI dat we tegen het einde van deze eeuw ongeveer één derde meer periodes van abnormale droogte zullen zien en dat het aantal uitzonderlijke droogteperiodes zal vervijfvoudigen. Door de hoge bevolkingsdichtheid en het hoge percentage aan verharding is ons land zeer kwetsbaar voor droogte. Als we kijken naar de hoeveelheid water die beschikbaar is per persoon, dan heeft België zelfs minder water beschikbaar dan Spanje of Portugal!
Het probleem is dat we er niet in slagen om ons regenwater vast te houden en te laten infiltreren in de bodem, maar dat we het veel te snel afvoeren. Voor drie druppels regen die op ons land vallen, is er slechts één die de kans krijgt om het grondwater te vervoegen. Dat heeft verschillende oorzaken. Eerst en vooral het nog altijd stijgend percentage aan verharding in ons land: 16% van de gronden in Vlaanderen en 10% in Wallonië zijn ondoorlaatbaar. In de jaren ‘70 was dat in Vlaanderen nog maar 5%… Hierdoor kan regenwater amper doorsijpelen in de bodem, maar wordt het rechtstreeks (en versneld) afgevoerd naar de riolering of een waterloop.
Historische ingrepen in het watersysteem hebben onze omgeving ook kwetsbaarder gemaakt. Door het rechttrekken van beken en rivieren wordt regenwater veel sneller afgevoerd naar de zee. Meanderende beken en rivieren zorgden voor veel meer infiltratie. Ook de kwaliteit van onze bodems gaat sterk achteruit. Verdichting van de landbouwgrond door zware machines, de vernietiging van het bodemleven (pesticiden) en de vermindering van het gehalte aan organisch materiaal, maken dat de bodem minder water kan opnemen en vasthouden.
Dat het anders kan, bewijst een land als Spanje. Op veel plaatsen regent het er veel minder dan hier, maar ze gaan anders met de droogte om. Het water wordt er veel meer gerecycleerd, het afvalwater wordt gezuiverd en opnieuw gebruikt, of in het grondwater geïnjecteerd.
In De Standaard van 14 mei stelde hydroloog Patrick Willems dat zestig procent van het zoet water dat we binnenkrijgen via regen of rivieren, ongebruikt naar zee stroomt. Hij noemde dat “de grootste stroom van verspilling in Vlaanderen” en schat dat we het watertekort kunnen opvangen als we 10 procent daarvan tegenhouden. Als de droogte door de klimaatverandering toeneemt, rekent hij eerder op 20 procent. Dat zijn uiteraard enorme volumes (honderden miljoenen kubieke meters per jaar), maar perfect haalbaar met ambitieuze maatregelen.
Er moet één plan zijn voor heel België
De watersystemen kennen geen grenzen, en al helemaal geen taalgrenzen. Er is slechts één wet: het water zoekt altijd de gemakkelijkste weg van hoog naar laag. In ons land betekent dit dat vrijwel alle beken en rivieren van Wallonië naar Vlaanderen stromen. En het grondwater volgt gewoon de geologische lagen. Daarom moet er in ons land één plan zijn om daarmee om te gaan, of het nu gaat om de overstromingen, de droogte, de drinkwatervoorziening of het bevaarbaar houden van onze rivieren en kanalen. En elke Belg heeft het recht dezelfde (lage) prijs te betalen voor zijn drinkwater.
Vlaanderen is voor zijn watervoorziening deels afhankelijk van Wallonië. In de Vlaamse waterbalans heet dat “aankoop in het buitenland”. Absurd. Maar erger: het gaat om commerciële transacties tussen openbare waterbedrijven aan weerszijden van de taalgrens die de consument veel geld kosten. De Oost- en West-Vlaamse intercommunale Farys koopt bijvoorbeeld veel water aan in Wallonië. Het heeft de duurste drinkwatertarieven van Vlaanderen…
Water-link is een ander voorbeeld. Het levert water aan de gezinnen en bedrijven van de hele Antwerpse agglomeratie, maar is daarvoor vrijwel volledig afhankelijk van de aanvoer van ruw water door het Albertkanaal, dat in Wallonië (bij Luik) afgetakt wordt van de Maas. Zowel voor wat de hoeveelheid water als voor de kwaliteit ervan is het dus afhankelijk van wat in Wallonië gebeurt.
Tot slot zijn er conflicten tussen gebruikers over een belangrijke grondwaterlaag die zwaar onder druk staat en zich uittrekt over Zuid-West-Vlaanderen, West-Henegouwen en Frankrijk. Wie hoeveel mag onttrekken is geregeld via een tripartite akkoord tussen Frankrijk, Vlaanderen en Wallonië. Het akkoord loopt eind dit jaar af.
Te laat en te weinig
Na de extreme droogte van 2020 zijn de gewesten in gang geschoten.
Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) liet haar administraties en wetenschappelijke deskundigen een ambitieus plan opstellen onder de naam “Blue Deal”, dat 70 acties oplijst “om Vlaanderen klaar te maken voor ‘de droogte van morgen’”, de klimaatrobuustheid van het systeem te verhogen en de omslag naar een zuinig, duurzaam en circulair watergebruik te versnellen. Op zich is dat positief, en op het terrein wordt dat ook vertaald in concrete werkzaamheden. Maar de uitgetrokken budgetten (op dit moment enkele tientallen miljoen euro’s, en maximaal 500 miljoen in het plan) staan niet in verhouding tot de omvang van de uitdaging.
Maar wat erger is: de vorige Vlaamse regering, onder leiding van de N-VA, heeft indertijd het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (beter gekend als de “betonstop”) afgeschoten. Aan het plan werd jaren gewerkt door de administratie. Doel van het plan was om de toename van verharding in Vlaanderen vanaf 2025 te beperken tot 3 hectare per dag en te reduceren tot 0 (geen netto-toename) vanaf 2040. De betonstop zou de ruimtelijke versnippering een halt moeten toeroepen en de open ruimte moeten vrijwaren. De Vlaamse regering wilde de betonlobby echter niet in de weg leggen en kelderde de ambities van haar eigen administratie. Nu, zolang men niet begint aan een ontharding van onze open ruimte, gaan we blijven dweilen met de kraan open.
Het “plan sécheresse” (of “stratégie intégrale sécheresse”) van Waals minister van Milieu Tellier (Ecolo) werd pas in juli 2021 door de regering aangenomen. Het bevat 76 maatregelen die volledig in de lijn liggen van die van Vlaanderen. Het is echter nog steeds niet aan het parlement voorgesteld. Op aandringen van de PVDA zal dit nu in september (eindelijk) gebeuren, met eveneens hoorzittingen van experten, drinkwatermaatschappijen en gebruikers. In Wallonië is het gebrek aan (menselijke en financiële) middelen echter nog schrijnender dan in Vlaanderen.
Water is een recht
De PVDA is tegen elke prijsverhoging voor de consument. Zogenaamd “flexibele tarieven”, die hoger liggen in droge periodes – net wanneer de mensen meer water nodig hebben dus – kunnen voor ons niet. De waterbedrijven investeren beter in goede leidingen dan in digitale watermeters. Water mag dan al (door het wanbeleid van de traditionele partijen de voorbije 50 jaar) een schaars goed zijn, het blijft een essentiële basisbehoefte en een elementair mensenrecht. Voor dat recht mogen er geen financiële belemmeringen zijn. Ook in droge en warme periodes moet iedereen toegang hebben tot voldoende drinkbaar water en water om zich te verkoelen en te ontspannen.
10 voorstellen tegen de droogte
1. We pakken de droogte eerst bij de industriële grootverbruikers aan. Elke grootverbruiker moet een plan voorleggen voor maximale waterbesparing en hergebruik, en een tijdspad om de maatregelen door te voeren. Tegelijk moet dit plan onderzoeken welke activiteiten stopgezet kunnen worden bij waterschaarste.
2. Toegang tot grondwaterreserves verlenen we prioritair aan de publieke drinkwaterbedrijven en pas daarna, volgens wat voorradig is, aan particuliere ondernemingen. De onttrekking door de industrie controleren we strikt en belasten we. We schaffen het degressief tarief van drinkwater voor grootverbruikers af. Zo zetten we bedrijven aan om zuinig met water om te springen.
3. Met een derdebetalersregeling helpen we de gezinnen, zelfstandigen en kleine bedrijven om te investeren in een regenwaterput en het regenwater en het te gebruiken voor minderwaardige toepassingen zoals de wc, de wasmachine en de tuin.
4. Regenwater moet afgekoppeld worden van de riolering en ter plaatse gebufferd of geïnfiltreerd worden. Elke gemeente moet hiervoor een hemelwaterplan opstellen en hierbij rekening houden met de impact van klimaatverandering.
5. Elke drinkwatermaatschappij moet een plan opstellen om haar waterleidingnet versneld te renoveren, met steun van de overheid. In Vlaanderen gaat immers elk jaar ongeveer 60 miljoen kubieke meter water verloren door lekken in de waterleidingen.
6. Bij het oppompen van water voor bouwwerven (bemaling) wordt retourbemaling, het terug infiltreren van het opgepompt grondwater in de bodem, de standaard. Indien dit technisch niet mogelijk blijkt, wordt nagegaan of het water op een andere manier hergebruikt kan worden. Bemalingswater mag niet meer afgevoerd worden via de riolering.
7. Bij zuiveringsinstallaties voor rioolwater wordt onderzocht of we het gezuiverde water efficiënt kunnen hergebruiken of opnieuw kunnen infiltreren in de bodem.
8. We moeten stoppen met bijkomende verharding (betonstop). Er mag niet meer verhard worden, tenzij men elders onthardt. Bedrijven, grootwarenhuizen en commerciële centra moeten hun verharde oppervlakten tegen 2030 terug doordringbaar maken of het water opvangen en bergen voor hergebruik of infiltratie.
9. Verandering van de landbouwpraktijken (overgang naar agro-ecologische en biolandbouw) zodat de bodem meer organisch materiaal bevat, meer water doorlaat en vasthoudt. In samenwerking met de landbouwsector moeten alternatieve, meer droogtebestendige teelten uitgetest worden.
10. Er moet meer ruimte komen voor water. Alle natte natuurgebieden moeten beschermd worden en waar mogelijk moeten rivieren en beken meer ruimte krijgen, zodat ze bij hoog water kunnen overstromen en het water kan infiltreren. Tegelijk moeten ze ook terug kunnen meanderen om de afvoer trager te laten verlopen.
Bron: PVDA
by admin | aug 4, 2022 | Sectoren
De sociale partners kwamen recent tot een akkoord over het beperken van dagcontracten in de interimsector. Daar is vakbondsfront Interim United blij mee, aangezien mensen die via dagcontracten tewerkgesteld zijn met veel onzekerheid te maken krijgen. Bij overmatig gebruik van dagcontracten dienen de ondernemingen nu zelf een RSZ-bijdrage te leveren. “Een belangrijke doorbraak van het principe dat de vervuiler betaalt”, aldus de vakbonden.
Doorgedreven flexibiliteit
De vakbonden zijn tevreden dat nu eindelijk de zeer ver doorgeslagen werknemersflexibiliteit een halt wordt toegeroepen. Het akkoord treedt in werking op 1 januari 2023 en is ook van toepassing op jobstudenten, want ook zij hebben recht op meer zekerheid.
Tussen 2015 en 2020 waren de helft van alle interimcontracten dagcontracten. In 2016, 2017 en 2018 waren er elk jaar ongeveer drie miljoen opeenvolgende dagcontracten. In 2019 en 2020 ging het telkens om minstens 2,5 miljoen, ondanks de coronacrisis.
“Dat dagcontracten lang niet alleen gebruikt worden om onvoorspelbare piekmomenten op te vangen, is overduidelijk. Door te werken met opeenvolgende dagcontracten schuiven bedrijven de kost voor superflexibele arbeid af op de sociale zekerheid”, legt het vakbondsfront uit. “Mensen die met dagcontracten werken, zijn vaker werkloos en kunnen bij ziekte niet terugvallen op gewaarborgd loon betaald door de werkgever.”
Dagcontracten resulteren daarnaast ook in zeer veel onzekerheid voor de betrokken interimmers, zowel financieel als in de planning van hun privéleven.
Algemeen principe blijft overeind: dagcontracten alleen bij noodzaak
Naast het ontraden van dagcontracten via een extra bijdrage blijft het huidige principe overeind dat dagcontracten enkel gebruikt kunnen worden wanneer daarvoor een noodzaak is, zonder dat dit een businessmodel mag worden.
“Er is ook afgesproken om op korte termijn een evaluatie te maken van contracten van twee dagen. Daarbij is afgesproken om de tweedaagse contracten ook te onderwerpen aan deze extra RSZ-bijdrage, bij vaststelling van een substantiële stijging van het gebruik van tweedaagse contracten”, aldus de vakbonden.
Afwervingsbeding
In het persbericht laten de vakbonden ook weten dat er tussen de sociale partners ondertussen ook gesprekken lopen over het afwervingsbeding. Dit beding maakt het onmogelijk voor bedrijven of organisaties om uitzendkrachten aan te werven, voor ze hun volledige afgesproken prestaties geleverd hebben als uitzendkracht. Dat maakt het voor deeltijdse werkkrachten moeilijk om sneller kans te maken op vaste tewerkstelling.
Bron: DeWereldMorgen