1 mei, doe de rijken de crisis betalen

Het centrale thema van 1 mei was koopkracht en de vraag hoe we de rijken voor de crisis kunnen laten betalen. De koopkrachtcrisis wordt door steeds meer mensen gevoeld. In de aanloop naar 1 mei werd het idee van een rijkentaks vaak bovengehaald. Tegelijk kwamen er weinig voorstellen om dat ook effectief te realiseren. Blijft het beperkt tot een jaarlijkse opstoot van socialistische retoriek die op 2 mei al opnieuw vergeten is? Of bouwen we aan een beweging op straat om onze eisen af te dwingen?

De PS benadrukte dat er niet aan de index mag geraakt worden en haalde in woorden fel uit naar de loonwet die onze levensstandaard gijzelt. Voor concrete maatregelen verwees Magnette naar het sociaal energietarief, de verlaagde btw en merkte hij op dat de PS Europees opkomt voor prijsblokkeringen. Hij suggereerde dat de loonwet aangepast moet worden en pleitte voor een rijkentaks.

Om het linkse imago van de partij in de verf te zetten, zonder daar zelf iets voor te moeten doen, kan er altijd teruggevallen worden op een aanval op de liberalen. Dat werkt altijd, zeker na het debat tussen MR-voorzitter Bouchez en VB-voorzitter Van Grieken. Het werd bovendien gekoppeld aan de rijkentaks. Magnette: “Acht op de tien Belgen zijn voor een taks op vermogen. Dat kunnen de liberalen alleen niet tegenhouden.” De vraag stelt zich uiteraard waarom Magnette en zijn PS de afgelopen jaren geen enkele stap gezet hebben om zo’n rijkentaks door te voeren. Zelfs de hervorming van de wet van 96, zoals voorgesteld door wijlen Marc Goblet (PS) en Raoul Hedebouw (PVDA), komt er niet door. Zoals het strijdlied stelt: ‘Geen woorden, maar daden!’

LSP-stand in Luik

Langs Nederlandstalige kant keken alle traditionele media als een konijn voor een lichtbak naar Conner Rousseau. Met zijn uitspraken over Molenbeek bracht hij het ‘flinks’ imago van zijn partij nogmaals naar voren. Extreemrechts stoppen door het achterna te lopen en tegelijk geen sociaal beleid te voeren, werkt contraproductief. Dat zagen we in Frankrijk waar Le Pen een historisch hoge score haalde. Het feit dat er amper interne kritiek kwam op de uitspraken van Rousseau geeft aan hoe diep Vooruit politiek weg gezakt is. Alle hoop lijkt gevestigd te zijn op Conner, eigenlijk op zijn status in de traditionele media. Dat is uiteraard wel erg beperkt, zeker met een voorzitter die wel erg weinig kaas gegeten heeft van socialisme en voor wie de arbeidersbeweging iets van een andere planeet is.

Op 1 mei haalde Rousseau hard uit naar het Vlaams Belang. De aanvallen van Magnette op Bouchez langs Franstalige kant werden in Sint-Niklaas herhaald met een harde kritiek op het Vlaams Belang. Extreemrechts beweert ‘sociaal’ te zijn, maar stemt tegen hogere minimumlonen en voor extra besparingen op de zorg. Deze terechte kritiek zou overigens een pak sterker staan indien Vooruit zelf extra zou investeren in meer en betere zorg in plaats van als managers het zorgaanbod te willen hertekenen (lees: afbouwen). De geruchten over een akkoord tussen Vooruit en N-VA voor een coalitie na de volgende verkiezingen geven aan dat Vooruit vooral op die verkiezingen en de postjes gefocust is, niet op de uitbouw van een krachtsverhouding op straat.

De PVDA stelde het idee van prijsblokkeringen en de strijd voor hogere lonen centraal. Er lag veel nadruk op het voorstel om de prijzen aan de pomp te beperken tot maximaal 1,4 euro per liter. De partij wil dat realiseren door te schuiven met accijnzen en taksen, waaronder een taks op de schandalige overwinsten van de grote energiebedrijven. Terecht wordt voorgesteld om de oorlogsprofiteurs aan te pakken.

PVDA was overal aanwezig met grote delegaties. Foto uit Antwerpen door Liesbeth

Raoul Hedebouw: “De belangrijkste reden waarom de prijzen zo hoog zijn is, dat is speculatie, dat is winsthonger, dat is het kapitalisme. Zelfs premier De Croo moet toegeven dat “de markt irrationeel is geworden”. Dat de markt helemaal zot geworden is. Als zelfs de liberalen het al moeten erkennen… Maar goed, verder dan vaststellen gaan ze ook niet.” Waarom stelt Hedebouw niet voor om de volledige energiesector in publieke handen te nemen met het oog op een groene transitie en betaalbare energie voor de werkende klasse? Hij slaat de nagel op de kop als hij zegt dat de werkende klasse alle rijkdom creëert en bijzonder sterk staat als ze zich verenigt. De kracht van de werkende klasse maakt het mogelijk om de controle over de sleutelsectoren van de economie uit handen van de speculanten en andere kapitalisten te halen.
Op 1 mei leek iedereen het erover eens te zijn dat de rijken de crisis moeten betalen. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. De rijken hebben het vandaag voor het zeggen en passen de regels aan hun winsthonger aan. Om de macht van de rijken te breken, is er nood aan organisatie, strijd en een socialistisch alternatief. Zoals we in onze 1-mei verklaring in maandblad De Linkse Socialist opmerkten: “De socialistische beweging heeft nood aan actieve mobilisatie rond een programma dat hoop op een betere toekomst in zich draagt.” En nog: “De samenleving kan worden georganiseerd op basis van solidariteit in plaats van concurrentie, ten dienste van iedereen in plaats van een kleine elite, op basis van gelijkheid in plaats van gebaseerd op discriminatie en uitbuiting. Zo’n wereld, een socialistische wereld, is een noodzaak. Op 1 mei zeggen wij luid en duidelijk dat een socialistische wereld ook mogelijk is.” Bron: LSP

Koopkracht centraal op 1 mei-toespraken

Linkse boegbeelden pleitten op de Dag van de Arbeid voor maatregelen die de koopkracht van gezinnen moeten beschermen. De voorstellen gaan van prijsbevriezingen voor basisgoederen tot belastingen voor multinationals, die ‘profiteren van de oorlog’.
De 1 meivraag van het jaar: wie vangt de inflatieschok het best op?
De politieke verlanglijstjes van links concentreren zich op de compensatie van de stijgende levensduurte. Raoul Hedebouw pleitte er in Brussel voor om de prijs van basisgoederen zoals bloem, pasta, aardappelen en brandstof te blokkeren. Benzine en diesel zou nog maximaal 1,40 euro per liter mogen kosten, vindt hij. ‘Wij willen de prijzen blokkeren om alle werkende mensen te beschermen.’ De lonen moeten net gedeblokkeerd worden.
Om dat te bekostigen door een bijzondere belasting te heffen op overwinsten van multinationals in de energiesector, de agrobusiness, banken en verzekeringen, die volgens de PVDA-leider profiteren van de oorlog in Oekraïne.
In zijn thuisstad Sint-Niklaas pleitte ook Conner Rousseau (Vooruit) voor meer inspanningen om de koopkracht. ‘Er was nooit een regering die zoveel geïnvesteerd heeft in de koopkracht van mensen’, zei hij. ‘Maar mensen voelen het bijna niet omdat de prijzen zo hard blijven stijgen.’
Rousseau wil de tijdelijke verlaging van de btw op gas en elektriciteit naar zes procent permanent maken en het sociaal tarief voor stroom en gas verlengen ‘zolang dat nodig is’. ‘Omdat gas en elektriciteit de basis zijn, geen luxegoed.’ Ook Rousseau kijkt naar grote bedrijven om de lasten van de energiecrisis te dragen.
Op Europees niveau pleit Vooruit voor een cap op de gasprijzen. Dat idee zong eerder al rond in de Wetstraat, maar experts uitten er hun bedenkingen bij. De Franse prijsbeperkingen sloegen bij EDF al een gat van 10 miljard euro, waarna de overheid noodgedwongen extra kapitaal in het elektriciteitsbedrijf moest pompen.

Rijkste 1 procent
Welke ideeën om rijken of bedrijven te belasten zijn (niet) haalbaar?
Aan de andere kant van het land, in Charleroi, maakte Paul Magnette (PS) de balans op van vijf jaar ‘sociale achteruitgang’ onder leiding van de vorige regering met MR en N-VA. ‘En ze willen het nog erger maken’, zei Magnette. ‘Met constante aanvallen op onze pensioenen, uitkeringsgerechtigden, de sociale zekerheid en zo verder.’
Magnette pleitte, net als Rousseau, voor het behoud van de automatische loonindexering. ‘Niet alleen om de koopkracht te behouden, maar ook om bedrijfswinsten beter te verdelen. Het zijn tenslotte de werknemers die waarde creëren.’ Als het aan Magnette ligt, komt er een extra belasting op de rijkste 1 procent van de bevolking. ‘Daarmee kunnen de salarissen van 2,5 miljoen arbeiders elke maand honderden euro’s stijgen.’
Of de linkse voorstellen ook daadwerkelijk zullen worden omgezet in beleid is nog maar de vraag. De regering-De Croo laat een expertengroep nagaan welke maatregelen de inflatie te beteugelen. Politiek wordt in eerste instantie gekeken naar de verlenging van huidige maatregelen. Bron: De Tijd

1 mei, feest van de arbeid

1 mei: en plots is iedereen voor een rijkentaks.
Het is verheugend dat een rijkentaks eindelijk ernstig wordt genomen en op de agenda wordt gezet. Zo’n taks is gezien de schandalige kloof tussen rijk en arm eigenlijk de evidentie zelve. Maar het is zeer de vraag of er van de huidige voorstellen veel in huis zal komen. Vermoedelijk zal daarvoor druk van de straat en de werkvloer noodzakelijk zijn.
Of draaien de linkse partijen en de vakbonden andermaal hun leden een rad voor de ogen?
Meer dan tien jaar geleden lanceerde PVDA zijn miljonairstaks. De belastingvoet voor netto-vermogens boven 1 miljoen zou 1 % bedragen, 2 % boven twee miljoen euro en 3 % boven 3 miljoen euro. Deze taks zou meer dan 8 miljard euro opbrengen.
Die voorstellen werden in het verleden steevast weggezet als extremistisch en onhaalbaar. Maar ondertussen zijn de geesten gerijpt. Veertien dagen geleden brak Joachim Coens de lans voor een vermogensbelasting: “Het is niet normaal dat grote bedrijven megawinsten maken en amper belastingen betalen, terwijl hun werknemers met moeite rondkomen”.

Als zelfs de voorzitter van CD&V een rijkentaks overweegt, dan kunnen sociaaldemocraten natuurlijk niet achterblijven, zeker niet met 1 mei in aantocht. Vooruit-voorzitter Conner Rousseau pleit voor een overwinstbelasting voor bedrijven die heel grote winsten maken. PS-voorzitter Paul Magnette wil de vermogens van meer dan 1 miljoen euro een belasting van 1 of 1,5 % opleggen.
Zo’n rijkentaks is eigenlijk de evidentie zelve. Vandaag betalen de rijken in zowat alle landen ter wereld ongeveer de helft minder aan belastingen dan veertig jaar geleden. Bedrijven werden in die periode in de watten gelegd. Zo kregen de meest winstgevende bedrijven in België in 2018 nog een ‘korting’ van liefst 19 miljard euro.
Terwijl de lonen geblokkeerd worden en heel wat mensen door de stijgende energieprijzen amper kunnen rondkomen tekenen de Belgische bedrijven recordwinsten op en versassen de superrijken in ons land jaarlijks meer dan 200 miljard euro naar belastingparadijzen.
Zo’n situatie is niet alleen onfatsoenlijk, ze is ook onhoudbaar. Zelfs Peter Praet, voormalig voorzitter van de Nationale Bank, vindt een vermogensbelasting onvermijdelijk. Paul De Grauwe, voormalig senator van de VLD en professor aan de London School of Economics (LSE), wil een vermogensbelasting om de Ruslandfactuur te betalen: “Waar wachten we op? Voer een progressieve vermogensbelasting in”.
Volgens neoliberale economen en politici is een belastingvermindering voor rijken gunstig voor de economische groei en tewerkstelling. Een recente studie van LSE haalt dit dogma onderuit. Paul De Grauwe merkt fijntjes op dat de economische groei in de naoorlogse periode het hoogst was toen ook de belastingtarieven voor de rijken het hoogst waren.
Voor vermogensbelasting bestaat in elk geval een groot maatschappelijk draagvlak. Volgens peilingen is 70 tot 85 procent van de bevolking ervoor gewonnen.
De bekende Franse econoom Thomas Piketty legt de optimale belastingvoet voor de hoogste inkomens op ongeveer 80 procent. Daar zitten we nog ver, heel ver van af.

Een rijkentaks kan heel wat geld opbrengen. Als we de zogenaamde ‘Bidentaks’ van 21 procent op de multinationals consequent zouden toepassen, dan zou dat voor België 7 miljard euro opbrengen. De PVDA rekent uit dat een eenmalige coronataks van 5 procent op het vermogen van de twee procent rijkste families in België in één klap 15 miljard euro kan opbrengen.
Maar daar zal wellicht niet veel van in huis komen. Conner Rousseau heeft aangegeven dat zijn overwinstbelasting pas bij de begrotingsonderhandelingen van oktober op tafel zullen komen. En de voorstellen van Paul Magnette zijn heel vaag en niet uitvoerbaar zonder vermogenskadaster. Volgens De Standaard gaat het hier vooral om profileringsdrang van beide partijvoorzitters om de achterban te paaien.
Van de andere partijen moeten we nog minder verwachten. De Groenen viseren vooral de overwinsten van grote energiespelers, maar dat stuit op juridische bezwaren. Het kabinet van minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) maant aan tot kalmte en wil een vermogensbelasting enkel bespreken in het kader van een grote fiscale hervorming. De liberalen tenslotte, zijn zoals gekend tegen een rijkentaks.
Als we willen dat een vermogensbelasting zich niet beperkt tot 1-mei retoriek en politiek gekakel dan zullen we druk moeten zetten op de ketel. In het verleden werden belangrijke maatschappelijke beslissingen door de straat of op de werkvloer afgedwongen. Met de rijkentaks en idem met het afschaffen van de loonblokkering, zal het niet anders zijn.

Wat verandert er in mei 2022?

Ook op 1 mei staan er weer enkele dingen te veranderen en aangezien een voorbereid mens er twee waard is, zetten wij alvast op een rijtje wat er vanaf zondag anders zal worden.

Parkeren in centrum van de hoofdstad wordt duurder
In het centrum van de hoofdstad wordt parkeren vanaf 1 mei duurder, om onder meer lang parkeren te ontmoedigen en bestuurders aan te sporen tot het gebruik van publieke parkings. Daarnaast wordt een bewonerskaart duurder vanaf een tweede wagen.
De grootste verandering vindt plaats in de vijfhoek van de stad Brussel en in de zone rond de Louizalaan en de Europese wijk van Kunst-Wet tot de Schumanrotonde: van groene zones worden dat grijze en dus duurdere, zones. In een grijze zone is de parkeertijd beperkt tot 4,5 uur, en betalen automobilisten het eerste uur 2 euro, de volgende drie uur telkens 3 euro en het laatste half uur 1,5 euro. Daarnaast moet er betaald worden tot 21 uur, en niet langer tot 18 uur.
Nieuw wordt parkeren in een evenementenzone. Dat tarief zal eind dit jaar gebruikt worden voor Winterpret. In die zone kost parkeren 10 euro per uur, en parkeren is er ook beperkt tot 4,5 uur.
«Te veel publieke ruimte wordt vandaag als parking gebruikt», zei Brussels schepen van Mobiliteit Bart Dhondt (Groen) bij de goedkeuring in de Brusselse gemeenteraad eind vorig jaar. «Het is niet meer te verantwoorden dat auto’s de hele dag stilstaan op straat. Zeker als er 100 meter verder een veilige publieke, ondergrondse of bovengrondse parking is. De ruimte die vrijkomt, gebruiken we om onze stad nog aantrekkelijker te maken voor de Brusselaars zelf en haar duizenden bezoekers.»
Voor Brusselaars die hun wagen dagelijks willen parkeren op straat is er een kleine verandering. De eerste bewonerskaart kost je nog altijd 10 euro, maar de prijs van de tweede bewonerskaart stijgt van 50 naar 110 euro. De derde bewonerskaart wordt afgeschaft. Wie iemand wil ontvangen, kan een bezoekerskaart aanvragen.

Prijsverhoging Proximus: Flex en Epic worden duurder
Proximus verhoogt op 1 mei de prijzen van zijn populaire telecombundels Flex en Epic. Dat kondigde het bedrijf in maart aan. Het gaat om stevige prijsstijgingen, waarvoor Proximus verwees naar gestegen kosten voor lonen en technologische apparatuur.
In januari had Proximus al de tarieven van een aantal oude formules opgetrokken. Nu volgen de populaire bundels Flex en Epic. Ook de Business Flex-packs voor bedrijven worden duurder. Het gaat om prijsverhogingen met 3 tot 4 euro per maand.
Zo zal een basis Flex-abonnement met enkel internet en televisie vanaf mei 63,99 euro per maand kosten in plaats van 59,99 euro. Dat is een stijging met 6,7 procent. Voor wie er twee mobiele abonnementen bijneemt, gaat de prijs van 83,99 euro naar 88,99 euro, of plus 6 procent.
Niet alles wordt duurder: het instapabonnement voor vast internet wordt iets goedkoper. Dat zal 25 euro per maand kosten in plaats van 27,50 euro. De naam verandert van Internet Start naar Internet Essential. Er is een maandelijks volume van 100 GB inbegrepen en de downloadsnelheid bedraagt maximaal 50 mbp.

Zijn de pensioenen nog betaalbaar?

Zijn de pensioenen nog betaalbaar?

De minister van Pensioenen heeft  haar pensioenplannen uit de doeken gedaan aan het kernkabinet. Die werden nagenoeg niet gewijzigd sinds ze in september via de pers uitlekten. Economen waarschuwen dat er iets belangrijks ontbreekt in de plannen: hervormingen om de pensioenen betaalbaar te houden.

In ons land betaalt de werkende bevolking het pensioen van de bevolking op rust via bijdragen aan de sociale zekerheid en belastingen. Een daling van de vruchtbaarheidscijfers zorgt ervoor dat steeds minder schouders de pensioenlasten moeten dragen. Tegelijkertijd is de levensverwachting in onze contreien gestegen, waardoor mensen langer van hun pensioen kunnen genieten. Bovendien zorgt de relatief grote babyboomgeneratie voor een versnelling van de vergrijzing.

“Het is teleurstellend dat de minister van Pensioenen, Karine Lalieux (PS), weinig aandacht heeft voor de betaalbaarheid van de pensioenen”, vindt Annelore Van Hecke, senior macro-econoom bij Belfius en voormalig lid van de Studiecommissie voor de Vergrijzing. “Er zijn aan het begin van de legislatuur cadeaus uitgedeeld, zoals de geleidelijke verhoging van het minimumpensioen voor werknemers met een volledige loopbaan tot 1.585 euro bruto per maand in 2024. Ook de berekening van het pensioen voor zelfstandigen is aangepast, zodat vanaf 2021 100 procent van hun inkomen in plaats van 69 procent meetelt voor de pensioenberekening.”

1 miljard euro per jaar

Van Hecke is niet tegen extra’s voor gepensioneerden, maar vraagt zich af hoe de overheid de pensioenen en de bijkomende kosten in de gezondheidszorg zal blijven betalen. “Tot 2030 komt er elk jaar gemiddeld een miljard euro aan vergrijzingskosten bij”, waarschuwt Van Hecke. “Daarna stijgen de kosten tot 2050. We zijn nog maar halfweg de steile klim van de vergrijzingskosten.”

De vergrijzingskosten worden uitgedrukt in procent van het bruto binnenlands product (bbp), omdat de marktwaarde van alle goederen en diensten die geproduceerd worden in een land een maatstaf is voor de welvaartscreatie of de draagkracht van een land. “Door de gezondheidscrisis wegen de vergrijzingskosten zwaarder door in termen van het bbp. De Belgische economie bevindt zich nog onder het groeipad dat voor de crisis was uitgetekend”, stelt Van Hecke. Volgens de jongste voorspellingen zitten de sociale uitgaven tegen 2040 bijna aan 30 procent van het bbp, een stijging met 5 procentpunt ten opzichte van 2019.

‘We zijn nog maar halfweg de steile klim van de vergrijzingskosten’

Van Hecke waarschuwt dat de kosten van de vergrijzing sinds 2002 jaar na jaar naar boven werden bijgesteld door de Studiecommissie voor de Vergrijzing. “Enkel na de pensioenhervorming van de regering-Michel in 2014, toen de geleidelijke verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd werd ingevoerd en de voorwaarden voor vervroegd pensioen strenger werden, kon de commissie de verwachte uitgaven naar beneden bijstellen”, weet Van Hecke. Het verhogen van de pensioenleeftijd is één ding. Ervoor zorgen dat meer mensen de pensioenleeftijd effectief halen, is nog iets anders.

Ons land bengelt onderaan in de lijst met OESO-landen met een effectieve pensioenleeftijd van om en bij 61 jaar. Volgens de jongste cijfers is de werkelijke pensioenleeftijd in 2020 zelfs nog licht gedaald, “waarschijnlijk een tijdelijk gevolg van de covid-crisis”. Een structureel probleem vindt Van Hecke dat meer dan de helft van de ambtenaren op zijn zestigste al met pensioen is, als gevolg van de vele regelingen voor vervroegde uittreding uit de arbeidsmarkt.

Van Hecke wil benadrukken dat ouderen niet enkel een kostenpost zijn voor de maatschappij. De gepensioneerden zijn vaak nog heel actief, als vrijwilliger, als mantelzorger of als babysit voor de kleinkinderen. Dat levert ook besparingen op voor de overheid, die minder moet investeren in kinderopvang, thuisverpleging en residentiële zorg.

Beleidswijzigingen

“Het is moeilijk om projecties te maken over een heel lange termijn. Normaal maak je projecties ‘bij ongewijzigd beleid’, maar de Studiecommissie voor de Vergrijzing houdt in haar berekeningen al rekening met bepaalde hervormingen. Voor een beleidsinstrument dat een probleem aankaart, is het ietwat misleidend als de oplossingen al gedeeltelijk in de berekeningen vervat zitten”, stelt de econome van Belfius vast. Zo gaat de commissie ervan uit dat de overheid de tewerkstellingsgraad en de productiviteitsgroei de komende jaren opkrikt. Dat betekent dat de overheid maatregelen moet treffen om meer mensen aan het werk te krijgen en/of die mensen meer goederen en diensten te laten produceren. “De productiviteitsgroei daalt al decennia in alle geïndustrialiseerde landen”, weet Van Hecke. “Er is wel innovatie, maar die leidt niet altijd tot meer productiviteit. Een klassiek voorbeeld daarvan is de elektrische auto. Die brengt ons niet sneller van punt a naar punt b, maar zorgt wel voor schonere lucht. Hetzelfde gaat op voor de energietransitie.”

‘Minister Lalieux laat haar nieuwe pensioenplannen het best nog eens doorrekenen’

De Studiecommissie voor de Vergrijzing berekent enkel de stijging van de uitgaven. De veroudering van de bevolking zorgt voor een vermindering van bepaalde overheidsinkomsten. Gepensioneerden betalen minder personenbelasting en dragen minder bij aan de sociale zekerheid. Al wordt dat enigszins gecompenseerd met andere belastingen. Via de btw op consumptie en vermogensbelastingen draagt de oudere bevolking wél meer bij dan de jongere. Een 60-plusser geeft gemiddeld ruim 4.000 euro meer uit dan een vijftiger en 7.000 euro meer dan een veertiger en heeft vaak ook meer vermogen bijeengespaard. Op het totale plaatje hebben we geen zicht.

Vandaag zien we alleen het deel van de ijsberg dat boven het wateroppervlak uitsteekt, de stijgende vergrijzingskosten, terwijl we geen zicht hebben op de ijsmassa of de belastinginkomsten die onder water zitten. “We mogen niet blind varen. De impact van de vergrijzing op de belastinginkomsten zou moeten worden berekend. Ook minister Lalieux laat haar nieuwe pensioenplannen het best nog eens doorrekenen”, vindt Van Hecke. 

Bron: Trends