by admin | mei 6, 2025 | Economie
We belanden van de ene crisis in de andere. Volgens Stefanie De Bock (vzw de Transformisten) biedt enkel een fundamentele ommezwaai soelaas: “We moeten de fetisj van voortdurende economische groei in vraag durven stellen.” Deel- en repareerinitiatieven zijn een stap in de goede richting.
Polycrisis
Dat ons huidige economische model in crisis is, mag duidelijk zijn. Experten noemen het een ‘polycrisis’: een tijd waarin heel wat crisissen zich op hetzelfde moment afspelen en elkaar versterken. Neem bijvoorbeeld de klimaatcrisis die de sociale crisis versnelt: zij die het minst bijdragen aan de opwarming van de aarde, worden het hardst getroffen.
De maatregelen die regeringen op Vlaams, federaal en Europees niveau vandaag nemen, zijn symptoombestrijding en verergeren vaak zelfs de grote crisissen die er al heersen. We naderen belangrijke kantelmomenten, zowel op vlak van de klimaatcrisis als op vlak van ongelijkheid.
Fetisj
Hoog tijd dus om naar de kern van het probleem te gaan: het economische systeem. Willen we de zorg voor onze planeet combineren met een kwaliteitsvol leven voor iedereen, dan moeten we de fetisj van voortdurende economische groei in vraag durven stellen. Die stimuleert het willen hebben van meer spullen en creëert zo een permanent en onbevredigd verlangen naar meer dan wat je nodig hebt.
Daardoor bevinden we ons in een continue staat van rusteloosheid, eigen aan het economische systeem dat zelf rusteloos is en steeds meer wil. Die dwanggedachte geeft ons het gevoel dat er nooit genoeg is, dat we steeds meer nodig hebben. Op die manier putten we niet alleen de planeet, maar ook onszelf uit.
De Britse econoom Tim Jackson vat het goed samen: “People are persuaded to spend money we don’t have, on things we don’t need, to create impressions that won’t last, on people we don’t care about”.
Er zijn alternatieven
Niet alleen kritische denkers, maar ook gerenommeerde organisaties zoals de OESO en de VN stellen een economie met groei als enige doel in vraag. Zowel in de academische wereld als op het werkterrein bestaat een rijkdom aan kennis over hoe iedereen een kwaliteitsvol leven kan hebben, zonder iemand achter te laten.
Er is geen kant-en-klaar stappenplan, maar er zijn bouwstenen en er zijn kaders waarbinnen zich nu al alternatieven ontwikkelen. Die zijn gebaseerd op het idee dat er al meer dan genoeg is, maar dat het rechtvaardig (her)verdeeld moet worden, met zorg voor de planeet.
Economie van genoeg
Al in de jaren ’70 werd in Nederland een krachtige term gevonden voor die nieuwe economie: een economie van genoeg. Vanuit socio-culturele organisatie de Transformisten dragen we dat alternatief op een actuele manier uit door de spotlights te richten op pioniers die het vandaag al anders doen.
Een van die pioniers is de beweging van deel- en repareerinitiatieven. Iedereen heeft weleens een voorwerp dat defect of versleten is, of heeft spullen in de kast liggen die hij amper gebruikt. In plaats van iets nieuws te kopen, kijken deze initiatieven of ze het kapotte voorwerp kunnen repareren, of iets kunnen delen, zodat niet iedereen het hoeft te kopen.
Tegelijkertijd zorgen ze voor een radicale herverdeling van spullen. Wie te veel heeft, doneert, wie iets nodig heeft kan kiezen. Dat maakt hen ook sociaal. Meer nog dan in te zetten op premies voor mensen die al een investering kunnen doen – denk bijvoorbeeld aan de premies voor zonnepanelen en elektrische wagens – zetten ze in op de actuele noden en behoeften van iedereen. Daarnaast brengen ze mensen van verschillende achtergronden samen.
Wie deelt en repareert, ontdekt hoeveel keuze er al is, hoe we al een overvloed kennen zonder de aarde verder te moeten uitputten door meer consumptie en productie. Niet winst, maar zorg staat centraal: zowel voor mensen en spullen als voor de planeet.
Experimenten rekken onze verbeelding op
De initiatieven experimenteren door zichzelf de vraag te stellen: Hoeveel is genoeg? Wat hebben we écht nodig? Zo dagen ze ons uit om niet enkel na te denken over een bovengrens, maar ook een ondergrens van een kwaliteitsvol leven. Ze binden de strijd aan met overconsumptie en armoede.
Ze tonen hoe het anders kan en geven ze mensen een handelingsperspectief om opnieuw hun eigen keuzes te bepalen. Ze maken de alternatieven ook tastbaar. Dankzij deze initiatieven is het makkelijker om een andere wereld in te beelden. Ze rekken als het ware onze verbeelding op richting een wereld waarin de mythe van de schaarste niet heerst en waar rechtvaardigheid vanzelfsprekend is.
Nieuwe wereld
Net dat streeft een economie van genoeg ook na. Deel- en repareerinitiatieven zijn maar een stukje van een grote puzzel. Als we alles willen veranderen, hebben we iedereen nodig.
In een economie van genoeg hebben ook sociale professionals een belangrijke opdracht. We moeten durven inzetten op praktijken die zowel persoonlijk gedrag als het eisen van structurele oplossingen vooropstellen. Die twee gaan hand in hand en solidariteit staat hierbij centraal. Ook internationaal.
Een nieuwe wereld loert om de hoek. Hoe sterker onze solidariteit is en hoe luider het alternatief klinkt, hoe moeilijker het wordt voor blinde beleidsvoerders om onze basisrechten verder af te breken. Er is namelijk meer dan genoeg.
Bron: sociaal.net
by admin | mei 2, 2025 | Sectoren
1 mei is geen feest van het verleden, maar het stille vuur dat brandt zolang mensen geloven dat werk méér moet zijn dan overleven.
Op 1 mei vieren wij de Dag van de Arbeid. Geen dag van holle toespraken of beduimelde rituelen, maar een dag die ooit een reden had en vandaag nog steeds een reden heeft. Wij vieren dat werk meer is dan labeur alleen. Werk is zingeving, biedt een kader. Werk maakt een leven mogelijk. Maar werk mag niet alleen uitputten, maar ook moet dragen. Werk hoort te beschermen, niet te breken.
HET NON-BELEID VAN ZUHAL DEMIR
De harde realiteit waarmee wij vandaag geconfronteerd binnen de Vlaamse regering, trekt die belofte compleet aan flarden. Want wat de minster van Werk, Zuhal Demir (N-VA), stelselmatig uitbouwt, is geen werk dat werkt. Het is beleid dat mensen uitput, wantrouwt, straft en in de steek laat.
De feiten zijn hard en onontkoombaar. Minister Demir halveert het budget voor opleidingen. Ooit stonden er 89 miljoen euro ingeschreven om werknemers kansen te bieden. Tegen 2026 moet daar nog 45 miljoen van overblijven. ‘Levenslang leren’ klonk het nog plechtig in het regeerakkoord. Wat is daar nog van aan?
Wat er op de vloer gebeurt, is heel iets anders. Omscholing naar een betere job wordt haast onmogelijk. Ondanks het protest zet Demir ook door met het beperken van het recht op Vlaams Opleidingsverlof. Wie niet minstens 4/5e werkt, verliest het recht vanaf 1 september van dit jaar. Dit zijn geen onschuldige ingrepen. Het is moedwillig wegnemen van kansen. Zeker voor deeltijders, opvallend vaak vrouwen in zorg, dienstencheques en kleinhandel. Duizenden werknemers worden daardoor getroffen, 1 op 5 vrouwen wordt uitgesloten van het opleidingsverlof. In sommige sectoren gaat dat voer meer dan de helft van de werknemers.
Ook de loopbaanbegeleiding wordt gekort. Waar 36.000 mensen loopbaancheques gebruikten, blijven er straks 12.000 over. Op 1 april waren 1.000 cheques in 7 minuten en 30 seconden uitgedeeld. Voor de rest: niks, nada, nougatbollen. Mensen die fysiek of mentaal vastlopen, lopen tegen de deur. Dit is geen beleid, maar cynisme: besparen op wie probeert, terwijl men klaagt over krapte op de arbeidsmarkt.
Maar Demir zet door. Werkzoekenden krijgen nog vijf dagen om op sollicitaties te reageren. Eén fout, en de uitkering kan worden geschorst. Dit beleid activeert niet, het ontmoedigt. Mensen uithollen helpt niemand sneller aan werk.
WAAR IS DE VISIE?
De logica achter dit alles is wreed in haar eenvoud. Beleid schuift de risico’s door naar de werknemer. Wie niet bijblijft, wie struikelt, wie faalt, wordt verantwoordelijk gehouden voor zijn eigen miserie. Je had maar flexibeler moeten zijn. Je had maar sneller moeten bijleren. Je had maar zelf je vrije dagen moeten opofferen voor bijscholing.
De samenleving mag niet meer stutten. De werknemer moet zichzelf torsen tot hij bezwijkt. Tijdskrediet wordt een luxe. Opleidingsverlof verdwijnt, tenzij je voltijds draait als een radertje in de productiemachine. Begeleiding wordt een formulier, een controle. Niet een gesprek. Niet een perspectief. Werkzekerheid? Die is geruild voor eindeloze flexibiliteit, losse uren, tijdelijke contracten, en de schrale troost van een flexi-job op zondagavond.
Er zit geen toekomstvisie achter zulke beslissingen. Er zit geen zorg in, geen solidariteit, geen inzicht in de complexiteit van het leven. Alleen een kille, technocratische wens om te besparen. Alles wat ooit gebouwd is door strijd, alles wat ooit verworven is met solidariteit, wordt teruggeschroefd onder het mom van efficiëntie.
En terwijl mensen uitgeblust thuisvallen, blijft de boodschap dezelfde: wees beschikbaar, wees wendbaar, wees niet te veel ziek. Maar vooral: verwacht niets. Verwacht geen steun, geen tijd, geen ademruimte. Verwacht niet dat werkgevers bijdragen aan je opleiding. Dat je recht hebt op vorming. Dat je werk je ook gezond mag houden.
1 MEI ALS OPDRACHT
En dus rijst de vraag, vandaag dringender dan ooit: wat doe je, als werknemer, als werkzoekende, als burger, wanneer het beleid niet langer voor jou werkt, maar tegen jou? Je kunt proberen te overleven. Flexibeler worden. Vlugger bijleren. Vlugger reageren. Vlugger ademen. Maar je zult nooit vlug genoeg zijn. Nooit beschikbaar genoeg. Nooit goedkoop genoeg. Je zult altijd tekortschieten in een systeem dat zo is ontworpen. En dat is geen toeval. Dat is beleid.
De enige echte reactie is collectief. Samen eisen dat werk opnieuw werkt. Samen verdedigen wat anderen voor ons hebben afgedwongen: opleidingen tijdens de werkuren, met uitzicht op beter werk en beter loon. Tijd om te zorgen, zonder schuldgevoel. Begeleiding die steunt, niet straft. Werk met zekerheid, niet werk met uitstel. En ja, eerlijke bijdragen van werkgevers aan de opleiding en ontwikkeling van hun personeel. Want werk is geen eenrichtingsverkeer.
Daarom vieren wij 1 mei niet als een nostalgisch ritueel. Wij vieren 1 mei als een opdracht. Want wie vandaag zwijgt, zal morgen niets meer hebben om te verdedigen. Wat vandaag nog rest zoals betaalde vakantie, tijdskrediet, opleidingsmogelijkheden is geen vanzelfsprekendheid. Het zijn wapenfeiten die opnieuw verdedigd moeten worden, tegen een regeringslogica die liever beknibbelt dan beschermt, liever verdeelt dan verbindt, liever wantrouwt dan ondersteunt. Iemand als minister Demir voert beleid dat niet vooruithelpt. Ze voert beleid dat uitput, uitsluit en wantrouwt. En dat mag nooit het laatste woord zijn.
Werk moet werken. Niet tegen mensen, maar voor hen. Voor wie zorgt. Voor wie leert. Voor wie bouwt. Voor wie opstaat om vijf uur. Voor wie op zondagavond nog een shift draait. Voor al wie wil leven van zijn werk. Daarom is 1 mei geen feest van het verleden, maar het stille vuur dat brandt zolang mensen geloven dat werk méér moet zijn dan overleven.
BRON: Sampol.be
by admin | mei 2, 2025 | Economie
Vanaf vandaag krijgen alle nieuwe vaatwassers, stofzuigers, hogedrukreinigers, grasmaaiers en laptops die in ons land verkocht worden een herstelbaarheidsindex. Dat is een score op 10 die aangeeft hoe makkelijk een product te herstellen is als het stukgaat. De score houdt onder andere rekening met de beschikbaarheid van handleidingen en de betaalbaarheid van wisselstukken.
België is na Frankrijk het tweede Europese land dat een herstelbaarheidsindex invoert. De index is een score van 1 tot 10 die aangeeft hoe herstelbaar en demonteerbaar een vaatwasser, grasmaaier, stofzuiger, hogedrukreiniger of laptop is. In een latere fase zullen ook (elektrische) fietsen, elektrische steps en tablets zo’n score krijgen. De federale regering wil fabrikanten op die manier stimuleren om het eenvoudiger te maken om hun producten te herstellen.
De score wordt bepaald op basis van verschillende criteria zoals:
Beschikbaarheid van technische herstelinformatie en onderhoudshandleidingen
Gemak van demontage en benodigd gereedschap
Beschikbaarheid van reserveonderdelen en levertijden
Verhouding tussen de prijs van reserveonderdelen en de prijs van het nieuwe product
Verkopers moeten de index online en in fysieke winkels vermelden naast de prijsaanduiding en een QR-code of link voorzien waarop de klant meer info over de specifieke berekening terugvindt.
Wie heel tevreden is met die herstelbaarheidsindex is de vzw Repair&Share. Een milieuvereniging die mensen zoveel mogelijk aan het repareren en hergebruiken wil krijgen. “In Frankrijk bestaat het systeem al een aantal jaren en dat werpt zijn vruchten af. Het heeft zowel op consumenten als fabrikanten een effect”, zegt projectcoördinator Rosalie Heens. “Uit onderzoek blijkt dat toestellen sinds de komst van de index in Frankrijk steeds beter te herstellen vallen. Fabrikanten zien het echt als een verkoopargument en consumenten houden rekening met de score bij hun aankoop.”
Testaankoop blij maar kritisch
Ook consumentenorganisatie Testaankoop is blij met de komst van de herstelbaarheidsindex, maar vindt dat de manier waarop die berekend wordt soms voor onrealistische resultaten zorgt. “Een hoge score betekent niet noodzakelijk dat een product heel herstelbaar is”, zegt woordvoerder Laura Clays. “Iets kan een hoge algemene score hebben, maar zwak scoren op demonteerbaarheid. Dan speelt het geen rol hoeveel reserve-onderdelen er beschikbaar zijn. Als je het product niet uit elkaar kunt halen, kan je het ook niet herstellen.”
“Bovendien zegt de score ook niets over de levensduur van een product. Een wasmachine met een lage score kan perfect 20 jaar lang meegaan zonder hersteld te moeten worden.”
Weten dat jouw toestel goed te herstellen is, is een ding. Maar als je zelf niet zo handig bent, ben je aangewezen op hulp van buitenaf. Daarom lanceerde Repair&Share de website herstelmij.be.
“We merken dat mensen vaak niet weten waar ze een toestel kunnen laten herstellen. Daarom hebben we een kaart ontwikkeld waarop je herstellers in jouw buurt kunt terugvinden. Dat kan gaan van repaircafés die met vrijwilligers werken – en waar je dus enkel de onderdelen moet betalen – tot zelfstandige herstellers die niet gebonden zijn aan een bepaald merk of winkel. Ook bij elektrozaken kan je voor herstellingen terecht.”
Wanneer je toestel minder dan 2 jaar oud is, valt een defect meestal onder de wettelijke garantie. Een eventuele herstelling moet dan op kosten van de verkoper gebeuren. Maar een keer buiten die garantieperiode moet je de kosten zelf betalen. “Er is een psychologische grens van hoeveel mensen over hebben voor een herstelling”, weet Rosalie. “Mensen zijn bereid om maximaal 30 procent van de prijs van een nieuw toestel te betalen voor een herstelling. Vallen de kosten hoger uit, zullen ze sneller kiezen voor een nieuwe laptop of stofzuiger.”
BRON: VRT.nws
by admin | mei 2, 2025 | Economie
Vorig jaar was op een gemiddelde werkdag 1 op de 12 werknemers afwezig door ziekte. Vooral het middellange (1 maand tot 1 jaar) en langdurige (meer dan 1 jaar) ziekteverzuim neemt toe. De stijging is het grootst bij werknemers jonger dan 40 want bij hen speelt de mentale belasting een alsmaar grotere rol. In absolute cijfers zijn er nog altijd meer oudere werknemers die uitvallen, maar de kloof tussen jong en oud wordt kleiner.
“Het ziekteverzuim heeft vaak te maken met een te hoge mentale belasting”, zegt Stephanie Heurterre. Zij is consulent welzijn en absenteïsme bij HR-dienstverlener Securex.
“Het heeft voor een groot deel met de werkomstandigheden te maken”, legt Heurterre uit in De Wereld Vandaag op Radio 1.
“Veel vacatures worden niet ingevuld waardoor er meer moet worden gedaan met minder mensen. Daardoor stijgt de werkintensiteit en wordt de druk op werknemers groter.”
Bovendien is, nu de arbeidsmarkt toch wat sputtert, onzekerheid over je job niet echt bevorderlijk voor je welbevinden. Jobonzekerheid is sterk gelinkt aan het risico op burn-out. Je gaat misschien té hard werken uit schrik voor ontslag.
Te weinig begeleiding
Door het tekort aan arbeidskrachten is er ook minder begeleiding voor jonge werknemers en dat is niet optimaal als je pas begint te werken. Jonge werknemers leren bijvoorbeeld niet om goed te communiceren met hun baas.
Ze weten niet altijd precies wat er van hen wordt verwacht en dan vullen ze die rol maar voor zichzelf in. Zo ontstaan er conflicten tussen wat ze doen en wat er van hen wordt verwacht en dat leidt tot frustratie.
Telewerken is niet de oplossing
Helpt het telewerken jongeren niet om een betere balans te vinden tussen werk en privé? “Thuiswerk is een complex verhaal”, zegt Stephanie Heurterre.
“Als je werknemers erover bevraagt, dan zijn ze daar erg positief over. Het is ook niet zo dat ze zich minder betrokken voelen door thuis te werken, tenzij er heel veel thuis wordt gewerkt. Maar werkgevers schatten dat helemaal anders in.”
“Eigenlijk moet je ook in dat thuiswerken worden opgeleid. Nu zie je vaak dat mensen thuis 8 uur aan een stuk aan hun scherm zitten gekluisterd en van call naar call gaan. Ze bewegen helemaal niet meer, zitten de hele dag stil, en ze geven ook hun ogen geen rust.”
“Op het werk wandel je letterlijk naar een vergadering en je loopt naar het bureau van een collega om iets te vragen. Thuis zou je ook die beweging moeten nemen, want als je fysiek niet in orde bent, heeft dat ook invloed op het mentale.”
Jongeren zijn geen tere kasplantjes
“Dat jongeren vaker langdurig ziek zijn, is absoluut geen generatieding”, zegt Stephanie Heurterre.
“De vorige generaties zouden in deze context dezelfde problemen hebben gehad. Er zijn nu veel uitdagingen waar vorige generaties nooit mee in contact zijn gekomen. Bovendien: in absolute aantallen zijn er nog altijd meer oudere dan jongere werknemers langdurig ziek.”
“De negatieve berichtgeving over jongeren helpt ook niet: iedereen is anders en het is niet altijd evident om samen te werken, maar dat geldt voor alle generaties. Praat met elkaar, vertel aan elkaar waar jij tegenaan bent gelopen en wat jou heeft geholpen. Daar speelt leiderschap op de werkvloer ook een cruciale rol, om de dialoog open te trekken en op gang te houden.”
BRON: VRT.nws
by admin | mei 2, 2025 | Economie
Het loon van het personeel van de Vlaamse overheid zal vanaf nu pas 3 maanden na het overschrijden van de spilindex geïndexeerd worden. Vandaag is dat na 2 maanden. Dat is gevolg van een gelijkaardige beslissing op het federale niveau. De besparing van 40 miljoen euro op die manier komt de Vlaamse regering goed uit want het begrotingstekort is opnieuw toegenomen.
Als het leven duurder wordt, stijgen de lonen in ons land automatisch mee. Die stijgen wanneer de spilindex, een bepaald niveau van de prijzen, overschreden wordt. De Vlaamse overheid verhoogt de lonen van haar personeel normaal gezien 2 maanden na dat moment. Maar ze past dat nu aan naar 3 maanden. Dat zal ook het geval zijn voor bepaalde uitkeringen.
Het percentage en dus bedrag van de indexering verandert niet. De maand uitstel betekent voor het overheidspersoneel een koopkrachtverlies van enkele euro’s tijdens die extra maand.
40 miljoen besparen per indexsprong
Het uitstel is het gevolg van de beslissing van de regering-De Wever om de termijn voor lonen, pensioenen en uitkeringen ook op 3 maanden te leggen. Die ingreep geldt voor al het overheidspersoneel in het land, dus ook in Vlaanderen.
De ingreep moet de Vlaamse regering 40 miljoen euro opbrengen per keer dat de index overschreden wordt. Volgens het planbureau zal de spilindex in september opnieuw overschreden worden, de vorige keer was in januari.
Vlaams minister van Begroting Ben Weyts (N-VA) gaat ervan uit dat het uitstel van de indexering ook voor Vlaamse leerkrachten zal gelden. Maar coalitiepartner Vooruit spreekt dat tegen. Volgens hen is het aan de federale regering om dat te bepalen, en is dat nog niet gebeurd.
4 miljard euro: Vlaams begrotingstekort groter dan gedacht
Weyts (N-VA) neemt ook nog enkele andere besparingsmaatregelen nu blijkt dat het begrotingstekort groter is dan gedacht.
Het tekort voor 2024 bedraagt zo’n 4 miljard euro. Dat is 680 miljoen euro meer dan gedacht. “De belangrijkste oorzaak daarvoor is dat de economische groei lager uitvalt dan voorspeld. Daardoor dalen de federale belastingopbrengsten en gaat er dus ook minder geld naar de deelstaten”, verklaart Weyts.
Er kwam de afgelopen maanden ook kritiek op enkele specifieke uitgaven van de regering. De besteding van overheidsgeld aan kortingsbonnen voor energiezuinige huishoudtoestellen en de net aangekondigde 70 miljoen euro voor gezond eten op school deden bij sommigen de wenkbrauwen fronsen.
“De nieuwe cijfers maken nogmaals duidelijk dat we het begrotingsevenwicht echt niet cadeau krijgen”, zegt hij. Het doel blijft om in 2027 een begroting in evenwicht te hebben.
Naast de latere indexering bespaart de regering ook door nog dit jaar voor 330 miljoen euro aan uitgaven weg te snijden. Welke dat precies zijn, is niet duidelijk.
Ministers krijgen overschot niet zomaar cadeau
Weyts wil ook strenger zijn voor zijn collega-ministers. Wanneer ze op het einde van het jaar geld over hebben binnen hun departement zullen ze dat niet zomaar meer voor iets anders kunnen gebruiken. “Voortaan zullen ministers groen licht moeten krijgen van de volledige ministerraad als ze onderbenutte middelen willen herbestemmen”, aldus de minister van Begroting.
Bij de volgende begrotingsbesprekingen zal hij de vinger nog meer op de knip houden. Ministers hun uitgaven beter moeten motiveren en aanduiden waar ze zullen besparen, garandeert hij.
“Er zal enerzijds ook meer tijd genomen worden voor de technische voorbesprekingen, maar anderzijds zullen de technici niet meer beslissen over eventuele meervragen: voortaan zal elke meervraag alleen afgeklopt kunnen worden op politiek niveau. Ook zo moeten de toenemende uitgaven structureel ingedamd worden.”
BRON: VRT.nws