Gezinsbond: “Gezinnen vullen de gaten in de begroting”

De Gezinsbond waarschuwt voor de impact van de Septemberverklaring van de Vlaamse regering op gezinnen. “Elke Gezinsbarometer zien we dat het gezinsinkomen onder druk staat. De regering overschat welke extra besparingen gezinnen kunnen dragen”, zegt Ivo Mechels, voorzitter van de Gezinsbond.

Dit begrotingsakkoord is volgens de Gezinsbond een aanslag op gezinnen. Boven op de ruim 1 miljard euro die eerder al op het Groeipakket werd bespaard, komt er nu meer dan 300 miljoen aan nieuwe besparingen. ​ ​

“Sinds de overheveling naar Vlaanderen wordt het Groeipakket uitgekleed. Het is eerder een Snoeipakket om de gaten in de begroting te vullen. De schoolbonus weg, kleutertoeslag weg, leeftijdsbijslagen bevroren en oudere studenten sneller uit het Groeipakket. Eén maatregel heet misschien een bijsturing. Een hele reeks is gewoon besparen op gezinnen. Het startbedrag is er enkel nog voor het eerste kind in een gezin, terwijl het Groeipakket een recht van het kind is, niet van een gezin. Het in onbegrijpelijk dat dit verkocht wordt als warm en verantwoordelijk beleid, terwijl gezinnen met kinderen bijzonder hard in hun portemonnee geraakt worden”, zegt Mechels

Gezinnen met oudere kinderen worden extra hard geraakt. Een eerste kind van 18 tot 24 jaar kost minimaal ongeveer 841 euro per maand, terwijl de kinderbijslag van kinderen geboren voor 2019 amper 16,6 procent daarvan dekt. Net waar de dekking het zwakst is, wordt verder gesnoeid. ​ Met een gewogen gemiddelde bij een kind van 20.31 procent en bij twee kinderen van 29.64 procent ligt de dekkingsgraad voor een gezin met enkel kinderen onder het oude systeem lager dan in het nieuwe systeem. Enkel voor gezinnen met drie kinderen is het oude systeem ongeveer hetzelfde als het nieuwe. ​

Eén besparing veroorzaakt ook een domino-effect. Het wegvallen van het Groeipakket kan ook gevolgen hebben voor andere rechten. Zo speelt kinderlast mee bij wat bepaalde gepensioneerden mogen bijverdienen. Wie een overlevingspensioen ontvangt, mag daarnaast werken, maar moet inkomensgrenzen respecteren. Voor wie kinderen ten laste heeft waarvoor kinderbijslag wordt ontvangen, ligt die grens hoger. Valt het Groeipakket weg, dan kan dus ook de ruimte om bij te verdienen kleiner worden. ​

De volledige impact is onduidelijk. De Gezinsbond betreurt dat zo fors wordt gesnoeid zonder dat duidelijk is of alle financiële neveneffecten voor gezinnen vooraf in kaart zijn gebracht. ​ ​

Enkel je eerste kind krijgt het startbedrag ​

Enkel het eerste kind heeft nog recht op het startbedrag. Dat heeft een grote impact voor alle gezinnen die meer dan één kindje willen of verwachten. De redenering erachter is dat je de spullen van je eerste kind ook kan gebruiken voor je volgende kind(eren). Maar die redenering klopt volgens de Gezinsbond helemaal niet. ​ ​

“Niet alleen je eerste kind kost geld. Je kan in één kinderzitje geen twee kinderen zetten, en ze samen in één bedje leggen, is ook niet aangeraden. Bepaalde zaken kan je natuurlijk hergebruiken, maar dat is lang niet voor alles zo. We krijgen hier als Gezinsbond ook al veel reacties over van bezorgde ouders. Het Groeipakket is trouwens ook een recht van het kind, niet van een gezin. Het is niet logisch dat dat startbedrag dan nu per gezin telt”, zegt Mechels. ​ 

Leeftijdsgrens en leeftijdsbijslagen

Vanaf 18 jaar gelden er strikte voorwaarden voor het ontvangen van het Groeipakket. Met andere woorden: door de leeftijd te verlagen bespaar je niet op jongeren die al financieel zelfstandig zijn, maar vooral op jongeren die nog studeren en daardoor nog ten laste van hun gezin zijn. Dat kan bijvoorbeeld door een langere opleiding, jongeren die van studierichting veranderden, vertraging opliepen of hun studies later begonnen. ​

Wat er precies met de leeftijdsbijslagen, voor kinderen wiens Groeipakket onder het oude systeem valt (alle kinderen geboren voor 2019), zal gebeuren, is nog niet helemaal duidelijk. Hier zou ook in gesnoeid worden door ze te bevriezen. Voor de Gezinsbond kan dat absoluut niet. Dat zorgt voor een groot ondersteuningsverschil voor kinderen in het oude en nieuwe systeem.

Registratierechten ​

De registratierechten worden verhoogd van 2 naar 3 procent. Dat geldt voor alle woningen. De maatregel is opvallend omdat de Vlaamse regering eerder het tarief net liet zakken van 3 naar 2 procent. Die verlaging geldt sinds 1 januari 2025, ook als compensatie voor de afgeschafte woonbonus. ​ ​

“Dit is besparen op de woonkansen van jonge gezinnen. Wie de registratierechten verhoogt, duwt de lat voor een eigen woning bewust hoger. Vooral gezinnen zonder financiële ruggensteun van ouders betalen daarvan de prijs. De woningmarkt is al moeilijk genoeg toegankelijk. De overheid moet de drempel verlagen, niet opnieuw verhogen. Tel daar dan nog eens de andere maatregelen bij, dat weegt echt door op het gezinsbudget”, zegt Mechels. ​ ​

Dienstencheques ​

Nadat het belastingvoordeel voor de dienstencheques werd afgeschaft, verhoogt nu ook opnieuw de prijs. Dat zorgt ervoor dat er minder legale jobs voor poets- en strijkhulpen en dus minder jobkansen voor kortgeschoolden. Bovendien rekenen heel wat gezinnen op dienstencheques als een betaalbare manier om gezin, werk en zorg te combineren in hun eigen gezin. Een dubbel effect ontstaan wanneer dienstencheques onbetaalbaar worden voor hun bejaarde ouders of zorgbehoevende familieleden, en gezinnen die zorg ook moeten dragen. ​

“Door deze prijsverhoging passeren gezinnen weeral langs de kassa. De prijsverhoging moet minstens teruggedraaid worden voor wie recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming”, zegt Mechels. ​ ​ ​

Eén gezin, verschillende verliezen ​

“Het is echt een ‘én én én’ verhaal. Voor de begroting wordt gekeken naar verschillende domeinen zoals het Groeipakket, het onderwijs, wonen, dienstencheques, energie… Een gezin kan die rekeningen niet van elkaar scheiden. Voor ouders komt alles terecht in dezelfde gezinsportemonnee. Dat maakt deze begrotingsoefening problematisch voor gezinnen. Je kan niet drastisch snijden in de inkomsten van gezinnen én de kosten voor diezelfde gezinnen fundamenteel laten stijgen. Op elk departement worden gezinnen geraakt. De Vlaamse regering spreekt van een warm beleid, maar voor gezinnen is dit ijskoud”, besluit Mechels. ​ ​

Bron: DeWereldMorgen.be

Na de Vlaamse besparingsmaatregelen: het ergste moet nog komen

De Vlaamse begrotingsmaatregelen treffen vooral gezinnen. Toch is dit slechts de eerste golf. Premier Bart De Wever bereidt een federaal begrotingsakkoord met veel snoeiwerk voor en ook de gemeenten moeten fors inleveren. De rekening wordt ons in etappes gepresenteerd.

De Vlaamse besparingsmaatregelen zullen we voelen. Vooral de (jonge) gezinnen worden getroffen. De geboortepremie wordt beperkt tot het eerste kind. De kinderopvangtoeslag wordt geschrapt, waardoor de crèche duurder wordt. De registratierechten op een woning worden opnieuw verhoogd. Dienstencheques worden duurder. De kinderbijslag wordt na het 23e jaar geschrapt. Enzovoort.

Dat waren de maatregelen die onmiddellijk in het oog sprongen nadat woensdag het begrotingsakkoord was bekendgemaakt. Ondertussen sijpelden nog andere beslissingen door. Ook op welzijn wordt bespaard. De diensten voor gezinszorg en aanvullende thuiszorg moeten inleveren. De steun waarmee huisartsen administratief personeel of verpleegkundigen kunnen aannemen, wordt geschrapt. Bij de cultuursubsidies wordt onder meer bespaard bij de bovenlokale musea en archieven. De Zoo van Antwerpen en Planckendael verliezen hun volledige werkingstoelage. Ook wetenschappelijk onderzoek krijgt minder geld.

Verder wordt 180 miljoen euro bespaard op de ambtenarij. De VRT moet 10 miljoen inleveren. Vervoersmaatschappij De Lijn krijgt minder geld dan eerder was beloofd. Ook de kmo-portefeuille  wordt geschrapt, zodat bedrijven niet langer subsidies krijgen om personeel op te leiden. Enzovoort.

Dat is wel wat. En allemaal om in Vlaanderen de zwarte nul te bereiken, een begroting in evenwicht. Premier Bart De Wever (N-VA) noemt dat al ‘pure zelfkastijding’ omdat Vlaanderen als enige regering in dit land een begrotingsevenwicht nastreeft.  

Maar het moet, zo herhaalt minister-president Matthias Diependaele (N-VA). We moeten de tering naar de nering zetten. Om onze kinderen en kleinkinderen niet op te zadelen met een hoge Vlaamse schuld. Om de rentelasten binnen te perken te houden. Om weerbaar te zijn voor volgende crisissen. En wie weet, ‘misschien hebben we straks zelfs geld om uit te delen omdat het beter gaat?’ aldus de minister-president.

Nog maar het begin

Dat de Vlaamse regering straks opnieuw geld zou uitdelen mag u geloven als u dat wilt, maar de volgende jaren zal het toch vooral inleveren worden. De Vlaamse besparingsmaatregelen zijn bovendien nog maar een begin van wat ons de komende weken en maanden te wachten staat. Van twee kanten zullen er nog ingrepen volgen, enerzijds vanuit de federale regering en anderzijds vanuit de steden en gemeenten. 

Premier De Wever houdt dit weekend een conclaaf en wil dat er snel een federaal begrotingsakkoord komt. Misschien wijst Frankrijk de weg, waar de premier net een begrotingsplan voorstelde. België zit immers in hetzelfde schuitje als onze zuiderbuur. Ons begrotingstekort bedraagt 5,2 procent van het bruto binnenlands product (bbp), het grootste in de eurozone. We verslaan daarmee nipt Frankrijk, dat op 5,1 procent uitkomt. Slechts vijf eurolanden hebben een staatsschuld van meer dan 100 procent van het bbp: Behalve België (108 procent) en Frankrijk (116 procent) zijn dat Spanje, Griekenland en Italië.

De Franse premier Sébastien Lecornu presenteerde donderdag het Franse ontwerp van begroting voor 2027. Het plan is ingrijpend: de regering mikt op 43 miljard euro aan nieuwe saneringsmaatregelen. De regering beschikt niet over een absolute meerderheid, zodat het voorstel tijdens de parlementaire behandeling nog kan worden aangepast. Maar de voorstellen kunnen tellen.

Het Franse plan leunt sterk op het afremmen van de uitgaven, het minder snel laten meestijgen van pensioenen en sociale uitgaven, het beperken van fiscale voordelen en een aantal gerichte belastingverhogingen. Zo worden de budgetten van de Franse ministeries in principe bevroren. Alleen voor een aantal prioritaire domeinen, waaronder Defensie, is er ruimte voor extra uitgaven. 

De Franse regering wil het aantal ambtenaren en andere personeelsleden bij de staat en overheidsorganisaties met ongeveer 1000 voltijdse equivalenten verminderen. Ook de lonen van de ambtenaren worden opnieuw bevroren. Pensioenen van meer dan 1260 euro per maand worden niet langer aangepast aan de inflatie. De suikertaks op dranken wordt uitgebreid naar sterk bewerkte voedingsmiddelen met een hoog suikergehalte en moet 300 miljoen euro opleveren. Enzovoort. 

Benieuwd welke richting het bij ons zal uitgaan en of de maatregelen  even ingrijpend zullen zijn. De Franse premier heeft in elk geval begrepen dat er serieus moet worden ingegrepen ‘om het rotten te stoppen’, zoals onze premier dat ooit plastisch verwoordde. 

Gemeenten zullen aankloppen

Ook van de steden en gemeenten mogen we het een en ander verwachten. Ze zagen bepaalde kosten sterk stijgen. Zo moesten de lokale besturen steeds meer betalen voor de pensioenen van hun statutaire ambtenaren. Ze moesten een belangrijk deel van de lokale politie financieren en ook de brandweer wordt duurder. Samen met hun OCMW’s dragen ze bovendien steeds grotere uitgaven voor sociale dienstverlening, zeker nadat de federale regering de werkloosheidsuitkeringen beperkte in de tijd. 

Bovendien zagen de steden en gemeenten sommige inkomsten wegvallen of verminderen, bijvoorbeeld dividenden uit de energiesector. Daar komt nu nog bij dat de Vlaamse regering beslist heeft om de groei van het Gemeentefonds af te remmen. Met dat fonds sluist Vlaanderen geld door naar de steden en gemeenten, die dat vrij kunnen besteden. Het Gemeentefonds zou in totaal bijna 1 miljard euro minder uitkeren dan eerder was beloofd.

Concreet is het gevolg dat Antwerpen de komende vijf jaar samengeteld 276 miljoen euro minder ontvangt, Gent 134 miljoen, Leuven 20 miljoen, Oostende en Sint-Niklaas elk ruim 16 miljoen. De kleinere gemeenten verliezen allemaal samen 400 miljoen euro. Dat komt vooral hard aan bij de steden die al met grote schulden kampen en die eerdere aanbevelingen om hun begroting op orde te brengen in de wind sloegen. Gent is daarin koploper. 

De steden en gemeenten staan dan ook voor moeilijke beslissingen. Ze kunnen de belastingen verhogen, besparen of een combinatie van beide doorvoeren. Ook dat zullen we op vele terreinen en uiteindelijk in onze portemonnee merken.

Hapsnapbeleid

Dat er iets moest gebeuren, wordt al jaren gezegd en geschreven. Zonder serieuze inspanningen dreigt vanaf 2030 de rentesneeuwbal aan het rollen te gaan. België zou dan zelfs moeten lenen om de rente op de bestaande schuld te betalen en ziet zijn schuld dan verder uit de hand lopen.

Natuurlijk kan worden gediscussieerd over de vraag of al die besparingsmaatregelen en nieuwe belastingen de juiste zijn, of de lasten eerlijk verdeeld zijn en of ze de economische groei niet fnuiken. Dat belangrijke debat is nu ook aan de gang. 

Maar misschien is een andere vraag nog veel belangrijker: welke visie zit er achter al die ingrepen? Dat blijft vaak onduidelijk. Ook het Vlaamse begrotingsakkoord illustreert dat. De maatregelen geven de indruk dat er een hapsnapbeleid wordt gevoerd.

Het klinkt belegen, maar het blijft waar: voor er in de uitgaven wordt gesneden of nieuwe belastingen worden ingevoerd, zou eerst een kerntakendebat moeten worden gevoerd. Waarvoor bestaan onze overheden? Wat moeten ze doen? Waar moeten ze belastinggeld aan besteden en waaraan niet? Over die fundamentele vragen gaat het nauwelijks.

Vandaag zien we vooral: veel ingrepen, weinig richting. Veel cijfers, weinig verhaal. De mikmak aan maatregelen drijft niet alleen experten, maar ook de burgers tot wanhoop: wat overkomt ons allemaal? Wat is het plan? Waar gaan we naartoe?

Mensen kunnen begrijpen dat er bespaard moet worden. Maar als er geen perspectief wordt geboden, kan budgettaire orthodoxie snel omslaan in maatschappelijke onvrede. Dan dreigt de begrotingsdiscipline niet alleen een economische, maar ook een maatschappelijke rekening te krijgen.

Bron: Knack.be

Wat 34.288 scholieren vinden over hún onderwijs

Wat 34.288 scholieren vinden over hún onderwijs

In 2026 deed de Vlaamse Scholierenkoepel onderzoek naar wat scholieren nu écht vinden over hun onderwijs. Op basis van de bevraging schreven ze een onderzoeksrapport en een advies!

Elke dag worden er beslissingen genomen over onderwijs. Beslissingen die een grote invloed hebben op het leven van scholieren: hoe lessen georganiseerd worden, hoe er geëvalueerd wordt, hoe scholen omgaan met welzijn en participatie. Scholieren zijn dus degenen die deze keuzes elke dag voelen op de schoolbanken, maar toch hebben veel van hen het gevoel dat de stem van scholieren nog te weinig gehoord wordt in beslissingen die gaan over het onderwijs.

Daarom organiseerden wij, de Vlaamse Scholierenkoepel, in 2026 opnieuw een Grote Scholierenbevraging. Zo houden we de vinger aan de pols van wat er écht leeft bij scholieren in Vlaanderen en Brussel. We verzamelen hun ervaringen, meningen en verwachtingen, zodat we die ook kunnen meenemen naar het beleid. Het is de tweede grote Scholierenbevraging, na die uit 2023.

En ook deze keer lieten scholieren massaal van zich horen. Maar liefst 34.288 scholieren namen deel aan deze bevraging. Dat maakt dit opnieuw een van de grootste bevragingen bij scholieren in Vlaanderen. Hun antwoorden geven een sterke en eerlijke inkijk in hoe zij hun school en onderwijs vandaag ervaren.

Op basis van hun input, schreven we een eindrapport en een advies voor onderwijsbeleidsmakers.

We? Ja, we! Zoals steeds het geval is – bij alles wat we doen – kwam ook dit onderzoek participatief tot stand. Van het bedenken van de vragen, tot het promoten van deelname, van het voorwoord tot het finale afkloppen aan het eind van de rit: allemaal was het van, voor en vooral ook door scholieren!

‍

Alle cijfers en documenten

De Grote Scholierenbevraging vond plaats in januari en februari van 2026. De eerste resultaten volgden een maand later en op 29september 2026 lanceerden we het eindrapport.

Eindrapport en advies (September 2026)

EindrapportAdvies: Huiswerk voor het OnderwijsbeleidPersbericht

‍

Voorlopige resultaten (Februari 2026)

Eerste highlightsTussentijds onderzoeksrapportPersbericht

Thema’s in de pers

Op basis van cijfers uit de Grote Scholierenbevraging werd er in de pers ook gefocust op divers onderwijsthema’s die scholieren belangrijk vinden:

Bron: Scholierenkoepel.be

Kleuters die 12 uur per dag op school zijn? Pubers die om 6.30 uur opstaan? Te gek voor woorden

Leerlingen zitten slapend in de les terwijl hun ouders zich amper op hun werk kunnen concentreren uit angst te laat aan de schoolpoort te staan. ‘Hoog tijd voor een menselijkere organisatie’ schrijft Knack-redactrice Ann Peuteman in haar column De zoetzure dinsdag.

Arthur, die op 1 september in de kleuterklas startte, wordt elke ochtend om halfacht naar school gebracht. Dan heeft zijn moeder nog de tijd om naar het station te fietsen en de trein naar Antwerpen te halen. Pas tegen halfzeven kan ze hem weer ophalen. Het jongetje is dan meestal zo uitgeput dat hij in het fietszitje in slaap valt. Soms zit er niets anders op dan hem thuis meteen in bed te leggen.

Arthurs moeder overweegt om deeltijds te gaan werken. Hoe kan ze haar zoon anders die ellenlange schooldagen besparen? Haar man vertrekt ’s ochtends nog vroeger van huis en is meestal veel later terug. Haar ouders en schoonouders wonen niet in de buurt en hebben zelf nog een drukke baan.

Het is net omdat moeders en vaders zelf op tijd op kantoor, in het lab of in de fabriek moeten zijn dat scholen zo ontiegelijk vroeg beginnen. Aangezien heel wat mensen al om acht uur (of zelfs vroeger) aan de slag gaan en nooit een thuiswerkdag kunnen inlassen, organiseren heel wat scholen zelfs voorschoolse opvang. Soms al vanaf zeven uur ‘s ochtends. En aangezien de meeste ouders nog aan het werk zijn als de school uit is, kunnen leerlingen in de studie blijven en achteraf ook nog in de avondopvang. Soms wel tot zeven uur ‘s avonds. Het gevolg is dat er kinderen zijn die twaalf uur per dag op school doorbrengen.

Dat ze zo vroeg op school worden verwacht en er vaak heel lang blijven, is niet zozeer in hun eigen belang, maar wel in dat van (de werkgever) van hun ouders. Onlangs bleek uit een grote bevraging van de Vlaams Scholierenkoepel dat drie op de vijf leerlingen zich verschillende keren per week te moe voelen om de les echt goed te volgen. Dat zou onder meer komen doordat ze te vroeg moeten opstaan. Niet zo gek natuurlijk: het bioritme van tieners staat haaks op het schoolritme. 61 procent van de scholieren zou dan ook graag hebben dat de school ’s ochtends een beetje later start.

Hoog tijd dus dat we de indeling van de traditionele schoolweken met een open blik bekijken. Niet alleen omdat de motivatie van Vlaamse leerlingen wel een boost kan gebruiken, maar ook omdat het huidige systeem op springen staat. Met dank aan de Vlaamse regering. Door de grote hervorming van de buitenschoolse kinderopvang zal die op heel wat plaatsen worden afgebouwd of veel meer kosten. Doordat De Lijn afgelopen zomer weer eens een heleboel buslijnen moest schrappen, zijn sommige scholieren (en ook ouders die hun kinderen op school moeten ophalen) veel langer onderweg. En dan heb ik het nog niet over leerlingen uit het buitengewoon onderwijs die uren per dag op een bus moeten doorbrengen.

Dat heeft niet alleen impact op het welzijn en de motivatie van die kinderen en jongeren, maar ook op hun ouders. Van leerkrachten van de Leraarskamer van Knack die lesgeven in het buitengewoon onderwijs hoor ik al jaren verhalen van ouders die deeltijds zijn gaan werken of hun baan zelfs helemaal hebben opgegeven om hun kind elke dag naar school te kunnen brengen. Kleuterleerkrachten zien dan weer geregeld ouders die tegen een burn-out aanlopen omdat ze zich elke dag verschrikkelijk moeten haasten om hun kind op tijd op te halen. Sommigen zien op den duur geen andere uitweg meer dan minder te gaan werken. Vooral moeders dan. Daar gaat het plannetje van Jan Jambon (N-VA) om vrouwen zover te krijgen dat ze zich ‘aan de spelregels houden’ zodat ze later een pensioen krijgen dat even hoog is als dat van mannen.

Moeten we onze werkuren dan volledig aan de schooluren aanpassen? Of omgekeerd? Dat nu ook weer niet. Wel moeten we minstens durven na te denken hoe het anders kan. Waarom moeten lesdagen in het basisonderwijs even lang duren als in het secundair? Is het echt nodig om pubers zo vroeg te laten opstaan? En hoe gek is het eigenlijk dat je als jonge ouder net hetzelfde werkritme hebt als wanneer de kinderen het huis uit zijn. Hoe we dat allemaal moeten organiseren? Dat is voer voor onderzoek en heel veel discussie. Wat ik wel weet, is dat we er heel veel bij te winnen hebben: ijverigere leerlingen, beter gefocuste werknemers én meer vrouwen met een deftig pensioen.

En de moeder van Arthur? Die heeft besloten om nog even voltijds te blijven werken. Niet om minister Jambon een plezier te doen, maar omdat ze met een paar vriendinnen een beurtrol heeft opgezet om de kinderen na school op te halen. Op hoop van zegen.

Bron: Knack.be

Waarom duurdere dienstencheques misschien geen besparing zijn: ‘Werkloze poetshulpen begeleiden naar andere jobs is zeer arbeidsintensief’

Waarom duurdere dienstencheques misschien geen besparing zijn: ‘Werkloze poetshulpen begeleiden naar andere jobs is zeer arbeidsintensief’

Met de prijsverhoging van de dienstencheques denkt de Vlaamse regering 170 tot 300 miljoen euro per jaar te besparen. ‘Onrealistisch’, reageren werkgevers en vakbonden. ‘Klanten zullen afhaken, jobs en werkuren gaan verloren en de poetshulpen naar een andere job leiden is arbeidsintensief en allesbehalve vanzelfsprekend. De maatregel dreigt meer te kosten dan hij opbrengt.’

Sinds de aankondiging van de prijsverhoging van de dienstencheques, van 10 naar 12 euro per stuk, houden bedrijven en vakbonden in de sector hun hart vast. ‘We vingen al signalen op van poetshulpen die klanten dreigen te verliezen. Vooral voor gepensioneerden en jonge gezinnen lijkt dit de prijsverhoging te veel’, zegt Sarah Mebis, federaal secretaris van ABVV Dienstencheques.

‘De Vlaamse regering noemt het een besparing, maar door het dalende aantal poetshulpen loopt de staatskas miljoenen mis’, zei Steve Vandenberghe van sectorfederatie Domiva eerder deze week bij Trends. Met de prijsverhoging rekent de Vlaamse regering op een besparing van 170 tot 300 miljoen euro. Maar daartegenover staat volgens Vandenberghe een verlies van 391 miljoen euro per jaar aan sociale bijdragen, personenbelasting en extra uitkeringen. 

De vakbonden gaan akkoord met die analyse. De meest recente prijsverhoging had al een duidelijk effect op het gebruik van de cheques. Begin 2025 werd een uur huishoudhulp in één klap 2,80 euro duurder – de prijs van de cheques ging toen van 9 naar 10 euro en de belastingaftrek van 1,80 euro verdween. Het gevolg? 23.000 gezinnen haakten af.

Dat had een impact op de tewerkstelling. In De Standaard bevestigde Jasper Hubeau, directeur-generaal van de statistische dienst van de RSZ, dat er eind vorig jaar 3000 huishoudhulpen minder aan de slag waren. Ook Hubeau verwacht dat die daling voortgaat na de nieuwe prijsverhoging.

Shockeffect

Mebis vreest zelfs voor een shockeffect in januari. ‘Toen de vorige prijsverhoging werd doorgevoerd, bevond de sector zich nog in een comfortabele situatie. Er waren nog wachtlijsten en als er een klant wegviel, dan werd die gewoon vervangen door een nieuwe. Maar die wachtlijsten zijn er niet meer – integendeel. De meeste dienstenchequebedrijven moeten nu harder zoeken naar klanten dan naar poetshulpen. De Vlaamse regering gaat trouwens zelf uit van 10 procent jobverlies omdat er minder dienstencheques gebruikt zullen worden.’

Op dit moment weet niemand hoeveel huishoudhulpen precies hun job zullen verliezen. Maar de Vlaamse minister van Werk Zuhal Demir(N-VA) en minister-president Matthias Diependaele (N-VA) zien geen onoverkomelijke problemen. 

In Het Laatste Nieuws kreeg die laatste de vraag of de prijsverhoging aan het einde van de rit niet meer zou kosten dan opbrengen, gezien het verwachte banenverlies. In zijn repliek wees de minister-president erop dat de Vlaamse regering een plan heeft om die mensen te begeleiden. ‘In een rusthuis en in de kinderopvang moet er ook gepoetst worden. En we kijken naar opleidingen en doorgroeimogelijkheden’, aldus Diependaele.

Zorgsector

Minister Demir beseft, aldus haar woordvoerder Olivier Van Raemdonck, dat de heroriëntering van huishoudhulpen niet vanzelfsprekend is. Maar dat het duurder zou uitvallen dan het dienstenchequesysteem met de huidige prijzen behouden, spreekt hij tegen. ‘Het sop zal hoe dan ook de kool waard zijn. We kunnen uiteraard niet garanderen dat iedereen die zijn job verliest een andere baan zal vinden. Maar het zou van fatalisme getuigen om er bij voorbaat al van uit te gaan dat het niet zal lukken. Het is trouwens de kerntaak van de VDAB om mensen met een moeilijker profiel te activeren. We hebben ook afspraken gemaakt met minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit), want in de zorg zijn er overal handen te kort. Mogelijk kan een aantal poetsvrouwen en -mannen in die sector terecht. We bekijken in ieder geval de mogelijkheden en zullen niemand aan zijn lot overlaten.’

Dat getuigt van weinig realiteitszin, vinden de vakbonden. ‘Huishoudhulpen hebben vaak een zekere afstand tot de arbeidsmarkt’, benadrukt Mebis. ‘Die zijn niet zomaar elders inzetbaar, zelfs niet met intensieve begeleiding. Een groot deel van de huishoudhulpen is van buitenlandse origine, vaak kennen ze weinig Nederlands. En velen zijn alleenstaande ouder. Soms kiezen zij bewust voor de sector van de dienstencheques omwille van de combinatie met hun gezinsleven. Dat maakt een overstap naar, bijvoorbeeld, de zorgsector allesbehalve vanzelfsprekend, want de werkuren daar zijn moeilijker te combineren met kinderen. Als doorstromen naar een andere job zo makkelijk was, dan hadden veel huishoudhulpen dat trouwens al lang gedaan. Vergeet niet dat het systeem net een springplank wilde bieden naar niet-gesubsidieerde tewerkstelling.’ 

VDAB-woordvoerder Lies Reynaert bevestigt dat poetshulpen die werken met dienstencheques vaak een moeilijker arbeidsmarktprofiel hebben. ‘Nu hebben wij wel ervaring met het heroriënteren van mensen naar een nieuwe job, ook mensen die kwetsbaarder zijn. Dat maakt deel uit van onze dienstverlening, wij hoeven daarvoor zelfs niet te wachten op de Vlaamse regering die een “taskforce” zal opzetten om voorbereid te zijn op de mogelijke ontslagen.’

‘We kunnen poetshulpen helpen met het omscholen naar een andere job of een andere sector. Wanneer iemand  in de zorg aan de slag wil, bijvoorbeeld, kijken wij of dat haalbaar is. In ieder geval kan zo’n traject lang duren. Zo kun je als logistiek medewerker in de zorg starten, om dan later door te groeien naar zorg- of verpleegkundige. Hoe dan ook is dergelijke begeleiding arbeidsintensief’, benadrukt Reynaert. 

Minder uren

Mebis wijst op een ander, minder visibel effect van de prijsverhoging. ‘Heel wat huishoudhulpen zullen niet meteen volledig werkloos worden, maar wel uren verliezen. Ik sprak onlangs met iemand die eerst voltijds werkte en nu nog maar 32 uur poetst. Daar heeft ze niet zelf voor gekozen, maar het heeft wel een impact op haar inkomen, dat al niet royaal was.’

‘In principe moeten werkgevers de uren die contractueel zijn afgesproken wel vergoeden, maar in de praktijk wordt dan vaak tijdelijke werkloosheid ingeroepen. Of mensen moeten onbetaald vakantie nemen of de contracten worden aangepast. Wij zullen onze leden er nu op wijzen dat ze niet verplicht zijn om zomaar akkoord te gaan met een vermindering van hun  werkuren. En we werken ook aan andere acties tegen de plannen van de Vlaamse regering, maar hoe die er precies zullen uitzien, kan ik nog niet zeggen.’  

Bron: Knack.be