by admin | nov 4, 2024 | Varia
De koolstofvoetafdruk van een superrijke Europeaan, na bijna een week gebruik te hebben gemaakt van superjachten en privévliegtuigen, komt overeen met de levenslange koolstofvoetafdruk van iemand in de armste 1 procent van de wereld, zo onthult een nieuw Oxfam-rapport vandaag. Het eerste onderzoek in zijn soort, “Carbon Inequality Kills,” volgt de uitstoot van privéjets, superjachten en vervuilende investeringen en komt uit aan de vooravond van COP29 in Baku, Azerbeidzjan.
“De superrijken in Europa behandelen onze planeet als hun persoonlijke speeltuin. Hun vuile investeringen, hun privéjets en jachten staan niet alleen symbool voor overdaad; ze voeden ongelijkheid, honger en zelfs de dood”, zegt Alba Saray Pérez Terán, beledeidsmedewerker klimaat bij Oxfam België.
Het rapport presenteert gedetailleerd nieuw bewijs van hoe de buitensporige uitstoot van de superrijken de afbraak van het klimaat versnelt en levens en economieën verwoest. De armste landen en gemeenschappen ter wereld hebben het minst gedaan om de klimaatcrisis te veroorzaken, maar toch ondervinden zij de grootste gevolgen ervan.
Oxfam’s analyse toont aan dat:
– een ultrarijke Europeaan gemiddeld 140 vluchten per jaar neemt, 267 uur in de lucht spendeert en evenveel koolstof als de gemiddelde Europeaan in 112 jaar produceert.
– In dezelfde periode stoot een ultrarijke Europeaan op zijn jacht gemiddeld evenveel koolstof uit als een gewone Europeaan in 585 jaar.
Als de wereld doorgaat met de huidige uitstoot, zal het koolstofbudget (de hoeveelheid CO2 die nog aan de atmosfeer kan worden toegevoegd zonder dat de temperatuur wereldwijd boven de 1,5°C stijgt) in ongeveer vier jaar uitgeput zijn. Maar als iedereen evenveel zou uitstoten als de rijkste 1 procent, zou het koolstofbudget in minder dan vijf maanden opgebruikt zijn. En als iedereen net zoveel koolstof zou gaan uitstoten als de gemiddelde miljardair in het onderzoek van Oxfam, met hun privéjets en superjachten, zou het in twee dagen op zijn.
De uitstoot van de levensstijl van miljardairs is veel groter dan die van gewone mensen, maar de uitstoot van hun investeringen is nog veel hoger – de gemiddelde investeringsuitstoot van 50 van de rijkste miljardairs ter wereld is ongeveer 340 keer hun uitstoot van privéjets en superjachten samen. Door deze investeringen hebben miljardairs enorme invloed op enkele van ‘s werelds grootste bedrijven en drijven ze ons over de rand van een klimaatramp.
Bijna 40 procent van de investeringen van miljardairs die in het onderzoek van Oxfam zijn geanalyseerd, zitten in zeer vervuilende industrieën: olie, mijnbouw, scheepvaart en cement. De totale investeringsuitstoot van 36 van de rijkste miljardairs in de EU staat gelijk aan de jaarlijkse uitstoot van meer dan 4,5 miljoen Europeanen.
Ook in België heeft de uitstoot van de rijkste 1 procent sinds 1990 consequenties op verschillende vlakken:
– Mondiale ongelijkheid. Door de uitstoot van de rijkste 1 procent in België is de wereldwijde economische productie sinds 1990 met 6,4 miljard dollar gedaald. De grootste gevolgen zullen zich voordoen in de landen die het minst verantwoordelijk zijn voor de klimaatverandering.
– Honger. De uitstoot van de rijkste 1 procent in België heeft geleid tot wereldwijde oogstverliezen als gevolg van de klimaatcrisis. Deze oogstverliezen hadden tussen 1990 en 2023 genoeg calorieën kunnen opleveren om bijna 31 600 mensen per jaar te voeden. Dit zal tussen 2023 en 2050 stijgen tot 62 300 mensen per jaar.
– Dood. De uitstoot van de rijkste 1 procent in België veroorzaakt een overschot aan hittegerelateerde sterfgevallen wereldwijd van ongeveer 670 mensen tussen 2020 en 2120.
“De superrijken moeten de rekening betalen voor hun koolstofvoetafdruk, niet de gewone Belgen. Dit betekent meer belastingen voor de superrijken, zoals een vermogensbelasting en hogere belastingen op superjachten en privéjets”, aldus Pérez Teràn.
In de aanloop naar COP29 roept Oxfam de toekomstige regering op om:
– De uitstoot van de rijksten te verminderen. De regering moet een permanente inkomsten- en vermogensbelastingen invoeren op de rijkste 1 procent, koolstofintensieve luxeconsumptie verbieden of zwaar belasten – te beginnen met privéjets en superjachten – en bedrijven en investeerders reguleren om hun uitstoot drastisch en eerlijk te verminderen.
– Laat rijke vervuilers betalen. De behoefte aan klimaatfinanciering is enorm en neemt toe, vooral in landen in het Globale Zuiden die de ergste klimaatgevolgen moeten doorstaan. Een vermogensbelasting in België zou tot 20 miljard euro kunnen opbrengen.
Bron: DeWereldMorgen
by admin | nov 4, 2024 | Varia
Interview – Seppe De Meulder
In dit interview zet sensatie-auteur Grace Blakeley je hele wereldbeeld op zijn kop. Socialisme gaat niet in de eerste plaats over gelijkheid, maar over vrijheid. Kapitalisme wordt niet gekenmerkt door markten, maar door planning van bovenaf. En wat verandering tegenhoudt is niet de macht aan de top, maar het gebrek aan geloof in ons eigen kunnen.
Dat ze het zelf ook niet gewoon is om in zo’n duur hotel te verblijven, vertelt ze ons nadat we na het interview in het Hilton Hotel op de Groenplaats in Antwerpen toegaven dat we ons toch niet helemaal op ons gemak voelden in die omgeving. Bij haar was daar nochtans weinig van te merken.
Grace Blakeley is iemand die een aantal eigenschappen combineert die je zelden ziet. Ze is, zo zegt ze zelf, “best wel een nerd”, maar is tegelijkertijd best wel hip. Ze heeft een enorme theoretische bagage, maar in haar spreken zoals in haar schrijven is ze bevlogen en neemt ze haar publiek mee op een manier die slechts weinige theoretici gegeven is. Haar kritiek op het kapitalisme is snoeihard, maar ze brengt het met de nodige sereniteit en luchtigheid.
“Het was in het begin van 2020 dat ik begon na te denken over dit boek”, zo vertelt ze wanneer ik haar vraag naar haar laatste boek, Aasgierkapitalisme. “Omwille van de coronacrisis spendeerde de overheid veel geld om de economie overeind te houden, en in de praatprogramma’s op de Britse televisie kreeg ik steeds dezelfde vraag: is dat dan geen socialisme?”
“Ik merkte dat er een grote misvatting bestaat over wat socialisme is en wat kapitalisme is. Mensen denken dat socialisme is wanneer de overheid dingen doet, en kapitalisme wanneer men de markt zijn gang laat gaan, maar dat klopt niet.”
Vrijheid en kapitalisme
Liberalen, zo leerde ik op school, zijn voor vrijheid. Socialisten zijn voor gelijkheid. Maar jij bent een socialist en je begint je boek niet met de kritiek dat het kapitalisme voor ongelijkheid zorgt. Jij zegt dat het voor onvrijheid zorgt. Waarom die insteek?
Blakeley: “Omdat vrijheid heel erg belangrijk is. Vandaag zitten we vast in een debat tussen liberalen die voor ‘vrije’ markten pleiten en sociaaldemocraten die voor meer ‘bescherming’ tegen markten pleiten.”
“Niet alleen falen we zo om duidelijk te maken waar socialisme echt om gaat. Het is ook een breuk met de geschiedenis van het socialisme, dat historisch gezien altijd ging over vrijheid.”
Hoezo?
Blakeley: “Socialisten bekritiseerden hoe arbeiders vervreemd zijn in het productieproces. Niet enkel dat ze uitgebuit worden, maar ook dat hun creatieve vermogen wordt afgenomen.”
“En het gaat niet enkel om onvrijheid op de werkplaats. Het gaat er ook om hoe de kapitalistische staat actief tussenkomt om mensen hun vrijheid te beperken in dienst van het kapitaal.”
Kan je een voorbeeld geven?
Blakeley:“Kijk naar hoe klimaatactivisten worden aangepakt.”
“De fossiele brandstofindustrie is verantwoordelijk voor de klimaatcatastrofe die we vandaag zien. Activisten over de hele wereld hebben beslist dat ze de werking van dit fundamenteel oneerlijk en niet duurzaam businessmodel gaan verstoren. En overheden over de hele wereld reageren daarop door deze mensen in de gevangenis te gooien.”
“Klimaatactivisten worden behandeld alsof het terroristen zijn. In Groot-Brittannië waren er ook extreemrechtse rellen. De mensen die daar bij betrokken waren, kregen vaak minder lange gevangenisstraffen dan mensen die deelnamen aan klimaatacties.”
Oké, misschien is er geen totale vrijheid onder het kapitalisme. Maar de markt, die is wel vrij?
Blakeley:“De markt is absoluut niet vrij! Er is al jaren een proces gaande van enorme concentratie in de belangrijkste markten over de hele wereldeconomie. Het voorbeeld dat ik gebruik om dat aan te tonen in het boek is de gigantische vliegtuigproducent Boeing.”
Leg uit.
Blakeley:“Er zijn in de VS eigenlijk maar twee grote spelers op deze markt: Boeing en Airbus. Recent is Boeing verwikkeld geraakt in een heel aantal schandalen.”
“Dat gaat onder meer over twee Boeing 737MAX vliegtuigen die gecrasht zijn, waarbij 350 mensen omkwamen. Er kwam toen naar buiten dat men bij Boeing wist van de defecten in deze vliegtuigen, maar het nieuwe toestel toch op de markt bracht.”
“Boeing werd ook aangeklaagd voor fraude en bedrog van de Amerikaanse overheid, maar ontving toch nog altijd overheidscontracten en staatssteun tijdens de pandemie.”
Waarom is dit voorbeeld belangrijk?
Blakeley: “Dit toont aan hoe markten werken in het kapitalisme. Er zijn een aantal heel grote bedrijven die de markt controleren en eigenlijk niet echt met elkaar moeten concurreren om prijs.”
“In plaats daarvan steken ze al hun tijd en energie in het verlagen van kosten door bijvoorbeeld vakbonden te breken en samen te werken met overheden om bijvoorbeeld belastingvoordelen te krijgen of regelgeving in hun voordeel te veranderen.”
Geen vrije markt dus.
Blakeley:“Inderdaad. Het soort concurrentie dat je ziet in het ‘reëel bestaande kapitalisme’ is niet het soort concurrentie dat je zou zien op een vrije markt.”
“Het is eerder een soort concurrentie die je ziet tussen verschillende kartels, waarbij je samenwerking vaststelt tussen bedrijven onderling en samenwerking tussen bedrijven en staten die hen vaak steunen.”
Tegelijkertijd is er toch nog steeds sprake van concurrentie?
Blakeley: “Ja, toch wel. In de jaren 40 was er een theorie van de marxistische denker Karl Kautsky. Hij meende dat omwille van het proces van centralisatie dat aan de gang was op een bepaald moment alle productie gecentraliseerd zou worden in één groot bedrijf. Maar dat is nooit gebeurd.”
“Kapitalisme is gebaseerd op de creatieve spanning tussen gecentraliseerde macht enerzijds en gedecentraliseerde markten anderzijds.”
Markt en planning
Kan je dat concreet maken?
Blakeley: “Laten we ernaar kijken op het niveau van een individueel bedrijf.”
“De topfunctionarissen en aandeelhouders van een bedrijf hebben een immens grote controle over wat het bedrijf produceert, hoe het omgaat met het personeel, hoeveel belastingen het betaalt. Zij plannen en zijn in zekere zin afgeschermd van de markten.”
“Maar de arbeiders zijn actief op de arbeidsmarkt. Zij moeten met elkaar concurreren voor jobs en loonsverhoging. De markt is dus een disciplineringsmechanisme voor arbeiders, maar bestaat niet echt voor zij aan de top.”
De topfunctionarissen van die grote bedrijven, die moeten toch concurreren met andere bedrijven?
Blakeley: “Ja, maar een groot bedrijf met veel marktmacht hoeft niet constant prijzen te verlagen om meer marktaandeel te veroveren zoals in het standaardmodel van de vrije markt verondersteld wordt.”
“Machtige bedrijven bouwen als het ware muren rond hun bedrijven om te voorkomen dat er concurrenten binnenkomen: door middel van contracten met leveranciers, dichte relaties met financiële instituties, relaties met overheden die hen vaak wettelijke bescherming bieden, enzovoort.”
“En in plaats van te concurreren op basis van de prijzen gaan ze om hun winsten te vergroten vooral de kosten drukken, dat betekent vooral lonen verlagen.”
Kan je een voorbeeld geven?
Blakeley: “Neem Amazon, een enorm bedrijf dat veel winsten oplevert voor haar aandeelhouders. Hun hele businessmodel is gebaseerd op hun vermogen om arbeiders te dwingen zo hard mogelijk te werken voor lage lonen.”
“Ze worden daarbij constant gemonitord met polsbandjes die meten hoeveel pakketjes ze oppakken per uur. Dat is waarom Amazon constant kan uitbreiden. Haar groei is uiteindelijk volledig gebaseerd op de almacht van diegenen aan de top over de arbeiders in het bedrijf.”
Je zegt in het boek dat als liberalen echt bezorgd zijn om vrijheid, ze ook bezorgd moeten zijn om de macht van grote bedrijven. Wat denk je dat een neoliberale denker als Friederich Hayek zou vinden van Amazon?
Blakeley: “Interessante vraag. Hayek was bezorgd om de macht van monopolies.”
“Neoliberalen hebben altijd geargumenteerd dat als je voor de juiste omstandigheden zorgt de vrije markt zijn gang zal gaan en dat bedrijven zullen moeten innoveren om hun marktmacht te behouden.”
Maar dat is niet gebeurd.
“Precies. Monopolies hebben een enorme macht over hun arbeiders, over hun aandeelhouders, over leveringsketens en over de samenleving in haar geheel. Ze worden afgeschermd van concurrentie.”
“Zo krijg je een klein aantal mensen die kunnen beslissen wat wordt geproduceerd, hoe het geproduceerd wordt en welke richting innovatie uitgaat. En dat allemaal zonder echte aansprakelijkheid.”
Economie en politiek
Zijn ze echt vrij om te beslissen wat en hoe er geproduceerd wordt? Ze zijn toch nog steeds gedwongen om in de eerste plaats winst na te streven? Of zouden ze, als het goede mensen waren, gewoon goede plannen kunnen maken?
Blakeley: “Ook een interessante vraag. Hier komen we weer op die balans tussen planning en concurrentie. Geen enkel bedrijf is zo machtig dat het de markt totaal kan negeren. Wat ze wel kunnen doen is zichzelf afschermen van de markt.”
“Neem opnieuw Amazon. Dat bedrijf was een hele lange tijd niet winstgevend. Op een ander moment in de geschiedenis was het wellicht failliet gegaan. Omdat het goede banden had met de financiële sector en verschillende vormen van politieke steun kreeg, kon het overleven en zelfs groeien tot de enorme speler die het nu is.”
Je kan als bedrijf toch niet verlieslatend blijven?
Blakeley: “Dat kan inderdaad niet. Eigenlijk zeggen investeerders: je bent nu niet winstgevend, maar omdat je zo groot en machtig bent en zo’n groot deel van de markt beheerst, zal je later enorme winsten kunnen boeken. Marktmacht is eigenlijk de macht om marktsignalen te negeren.”
“Op een bepaald moment verwachten de aandeelhouders winsten, maar de vraag hoe lang je in het streven naar marktaandeel de nood om winsten te boeken uit kan stellen is een politieke kwestie.”
Dat zet het strikte onderscheid tussen economie en politiek op de helling.
Blakeley: “Dat is nu net cruciaal voor progressieve politieke theorie: er is geen duidelijke scheiding tussen markt en staat, tussen politiek en economie.”
“Politieke en economische macht zijn inwisselbaar. Het ene kan in het andere omgezet worden. Machtige economische spelers kunnen invloed uitoefenen op politieke partijen en wetgeving beïnvloeden. Omgekeerd kan wetgeving die voortkomt uit politieke macht bepalen welke bedrijven in staat zijn om winsten te maken.”
De staat, zo schrijf je, is een sociale relatie. Wat bedoel je daarmee?
Blakeley: “De staat is niet iets objectief dat boven de samenleving zweeft.”
“Wanneer arbeiders meer macht hebben en beter georganiseerd zijn, dan kunnen ze hun voorkeuren doen gelden binnen de staat. Dat was voor een deel het geval in de sociaal-democratische staten na de Tweede Wereldoorlog.”
“Maar wanneer de macht van het bedrijfsleven meer geconcentreerd wordt, grote bedrijven politici kunnen omkopen of via lobbygroepen en denktanks hun beleid kunnen promoten, zal de staat in hun voordeel werken.”
Je zegt eigenlijk dat de staat de krachtsverhoudingen in de samenleving reflecteert. Wat moet dan het doel zijn van de arbeidersbeweging. Invloed uitoefenen op de staat of de staat omverwerpen?
“Wel, op dit punt in de tijd moet je voor beide doeleinden hetzelfde pad volgen: de arbeidersbeweging opbouwen, sociale bewegingen opbouwen, politieke bewegingen opbouwen.”
“Al die zaken zijn nu nodig om de krachtsverhoudingen in de samenleving te veranderen, zodat je kan beïnvloeden wat er gaande is binnen de staat of – als je gelooft dat dit mogelijk is – haar omver te werpen.”
Democratie en socialisme
Wat is volgens jou eigenlijk het doel? Je bent voor socialisme. Maar als het in kapitalisme niet gaat over de vrije markt en in het socialisme niet over planning, waarover gaat het dan wel?
Blakeley: “Het gaat over vrijheid!”
“Ik citeer in de inleiding van het boek een invloedrijke marxistische theoreticus, Ellen Meiksins Wood. Zij zegt dat socialisme, in de huidige fase van de ontwikkeling van het kapitalisme, synoniem geworden is voor democratie. Het gaat over effectieve democratische controle over de productiemiddelen, over wat we gebruiken om de zaken waarvan we leven te produceren.”
“Het gaat ook over democratie binnen de staat. We hebben vandaag een soort van democratie, maar dat is een heel nauwe vorm van democratie. Er is geen democratische controle over publieke diensten of het centrale bankwezen. Grote delen van het macro-economische beleid staan volledig buiten democratische controle.”
Kan je een voorbeeld geven van hoe het anders zou kunnen?
Blakeley: “Het Lucas Plan! Dat is het perfecte tegenvoorbeeld voor wat ik eerder vertelde over Boeing.”
“In de jaren 70 zagen de werknemers van de Lucas Aerospace Corporation dat hun bedrijf dreigde failliet te gaan. Ze gingen naar de minister van Labour uit die tijd, Tony Benn om te vragen of het bedrijf genationaliseerd kon worden. Hij antwoordde: dat kunnen we niet doen, maar misschien kunnen jullie een plan opstellen voor hoe jullie denken dat jullie bedrijf zou kunnen werken.”
Hoe ging dat in zijn werk?
Blakeley: “Honderden ideeën van de arbeiders zelf werden samengebracht in een indrukwekkend document. Het toont de buitengewone creativiteit en de capaciteiten van arbeiders die doorgaans behandeld worden alsof ze helemaal niets weten.”
“Het Lucas Plan toonde aan dat de arbeiders niet enkel wisten hoe ze hun job moeten uitvoeren, maar ook hoe ze het bedrijf in haar geheel konden runnen. En ze zeiden: wij willen geen wapens meer produceren, maar onder andere windturbines en apparatuur voor nierdialyse.”
“Dit was een vorm van vrijheid, collectief uitgedrukte creatieve vrijheid, waar de liberalen niet van hielden. Dat is ook waarom het plan uiteindelijk is neergeslagen door de volgende regering van Conservatief eerste minister Margaret Thatcher.”
Stel dat het wel uitgevoerd was. Het bedrijf zou nog steeds actief geweest zijn op de markt en geen andere keuze hebben dan te concurreren voor winst, niet?
Blakeley: “Ja, dat is precies wat je ziet bij verschillende bedrijven die in het bezit zijn van arbeiders zoals Mondragon in Spanje. Daar moet men bijvoorbeeld nog steeds tijdelijke contracten aanbieden om de ups en downs van de businesscyclus te managen, wat ervoor zorgt dat sommige arbeiders uitgesloten zijn van de voordelen van het eigenaarschap.”
“We leven nog steeds in een kapitalistische economie. De eerste stap is het democratiseren van individuele bedrijven, maar op het einde van het boek kijk ik naar hoe we een hele economie kunnen democratiseren. Hoe democratiseren we de financiële sector? Hoe democratiseren we de staat? Hoe creëren we een democratische centrale bank?”
“De vraag is: hoe beginnen we na te denken over verandering?”
Verandering
Zeg het maar: hoe beginnen we daar aan?
Blakeley:“Wat op dit moment nodig is zijn mechanismen die arbeiders toestaan om zich bewust te worden van hun eigen mogelijkheden en deel te nemen aan bewegingen die de status quo uitdagen.”
“De grootste uitdaging waar we vandaag voorstaan is volgens mij dat de meeste mensen niet denken dat het mogelijk is om de samenleving op een andere manier te organiseren. De meeste mensen zijn het ermee eens dat er een heleboel zaken zijn die verkeerd gaan, maar ze geloven niet dat het anders kan.”
Waarom geloven we daar niet in?
Blakeley: “Een groot deel van de reden hiervoor is de afwezigheid van bewegingen waarin mensen kunnen samenkomen en een andere visie op de toekomst kunnen vormgeven. Bewegingen die mensen een vorm van vertrouwen en emancipatie kunnen bieden en aantonen dat verandering mogelijk is.”
“Als je als geïsoleerd individu kijkt naar de immense concentratie van macht in het globale kapitalisme, dan ga je jezelf machteloos voelen. Maar als je begint met anderen samen te werken, kan je leren hoe je collectief verandering kan bewerkstelligen.”
“Het laatste hoofdstuk in mijn boek is daarom gewijd aan voorbeelden van mensen die samenwerken om te schudden aan de funderingen van dit systeem. Het is dat proces van jezelf engageren in een beweging die naar collectieve macht streeft dat mensen het vertrouwen geeft dat het systeem veranderd kan worden.”
Jij gelooft echt dat het mogelijk is?
Blakeley:“Elke sociale institutie bestaat omdat we haar accepteren. Als we morgen allemaal beslissen om de wet niet langer na te leven, dan kan de staat de wet niet langer opleggen. Er zijn niet genoeg politieagenten. Dus de manier waarop we nadenken over de samenleving heeft een impact op hoe de samenleving werkt.”
“Het is niet de grote macht van degenen aan de top die verandering tegenhoudt. Het is de onderschatting van onze eigen macht. Het is tijd dat we stoppen met wachten op leiders die ons komen redden. Niemand zal ons komen redden. We moeten beginnen ons te organiseren om onszelf te redden.”
Misschien zijn we gewoon egoïstisch van nature.
Blakeley: “Wel, dat klopt niet. Er is veel bewijsmateriaal dat ik citeer in het boek dat aantoont dat onze coöperatieve impulsen minstens even sterk zijn als onze competitieve impulsen.”
“De vraag is trouwens niet: zijn we inherent coöperatief of inherent competitief. Concurrentie hoeft niet slecht te zijn. Het is wanneer concurrentie bepaalt of je kan overleven dat het een destructieve kracht wordt. Samenwerking is ook niet altijd goed. Mensen kunnen samenwerken om anderen uit te sluiten.”
“De vraag is: hoe worden beide impulsen aangewend om sociale verandering te bewerkstelligen en hoe komen ze tot uitdrukking in de sociale instituties die we creëren.”
Om af te sluiten. Je begint je boek met twee citaten. Een van Marx en een van Hayek.
Blakeley: “Hayek zegt dat de vrijheid van denken enkel mogelijk is voor een klein aantal mensen en de grote meerderheid van de bevolking die vrijheid nooit zal kunnen gebruiken.”
“Marx daarentegen vergelijkt een architect en een spin. Spinnen, zegt hij, bouwen complexe webben alsof het niets is. Maar mensen creëren eerst ideeën in hun hoofd en kunnen ze daarna realiseren. We hebben het creatieve vermogen om verschillende manieren om de wereld te organiseren, te verbeelden en te realiseren.”
Dat zijn twee verschillende manieren om naar de mens te kijken.
Blakeley: “Precies. De ene visie zegt: de meeste mensen zijn eigenlijk dom. Ze moeten gecontroleerd worden en gezegd wat te doen. De andere zegt: mensen zijn creatief en hebben enorme capaciteiten die verpletterd worden onder de enorme dominantie van het kapitaal.”
“Het verschil met rechts in de manier waarop we naar de mens kijken is dat een linkse visie uitgaat van een fundamenteel vertrouwen in mensen. Wij kunnen onszelf besturen. Wij kunnen instituties opbouwen die fair zijn, zonder uitsluiting en inefficiëntie.”
“Zodat we in staat zijn om te leven in welvaart, rechtvaardigheid, wederzijdse zorg en solidariteit.”
Dat is om mooie conclusie om mee af te sluiten. Bedankt voor het interview.
Blakeley:“Jullie bedankt!”
Bron: DeWereldMorgen
by admin | nov 4, 2024 | Verkiezingen 2024
Niet Bart en Conner, maar de Gentenaars zelf bepalen hoe hun stad bestuurd wordt.
De afgelopen dagen heeft men vanop een afstand in de mediapolitieke bubbel zich nogal meewarig uitgelaten over wat er zich in Gent afspeelde. Toen mensen zich spontaan verzamelden om tegen een akkoord met de N-VA te protesteren, klonk het dat Groen in Gent slechte verliezers zouden zijn.
Kleine akkefietjes werden uitvergroot en wie protesteerde tegen de mogelijkheid van een coalitie met de N-VA werd in de Gazet van Antwerpen zelfs vergeleken met de bestormers van het Capitool in de VS. Alsof een coalitie met de N-VA de enige mogelijke coalitie zou zijn en wie dat niet begreep een antidemocraat zou zijn.
Lokale democratie
Maar de mensen die protesteerden waren niet enkel groenen, laat staan antidemocraten. Wat de petitie tegen het akkoord met de N-VA die in een mum van tijd 10.000 ondertekenaars verzamelde vooral duidelijk maakte, is dat er wel degelijk andere opties zijn.
Gent heeft de afgelopen verkiezingen linkser gestemd dan de verkiezingen ervoor. Dat het een rechtser bestuur zou krijgen, zou dus niet het gevolg zijn van een onvermijdelijke democratische logica. Integendeel. Dat zou het gevolg geweest zijn van twee zaken.
Ten eerste waren er persoonlijke strubbelingen die de samenwerking tussen Voor Gent en Groen bemoeilijkten. Maar dat is in veel gemeenten het geval en niet onoverkomelijk, denk maar aan Middelkerke. Zet uw ego aan de kant en zet het belang van Gent op de eerste plaats, zo klonk het bij vele Gentenaars die dag na dag op straat kwamen.
Ten tweede is er het duidelijke plan van Bart De Wever en Conner Rousseau om op zoveel mogelijk plaatsen samen in het bestuur te treden. Het is echter niet aan de partijvoorzitters om te bepalen hoe een stad bestuurd zal worden. Het is de lokale democratie die dat bepaalt.
Belogen
Als je als socialisten een lijst gaat vormen met de liberalen om de groenen buiten te werken en de N-VA binnen te halen, kan je jezelf dan nog wel socialist noemen? Dat was de vraag die voorlag in Gent en die door een meerderheid van Vooruit-leden met ‘neen’ is beantwoord.
In die lokale democratie is een coalitie met de N-VA niet de meest logische. In de eerste plaats omdat kandidaten van Voor Gent tijdens de campagne meermaals hadden aangegeven dat ze een samenwerking met de N-VA niet zagen zitten.
Het is dus ook logisch dat veel kiezers zich belogen voelen. En democratie betekent dat men in dat geval het recht heeft om van zich te laten horen. Dat gebeurde ook, dag na dag. Zondag kwamen er zelfs duizenden mensen op straat, dat is uitzonderlijk. Zo’n betrokkenheid van burgers bij de lokale politiek is bij uitstek een teken van een gezonde democratie.
Die druk heeft aangetoond dat er ook andere opties zijn en heeft voor debat gezorgd, een debat dat binnen Vooruit is uitgedraaid op een duidelijke ‘neen’. Ook dat is een teken van een gezonde democratie: dat partijleden zich kunnen uitspreken.
Emotioneel?
Veel – het woord zegt het zelf – opiniemakers hebben grote moeite om te begrijpen hoe het kan dat burgers onafhankelijk van hen op een geïnformeerde manier betrokken raken bij politieke besluitvorming. Bart Eeckhout heeft het vandaag in De Morgen over hoe een emotionele afkeer van de N-VA het gewonnen zou hebben van de ratio.
Emotie en ratio gaan in de politiek echter altijd samen. Er zijn goede rationele gronden waarom zo veel Gentenaars geen coalitie met de N-VA willen. Rousseau mag dan wel een mail sturen naar alle leden van Vooruit om hen uit te leggen hoe progressief het akkoord wel niet is. Die leden – zo blijkt – zijn in staat om zelf te lezen.
Je kan nog zo veel keer met woorden als warm en sociaal gooien, als uit de begrotingsplannen blijkt dat je gaat besparen, er niet duidelijk wordt gemaakt hoe dat zal gebeuren en je dat beleid laat vormgeven door N-VA-schepenen, dan weet elke socialist dat dit geen links beleid betekent.
Druk werkt
Wat vooral op het spel staat is de houding ten opzichte van het middenveld. Gent heeft een traditie waarin bestuurd wordt in samenwerking met tal van burgers die zich organiseren in allerhande verenigingen. Dat staat haaks op de nauwe invulling van democratie die bij de N-VA dominant is.
Het is precies dat middenveld dat het voortouw heeft genomen in het protest en ook in de praktijk aangetoond heeft dat het democratisch proces niet hoeft te stoppen na de verkiezingen. Dat het middenveld die rol kan spelen is essentieel, niet enkel voor Gent, maar voor heel België.
Ook op federaal niveau staat Vooruit voor een belangrijke keuze. Kiest men ervoor om het kader dat de N-VA en de MR opleggen te accepteren, het sociaal gelaat van een rechtse regering trachten te zijn? Of kiest men ervoor om samen met dat middenveld aan te tonen dat er ook een ander, progressief beleid mogelijk is,
Op dit moment lijkt men binnen de partijtop van Vooruit voor de eerste optie te kiezen, maar als er iets is dat we kunnen leren uit wat er gisteren in Gent gebeurde is dat onder druk alles vloeibaar wordt. Als mensen, georganiseerd in vakbonden, milieubeweging en middenveldorganisaties, betrokken raken en zich mengen, kan wat altijd onmogelijk leek mogelijk worden.
Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Bron: DeWereldMorgen
by admin | nov 4, 2024 | Economie
De directe schuld van Vlaanderen bedroeg eind 2023 25,786 miljard euro. Daar kan je aan meten wat de 10 miljard kosten van de werf van de eeuw, Oosterweel, betekent. Omdat het een verdienmodel is – de kosten zullen door tolheffingen worden betaald mag het van Europa buiten de begroting worden gehouden. Niemand ligt er dus echt wakker van.
Je kan er ook niet zo maar mee stoppen. Dus zullen wij het moeten ophoesten. Als het lukt zal dat door tolrechten gebeuren, een betaling voor het gebruik van de weg en de kustwerken. Dat doen wij nu al.
Het te betalen bedrag per gereden kilometer in Vlaanderen en Wallonië varieert tussen 7,4 en 20 eurocent. Dat het tolrecht voor het gebruik van de Oosterweelverbinding enkel door de gebruikers zal worden betaald is erg relatief. Die tol wordt immers door de gebruikers doorgerekend.
Uiteindelijk betalen de eindgebruikers, en dat zijn wij!
Wat je er ook moge over denken, schrijven, berekenen of beweren, het maakt allemaal niets meer uit. Betalen zullen wij en voor de meesten onder ons betekent het dat het aan de bron zal worden afgehouden.
Moet je het daarom vergeten? Met een mediawaarde van €25.183,70 ergens tussenin op bladzijde vier? Of is het een les uit het verleden die op de toekomst weegt? Waarom moesten de megawerken er komen? Was dat goed beleid? Gaat het beoogde doel wel worden bereikt?
Stel dat de ontsluiting van de Ring rond Antwerpen inderdaad de verkeersopstopping kan verhelpen en er letterlijk bovenop meer groen komt. Dat zou toch een geweldig succes zijn! Maar, de Ring ligt niet in niemandsland. Het verkeer moet ook verder, doorheen Vlaanderen. Kan Vlaanderen dat wel aan?
Er is ook het andere gegeven in de plannen van de havenbazen. Als zij hun containercapaciteit mogen verdubbelen is dat ook een verdubbeling van het vrachtverkeer. Komen wij dan, zelfs met de ontsluiting, niet in dezelfde toestand als nu?
De West-Vlamingen hebben het al lang begrepen. Zij sturen hun vrachtwagens naar Frans-Vlaanderen, naar Dunkerque. Zelfs havenbaas Fernand Huts had dat al lang door. Hij bouwde er zijn nieuwe afvalverwerker INDAVER: meer plaats, minder paperassen, geen beroepsprocedures en goedkoper.
De meest relevante betekenis van het gehele megaproject is dat het een beeld geeft van het politiek beleid in Vlaanderen. Om beleefd te blijven kan je het “de overschatting” noemen. Overschatting van de mogelijkheden, zowel de feitelijke als de persoonlijke.
Anders gezegd: Vlaanderen is te klein voor de grootte van haar politiek ego’s. Dat werd reeds in de beginselverklaring van de Nieuw-Vlaamse Alliantie geformaliseerd. Een stukje land zo groot als een provincie moest een onafhankelijke natie worden.
Om het in de taal van de heer De Wever te schrijven Rana rupta et bos, het verhaal van de ontplofte kikker en het rund. “Voor de laatste keer verontwaardigd, terwijl de kikker zich krachtiger wilde opblazen, lag ze neer nadat haar lijf was opengebarsten.”
Het is zoals Ewald Pironet het terecht schreef in Knack van 23 november 2022: “In plaats van beunhazen en bellenblazers, hebben we behoefte aan bestuurders die een onderbouwde en geloofwaardige begroting opstellen en verstandiger met ons geld omspringen. Alsof het gaat om hun eigen restaurant.”
Sterke Jan Jambon mag natuurlijk niet meer meedoen, aan alles is een grens. Wie gaat onze begroting opstellen? Ben Weyts, voorheen de weldoener van het onderwijs. Wie gaat er voor de havens zorgen? Annick De Ridder, voorheen de werkneemster van Fernand.
Om De Ridder niet te hinderen mag Zuhal Demir terug op de schoolbanken. Voor Mathias Diependaelewordt het dal alsmaar dieper. Ondertussen mag De Wever rondjes draaien over wie er mogelijks in eredivisie zal spelen en schakelt Conner Rousseau, naargelang de lokale stemming, in voor- of achteruit.
In dit schouwtoneel wordt de voornaamste vraag vergeten, die van de tien miljard. Erger nog. Als het van hen afhangt komen daar wellicht nog wat miljarden bij.
Bron: DeWereldMorgen
by admin | nov 4, 2024 | Verkiezingen 2024
Wouter Hessels
“Met alle sympathie en respect voor het huidige voorzittersduo Nadia Naji en Jeremie Vaneeckhout, maar ik vind dat Groen een charismatischer voorzitterschap moet belichamen”, zo schrijft Wouter Hessels. “De sociale dimensies van een groen(er) beleid mogen nog meer aandacht krijgen en misschien moet Groen bij de keuze van ministerposten opteren voor een meer zichtbare positie als minister van binnenlandse of buitenlandse zaken.”
Een paar dagen geleden had ik een fijn gesprek over de vorm, inhoud en de actuele waarde van de roman en de Italiaans-Franse film “Il conformista”. Ter voorbereiding herlas ik de roman (1947) van Alberto Moravia, bekeek ik opnieuw de filmische hercreatie (1970) door Bernardo Bertolucci en las ik ook het essay “Fascisme en populisme. Mussolini nu” van Antonio Scurati. Het verhaal van de conformist en fascist Marcello Clerici, beklijvend vertolkt door Jean-Louis Trintignant, is helaas springlevend.
Machtspolitiek
In 2024 ging en gaat zowat de helft van de wereldbevolking stemmen. Op internationaal, nationaal, regionaal en lokaal vlak bulkt het echter van de conformisten, opportunisten en autoritaire kandidaten en winnaars. Om maar Vladimir Poetin, Donald Trump, Giorgia Meloni en Ninovieter Guy D’haeseleer te noemen. Populisten en/of fascisten die de democratie ondergraven. Politici die angst, naijver en haat aanwakkeren. Ik kan alleen maar hopen dat Kamala Harris en Tim Walz het op 5 november aanstaande halen van ‘deep fakers’ Trump en J.D. Vance.
In zowel de nationale als lokale coalitievorming valt me op hoe hard de macht van de particratie en de superdominante partijvoorzitters doorwegen. Partijvoorzitters die overigens het heersende maatschappijmodel van het doldraaiende productie- en consumptiekapitalisme alleen maar versterken. De marsorders van Bart De Wever en Conner Rousseau zijn heilig. Zelfs ietwat rebelse politici zoals Frank Vandenbroucke, Zuhal Demir of de opportunistische variant Jean-Marie Dedecker dansen uiteindelijk naar de pijpen van de grote leiders die machts- en mediacharisma koppelen aan tactische en strategische intelligentie én pure retoriek.
Ander leiderschap
Vriend en vijand zijn het erover eens dat Petra De Sutter staat voor een ander soort leiderschap. Verbindend gezag en gedeeld zeggenschap. Een autoriteit die uitgaat van hoop, dialoog en toekomstperspectief. Barack Obama indachtig. Dezer dagen worden de ‘Groenen’ al te makkelijk weggezet en geframed als dogmatisch, radicaal en wars van consensus. In de grootsteden Brussel, Antwerpen en Gent wordt Groen uit het bestuur gehouden of geduwd alsof de partij niet tot compromissen in staat is ?
De groene ministers in lopende zaken, Tinne Van der Straeten, Elke Van den Brandt en Petra De Sutter hebben empathisch charisma, koppelen dossierkennis aan maatschappelijke betrokkenheid en zijn echt wel tot luisteren bereid. Het zijn politici met een ruggengraat en een sterke overtuiging. Hierbij denk ik aan de gewezen Europese staatsvrouw, ‘Wir schaffen das’ Angela Merkel of in eigen land ook Hilde Crevits. Al deze vrouwelijke leiders waaien niet mee met de permanent wisselende wind van de macht. Ze hoeven niet te schelden of te tieren. Ze lopen ook niet mee in het populistisch opbod, spelen niet op de man en doen ook niet mee aan het tackelen met de voeten vooruit, zoals Georges-Louis Bouchez dat zo graag en gretig uitvoert.
Een belangrijke vraag in dezen is evenwel of er over de zo urgente klimaatzaak nog veel compromissen kunnen gesloten worden ? Het is ondertussen al vijf over twaalf.
Nieuw groen voorzitterschap
Met alle sympathie en respect voor het huidige voorzittersduo Nadia Naji en Jeremie Vaneeckhout, maar ik vind dat Groen een charismatischer voorzitterschap moet belichamen. De sociale dimensies van een groen(er) beleid mogen nog meer aandacht krijgen en misschien moet Groen bij de keuze van ministerposten opteren voor een meer zichtbare positie als minister van binnenlandse of buitenlandse zaken.
Ik ben en blijf lid van Groen. De ecologische, sociaal-economische en politieke uitdagingen zijn te groot om de wereld, klein en groot, alleen over te laten aan loutere machtspolitiek, opportunisme en conformisme.
Wouter Hessels is docent media en maatschappij RITCS en gewezen gemeenteraadslid voor GROEN.
Bron: DeWereldMorgen
