by admin | jan 3, 2024 | Antipestteam
‘Hoe laf is het om net hen die je kan lokken met een hulpoproep aan te vallen?’, schrijft orthopedisch chirurg Thierry De Baets na het geweld tegen de hulpdiensten in de nacht van oud naar nieuw. ‘Wat kunnen we als samenleving doen om dit fenomeen tegen te gaan?’
Het is meer dan 20 jaar geleden en toch herinner ik het me levendig. Een jonge dame onder invloed van alcohol wilde me slaan omdat ik haar wilde helpen. De slag kon ik grotendeels ontwijken. Een andere keer had ik meer geluk, toen was de politie erbij. De patiënt, onder invloed van drugs, was veel sterker, veel agressiever ook. Het scheelde niet veel of ik kreeg zijn voet vol in mijn gezicht. Beide incidenten gebeurden op de dienst spoedgevallen. Gelukkig was ik daar nooit alleen, en had ik het geluk dat er verplegers of ambulanciers aanwezig waren die sterker en gespierder waren dan ik. Ook politiediensten moesten soms te hulp komen.
Vandaag kom ik veel minder bij de spoedgevallen. Maar de agressie tegen mijn collega’s, tegen de verpleging en andere hulpverleners is in die 20 jaar alleen maar toegenomen. Een publicatie van het Vias van 2022 is verontrustend. Drie op de vier ondervraagde hulpverleners werd het jaar ervoor uitgescholden, bij 15% gebeurde dat wekelijks. De helft van hen was in de 12 maanden ervoor het slachtoffer geweest van fysieke agressie. In 60% van de gevallen gebeurde dat door de patiënt zelf (bijna altijd onder invloed van alcohol, een andere drug of van medicatie).
Ongeveer een kwart van de ondervraagden heeft er al aan gedacht om als gevolg van agressie van job te veranderen.
Waarom blijft het toch mogelijk dat elke week opnieuw bepaalde mensen hulpverleners aanvallen? Met oudejaar was er (en dat is helaas ’traditie’ geworden) een piek in het aantal gevallen van agressie tegen ambulanciers en brandweermannen, tegen verpleging en urgentieartsen. Nochtans zijn dit allemaal hulpverleners die zelfs de daders zouden helpen als het moet, als het mogelijk was. Het geweld is ook van een andere orde dan deze op de spoedgevallen. De aanvallen zijn minder impulsief. Ze lijken georganiseerd en gepland, en daarom ook gevaarlijker.
Wat is toch de drijfveer om hulpdiensten te bestoken met flessen, met stenen, met zwaar en verboden vuurwerk? Hoe laf is het om net hen die je kan lokken met een hulpoproep aan te vallen? Hulpverleners helpen alleen maar. Ze beoordelen niet, ze veroordelen niet, ze straffen niet.
Deze fysieke aanvallen op straat zijn veel erger en laffer nog dan de agressie op de spoedgevallen. Ze zijn beangstigender voor de hulpverleners omdat de hulpdiensten niet weten hoe talrijk de agressors zijn, van waar ze tevoorschijn zullen komen en hoe gewelddadig ze zijn. De hulpdiensten raken niet op hun bestemming. Ze zullen het vuur niet kunnen blussen, de patiënt (en dat kan jouw vader of moeder zijn, jouw zoon of dochter) niet kunnen redden. Die aanvallen worden niet uitgevoerd door patiënten (al dan niet onder invloed) of door hun familie die onder stress staat. De agressievelingen hebben a priori niets met de hulpverleners te maken. Ze zijn er toevallig bij, ze lokken de hulpdiensten met valse noodoproepen of met brandstichting.
Weet u wie die hulpverleners zijn?
Het zijn mensen die van helpen hun beroep maken of het doen als vrijwilliger. Dankzij al die mensen zijn onze hulpdiensten 24/7 beschikbaar, onafhankelijk van het weer, van hun humeur of van hun eigen problemen thuis. Ze stellen zich geen vragen over wie het slachtoffer is, welke afkomst die heeft, welk geslacht. Ze hebben geen vragen over geloof of politiek, geen interesse in status. Elke mens wordt als mens benaderd, iedereen wordt geholpen.
Is een aanval tegen deze helpers niet ook een aanval tegen de samenleving als geheel? Dit is een fenomeen dat we niet kunnen tolereren.
Is er een wetenschappelijke sociologische uitleg voor dit fenomeen? Waar falen we als samenleving als individuen de wereld waarin ze leven, willen ontwrichten? Waar faalt hun opvoeding? En vooral, is er een oplossing? Bestaan er voorbeelden hoe dit fenomeen ergens in de wereld succesvol werd aangepakt, opgelost of voorkomen?
We kunnen allen samen verwachten dat de overheid, politie of justitie dit probleem aanpakken. Maar is er niets meer? Kunnen wij als vredelievende maatschappij, als mensen die veiligheid en zekerheid willen, zonder in de val van ‘de spiraal van het geweld’ te trappen, deze vorm van lafheid een halt toeroepen?
In afwachting van het antwoord op die vragen, kunnen we alvast alle hulpverleners bedanken. Brandweermannen- en vrouwen, ambulanciers, urgentieartsen en verplegers, en politiediensten; allemaal gaan ze aan het werk om mensen ter plekke te helpen. En bedankt ten slotte ook de stadsdiensten, die elke keer opnieuw het puin van een wilde nacht opruimen.
Thierry De Baets is orthopedisch chirurg, traumatoloog in het AZ Turnhout.
Bron: Knack
by admin | jan 3, 2024 | Boeken
Mensen op leeftijd zitten het liefst in hun zetel voor tv met een dekentje over hun benen. Een uitgesproken mening hebben ze al lang niet meer. Mooi niet. Knack-journaliste Ann Peuteman sprak voor haar boek ‘Rebels’ met tientallen 75-plussers over ouder worden. Het resultaat zijn verrassende rebelse verhalen en een dito documentaire.
Levenswerk
Ann Peuteman (49) is journaliste bij het weekblad Knack. De voorbije jaren heeft ze zich ook verdiept in het thema ouderen. Ze schreef er tientallen artikels en drie boeken over. ‘Grijsgedraaid’ gaat over de rechten van ouderen , ‘Verplant’ over de woonzorgcentra en nu is er dus ook ‘Rebels’.
Haar interesse en engagement overstijgen ondertussen de journalistiek, zegt ze zelf. Ze heeft de voorbije jaren tientallen 75-plussers gesproken, bezoekt hen nog regelmatig en houdt de vinger aan de pols door veel op het terrein te zijn. Ze geeft ook lezingen en workshops, onder meer aan sociale professionals.
“Het is een beetje mijn levenswerk aan het worden”, zegt ze. “Al mijn vrije tijd gaat er naar toe.” Het is de verontwaardiging die haar drijft. De drang om er ook concreet iets aan te doen. “Er heeft altijd wel een activist in mij gescholen. Ik was vroeger vrijwilliger bij een Wereldwinkel en liep mee tijdens betogingen. Ik heb even getwijfeld of ik sociaal werk zou studeren of toch Germaanse filologie wat het finaal is geworden.”
Ageism
Tijdens nagesprekken met bekende politici en opiniemakers op leeftijd was het haar al opgevallen. Er is iets mis met de manier waarop we met ouderen omgaan.
Eénmaal een bepaalde leeftijd worden ouderen meer dan nodig betutteld. In voorzieningen en ziekenhuizen wordt iedereen met de voornaam aangesproken of ze dat nu willen of niet. Weinigen worden nog aangesproken op hun expertise of mening. Veel wordt beslist in hun plaats. Haast onzichtbaar worden alle ouderen – ongeacht verleden, identiteit of karakter – op dezelfde manier behandeld en als een anoniem en homogeen blok aanzien.
“Dat is persoonlijk ook mijn eigen angst”, zegt Peuteman. “Dat er weinig ruimte zal zijn om te blijven wie je bent. Datgene te blijven doen wat het leven echt de moeite maakt. Of dat ik niet meer kan bijdragen aan de samenleving. Ik schrijf columns en opiniestukken en ik hoop dat ik mijn mening ook als ik oud ben zal kunnen blijven delen.”
Je hebt niet lang moeten twijfelen toen het cultuurhuis Victoria Deluxe je contacteerde om samen met regisseur Brecht Vanhoenacker een documentaire te maken over 75-plussers die in het verzet gaan. Hoe heb je de rebellen leren kennen?
“Via een oproep ben ik op zoek gegaan naar 75-plussers die het op de een of andere manier moeilijk hebben met de manier waarop er met hen wordt omgegaan en hoe ze worden voorgesteld. Binnen een paar dagen kreeg ik honderden reacties.”
“Ik heb iedereen dezelfde vraag gesteld: wat is voor jou het moeilijkst bij het ouder worden om te kunnen blijven wie je bent. Na een eerste selectie heb ik een veertigtal mensen uitgebreid geïnterviewd. Voor de documentaire heb ik er daarvan een tiental geselecteerd, rekening houdend met gender, diversiteit, thuiswonend of in een voorziening, korter en langer geschoold… Het was voor mij ook snel duidelijk dat er, naast de documentaire, ook een boek moest komen om alle verhalen te kunnen vatten.”
Je hebt in je boek drie rechten geformuleerd die volgens de 75-plussers het meest worden geschonden.
“Op één staat het recht op een eigen mening of het gebrek eraan. Nummer twee is het recht op werk/vrijwilligerswerk. Op drie staat het recht je eigen financiën te regelen. Daarna, maar niet in het boek opgenomen, kwamen het recht om zelf te bepalen wat je eet en drinkt en tenslotte het recht op mobiliteit: je kunnen verplaatsen hoe en wanneer je wil.”
Verrassend voor jou die volgorde?
“Toch wel. Je mening kunnen geven, loopt eigenlijk door alle thema’s door. Dat is het begin van alles. Opvallend voor mij was dat de wil om blijvend een actieve bijdrage te leveren aan de samenleving zo hoog scoorde. Dat gaat van lezingen geven, instaan voor de middagopvang op school of de administratie doen voor een vereniging tot een rol opnemen in het woonzorgcentrum waar je woont.”
“Opvallend is dat veel vrijwilligers botsen op een leeftijdsgrens. Ik heb het tientallen keren getest: als je online je wil aanmelden en je moet je leeftijd aangeven, kan je in veel gevallen maar scrollen tot geboortejaar 1952. Dat is toch ongelooflijk! Verenigingen beweren vaak dat mensen vanaf een bepaalde leeftijd niet meer verzekerbaar zijn, wat vaak een drogreden is.”
“Verenigingen en andere werkgevers willen zich een jong en dynamisch imago aanmeten en dan passen die 75-plussers daar niet meer in. Een vrouw die net tachtig was geworden vertelde me dat ze plots was uitgenodigd op haar ‘afscheidsfeest’ bij de organisatie. De verhalen van hoe ouderen, al dan niet subtiel, worden geweerd uit het actieve leven zijn talloos. Terwijl iedereen smeekt om vrijwilligers. We laten daar als samenleving veel kansen liggen.”
Je bent zelf geraakt door het verhaal van een man in een woonzorgcentrum.
“De man was terminaal ziek en bedlegerig toen hij naar dat woonzorgcentrum verhuisde. Meteen had hij een slechte reputatie, want hij gedroeg zich onbeleefd en soms zelf agressief tegenover het personeel. Tot een jonge zorgkundige hem vroeg: ‘Waarom doe je eigenlijk zo?’ Zegt de man: ‘Ik voel me zo nutteloos’.”
“Van alle antwoorden had ze dat niet verwacht. Ze vraagt door en de man begint vol vuur te vertellen dat hij zijn hele leven lang leraar is geweest. Toen zijn ze op het idee gekomen om via een schooltje wat verderop iedere donderdag om de twee weken een paar kinderen te laten komen. Ze zitten dan in kleermakerszit rond zijn bed terwijl ze een boekje voorlezen. Hij verbetert ze dan en helpt hen met hun uitspraak. Geweldig, toch!”
“Dat is wat ‘Rebels’ mij het meest heeft geleerd: we stellen te weinig of de verkeerde vragen aan ouderen. We focussen heel hard, en vaak terecht, op het comfort: heb je geen pijn? Is het warm genoeg? Heb je dorst? Maar de volgende vragen vergeten we: is er iets wat je nog met je leven wil doen? Wat wil je zelf? Daarvoor is een cultuuromslag nodig. Niet alleen in de woonzorgcentra, maar in de hele samenleving.”
Zelf je financiën kunnen regelen staat op drie in je top vijf van belangrijke rechten. Dat is hoger dan ik zou denken.
“Mochten we vandaag de bevraging opnieuw doen, zou dit wellicht nog hoger scoren. Banken sluiten veel kantoren, je kan enkel nog op afspraak komen, alles moet online gebeuren… Veel mensen zijn hierover echt boos.”
“Een overschrijving op papier kost tot twee euro extra! Niet alleen over de banken – bijna alles moet tegenwoordig online geregeld worden – maar de banken steken er toch bovenuit. Als je dan al op een kantoor geraakt, word je bijna automatisch doorverwezen naar een toestel dat er staat waar je dan toch weer alles zelf moet doen. En nu worden veel van die toestellen ook nog eens weggehaald.”
De digitale kloof is een groot issue.
“De groep van 75-plussers is heel divers, zowel qua scholing als beroepservaring. Wie op het werk met een computer heeft leren werken, is vaak nog mee. Maar vooral de oudste groep heeft er weinig ervaring mee. En het is niet omdat je een duim zet onder een foto van je kleindochter op Facebook dat je ook je eigen administratie online kan regelen.”
“Veel mensen hebben ook schrik om online opgelicht te worden, of ergens een nulletje te veel intikken. Dat zoveel mensen zich haast gedwongen voelen om hun bankzaken uit handen te geven, heeft niet alleen gevolgen voor hun waardigheid maar ook voor hun privacy. Wie je bankrekeningen kan inkijken, weet heel veel over je.”
“Een zorgbehoevende vrouw liet haar kleinzoon haar bankzaken en boodschappen regelen – dat was goed geregeld. Maar toch wou ze ook nog altijd zelf cash afhalen. Dat was het enige waarvoor ze nog naar buiten kwam. Wat bleek? Dat ze met dat geld incontinentieluiers kocht. Ze wou niet dat haar kleinzoon dat wist. Heel erg begrijpelijk.”
Zie jij oplossingen?
“Sinds vorig jaar zijn Belgische banken verplicht om cliënten die niet digitaal willen of kunnen bankieren voor zestig euro per jaar een basispakket aan te bieden. Dat is dan onder meer goed voor een vast aantal analoge verrichtingen aan het loket, zoals het afgeven van papieren overschrijvingen. Jammer genoeg weten de meeste mensen dat niet en geven banken er weinig ruchtbaarheid aan.”
“Een andere suggestie is om bankdagen te organiseren. Dat de bank dan zelf naar je toekomt, in een dienstencentrum bijvoorbeeld of een woonzorgcentrum in de buurt. Dat er dan collectief vervoer wordt geregeld en dat ouderen de tijd krijgen om alles te regelen met een medewerker van de bank die ter plaatse komt. ”
Een ander probleem dat je aanraakt is het gevaar op financieel misbruik, vaak door bekenden.
“Ja, dat blijft soms wat onderbelicht. Het gaat van mensen die aan de deur worden opgelicht door een vriendelijke man die snel een probleem komt oplossen, tegen een veel te hoog bedrag. Tot een kleinzoon met geldzorgen die niet alleen de boodschappen doet, maar af en toe ook eens iets uit de portemonnee graait of zijn eigen facturen online betaalt op kosten van de oudere.”
“Slachtoffers kunnen op zich terecht bij 1712, de hulplijn voor geweld, misbruik en kindermishandeling, maar de meeste mensen weten dat helemaal niet. In veel gevallen willen ze ook niet naar de politie stappen omdat de dader vaak iemand is die ze graag zien. Wil een slachtoffer geen aangifte doen, dan is de kous daarmee af. Terwijl er best alternatieven denkbaar zijn.”
“Zo kun je met wat sociale controle al veel oplossen. Dat merkte een vrouw die geen klacht wou indienen tegen haar zoon hoewel hij elke maand weer grote bedragen van haar bankrekening haalde. Tot een seniorenagente van de plaatselijke politie op het idee kwam om geregeld bij die dame op de koffie te gaan. Toen de zoon dat merkte, stopte het financieel misbruik meteen.”
“Vaak zijn het zorgverleners die merken dat er sprake is van dat soort misbruik, maar ook zij weten vaak niet goed wat ze ermee moeten doen. Zij kunnen wel aankloppen bij het Vlaams Ondersteuningscentrum Ouderenmisbehandeling, maar ik merk schroom om misbruik te melden. Zorgverleners aarzelen: ‘Wat als mijn aantijging onterecht blijkt te zijn’, ‘Hoe moet ik dan verder met de familie?’ Dat zijn vragen waarmee ze worstelen. Op dat vlak zouden alle zorgverleners beter gewapend moeten worden.”
De woonzorgcentra waar je komt om met bewoners te praten, krijgen het vaak hard te verduren. Zie jij daar positieve evoluties?
“We hebben er helaas een crisis als corona voor nodig gehad, maar ik zie wel wat ten goede bewegen. Er is bij de voorzieningen een groep van koplopers, waar ik mezelf als ik ouder word toch zie wonen. Er is ook een grote middenmoot die traag maar gestaag in beweging geraakt en tenslotte zijn er nog altijd een paar slechtste leerlingen waarvan je niet mag dromen dat je daar ooit terechtkomt.”
“Op zich heeft die indeling niet zozeer met kleinschaligheid te maken. Het is niet omdat iets kleinschalig is, dat het goed is. Dat hangt ook sterk af van wat je zelf wil. Ik ken iemand die in een leefgroep zat met vijf andere bewoners waarvan het totaal niet klikte met een iemand. Ze vond dat klein aantal ook te verstikkend. Nu woont ze op een afdeling met meer dan dertig mensen en dat is prima voor haar. Veel afwisseling, minder druk om altijd weer alles met de groep te moeten doen.”
“Wat de koplopers goed maakt, is de manier van inspraak en zelfs medebestuur. Het gaat dan veel verder dan zelf te beslissen wanneer welke soep geserveerd wordt. Het gaat ook over de mogelijkheid om zelf het budget van de inrichting van de leefgroep te besteden of zelf een zeg te hebben in het personeelsbeleid en de aanwervingen.”
“Echte participatie is toch vaak de sleutel voor kwaliteit. In een bepaald woonzorgcentrum kampten ze met een personeelstekort waardoor ze niet alle bewoners voor negen uur ’s morgens konden wassen. Vaak duurde het tot elf uur. De directie heeft dan samengezeten met de bewoners. En wat bleek: niet iedereen wilde zo vroeg gewassen worden. Zo is er een regeling ontstaan dat er een groep ’s morgens werd gewassen en een aantal in de late namiddag, op eigen vraag.”
Slotvraag: hoe zie je jezelf ouder worden?
“Ik weet in elk geval dat ik niet huppelend oud zal worden, want ik heb sinds een paar jaar een vorm van reuma. Dat is nu dankzij medicatie behoorlijk onder controle, maar het zal er met de jaren natuurlijk niet beter op worden.”
“Aangezien het fysiek wellicht niet gemakkelijk wordt, vind ik het ontzettend belangrijk dat mijn mening en mijn inbreng dan nog naar waarde worden geschat. Ik ben wel hoopvol dat we de komende jaren daar samen stappen in vooruit zetten. Je voelt dat er een groot draagvlak voor is.”
“Ik zie mezelf binnen dertig jaar wel wonen in een van die betere woonzorgcentra. Dan ga ik daar opiniestukken schrijven voor het tijdschrift van het centrum. En dan hoop ik dat ze wat ophef veroorzaken. Om zo toch ook daar wat dingen in beweging te krijgen. Mijn eigen mening mogen geven: dat is mijn lang leven!”
Bron: sociaal.net
by admin | jan 3, 2024 | Boeken
Paul Verhaeghe moeten we niet meer voorstellen. Deze gewezen hoogleraar psychologie schrijft nu bestsellers en toert met lezingen door Vlaanderen en Nederland. Naar aanleiding van zijn jongste boek ‘Onbehagen’ sprak hij eerder dit jaar een rede uit op het Brainwashfestival in Amsterdam. Deze tekst is een feestcadeau voor de lezers van Sociaal.Net.
Crisis na crisis
“Met mij gaat het goed, met de wereld gaat het slecht.” Ergens na de millenniumwisseling maakte deze uitdrukking furore. Ik vermoed dat de hedendaagse versie eerder deze van filmmaker Woody Allen is: “God en Nietzsche zijn dood, en zelf voel ik me ook niet zo lekker.”
In de nasleep van de bankencrisis, de pandemie en de voelbare klimaatverandering is het onbehagen sterk toegenomen, en dan moest de gruwel in Oekraïne en het Midden-Oosten nog komen.
Onbehagen is een vaag gevoel – de vraag is of we het kunnen hardmaken. Als dat inderdaad het geval is, dan kunnen we best op zoek gaan naar een verklaring.
Het paradijs staat in brand
Op het eerste gezicht hebben we weinig redenen om te klagen. Een meerderheid van de Nederlanders en Belgen leeft in een paradijs. Onze gezondheidszorg behoort tot de beste ter wereld, de werkloosheid is laag, het aantal hoogopgeleide mensen blijft groeien. Vergelijk de lage landen met andere regio’s en je begrijpt wat ik bedoel.
Toch is de subjectieve indruk anders, we herkennen ons in ‘Angelus Novus’, een aquarel van kunstenaar Paul Klee. Die laat zien hoe een engel met wijd geopende vleugels achteruitvliegt terwijl hij verbijsterd naar het tafereel voor hem kijkt. Een tafereel dat wij niet kunnen zien maar wel aanvoelen: het paradijs staat in brand, de vuurzee veroorzaakt stormwinden die de engel ruggelings wegblazen, de toekomst in.Deze interpretatie kunnen we lezen bij Walter Benjamin, in zijn ‘Über den Begriff der Geschichte‘ uit 1940. Dit is de Engelse vertaling van de passage: “A Klee painting named Angelus Novus shows an angel looking as though he is about to move away from something he is fixedly contemplating. His eyes are staring, his mouth is open, his wings are spread. This is how one pictures the angel of history. His face is turned toward the past. Where we perceive a chain of events, he sees one single catastrophe which keeps piling wreckage upon wreckage and hurls it in front of his feet. The angel would like to stay, awaken the dead, and make whole what has been smashed. But a storm is blowing from Paradise; it has got caught in his wings with such violence that the angel can no longer close them. The storm irresistibly propels him into the future to which his back is turned, while the pile of debris before him grows skyward. This storm is what we call progress.”
De aquarel is een artistieke weergave van onze ‘fear of falling’ en het bijbehorende onbehagen.
Objectieve cijfers
Subjectieve indrukken volstaan niet als argument, daar hebben we objectieve cijfers voor nodig. En die zijn er, dankzij het pionierswerk van de Britse onderzoekers Richard Wilkinson en Kate Pickett.
Begin deze eeuw hebben zij de zogenaamde psychosociale gezondheidsindicatoren naar voren geschoven als maatstaf om de kwaliteit van een samenleving te kwantificeren. Denk aan lichamelijke en mentale gezondheid, het gebruik van drugs, het aantal mensen in de gevangenis, sociale mobiliteit, het aantal geweldsdelicten, het onderwijsniveau.
De voorbije vijftien jaar is er voldoende research gebeurd om duidelijke conclusies te formuleren. In de landen van de Europese Unie gaat het merendeel van deze indicatoren jaar na jaar de verkeerde richting uit, wat op zich al volstaat als verklaring voor de toename van het onbehagen.
Een tweede, zo mogelijk nog belangrijkere conclusie is dat deze evolutie heel nauw samenhangt met een groter wordende sociaaleconomische ongelijkheid. Een dergelijke toename geldt globaal voor alle landen van de Europese Unie.
België en Nederland
Met deze bevindingen kunnen we nakijken hoe het bij ons zit. Zowel in Nederland als in België is de sociaaleconomische ongelijkheid de voorbije decennia groter geworden, zeker als je zowel inkomens als vermogens in rekening brengt.
Zoals verwacht gaan tijdens dezelfde periode cruciale psychosociale gezondheidsindicatoren de verkeerde richting uit, bovendien in alle lagen van de bevolking. De cijfers die ik het best ken, komen uit de psychologische en de psychiatrische hulpverlening.
De groep kinderen die aangepast onderwijs nodig heeft, blijft groeien. Net zoals het aantal psychiatrische diagnoses bij jongeren. Data van het Trimbosinstituut tonen een toename van angst en depressie bij volwassenen, wat perfect spoort met de stijging van het aantal voorschriften voor psychofarmaca. Wat de farmaca betreft, de sterkste toename betreft de voorschriften voor maagzuurremmers. Ook zeer opvallend is de uitbreiding van de forensische sector, dat wil zeggen, van het aantal mensen dat verplichte psychiatrische hulp opgelegd wordt, de TBS’ers in Nederland en de geïnterneerden in België.
Voor mij volstaan deze vaststellingen om te besluiten dat ons onbehagen niet kan weggezet worden als een subjectieve indruk. Richardson en Pickett hadden al aangetoond dat de negatieve evolutie samenhangt met een groter wordende sociaaleconomische ongelijkheid, zodat we uitmonden bij de vraag waarom de ongelijkheid toeneemt.
Over het antwoord zijn de meeste economisten het eens: dit is een structureel gevolg van veertig jaar neoliberale vrijemarkteconomie die de kloof in de samenleving steeds breder gemaakt heeft.
Meer polarisatie
Een bijkomend gevolg van deze kloof is de polarisatie tussen groepen die elkaar wederzijds de schuld geven voor wat er fout loopt en de oplossingen bij anderen leggen: vreemdelingen moeten terug naar hun thuisland, steuntrekkers moeten strenger gecontroleerd worden, de rijken moeten meer belastingen betalen…
Dergelijke redeneringen zijn verleidelijk omdat ze oorzaken en oplossingen buiten onszelf leggen, met als ultiem voorbeeld de veronderstelde tegenstelling tussen een dolgedraaide maatschappij en de burger als slachtoffer. Eens je nadenkt over onze identiteit wordt het duidelijk dat de realiteit complexer is.
Onze identiteit is een weerspiegeling van de verwachtingen en de idealen van onze samenleving. Dat geldt ook in de andere richting: onze samenleving hebben wij vorm gegeven op grond van dezelfde idealen die we geconcretiseerd hebben in opvoeding, onderwijs en arbeidsorganisatie. Zo beschouwd lopen mens en samenleving voortdurend in elkaar over en zijn het geen onafhankelijke, laat staan tegenover elkaar staande, elementen.
Wij kunnen niet zonder de groep
Ik haast me om eraan toe te voegen dat onze identiteit niet alleen maar een weerspiegeling is van wat de samenleving ons voorgehouden heeft.
Identiteiten zijn sociaalpsychologische constructies bovenop een evolutionair-biologische ondergrond. Als constructie zijn ze maakbaar, op voorwaarde dat ze niet ingaan tegen de wezenlijke kenmerken van onze evolutionair-biologische erfenis. Ik denk in het bijzonder aan drie kenmerken.
Het eerste is zo voor de hand liggend dat we er nauwelijks bij stilstaan. Homo sapiens behoort tot de sociale zoogdieren, wat betekent dat wij niet zonder groep kunnen. Een individu dat systematisch alleen zit, is ofwel ziek, ofwel uitgesloten en meestal de twee. Mensen hebben van nature uit een samen-leving nodig. De vorm die een samenleving aanneemt, is dan weer cultureel bepaald en kan zeer verschillend zijn.
Ingebouwde rechtvaardigheidsmeter
Een tweede eigenschap handelt over een specifieke vereiste in de verhouding tussen de groepsleden.
Alle sociale zoogdieren blijken over een ingebouwde rechtvaardigheidsmeter te beschikken en zijn uitermate gevoelig voor onrechtvaardige verdelingen. Sarah Brosnan en Frans de Waal hebben dit overtuigend aangetoond op grond van experimenteel onderzoek. Het staat bekend als ‘inequity aversion’.
Laat twee aapjes eenzelfde taak uitvoeren, geef ze een verschillende beloning en kijk wat er gebeurt – het dier dat zich ongelijk behandeld ziet, gaat uit zijn dak. De Waal maakt zelf de vergelijking met onze samenleving: het verband tussen toenemende ongelijkheid en onbehagen krijgt hiermee een wetenschappelijke grond.
Iedereen wil autonomie
Een derde kenmerk is dubbel en daardoor dubbelzinnig. Elk individu verlangt naar verbondenheid met andere individuen, maar tezelfdertijd verlangt iedereen autonomie.
Het resultaat werd mooi verwoord door de Duitse filosoof Arthur Schopenhauer. Hij vergeleek mensen met stekelvarkens op een koude winternacht. We zoeken elkaars warmte op en schurken tegen elkaar, met onze stekels doen we elkaar pijn waardoor we afstand nemen, vervolgens krijgen we het opnieuw koud en kan het proces herbeginnen.
Deze dubbelzinnigheid vind ik erg belangrijk, want ze verklaart de onvermijdelijkheid van het menselijk onbehagen, los van om het even welk maatschappijmodel. De vraag is niet of er een onbehagen is, wel welke vorm en omvang het aanneemt.
Verschillende samenlevingen zijn onder meer verschillend omdat ze het menselijk streven naar autonomie en verbondenheid verschillend kaderen. Hoe dat verloopt in onze samenleving en welk onbehagen daarbij aansluit, blijkt uit een aantal typische kenmerken van de hedendaagse identiteit, als weerspiegeling van die samenleving.
Neoliberaal
De makkelijkste manier om de huidige identiteit zichtbaar te maken is haar te vergelijken met de vorige.
Tot pakweg 1960 lag alle accent op verbondenheid en was er weinig ruimte voor autonomie. Tijdens de zestiger jaren ontstond er een bottom-up beweging die autonomie opeiste op meerdere existentiële vlakken: seksualiteit met de seksuele revolutie, religie met de bevrijdingstheologie, opvoeding met de antiautoritaire pedagogiek, normaliteit met de antipsychiatrie.
In die periode is onze identiteit ingrijpend veranderd, op grond van nieuwe idealen in wisselwerking met nieuwe maatschappelijke verwachtingen. Het accent verschoof naar autonomie, met op de achtergrond de overtuiging dat identiteit en samenleving maakbaar zijn. Het vroegere religieuze narratief ging op de schop, samen met het predestinatie-idee en het bijbehorende accent op onderwerping en dienstbaarheid.
Het nieuwe narratief is economisch en gaat uit van maakbaarheid met het accent op individualisme en concurrentie.
Welkome correctie of erover?
In terugblik is het makkelijk om vast te stellen dat deze verschuiving een welkome correctie was op het toenmalige eenzijdige accent op verbondenheid en dat het resultaat uiteindelijk een over-correctie geworden is. Onze huidige samenleving is daar een illustratie van, zoals blijkt uit een aantal krachtlijnen binnen onze identiteit.
Een eerste illustratie vind ik in de verhouding met onszelf, waar het accent niet langer op de klassieke vraag ligt: “Wie ben ik?”, maar wel op “Wie of wat kan ik worden?”
Voortdurend meten we de afstand die we nog moeten afleggen om het ideaal te bereiken. Helaas lukt dat nooit omdat het doel alsmaar verschuift. Dat kan ook niet anders, aangezien groei binnen een geëconomiseerde maatschappij verplicht is, met als ironisch gevolg dat hoe hoger iemand geraakt, des te harder hij zich moet inspannen.
Maakbaarheid
In de verhouding met ons lichaam heeft de maakbaarheidsovertuiging ingrijpende gevolgen.
Ons uiterlijk dient zo goed mogelijk te beantwoorden aan het schoonheidsideaal, met esthetische chirurgie en voedsel- en bewegingshypes als hulpmiddelen. Ze hebben hetzelfde effect als het gebruik van windtunnels bij het ontwerpen van auto’s: straks hebben we allemaal hetzelfde gebit, dezelfde kin, oren, neus en dan zwijg ik nog over andere lichaamsdelen.
Ook hier blijft het ideaal een verschuivend doelwit, zeker nu het verouderingsproces koste wat het kost gecamoufleerd moet worden. Als resultaat worden mensen een karikatuur van zichzelf.
We doen het op ons eentje
Onmiddellijk daarbij aansluitend zijn er de veranderingen in ons seksueel gedrag en onze genderidentiteit. Seksualiteit werd in hoge mate gebanaliseerd, en zelfs hier heeft de individualisering toegeslagen: we doen het meer op ons eentje.
Het opengooien van onze genderdiversiteit was aanvankelijk een bevrijding maar zorgt tegenwoordig voor verwarring en polarisatie. Zowel seks als relaties zijn vermarkt, met een grenzeloosheid tot gevolg die het best tot uiting komt in hun digitale versies. Het door de pornosites beloofde volmaakte genot ligt altijd één muisklik of swipe verder, net zoals de volmaakte partner op een datingapp.
Of we meer genieten dan vroeger weet ik niet, maar het is wel duidelijk dat het zich engageren in duurzame relaties moeilijk geworden is.
Sociale angst
Deze krachtlijnen in onze identiteit handelen telkens over een verhouding, met onszelf en ons lichaam, met anderen en hun lichaam. Op welke manier krijgen autonomie en verbondenheid daarin een plaats?
Meest bekend is het verlies aan verbondenheid in een samenleving die altijd en overal concurrentie oplegt en samenwerking uit het oog verliest of zelfs bemoeilijkt. Dit is zo vanzelfsprekend geworden dat er tv-formats op gebaseerd zijn, denk aan ‘Weakest Link’, ‘Expedition Robinson’ en ‘Million Dollar Island’.
Een belangrijk gevolg binnen de intermenselijke verhoudingen is een veralgemeende achterdocht, wat duidelijk wordt in programma’s zoals ‘Wie is de mol?’. In een wereld waar het ‘Looking for number one’ voorop staat, kan je niemand echt vertrouwen.
Sociale angst, dat wil zeggen angst voor de ander, staat in de Verenigde Staten in de top drie van de psychiatrische aandoeningen, na depressie en verslaving. Eenzaamheid is al geruime tijd een ernstig probleem. Het verlies aan verbondenheid gaat in tegen het belangrijkste evolutionaire kenmerk van sociale zoogdieren: onze noodzaak om deel uit te maken van een groep. Dit verlies ligt zonder twijfel aan de basis van het hedendaagse onbehagen.
Meer autonomie is een illusie
Naar verluidt zou het verdwijnen van verbondenheid gecompenseerd worden door een toename aan autonomie. Bij nader toezien is dit een illusie.
Het idee dat we de vroegere onderwerping aan een op religie gebaseerde autoriteit achter ons gelaten hebben, is onjuist. Cultuurfilosoof Walter Benjamin legt uit dat religie niet verdwenen is maar een gedaanteverwisseling ondergaan heeft, met het kapitalisme als nieuwe, dwingende eredienst.
In plaats van gelovige zijn we ondernemer geworden, en dat 24/7. Werken kan en mag altijd en overal. Centraal in het kapitalisme-als-cultus staat de Schuld, met hoofdletter. En dan vooral de onmogelijkheid om deze ooit af te lossen. Verlossing is niet voorhanden, omdat deze religie elke vorm van transcendentie afwijst.Benjamin, W. (1921), ‘Kapitalismus als Religion’, onafgewerkt manuscript, Fragment 74, Gesammelte Schriften, Vol. VI; eds. Rolf Tiedemann & Hermann Schweppenhäuser (Suhrkamp). Een vertaling in het Engels vind je hier.
Het doel van winstmaximalisatie is winstmaximalisatie op zich, en ook hier is er geen bovengrens: The sky is the limit.
Ieder zijn zin
Het dwingende van de nieuwe eredienst volstaat al om een veronderstelde toename aan autonomie te betwijfelen. Een tweede argument gaat nog verder en stelt dat we vandaag de dag minder autonoom zijn.
‘Vrijheid betekent tegenwoordig dat een individu ongehinderd zijn zin wil doen.’
De verdwijning van de traditionele autoriteit en het vooralsnog uitblijven van een eigentijdse versie, heeft een verschuiving naar macht teweeggebracht. Dit wordt pijnlijk duidelijk als je de veranderde betekenis van het woord vrijheid beschouwt.
Vrijheid betekent tegenwoordig dat een individu ongehinderd zijn zin wil doen. Je hebt niet veel verbeeldingskracht nodig om het probleem te zien: wat gebeurt er als iemand anders ook ongehinderd zijn zin wil doen, en daarmee in botsing komt met het eerste individu?
In zo’n situatie geeft de wet van de sterkste de doorslag en botsen we op macht. Bij gebrek aan een eigentijdse autoriteit heeft onze samenleving deze botsing proberen op te lossen door alles in steeds meer gedetailleerde contracten en regelgevingen te gieten, waarvan de naleving in toenemende mate digitaal en dus anoniem gecontroleerd wordt. Als gevolg daarvan is onze autonomie sterk gedaald.
Struisvogel
Wanneer we al deze gegevens samen nemen, moeten we wel tot het besluit komen dat er meer dan voldoende argumenten zijn voor de toename van het onbehagen.
Wetenschappelijke studies leggen de basisoorzaak bloot: de sterk gestegen ongelijkheid als effect van ons economisch model. We hebben er alle belang bij om over te stappen naar andere vormen van economie, temeer daar ditzelfde economisch model de klimaatverandering veroorzaakt heeft en blijft veroorzaken. Dat sommige mensen dit blijven ontkennen toont hoe er alvast één diersoort ontsnapt aan de extinctie, met name de struisvogel.
Wat we nodig hebben, zijn bottom-up bewegingen met een nieuw groot verhaal, een sociaal en ecologisch narratief als basis voor een andere samenleving en een nieuwe identiteit. Dit is volop bezig, denk aan de heropleving van vakbonden in de Angelsaksische wereld, denk aan de klimaatbeweging.
Revolutie
Er is een revolutie gaande, een andere dan vroeger, omdat ze minder op straat gebeurt en meer in de rechtbanken, waar burgerorganisaties de overheid en multinationals in gebreke stellen omdat hun beslissingen en activiteiten ingaan tegen het algemeen belang.
Rechters doen hun werk – dat wil zeggen: ze passen de wet toe. Vervolgens worden ze door een bepaald slag politici uitgescholden voor “activistisch”. Dergelijke politici voelen de bui hangen, want de kans is groot dat zij het komende decennium eveneens een dagvaarding in hun bus zullen vinden.
Autonomie in verbondenheid
Ik kom tot mijn besluit. De ultieme uitdaging voor elke samenleving is het vorm geven aan de spanning tussen autonomie en verbondenheid. Daarbij moeten wij, op dit punt van onze geschiedenis, een nieuw uitgangspunt hanteren.
Er bestaat geen tegenstelling tussen mijzelf en de ander, net zoals er geen tegenstelling bestaat tussen mens en natuur. Zonder verbondenheid met de ander is er simpelweg geen ‘mijzelf’, autonomie en verbondenheid lopen in elkaar over. Een erkenning van het verbonden zijn dat er al is, kan ons de weg tonen naar een betere autonomie.
Autonomie in verbondenheid, dat is wat ik ons en de volgende generaties toewens.
Bron: sociaalnet.be
by admin | jan 3, 2024 | Verkiezingen 2024
Geachte heer Dehaene, beste Jean-Luc
U zal zich afvragen waarom ik u bijna tien jaar na uw overlijden aanschrijf. De reden is – waarschijnlijk gelooft u het zelf niet – dat uw opvolgers in uw partij u via een computersysteem opnieuw verkiezingstoespraken laten houden.
Ik kan mij voorstellen dat u na meer dan negen jaar afwezigheid niet meer op de hoogte bent van alle reilen en zeilen in ons vaderlandje. Ik wil u dan ook graag – als wederdienst voor wat u vroeger voor mij deed – wat bijpraten zodat u uw verkiezingstoespraken kan stofferen. De concurrentie zal trouwens groot zijn, zeker omdat ook Willy Claes zich opnieuw verkiesbaar stelt.
Er is hier na uw vertrek al wat aan de hand geweest. In uw tijd rolden er politieke koppen door de vogelgriep en de varkenspest. Enkele jaren geleden brak een ongekende epidemie bij de mensen uit, maar alle politiekers bleven rustig zitten. Nochtans zijn toen in onze rusthuizen duizenden mensen, van god en klein pierke verlaten, schandalig aan hun einde gekomen. We zijn een paar jaren verder en iedereen lijkt het vergeten te zijn. Misschien moeten ze zo’n coronadode ook eens via een computerscherm aan het woord laten.
Momenteel wordt er – gelukkig nog niet bij ons – langs alle kanten oorlog gevoerd. Door de vooruitgang in het menselijke denken zijn de regels van de oorlogsvoering veranderd: het is niet langer een schending van de mensenrechten om scholen en ziekenhuizen te bombarderen. Zo gaan de zaken rapper vooruit en kan Test-Aankoop, klantvriendelijk als altijd, adviseren om aandelen in de wapenindustrie te kopen. Helaas heb ik er geen geld voor.
Christelijke waarden overboord
Uw partij heeft, om kiezers te winnen, intussen de meeste christelijke waarden overboord gegooid. Bijvoorbeeld het alom gekende werk van barmhartigheid ‘vreemdelingen herbergen’ werd radicaal uit hun catechismus geschrapt. Vreemdelingen slapen onder zeilen en klamme dekens in parken en portieken. Ze hebben het zelf gezocht.
Ooit voerden wij een hartelijke briefwisseling over het feit dat men toentertijd niets kon terugtrekken van de ziekenkas wanneer men zijn tanden moest laten trekken. Die kwestie is intussen geregeld, maar de regeling is nutteloos omdat een armoezaaier als ik niet meer bij een tandarts binnengeraakt. De meeste tandartsen willen alleen nog tanden trekken bij mensen die voldoende fooi kunnen betalen en die, nadat hun tand werd getrokken, ook een gat in hun kaakbeen laten boren om een implantaat te laten steken.
Anderzijds zijn veel dingen erg vereenvoudigd. Zo zijn discussies met loketbedienden voltooid verleden tijd geworden. Loketten werden vervangen door computergedoe en wie daarmee niet uit de voeten kan, vergeet best welke vraag hij of zij wilde stellen. Het levert dubbele besparing op: er moeten geen loketbedienden meer betaald worden en veel mensen geven het op om nog uitkeringen en tussenkomsten aan te vragen.
Onze schoolkinderen lopen juichend door de straten omdat ze de helft van de tijd geen lessen moeten volgen vanwege een tekort aan onderwijzend personeel. De reden is dat iedereen projectontwikkelaar, marketeer of consultant wil worden. Die jobs worden beter betaald en wie zo’n werk doet, krijgt bovenop zijn loon een elektrische BMW om comfortabel in de file te staan. Misschien moet u in uw toespraken voorstellen om ook bij het onderwijzend personeel elektrische BMW’s uit te delen.
Voor alles wachten
Het weer is voorgoed veranderd. Hittegoven, wolkbreuken en stormwinden wisselen elkaar af. Die problemen zouden zich oplossen wanneer de mensen ophouden met vlees eten en barbecueën, met vliegtuigen te vliegen en onder verwarmde terrassen buiten te zitten. Het zou ook schelen indien de boeren stoppen met boeren. Helaas zijn voor al die maatregelen geen kiezers te vinden, bovendien zou de Boerenbond failliet gaan. U kan er dus beter over zwijgen.
Club Brugge, uw geliefde voetbalploeg, staat te koop. Verder is er in het voetbal weinig veranderd, een beetje voetballer verdient gemakkelijk tien keer meer als een eerste minister. En hoewel het gewone volk niet meer naar het voetbal gaat kijken – een abonnement kost al gauw een half leefloon – wordt er nog altijd vrolijk gevochten op de tribunes. Het moet zijn dat ook de modale villabewoner graag uit de bol gaat.
Onze ministers zijn zich onverdroten blijven specialiseren in het breken van records inzake wachtlijsten. Zowel voor sociale woningen, uitkeringen aan mensen met een beperking, plaatsen in scholen voor buitengewoon onderwijs als afspraken bij huid- en oogartsen concurreren wij met de wereldtop voor de langste wachtlijsten. De ministers die dat organiseren zullen logischerwijs zonder problemen herkozen worden.
Ook inzake treinvertragingen worden we stilaan onklopbaar. Alleen de trams en de bussen van De Lijn gaan er nog over. Om het comfort van de reizigers te verbeteren zullen vanaf Nieuwjaar bovendien drieduizend bushaltes worden afgeschaft. Dit zorgt echter wel voor een probleem: wat moet er gebeuren met de drieduizend bushokjes die opeens nutteloos worden? Hier kan voor u een kans liggen om uw verkiezingstoespraken glans te geven.
Drieduizend nutteloze bushokjes
Er zijn verschillende mogelijkheden. Door die drieduizend bushokjes (3.000 x 3,35 meter = 10,05 kilometer) naast elkaar te plaatsen zou bijvoorbeeld, om het alsmaar stijgende water tegen te houden, een originele waterkeringsmuur van Blankenberge tot Knokke geconstrueerd kunnen worden. Het kan toeristen vanuit de hele wereld aantrekken die vervolgens moeten betalen om in de bushokjes te mogen staan waardoor de kleinste pensioenen verhoogd kunnen worden.
De bushokjes kunnen ook gestapeld worden. Volgens mijn berekening kan zo probleemloos een tweede Antwerpse Boerentoren worden gebouwd. Er blijven dan zelfs nog een paar honderd hokjes over. Zo’n bushokjesboerentoren zou eveneens volk vanuit de hele wereld lokken en Fernand Huts zal voor een dergelijk kunstwerk gegarandeerd miljoenen neertellen zodat de leeflonen boven het bestaansminimum kunnen worden uitgetild.
Mochten uw opvolgers alsnog van gedacht veranderen en toch vreemdelingen willen herbergen, kunnen de overblijvende hokjes Brusselse parken opfleuren en onderdak bieden aan vluchtelingen vanuit de hele wereld. Bijkomend voordeel is dat in dat geval ook de reclamewanden – en de bijbehorende inkomsten – in de bushokjes behouden kunnen blijven. De vluchtelingen kunnen dan vanuit hun bed wegdromen bij beelden van sportwagens, zonnige stranden en koffiezetapparaten.
Uitkijkend naar uw inspirerende verkiezingstoespraken, wens ik u met de meeste Hoogachting een gelukkig Nieuwjaar,
Fr. De Meester,
nog steeds Dikke Freddy.
Bron: sociaal.net
by admin | jan 3, 2024 | Onderwijs
Heel wat directeurs en scholengroepen namen expliciet afstand van de leraar-specialist en andere verdelende maatregelen in het nieuwe decreet lerarenambt. Ogenschijnlijk lijkt het gevaar zo afgewend. Maar schijn bedriegt. ACOD Onderwijs lanceerde meerderheidspetities om schoolteams te verenigen tegen de poging tot verdeeldheid.
Dit artikel verschijnt in het winternummer van Standpunt, het tijdschrift van ACOD Onderwijs provincie Antwerpen.
Sinds het begin van het lopend schooljaar kunnen scholen aan personeelsleden met bijzondere vaardigheden extra loon toekennen. Directies hebben een grote vrijheid om die premie toe te kennen: het kan om ervaren leerkrachten gaan, leerkrachten die les geven aan moeilijke klassen, of die startende collega’s mee op weg helpen. De maatregel is geen succes. Bij het begin van het schooljaar bleek slechts 4% van de scholen gebruik te maken van de mogelijkheid. In het onderwijsveld wordt gevreesd dat directies door het toekennen van premies naar eigen inzicht aan vriendjespolitiek zullen doen. ACOD-schoolafgevaardigde Wim Benda schreef deze getuigenis
Meerderheidspetitie: samen sterk
Vanaf het moment dat minister Weyts zijn schijnoplossingen voor het lerarenberoep kenbaar maakte, is ACOD Onderwijs in actie geschoten. Binnen de overlegstructuren en in de media ging onze algemeen secretaris Nancy Libert onmiddellijk in het verweer. Om haar argumenten te ondersteunen lanceerden we een online petitie. Op de scholen zelf gingen heel wat ACOD-afgevaardigden rond met een schoolpetitie die mikte op een grote meerderheid van het schoolteam. Daarin stellen we het nieuwe decreet aan de kaak omdat het geen oplossing biedt voor het lerarentekort, ons beroep niet aantrekkelijker maakt, nadelig is voor het onderwijspersoneel en nefast is voor de kwaliteit van het onderwijs en bijgevolg de leerlingen en cursisten kansen ontneemt.
Een meerderheidspetitie vertrekt vanuit het idee dat we samen sterk staan. Daarom willen we bij voorkeur meer dan 70 procent van onze collega’s laten tekenen. Bij een online petitie zit je individueel achter je computer, terwijl een schoolpetitie ons als groep zichtbaar maakt, voor elkaar en voor degenen die van bovenaf maatregelen willen doorvoeren. Zo gebruiken we de macht van het getal. Directeurs kunnen immers onder druk staan van hun inrichtende macht om de maatregelen door te voeren, zelfs als ze er zelf niet happig op zijn. Als een grote meerderheid van de collega’s zich uitspreekt tegen de poging tot verdeeldheid, kan een directeur de inrichtende macht trotseren, geruggesteund door het schoolteam. Andere directeurs hopen een tekort aan leerkrachten op korte termijn te verhelpen. Dit is ijdele hoop. Deze maatregelen zullen de leerkrachten juist nog meer werk geven (zoals opvolging van zij-instromers uit de privé zonder pedagogisch diploma) en ze maken de collegialiteit kapot (concurreren met elkaar om als ‘specialist’ meer te verdienen). Een petitie getekend door een grote meerderheid laat hen twee keer nadenken. Zo niet, dan weet het personeel dat ze met velen zijn om zich tegen dergelijk beleid te verzetten.
In de scholen zijn er zeker meer middelen voor coördinatie nodig, maar dan voor meer personeel, niet voor individuele loonsverhogingen
Er zijn ook directeurs en inrichtende machten die deze middelen graag op een oneigenlijke manier zouden gebruiken. Coördinatoren zouden met de 250 euro per maand een kader rond de directeur vormen. Het is maar de vraag of zo’n laag van meer betaald kaderpersoneel scholen beter laat functioneren. Of zou dit eerder statusgevoelige mensen aantrekken? Coördinatoren kunnen vandaag al functioneren met de bestaande loonschalen. In de scholen zijn er zeker meer middelen voor coördinatie nodig, maar dan voor meer personeel, niet voor individuele loonsverhogingen. En het is al helemaal niet de bedoeling de 30 miljoen van de leerkracht-specialist daarvoor te gebruiken.
Grote meerderheden
Bijna driekwart van de directeurs gaven in een bevraging van Het Nieuwsblad veel goeie redenen om geen gebruik te maken van deze middelen. Zelfs hele scholengroepen (van het GO! of het Stedelijk Onderwijs) drukten uit dat ze niet akkoord zijn door te stellen dat ze er dit schooljaar alvast geen gebruik van maken. Daar zit de angel zit natuurlijk. Zo peilde het Stedelijk Onderwijs Antwerpen eind november in een poll onder haar personeelsleden of de invoering van de leraar-specialist een bedreiging of een kans is. Dat noopt ons toch tot enige argwaan… Ongeveer twee derde van de deelnemers sprak zich uit tegen en slechts 15 procent voor. Dit is een krachtig signaal. We blijven best op onze hoede. Ook daarom is de schoolpetitie belangrijk.
In de provincie Antwerpen verzamelden we al op veertig à vijftig scholen handtekeningen om af te geven aan de directeur. Van over heel de provincie stuurden afgevaardigden vele petitiebladen van scholen die bij meerderheid tekenden, van Turnhout en Mol over Zandhoven en Schoten, langs Mechelen en Willebroek tot Brasschaat en Essen. Vaak tekende 80 tot 100 procent van de collega’s. Doordat de afwijzing van deze maatregelen op de werkvloer zo breed gedragen wordt, ging het tekenen van de petitie meestal heel vlot. Zie ook de getuigenissen verderop.
Vaak tekende 80 tot 100 procent van de collega’s
Dit zijn maatregelen waarvan een grote meerderheid inziet dat ze ronduit slecht zijn voor het onderwijs. Toch bestaat het gevaar dat ze stilaan binnensijpelen in de scholen. Directeurs zijn immers op zoek naar extra middelen om scholen te laten draaien. Als ze daardoor op langere termijn toch willen putten uit de 30 miljoen voor de ‘leraar-specialist’, krijgen degenen die ons onderling willen laten concurreren uiteindelijk hun zin. Dat wil ACOD niet laten gebeuren. Begin september voerden de christelijke onderwijsvakbonden COC en COV eveneens actie door op scholen badges te verspreiden met ‘Iedereen specialist’. Het onderwijspersoneel wijst verdelende maatregelen in groten getale af. Daarom zullen wij ons blijven organiseren tegen de uitvoering ervan. Die 30 miljoen euro per jaar kan immers veel beter besteed worden.
Getuigenissen
“De petitie is door iedereen ondertekend, ook door onze directie. 100 procent dus! Door de vele gesprekken in de leraarskamer, was er bij niemand twijfel om dit mee te ondertekenen. Het ging zeer vlot.”
Ellen Cassiers, ACOD-afgevaardigde Stedelijke Kleuterschool De Groene Egel Deurne
“Bij ons op school is dit eigenlijk zeer vlot verlopen. Tijdens een personeelsvergadering heb ik een korte uitleg gegeven en bij de afwezige collega’s ben ik later even persoonlijk langs geweest. Iedereen toonde begrip. Ze aarzelden niet om hun handtekening onder deze petitie te zetten. Zelfs onze directie heeft dit mee ondertekend!”
Anniek Prenen, ACOD-afgevaardigde Stedelijke BS De Speelvogel Deurne
“In juni al heb ik de enquête besproken met de collega’s. Zij tekenden dadelijk, zonder uitzondering! Dus op onze school gaat 100 procent akkoord met het standpunt van onze vakbond. Wij zijn tegen dit decreet.”
Fanny Janssens, ACOD-afgevaardigde BSGO! De Stappe Stabroek
“Wij hebben ongeveer 100 leerkrachten die meer dan halftijds in dienst zijn. Ik heb zonder moeite 86 handtekeningen kunnen verzamelen.”
Annemie Cornelis , ACOD-afgevaardigde Talentenschool Turnhout campus Boomgaard
“Voor GO! Freinetschool Wonderwereld in Essen (basisschool en eerste graad secundair) heeft iedereen getekend. Het ging zeer snel. Ik had iedereen een bericht gestuurd met alle relevante info. De meesten hadden de volgende dag al getekend, wat duidelijk maakt dat de leerkrachten totaal tegen het idee van leraar-specialist zijn. Na nog één herinnering waren de handtekeningen compleet. Daarna gaven we de petitie aan de directie. Hij begrijpt de redenering en hing de petitie aan zijn prikbord.”
Kim Michielsen, ACOD-afgevaardigde GO! Freinetschool Wonderwereld Essen
“We organiseerden de petitie op Dé Kunsthumaniora tijdens de deliberaties. We hebben dit eerst met onze directie besproken die er absoluut voor de volle 100% achter stond. Blijkbaar had onze scholengroep reeds beslist onze fijne minister Weyts niet te volgen. Vermits onze school zeer veel leerkrachten heeft die maar enkele uurtjes lesgeven (individueel muziekinstrument bijvoorbeeld) waren niet alle collega’s aanwezig op de deliberaties. Daardoor ligt ons percentage handtekeningen iets lager. Toch bereikten we 119 collega’s! We stuurden hen op voorhand een mail met de uitleg over de petitie en hebben dan de papieren ter beschikking gesteld aan de lokalen van de deliberaties. Daar hebben we zeer veel positieve reacties op gekregen!”
Els Riské en Mieke De Cock, ACOD-afgevaardigden Dé Kunsthumaniora Antwerpen
“Bij ons in de kleuterschool tekende bijna 100 procent. De reacties waren zeer positief. Iedereen staat echt achter wat ze getekend hebben. De collega’s die niet getekend hebben, waren gewoon niet aanwezig, maar zij zouden ook zeker getekend hebben. Ik heb in mijn uitleg gesproken vanuit ‘wij als groep’, alle leerkrachten, aangesloten bij een vakbond of niet. We moeten samen opkomen voor hetzelfde doel. Dit werd ook positief onthaald.”
Veerle Heyens, ACOD-afgevaardigde Stedelijke kleuterschool De Tandem Antwerpen
“De reacties waren zeer positief. Iedereen staat echt achter wat ze getekend hebben”
“Toen ik rondging met de petitie over de leraar-specialist, reageerde ‘elke’ collega met een duidelijke nee-stem. De collega’s hoefden er helemaal niet over na te denken, dit was een ‘no-brainer’. Wij zijn allemaal specialist in ons ‘specialistisch’ ziekenhuisonderwijs. Iedereen heeft met volle overtuiging getekend, ook onze directie. Al maakte zij wel de kanttekening dat als deze maatregel er alsnog zou doorkomen, ze dit zou toekennen aan onze coördinator. Een collega die niet voor de klas staat. En laat dit nou net niet de bedoeling zijn.”
Ronald Ponnet, ACOD-afgevaardigden Ziekenhuisschool (De leerexpert)
“Van de ongeveer 130 personeelsleden in Hoboken hebben 100 de petitie getekend. Waarschijnlijk heb ik enkele collega’s niet kunnen aanspreken want iedereen die ik sprak ging akkoord.”
Ann Van de Wyngaert, ACOD-afgevaardigde Sint-Agnesinstituut Hoboken
“Toen het onderwerp in de media voor de eerste keer ter sprake kwam, merkten we al dat dit een onderwerp was waar zeer weinig tot geen positieve reacties op waren in de leraarskamer. Toen nadien de vraag vanuit ACOD kwam voor de petitie, zijn we in actie geschoten. We zijn eerst bij onze directie langs gegaan. Zij stond achter de petitie en we hebben deze tijdens de klassenraden door alle aanwezige teamleden kunnen laten ondertekenen. Vaak was het onderwerp van de petitie voldoende om mensen te laten tekenen. Soms moesten we een woordje uitleg geven over de vermoedelijke impact van de leraar-specialist op het team.
Op het volgende BC [het overlegcomité van directie en syndicale afgevaardigden, nvdr.] hebben we het onderwerp op de agenda laten plaatsen en samen met de directie een protocol afgesloten van niet akkoord met de inrichting van de leraar-specialist. Op deze manier heeft ook de directie een wapen, mocht de vraag komen van hogerhand om de leraar-specialist in te richten.”
Jelle Maerevoet, afgevaardigde ACOD MS Den Brandt Boom
“Op onze school heb ik de petitie afgedrukt en voorgelegd einde juni 2023 tijdens de delibererende klassenraden. Op die manier konden er zoveel mogelijk collega’s bereikt worden, vermits iedereen op de klassenraden aanwezig moet zijn. Dit was een bijzonder laagdrempelige manier om het wijdverspreide ongenoegen over dit beleid kenbaar te maken. Zonder aarzelen werd de petitie unaniem door alle aanwezigen ondertekend, waardoor we uiteindelijk het leeuwendeel van onze leerkrachten konden engageren. Er waren geen noemenswaardige negatieve reacties met betrekking tot het laten circuleren van deze petitie. De meerderheid van de collega’s stond achter het standpunt van GO! Antwerpen om niet toe te geven aan het initiatief van het Kabinet Weyts en deze omzendbrief dus niet toe te passen met betrekking tot de leraar-specialist.
De invoering van de leraar-specialist werd in de zachtste bewoordingen als ‘onhelder’ ervaren met de bedenking dat deze functie niet goed werd omschreven en dat er praktisch geen objectieve criteria werden vooropgesteld. In ‘hardere’ bewoordingen gewaagden collega’s van het bewust zaaien van tweedracht, favoritisme vanuit de directie of de collega’s, neiging tot het oppoken van concurrentiedrift tot zelfs het expliciete aanzwengelen van afgunst. De meeste collega’s ervaren deze voorgestelde maatregelen als zo surreëel en impulsief dat het relatief makkelijk ging om het team unaniem te overhalen zich expliciet uit te spreken tegen de invoering van de gestelde maatregelen.”
Vincent Van Roy, ACOD-afgevaardigde Atheneum MXM
Bron: dewereldmorgen.be