Het geheime leven van het tienerbrein

Het geheime leven van het tienerbrein

Hoe we onszelf uitvinden

Referentie: 9789057125140

De nieuwste wetenschappelijke inzichten in het tienerbrein. Een must voor iedereen – ouders, verzorgers, docenten – die wil begrijpen wat er omgaat in tieners en jongeren en waarom ze zich gedragen zoals ze doen.

Winnaar van de 2018 Royal Society Insight Investment Science Book Prize 2018

Hoe ontwikkelt het brein van kinderen en pubers zich, en welke processen spelen daarbij een rol? Waarom zijn intense vriendschappen met leeftijdgenoten zo belangrijk voor tieners? Hoe komt het dat tieners gemakkelijker buitensporige risico’s nemen? En waarom ontstaan veel psychische stoornissen al tijdens de puberteit? 

Veelbekroond neurowetenschapper Sarah-Jayne Blakemore beschrijft de nieuwste wetenschappelijke inzichten in het tienerbrein. Ze laat zien hoe het tienerbrein zich ontwikkelt, hoe die ontwikkeling ons gedrag beïnvloedt en welke factoren uiteindelijk bepalen wie we worden. 

De adolescentie is een periode van kwetsbaarheid, maar ook van enorme creativiteit. In die fase van onze ontwikkeling leggen we de basis voor ons zelfbewustzijn en vinden we onszelf uit.
Dit boek is een must voor iedereen die wil begrijpen wat er omgaat in tieners en jongeren en waarom ze zich gedragen zoals ze doen.

Bekijk hier de TED Talk van Sarah-Jayne Blakemore:

Brood en rozen

Brood en rozen

Over klasse en identiteit

Referentie: 9789462671591

Wie denkt te kunnen kiezen tussen de belangen van minderheden en klassenstrijd, vergist zich. Geen klassenstrijd zonder aandacht voor racisme en feminisme… maar ook geen strijd voor minderheden zonder verzet tegen het kapitalisme.

Een spook waart door Europa en de rest van de wereld: het spook van de identiteitspolitiek. Alle machten hebben zich tot een heilige klopjacht op dit spook verbonden – van columnisten tot politici ter rechter- en linkerzijde. Waar is de activist die niet door zijn tegenstanders is gedoodverfd als aanhanger van de ‘identiteitspolitiek’? Anja Meulenbelt, grande dame van het Nederlandse feminisme, weet daar alles van. Nochtans mag de term voor haar meteen op de schroothoop van de geschiedenis. Want wie denkt te kunnen kiezen tussen de belangen van minderheden en klassenstrijd, zo legt ze uit, vergist zich. Of anders gezegd: geen klassenstrijd zonder aandacht voor racisme en feminisme… maar ook geen strijd voor minderheden zonder verzet tegen het kapitalisme. Een verhaal over de baard van Marx, de radicale zwarte lesbische vrouwen van Combahee River Collective Statement en Sylvana Simons. Maar ook over Trump, Wilders, Baudet en De Wever.

Wat betekent de septemberverklaring voor uw gezinsbudget?

Wat betekent de septemberverklaring voor uw gezinsbudget?

De hogere en uitgebreide jobbonus en extra kinderbijslag moeten de gezinnen helpen om de facturen te betalen. Welke impact hebben die beslissingen op uw gezinsbudget?

Christof Vanschoubroek

Hoeveel impact de maatregelen hebben op uw budget, hangt af van uw gezinssituatie. Fred Debrock

Wat is er beslist over de kinderbijslag?

Het basisbedrag van 171,49 euro kinderbijslag wordt voortaan geïndexeerd tegen 2 procent, tegenover 1 procent vandaag. In december volgt de bestaande indexering met 1 procent. Daar komt vanaf september een procentpunt bij. Ook de jaren nadien zal de kinderbijslag telkens met 2 procent geïndexeerd worden.

Daarnaast worden de sociale toeslagen voor wie een laag inkomen heeft, verhoogd met 15 euro. Die verhoging vindt al plaats vanaf december dit jaar. Bovendien wordt vanaf volgend jaar de loongrens voor sociale toeslagen met tien procent opgetrokken. Die grens ligt vandaag op een bruto gezinsinkomen van 32.882 euro voor een gezin met twee kinderen. Vanaf volgend jaar geeft een gezinsinkomen van 36.170 euro of lager dus recht op sociale toeslagen. Daarbovenop krijgt wie recht heeft op sociale toeslagen dit en volgend jaar een bedrag van 100 euro van de Vlaamse regering.

Wat verandert er aan de jobbonus?

De jobbonus is een extraatje voor wie werkt en een laag inkomen heeft. Voor wie dit jaar 1.800 euro bruto per maand verdient, bedraagt dat extraatje 600 euro. Dat bedrag neemt geleidelijk af tot een inkomensgrens van 2.500 euro bruto, om daarboven weg te vallen.

Wie dit jaar al een jobbonus kreeg, krijgt in november eenmalig 100 euro netto extra op de rekening. Volgend jaar wordt de doelgroep uitgebreid. De benedengrens wordt gelegd op 1.950 euro en de bovengrens komt op 2.900 euro bruto.

Wat betekent dat voor uw gezin?

De maatregelen hebben voor heel wat gezinnen een grotere of kleinere impact op het budget. Alles hangt af van de specifieke gezinssituatie. De Standaard berekende wat vijf gezinnen voor dit en volgend jaar extra krijgen dankzij de beslissingen van de regering-Jambon.

Wat verandert er aan uw energiefactuur?

De Vlaamse energieheffing – een restant van de Turteltaks – verdwijnt uit de energiefactuur. Bovendien wordt 148 miljoen euro uitgetrokken om de Vlaamse heffingen in de elektriciteitsfactuur niet verder te laten stijgen. Daardoor blijft de energiefactuur stabiel. Zonder die ingrepen zou de energiefactuur volgend jaar 40 tot 50 euro hoger uitvallen voor een gemiddeld gezin.

De Vlaamse regering heeft bovendien besloten dat tussen november en 30 april niemand afgesloten wordt van elektriciteit of gas. Om die gezinnen van een minimum aan energie te voorzien, wordt 40 miljoen euro uitgetrokken.

Bron: De Standaard

‘Met de modernisering van het secundair onderwijs is het werk niet afgerond’

Vrije Tribune

‘Als we in Vlaanderen geen brede consensus vinden voor een nieuwe structuur in het secundair onderwijs, dan moeten we de pijnpunten op andere manieren aanpakken’, schrijft Jonas Dockx. Vanavond buigt hij zich in het Leuvense Onderwijs Onderzoek Symposium (LOOS) over de vraag welke effecten verschillende onderwijsvormen hebben op leerlingen in het middelbaar onderwijs.

De pijnpunten van het secundair onderwijs die beschreven werden door de commissie Monard blijven 13 jaar later even actueel. De nodige hervorming liep immers spaak op de discussie over de brede eerste graad en de onderwijsvormen.

Het gaat niet goed met de kwaliteit het Vlaamse onderwijs. Deze zin, of een variant daarop, is de voorbije jaren wel vaker geschreven na resultaten van PIRLS, TIMSS, PISA of één van de peilingsonderzoeken. De neerwaartse trend is echter niet nieuw. Zo wist de commissie Monard 13 jaar geleden al dat, hoewel we toen nog hoog scoorden, er een daling plaatsvond bij elke nieuwe afname van de PISA-toetsen.

Deze commissie had namelijk als opdracht om een hervorming van het secundair onderwijs voor te bereiden, en analyseerde daarom ook de pijn- en sterktepunten van het secundair onderwijs. Als oorzaak van deze kwaliteitsdaling keek de commissie onder andere naar het watervalsysteem, het fenomeen waarbij leerlingen eerste aso kiezen en later ‘uitwijken’ naar een andere onderwijsvorm.

In 2013 kwam er een masterplan voor een hervorming waarin de gekende structuur van aso, tso, kso en bso zou verdwijnen. Er zou in de plaats daarvan een matrix komen van studiedomeinen op één as en de opleidingsfinaliteit, gaande van abstract tot praktisch, op de andere as. Er werd ook gekozen voor een ‘brede eerste graad’ waarin leerlingen in de eerste twee jaar van het secundair onderwijs grotendeels hetzelfde curriculum zouden krijgen. De redenatie was dat een uitgestelde studiekeuze zo tot een meer doordachte studiekeuze zou leiden. Zo zou het watervalsysteem verminderd moeten worden.

Bij het akkoord over de onderwijshervorming in 2017 werd er echter gekozen om de klassieke indeling aso, tso, kso en bso in de matrix op te nemen. De reden die werd gegeven was dat ouders, leerkrachten en leerlingen anders hun weg niet zouden kunnen vinden in de nieuwe structuur. Ook van een brede eerste graad leek geen sprake meer te zijn, leerlingen zouden een basisoptie moeten kiezen in het tweede jaar van de eerste graad. De hervorming vervelde ook in naam tot een modernisering.

Hebben we zo de kans gemist om de kwaliteit van ons onderwijs te vrijwaren? Sinds de commissie Monard gaat de neerwaartse trend bij de PISA-toetsen steeds verder. Daarnaast is er geen reden om te denken dat dit zal verbeteren, de leerlingen die nu het secundair onderwijs instromen zullen al starten met een achterstand. De metingen in het lager onderwijs van PIRLS in 2016 en TIMSS in 2019 tonen namelijk een plotse neerwaartse knik. De recentste peilingsonderzoeken geven ook sombere resultaten weer. Daarnaast is het watervalsysteem niet verdwenen en blijf het moeilijk voor de Vlaamse leerlingen om een passende studiekeuze te maken.

Hadden beleidsmaker dan moeten vasthouden aan het initiële plan om een echte brede eerste graad te maken en de schotten tussen aso, tso, kso en bso te laten verdwijnen? Het is inderdaad zo dat landen met zo’n brede eerste graad er vaker in slagen onderwijs te bieden dat zowel goed is voor de gemiddelde prestaties als tot minder ongelijkheid leidt. Enige nuance is echter ook gepast. Zo zien we bijvoorbeeld in Engeland en de V.S. dat het zich richten op één leerplan voor alle leerlingen in het openbare onderwijs leidde tot de groei van het privéonderwijs. Als Vlaamse ouders na een hervorming dus zouden twijfelen aan de kwaliteit van ons officieel en vrij gesubsidieerd onderwijs, dan lopen we het risico op de opkomst van privéonderwijs. Het zogenaamde schaduwonderwijs van de dure bijlessen is namelijk al hier, en er is reeds een groot aanbod van internationale en Europese scholen in Vlaanderen en Brussel. We zijn dus beter voorzichtig met het plannen van hervormingen die mogelijk tot een vertrouwensverlies bij de ouders leiden.

Als we in Vlaanderen geen brede consensus vinden voor een nieuwe structuur in het secundair onderwijs, dan moeten we de pijnpunten op andere manieren aanpakken. Daarvoor kan het lonen  om te kijken naar andere onderwijssystemen. Zo houdt men in Duitsland ook vast aan het gebruik van onderwijsvormen, maar heeft men in verschillende Duitse bondstaten het aantal onderwijsvormen gereduceerd naar twee. Op deze manier kon men tegelijkertijd het geliefde gymnasium behouden, en de kans verminderen dat leerlingen herhaaldelijk van school moeten veranderen. De parallel met het aso in Vlaanderen lijkt vanzelfsprekend. Daarnaast is het in sommige bondstaten ook mogelijk dat leerlingen die niet in een doorstroomgerichte richting zaten, nog een extra jaar gymnasium volgen om zich alsnog voor te bereiden op het hoger onderwijs. Ook de Vlaamse toetsen die eraan komen bieden mogelijkheden (mits er zorgvuldig mee wordt omgesprongen). Zo is men er in Nederland in geslaagd de invloed van sociale afkomst op studiekeuze te verminderen door middel van de eindtoets basisonderwijs. Er blijven dus mogelijkheden genoeg om de pijnpunten van het secundair onderwijs aan te pakken.

Jonas Dockx is als onderzoeker verbonden aan het Centrum voor Onderwijseffectiviteit en -Evaluatie van de KU Leuven.

Bron: Knack

‘Hebben we voldoende aandacht voor hoe de energiecrisis mensen raakt in hun hart en ziel?’

Bart Claes – Wouter Torfs

‘De vragen die we bij CAW krijgen, gaan veel verder dan de keuze tussen welke rekeningen mensen eerst moeten betalen’, schrijven Bart Claes en Wouter Torfs van de Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW).

Wie de laatste dagen naar het gratis 0800-nummer van CAW, de Centra voor Algemeen Welzijnswerk belde, deed dat in veel gevallen met een vraag over de stijgende energieprijzen en hoe het hoofd boven water te houden. Verwonderlijk is dat niet. Toch gaan de vragen die mensen stellen, veel verder dan het maken van financiële keuzes tussen welke rekening ze straks eerst moeten betalen; die van de huur of van gas en elektriciteit.

Mensen zeggen zich in de steek gelaten te voelen, onder enorme mentale druk te staan en zich eenzaam te voelen. Ze kampen met stress en angst voor de toekomst. Die onzekerheid geeft moeilijkheden en ruzies binnen het gezin. Mensen vertellen dat ze op straat vrezen te belanden, ze zijn bang dat ze hun appartement of huurwoning verliezen en dan geen ander dak boven hun hoofd vinden. Achter de vraag of ze hun facturen nog wel kunnen betalen, zit dus vaak een enorme bezorgdheid om hun huis te verliezen, hun relatie verder te zetten, of te moeten verder zetten, ook na geweld, omdat ze de financiële mogelijkheden niet hebben om te vertrekken. 

Vandaag lezen we tips om energie te besparen of extra energie te voorzien via zonnepanelen en extra isolatie. We lezen maatregelen vanuit de banksector over uitstel van betaling van het woonkrediet. We voeren debatten over extra ondersteunende financiële maatregelen voor de energiefactuur, of hoe mensen financieel geholpen kunnen worden. Dit is allemaal ontzettend belangrijk, maar de gevolgen en de enorme impact van de energiecrisis hebben we onvoldoende in beeld.  

We staan als maatschappij voor enorme uitdagingen op het vlak van welzijn, vele malen groter dan in de Covid19-periode. Financiële problemen of zorgen hebben verregaande gevolgen voor iemand zijn leven en zijn gezin. Het heeft effect op hoe je je voelt, op je relaties en je gezondheid. Schaamte, sociaal isolement, eenzaamheid, stress en depressies kunnen een gevolg zijn van financiële problemen. En we komen net uit een periode waar ons mentaal welzijn al erg onder druk stond. 

De energiecrisis leidt ook tot onwelbevinden en sociale uitsluiting. Zo hebben constante, langdurige stress om financiële problemen en zorgen een negatief effect op de mogelijkheid om goede keuzes te maken. Als acute geldproblemen je in beslag nemen, lukt het je niet om op lange termijn te denken. Een hoop mensen komt zo in een overlevingsstrategie terecht met een focus op de primaire behoeften. De maatschappelijke deelname via vrije tijd, sport, cultuur komt erg onder druk te staan, wat leidt tot sociale uitsluiting, isolement en eenzaamheid.  

Zorgen over geld geven ook spanningen in gezinnen. Covid19 heeft ons geleerd dat intra-familiaal geweld toeneemt als de stress en mentale druk in een gezin verhogen, en dat tegelijkertijd ook het sociaal isolement groter wordt. We zien ook nu een toename van de vraag naar hulp bij intra-familiaal geweld.  

We trappen een open deur in als we zeggen dat we voor enorme uitdagingen staan op de woningmarkt. Daar komt nu voor heel wat mensen de energiecrisis bovenop. Wie zijn huur of lening niet kan betalen, heeft kans om zijn woning en thuis te verliezen. Die angst zit er bij veel mensen in. Dat betekent dat we extra aandacht hebben voor het behoud van de woning en het vermijden van uithuiszetting.

Tegelijk zien we al langer een stijgende vraag naar opvang. Zeker bij eenoudergezinnen zien we mensen die geen huis of thuis meer hebben. Vandaag zijn we 21 september, start van de herfst. We houden ons hart vast voor mensen en gezinnen met kinderen die in de komende wintermaanden opvang en begeleiding nodig gaan hebben. 

Achter de deur van de energiecrisis, ligt een huis vol mogelijke welzijnsproblemen die de komende maanden dreigen te escaleren. De energiecrisis raakt ons dus niet alleen in onze portemonnee, maar ook in ons mens-zijn. Het gaat om wie we als mens zijn, wat we voelen en denken en wat we kunnen betekenen voor elkaar. Net daarom moeten we het vandaag ook daarover durven hebben. Mensen die zich ziek voelen, gaan naar de huisdokter. Nog te weinig mensen die zich mentaal onwel voelen, stress of angst hebben, of problemen in het gezin, weten dat ze terechtkunnen bij eerstelijnsorganisaties als CAW. In 2021 hebben meer dan 110.000 mensen psychosociale hulp gezocht bij CAW. Voor 2022 zal dat aantal opnieuw stijgen. 

Bart Claes is algemeen directeur van CAW en Wouter Torfs is voorzitter van de Raad van bestuur. 

Bron: Knack