Ongemakkelijk meelachen is gemakkelijk. Niet lachen is moedig, maar moeilijk

Ongemakkelijk meelachen is gemakkelijk. Niet lachen is moedig, maar moeilijk

‘We kunnen onszelf wapenen om in dergelijke situaties op te staan en een actieve omstander te worden die duidelijk maakt dat we haatspraak, intimidatie, racisme en discriminatie niet aanvaarden’, schrijft schepen Astrid De Bruycker over de passage van voetbalanalist Johan Derksen op de Nederlandse televisie, waarbij het publiek maar bleef lachen om een verkrachtingsverhaal.

Op de Nederlandse tv vertelde voetbalanalist Johan Derksen dat hij als twintiger een bewusteloze vrouw heeft misbruikt met een kaars. Excuses kwamen daar niet bij te pas. Meer nog: het tafelgezelschap lachte vrolijk om het verhaal. Hoe is dat (nog) mogelijk? Verkrachting is een verschrikkelijke gebeurtenis die we als samenleving keihard moeten veroordelen. Gelukkig kwamen er na afloop heel wat verontwaardigde reacties. Maar waarom kwam niemand tussen tíjdens de getuigenis?

Ongemakkelijk meelachen is gemakkelijk. Niet lachen is moedig, maar moeilijk.

Zo klonk het: “Die dingen gebeuren als je jong bent. We hebben allemaal onze jeugdzonden. Er is een groot verschil of je nu 22 of 73 bent.” Dat is bullshit. We gaan dit echt niet wegzetten als een jeugdzonde. Verkrachting is een misdaad. Geen enkel mens mag dit een ander mens aandoen. Dit is letterlijk misbruik maken van een kwetsbaar persoon, daar zijn we het over eens. Daarom hebben we als samenleving een wettelijk kader opgezet om dit te kunnen bestraffen.

De reacties die we nu horen en lezen veroordelen dit gedrag scherp. Maar die veroordelingen kwamen er pas achteraf. De andere studiogasten lachten schuddebuikend mee tijdens de wansmakelijke biecht. Ik ben er van overtuigd dat minstens één van de andere tafelgasten een even problematisch geval is als Derksen zelf – de man reageerde met “nou heeft ze nog geluk gehad, voor het zelfde geld had daar een honkbalknuppel gestaan.”

Wat mij vooral intrigeert is hoe het publiek in de studio reageert. Of beter: niet reageert. Bekijk het fragment even opnieuw en stel samen met mij vast dat bijna iedereen – ook de vrouwen in het publiek – meelacht. Niemand lijkt verontwaardigd. Vinden zij deze bekentenis echt grappig? Voelden ze een foute sociale druk om mee te gaan in de sfeerschepping? Werd het plots sociaal wenselijker om lacherig te doen over verkrachting dan om er verontwaardiging over te tonen? Blijkbaar wel.

Ongemakkelijk meelachen is gemakkelijk. Niet lachen is moedig, maar moeilijk. De studiobekentenis van Derksen is een geval van bijna karikaturale proportie, maar wie maakte het nog nooit mee? De racistische opmerking, de homofobe ‘grap’, de seksueel intimiderende toespeling. Op het werk, tijdens een familiefeest, in de voetbalkleedkamer of aan de toog…

De eerste stap is: we moeten ons laten horen elke keer we ongepast gedrag ervaren of zien gebeuren. We moeten opstaan, reageren, van ons af bijten. We mogen het niet langer weglachen of ‘wegrelativeren’. We mogen vooral ook niet gewoon kijken naar de ander en verwachten dat die wel zal ingrijpen.

Maar dat is niet makkelijk. Dat is vaak zelfs verdomd moeilijk, omdat mensen niet weten hoé te reageren. Maar je kan dat wel leren. We kunnen onszelf wapenen om in dergelijke situaties op te staan en een actieve omstander te worden die duidelijk maakt dat we haatspraak, intimidatie, racisme en discriminatie niet aanvaarden.

Dat is wat we nu in Gent doen met onze gratis omstaanderstrainingen. We leren mensen dat je op tal van manieren kunt reageren, zelfs als je niet assertief van aard bent. Zo kan je voor afleiding zorgen, of andere omstanders aanspreken om bondgenoten te vinden. Tegen de zomer van dit jaar zullen al meer dan 1.500 Gentenaars gratis een dergelijke training gevolgd hebben. Mensen uit de horeca, (jeugd)voetbaltrainers en -begeleiders, politieagenten, personeel van Gentse organisaties, bedrijven en verenigingen uit tal van sectoren, en leerlingen uit het middelbaar onderwijs; maar ook individuele Gentenaars die zelf kunnen inschrijven voor een training.

Met hoe meer we zijn, hoe beter. Dan kunnen we ook collectief de grens trekken. Schouder aan schouder. Enkel op die manier wordt de druk op diegenen die onacceptabel gedrag vertonen groter, zodat ze inzien dat hun gedrag onaanvaardbaar is. Zo kunnen we nieuwe sociale normen helpen installeren in de hele maatschappij. Zo kunnen we tonen dat de tijdsgeest echt gewijzigd is. Zodat mensen die zo’n agressie meemaken – noem hen gerust ‘overlevers’ – nooit meer het gevoel hebben er alleen voor te staan. Zodat daders zoals Derksen niet meer ongehinderd kúnnen uitkramen dat we “allemaal wel zulke verhalen hebben”. Dat soort verhalen, daar trekken we nu resoluut een streep onder. Het stopt hier. Genoeg is genoeg.

Astrid De Bruycker (Vooruit)is Schepen van Gelijke Kansen in Gent.

Bron: Knack

Onze uitstoot moét naar omlaag: zo dragen we (thuis) ons steentje bij

Een nieuw rapport laat er geen twijfel over bestaan: onze uitstoot van broeikasgassen moet naar omlaag en wel nu. De oplossingen zijn er, groot en klein.

De Verenigde Naties zijn in het laatst verschenen klimaatrapport erg duidelijk: met de huidige inspanningen om de uitstoot te verlagen, zullen we nooit onder anderhalve graad opwarming blijven en stevenen we af op steeds extremere weersomstandigheden. Actie is nodig, en wel nu. Iedereen moet zijn steentje bijdragen: politiek, bedrijven en burgers.

Veranderingen van gedrag en levensstijl kunnen immers al op korte termijn de wereldwijde uitstoot van eindgebruikers met minstens 5 procent verminderen. Zeker als burgers ondersteund worden door betere infrastructuur, met name in rijke landen. Denk daarbij aan de transitie naar gezonde, plantaardige voeding, minder voedselverspilling en overconsumptie, langer houdbare producten, de thermostaat lager zetten, telewerken en autodelen.

Dit is een beknopte samenvatting van wat er kan en moet gebeuren.

Eten

De wereldwijde voedselproductie is goed voor een derde van de totale menselijke uitstoot, ofwel 17,3 miljard ton CO2 per jaar. Wanneer we die naar omlaag willen, is het dus tijd om daar enkele duidelijke keuzes in te maken. Een eerste duidelijke win zit in het afbouwen van de veestapel.

We weten het al langer, maar blijven het regelmatig naast ons neerleggen als we ons in de winkel afvragen wat we die avond zullen eten: onze vleesconsumptie moet naar omlaag. Als rijke landen immers overschakelen op een meer plantaardig dieet, daalt niet alleen de uitstoot van broeikasgassen, maar wordt er zelfs 100 miljard ton extra CO2 uit de atmosfeer gehaald door de heropleving van natuur. Ook de visvangst duwt hevig op onze ecologische voetafdruk. De traditionele boomkorvisserij is goed voor een jaarlijkse uitstoot van gemiddeld een gigaton koolstof. Dat is meer dan de jaarlijkse uitstoot van alle landen bij elkaar, uitgezonderd China, de Verenigde Staten, Rusland, India en Japan.

Minder dieren op het menu zetten is ecologisch gezien een evidentie, maar er is nog meer winst te halen op vlak van onze voeding. Ook zuivel komt in het vizier wanneer het gaat over uitstoot verminderen, zelfs in België, waar melkveehouders er op tien jaar tijd in slaagden per duizend liter melk veertig procent minder CO2-gassen uit te stoten. Een mooie prestatie, maar die valt in het niets wanneer die sector tegelijk meer melk produceert.

Als wereldwijd 10 procent van de mensen zou overschakelen van vlees op een plantaardig dieet, komt er een land zo groot als Duitsland helemaal vrij

Meer planten eten vergt misschien een aanpassing in ons denken, maar hoeft niet moeilijk, ongezellig of asociaal te zijn. (Vaker) veganistisch eten kan iedereen bekoren, van jong tot oud. Daarbij kunnen consumenten een duwtje in de rug krijgen door supermarkten, want wanneer duidelijk gecommuniceerd wordt over klimaatvriendelijke keuzes, zijn klanten ook geneigd die te maken. Tenslotte is het voordeliger voor je gezondheid, portefeuille en omgeving om zo weinig mogelijk ultrabewerkte voeding te gebruiken.

Groen wonen

Wie minder in contact komt met natuur, is minder geneigd zorg te dragen voor het milieu. Steden vergroenen is daarom niet alleen gezond, het stimuleert ook milieuvriendelijk gedrag van hun inwoners.

Een stadsboom koelt vijf maal meer dan een airco met een koelvermogen van 2 kilowat

Daarbij werpen meer bomen ook meteen hun vruchten af in de bestrijding van het urban heat island’-effect, waarmee bedoeld wordt dat het op zomerdagen in de stad zeven graden (of meer) warmer kan zijn dan op het platteland. Een boom kan een koelvermogen opleveren van 8,2 à 10,9 kilowatt per uur, vijf keer meer dan een airco.

Wie over een tuin(tje) beschikt, kan ook een mooie bijdrage leveren. En dat zelfs zonder al te veel moeite. Jouw tuin is één stukje in de grote tuinmozaïek van Vlaanderen, goed voor minstens tien procent van de totale Vlaamse oppervlakte. Dat is even veel als er bos is in Vlaanderen. Wanneer wij onze tuinen inrichten zodat ze niet alleen de mens, maar ook allerlei planten en dieren dienen, dan kunnen ze een wapen zijn in de strijd tegen de klimaat- en milieucrisis.

Onze tuinen minder verharden, regenwater meer laten infiltreren en bomen de ruimte te geven om te groeien: het zijn stuk voor stuk oplossingen voor nijpende problemen zoals de aanhoudende hitte en droogte waar we steeds vaker mee te maken krijgen. Ook ons gras anders gaan maaien kan een rol spelen. Laat bijvoorbeeld een stukje van je gazon wat langer worden, als paradijs voor vlinders en bijen. En maai je gras slechts om de drie à vier weken. (Lees meer over dit concept in het dossier van Maar Mei Niet).

Ook de manier waarop we wonen en die huizen verwarmen is een van de fronten waarop vooruitgang geboekt kan worden. Vlaanderen predikt isoleren en renoveren, en bio-ecologisch wonen hoeft al lang geen geitenwollensokkenverhaal meer te zijn.

Badkamer

Van minder lang en kouder douchen met zuinige douchekoppen tot minder plastic zeepflessen aanschaffen: ook in onze badkamers kunnen we onze CO2-uitstoot reduceren. Denk maar eens aan de gigantische hoeveelheden plastic, watjes en wattenstaafjes die erdoor gejaagd worden in een gemiddeld huishouden. Door voor zero waste alternatieven te kiezen, is er minder nood aan nieuw plastic, waardoor er minder aardolie moet gewonnen worden. Heb je toch graag zeep in een plastic fles, kies dan voor gerecycleerd plastic.

Je hebt tegenwoordig ook merken, zoals het Belgische Moro Essentials, die zeep in poedervorm verkopen. De klant koopt het poeder en tovert het thuis om tot zeep met water uit de kraan. Zo hoeven de merken geen grote verpakkingen op te sturen, waar het water al aan is toegevoegd. Hoe groter de producten die je vervoert, hoe meer transport er nodig is en hoe meer CO2 er bijgevolg wordt uitgestoten.

Ook watjes, die afkomstig zijn van katoen, kan je vervangen door herbruikbare versies: minder nieuw katoen betekent ook minder afval en dus een minder grote CO2-uitstoot.

Douchen, je tanden poetsen en nachtcrème smeren is trouwens veel gezelliger met minder (fel) licht. Steek enkel de lamp aan de spiegel aan of gebruik zelfs helemaal geen verlichting als het buiten nog niet donker is.

Iedere dag douchen is trouwens niet nodig. En ook je haar kan je gerust wat minder wassen zonder dat het vies wordt. Zo heb je alweer duizenden liters warm water bespaard. Voor één bad zit je al snel aan 120 à 150 liter water en een douche is goed voor 20 à 60 liter water.

Kleren

De kledingindustrie is een van meest vervuilende industrieën ter wereld. Toch kopen we steeds meer stukken voor steeds minder geld. Wie de wereld een beetje beter wil maken, kan snel veel impact hebben door zijn kleerkast in te duiken. We bundelden eerder al tien handige tips om dat te doen. Die kan je uiteraard allemaal toepassen, maar beginnen doe je hoe dan ook bij het begin: kleding meer waarderen en dus ook appreciëren wat je al in je kast hebt liggen. Groener consumeren alleen zal onze uitstoot niet drastisch verlagen. Om dat te bereiken, zullen we ook simpelweg minder moeten verbruiken.

De textielindustrie heeft de vierde grootste klimaatimpact, na voeding, woning en transport.

Dat kan gelukkig zonder dat we moeten inboeten aan modern comfort, want er ontstaan heel veel duurzame initiatieven binnen de modewereld. Snak je zo toch eens naar een nieuw stuk, bijvoorbeeld om mee naar een bijzonder feest te gaan? Ontdek dan gerust eens een andere manier dan naar de winkel hollen om iets te kopen dat je zelden nog zal aantrekken. Zo bieden kledingbibliotheken vandaag heel wat opties. Zelfs voor trouwjurken bestaan er al tal van duurzame alternatieven, dan moet het ook wel lukken voor die outfit voor het bedrijfsfeestje.

Even belangrijk dan minder kopen en in geval van nood duurzame kleding kopen, is de kleding die je hebt goed onderhouden, zodat die langer meekan. Minder wasjes draaien is niet alleen goed voor jouw tijd en je portefeuille, maar ook voor het milieu. En dat zonder aanslag te zijn op je sociaal leven, want het kan perfect, je kleren niet wassen en toch niet stinken.

Verplaatsen

De wereld is een dorp geworden waarin we de transportopties voor het kiezen hebben. Een eerste snelle winst zit hem in het schrappen van verplaatsingen. Tijdens de coronacrisis is gebleken dat die lang niet allemaal even noodzakelijk waren. Kan of wil je er niet onderuit? Dan zouden milieuvriendelijkere alternatieven voor de auto of het vliegtuig de eerste keuze moeten worden.

De voordelen van een goed georganiseerde duurzame mobiliteit gaan trouwens veel verder dan enkel een lagere CO2-uitstoot. Straten worden stiller en aangenamer, er vallen minder verkeersslachtoffers, files en smog verdwijnen. Eerste keuzes zouden dan ook telkens wandelen, fietsen of het openbaar vervoer moeten zijn. Lukt dat niet? Bekijk dan eens de mogelijkheden van elektrisch autodelen. Die wagens zijn emissievrij, worden door meerdere mensen gebruikt en iedere gedeelde wagen haalt gemiddeld tien andere auto’s van de baan.

Voor langere afstanden herleven steeds meer internationale treinverbindingen, die je niet alleen op je bestemming, maar ook in vakantiesfeer brengen. Goed nieuws, want treinen stoten veel minder CO2 uit dan vliegtuigen. Rest er je geen andere keuze dan het vliegtuig? Denk er dan aan om de uitstoot van je reis te compenseren.

Geldzaken

Bitcoins en andere virtuele munten klinken als een goudmijn, maar minder bekend is dat ze met een hoge kost komen.

Cryptomunten slurpen energie

‘Om één zogenaamde “block” te maken moet je een zeer complexe “loterij” spelen: “raad het winnende getal”. Om daarin te slagen, doen miljoenen zware computers elke seconde van de dag triljoenen pogingen. Om de tien minuten lukt dat. Dat zijn dus 144 blocks per dag, goed voor 900 bitcoins. Zodra het sneller gebeurt, wordt de “loterij” moeilijker gemaakt. Dat slurpt energie’, vertelt expert Alex de Vries in een factcheck van Knack.

Het mijnen van één bitcoin kost evenveel elektriciteit als een gemiddeld Amerikaans gezin gebruikt in 37 à 56 jaar. En dat terwijl er een oplossing op tafel ligt die 99% energie daarvan zou kunnen besparen.

Ondernemen

Bovenstaande klinkt allemaal heel goed en is ook nuttig, maar de actie mag zich daar niet toe beperken. In ons land zijn de industrie en energieproducenten immers de grootste uitstoters. Acht op de tien Europese bedrijven hebben geen klimaatdoelstelling in lijn met het akkoord van Parijs. Om klimaatrampen te vermijden, moet dat zo snel mogelijk veranderen.

Acht op tien Europese bedrijven hebben geen klimaatdoelstelling in lijn met het akkoord van Parijs

Vraag is of de bedrijven dat op eigen houtje nog zullen en kunnen doen, want zeker in België werden er de afgelopen jaren wel al flinke stappen vooruit gezet. Toch blijft het onvoldoende, zo leert het IPCC-rapport. Misschien wordt het tijd dat bepaalde industrieën hun vervuilende productiemethodes en niet-klimaatbewuste bedrijfsvoering eens écht in vraag stellen, eventueel aangemoedigd door de politiek, zoals nu gebeurt voor de textielsector.

Bron: Knack

Huren wordt voor veel studenten en ouders onbetaalbaar.

Huren wordt voor veel studenten en ouders onbetaalbaar.

De Vlaamse woonmarkt is al jaren oververhit. De prijzen van niet alleen de huizen en appartementen, maar ook studentenkoten zijn torenhoog en die stijging lijkt maar niet te stoppen.

“Waar vind je nog een betaalbaar én degelijk kot? Waar vind je nog een kamer met een stoel, een tafel en een bureau?”, begint Vlaams parlementslid Maxim Veys. “Huren wordt voor veel studenten en ouders onbetaalbaar. Als student op kot gaan is bijna onmogelijk of het kot is van slechte kwaliteit.”

Studeren is geen luxe

Studenten en de Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) trekken aan de alarmbel. Ook Maxim strijdt opnieuw in het Vlaams Parlement voor lagere huurprijzen. “Ik hoor van steeds meer ouders dat zij de zoektocht naar een veilig en degelijk kot voor volgend schooljaar opgeven.

Ouders maken de berekening aan de keukentafel en zien de prijzen alleen maar stijgen. Het probleem voor het komende academiejaar wordt alleen maar groter. Hoe is het zover kunnen komen?”

Voor Vooruit is het onbegrijpelijk dat de Vlaamse overheid niets doet. “De problemen op de huurmarkt zijn niet nieuw en nemen elk jaar toe”, gaat Maxim verder. “Toch grijpt de Vlaamse overheid nauwelijks in. Concrete voorstellen blijven uit. Het gevolg? De prijzen op de huurmarkt blijven stijgen.”

93.000 koten binnen 8 jaar

Ook studenten zijn het slachtoffer van de problemen op de huurmarkt. Op kot gaan dreigt een exclusiviteit te worden voor studenten waarvan beide ouders goed verdienen. Studenten die het zich niet kunnen veroorloven zien zich genoodzaakt hun studiekeuze aan te passen. Nochtans moet elke jongere alle kansen krijgen om zijn of haar talenten te kunnen ontwikkelen, los van de portemonnee van ouders. Maxim roept de Vlaamse overheid op om niet weg te kijken en snel in te grijpen.

“Studeren is geen luxe. Meer dan 2 jaar lukte het niet om volwaardig student te zijn door de coronacrisis. Vandaag lukt het niet omdat het onbetaalbaar is geworden. Er loopt een onderzoek, maar het resultaat is al duidelijk: er zijn 93.000 koten nodig binnen 8 jaar. De Vlaamse overheid moet samen met de universiteiten, hogescholen en lokale besturen de problemen eindelijk aanpakken”, besluit Maxim. Bron: Vooruit

“Durft De Croo uw mening voluit te vragen?”

“Durft De Croo uw mening voluit te vragen?”

Het is zover. De regering-De Croo lanceert haar grootschalige, online burgerbevraging om u de echte verkiezingsuitslag te doen vergeten. Dat u als kiezer al duidelijk hebt gekozen en in meerderheid Vlaams en (centrum)rechts stemde, is iets waar deze regering liever niet aan wordt herinnerd. U krijgt een linksgeoriënteerd bestuur met een Belgicistisch tintje. Maar ach, het zijn al te principiële democraten die daar om malen.

Geen paniek dus. Met de burgerbevraging krijgt u van Vivaldi een herkansing om deze keer wel ‘juist’ te kiezen. Dit zou zelfs hét gloriemoment van burgerparticipatie worden: ‘Geen vervanging, maar een aanvulling op de verkiezingen!’ De werkelijkheid is anders. Op de bühne staan de bevoegde ministers Verlinden en Clarinval te blinken. Achter de schermen werden de democratisch verkozen parlementsleden maandenlang geweerd.

Oppervlakkige antwoorden volgden op tientallen parlementaire vragen. Effectieve betrokkenheid, of zo u wilt ‘participatie’, werd ons meermaals geweigerd. Het wetenschappelijk comité dat de oefening begeleidt, mag niet eens worden gehoord in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Zo’n gedachtewisseling was eerder wel toegezegd, maar de ministers blokten later af.

Blind geloof

En als u hoopt dat er volledige openheid volgt over alle antwoorden die zullen worden ingediend, dan droomt u. Een systeem van artificiële intelligentie zal worden gebruikt om de inzendingen te verwerken, maar ook daarin krijgt het parlement geen detailinzicht. Van u wordt blind geloof in de goede intenties van de Vivaldisten verwacht.

Aan het verkozen parlement werd zelfs geen voorafgaand inzicht verschaft in de vragen die aan bod zullen komen, laat staan dat de Kamer inspraak kreeg over de opstelling en keuze ervan. De regering-De Croo bepaalt waarover u een mening mag hebben. En vooral ook: waarover niet.

Of Vlaanderen zelf kerncentrales moet kunnen bouwen? Een eigen migratiebeleid kunnen voeren? Haar eigen pensioenen kunnen versterken? Stuk voor stuk pertinente, institutionele vraagstukken waar mensen van wakker liggen, maar die niet zullen worden gesteld. ‘De vragen zullen over de structuren gaan, niet over de inhoud van het beleid’, klinkt het. Alsof beiden los van elkaar zouden staan in dit land.

Democratisch draagvlak

Evenmin krijgt u de kans u uit te spreken over het paarsgroene beleid van de regering De Croo. ‘Het is niet de bedoeling om een soort online stemming te houden over het regeerakkoord’, verwoordde minister Verlinden het treffend. Dat de regering zo een kans mist om het democratisch draagvlak onder haar beleid te versterken, wordt ongemakkelijk weggerelativeerd.

Wie de confrontatie met de burger niet durft aan te gaan, geeft niet bepaald blijk van groot vertrouwen in de eigen keuzes. Het repertoire van Vivaldi weert andere klanken. De coulissen van de regering blijven gesloten.

Brokkenparcours

Dit alles maakt de geloofwaardigheid van de digitale burgerbevraging wankel. Een indruk die nog wordt versterkt door het organisatorische brokkenparcours dat door de regering is gereden.

De opstart van de bevraging was beloofd voor september, het werd november, december, ergens in het voorjaar en nu eind april. En door de factuur die maar blijft oplopen. Het Dialoogplatform kost minstens een half miljoen aan consultants en experten en nog eens 1,1 miljoen aan communicatie. En daarbovenop nog een half miljoen voor de verwerking van de resultaten.

Vervelende verkiezingen

Wat de regering koopt met die 2 miljoen belastingcenten? ‘Resultaten die in elk geval niet als representatief kunnen worden beschouwd of voorgesteld’, in de letterlijke woorden van minister Clarinval. De regering zegt zelfs letterlijk dat ze zich helemaal niet gebonden acht door uw antwoorden.

Op voorhand de uitslag al minimaliseren en zelfs vlakaf erkennen dat ze kan worden genegeerd, motiverend is het niet voor u om moeite te doen en deel te nemen. Onthullend is het wellicht wel. Naar de uitslag van die vervelende verkiezingen werd ook niet geluisterd. Naar de resultaten van de burgerbevraging misschien wel, op voorwaarde dat u deze keer wel ‘juist’ antwoordt.

Bron : Nva

Toewijzingssysteem sociale huurwoningen werkt dak- en thuisloosheid in de hand: verenigd middenveld naar Raad van State

Toewijzingssysteem sociale huurwoningen werkt dak- en thuisloosheid in de hand: verenigd middenveld naar Raad van State

Maar liefst 170.000 gezinnen staan op de wachtlijsten voor een sociale woning. Er is een groot tekort aan sociale woningen, maar ook de manier waarop sociale woningen worden toegewezen dreigt mensen uit te sluiten. Een nieuw toewijzingssysteem dat de Vlaamse regering vanaf 2023 wil invoeren, dreigt de meest kwetsbare kandidaat-huurders met de grootste woonnood uit te sluiten.

Verschillende organisaties verzetten zich hiertegen en starten een procedure bij de Raad van State. Het gaat om HUURpunt, Vlaams Huurdersplatform, CAW-groep, Netwerk tegen Armoede, SAAMO, Welzijnszorg, Liga voor Mensenrechten, Uit de Marge, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, LEVL, Vlaams ABVV en SOM.

Wachtlijst

Er zijn onvoldoende sociale woningen in Vlaanderen. Zowat 170.000 gezinnen en alleenstaanden staan op de wachtlijst voor een sociale woning. Nog eens 80.000 huishoudens zijn niet ingeschreven, maar hebben er wel recht op. Met zo’n immense nood is het moeilijk kiezen aan wie een vrije sociale woning wordt toegewezen. Laat er dus geen twijfel over bestaan dat we in eerste instantie volop moeten inzetten op meer sociale woningen.

Logischerwijs komen enkel mensen met lagere inkomens die geen eigendom hebben  in aanmerking voor een sociale huurwoning. Met de fusie van de sociale huisvestingsmaatschappijen en sociale verhuurkantoren tot één woonmaatschappij in het vooruitzicht, maakte de Vlaamse regering onder aansturing van minister van Wonen Matthias Diependaele werk van een nieuw en uniform toewijzingssysteem dat op 1 januari 2023 ingaat.

Lokale binding

In dat nieuwe toewijzingssysteem zal de kandidaat-huurder voor 80% van de toewijzingen moeten aantonen dat hij in de laatste tien jaar minstens vijf jaar onafgebroken in dezelfde gemeente of in het werkingsgebied van de woonmaatschappij woont. Deze voorwaarde kan niet afgezwakt worden, maar lokaal wel nog verder verstrengd.

De uitgesproken focus op lokale binding wordt zo een echt uitsluitingsmechanisme. Wie in een andere regio wil gaan wonen en nood heeft aan een sociale woning, wordt dat in de praktijk belet. Ook wie eens een jaar in een andere gemeente heeft gewoond riskeert door het woord ‘onafgebroken’ al op een cruciaal moment niet meer in aanmerking te komen. Wie in een andere streek wil gaan wonen omwille van bijvoorbeeld huiselijk geweld, omdat de kinderen in die regio zijn gaan wonen, omdat je nog niet zo lang in het land bent of omdat je daar werk hebt gevonden, maakt in de praktijk quasi geen kans meer op een sociale woning.

We weten dat mensen in armoede vaker verhuizen. Daarbij is het vinden van een woning op zich al moeilijk genoeg. Mensen in armoede hebben dus niet de luxe om zich bij die zoektocht te beperken tot één gemeente omdat ze daar lokale binding opbouwen. Ook voor erkende vluchtelingen vormt dit een onoverkomelijke drempel, want uiteraard kunnen zij geen vijf jaar onafgebroken lokale binding aantonen.

Woonnood

20% van de toewijzingen gebeuren als ‘versnelde toewijzing’. Mensen met een extra of acute kwetsbaarheid op de woonmarkt kunnen via deze weg instromen. Een limitatieve lijst van doelgroepen komt hiervoor in aanmerking  (mensen met een geestelijk gezondheidsprobleem die zelfstandig gaan wonen, mensen in slechte huisvesting, mensen in dreigende- dak- of thuisloosheid, jongeren die begeleid zelfstandig zullen wonen en mensen in bijzondere omstandigheden van sociale aard). Voor deze 20% toewijzingen wordt geen lokale binding opgelegd.

Deze instroommogelijkheid komt in de plaats van de bestaande versnelde toewijzingen bij sociale huisvestingsmaatschappijen en het puntensysteem van de sociale verhuurkantoren, die voorrang mogelijk maken voor gezinnen in de meest dringende nood. Beide systemen zijn vandaag goed voor bijna 30% van de nieuwe toewijzingen van sociale woningen.

Met versnelde toewijzingen zijn sociale huurwoningen een effectief instrument om dreigende en bestaande dak- en thuisloosheid aan te pakken. Met maar 20 in plaats van 30% van het huidige aantal toewijzingen aan deze kwetsbare huurders, zullen meer mensen op straat terecht komen en langer in noodwoningen en andere opvangsystemen moeten verblijven. In sommige regio’s zullen lokale inspanningen om meer dan de helft van de vrijkomende sociale huurwoningen in te zetten voor een aanpak van dak- en thuisloosheid door deze hervorming onmogelijk gemaakt worden. Het ziet er naar uit dat welzijnsvoorzieningen verder zullen dichtslibben bij gebrek aan volwaardige woonoplossingen.

Er is in het nieuwe model een mogelijkheid waarbij lokale besturen extra toewijzingen mogelijk kunnen maken aan specifieke doelgroepen. Maar zo wentelt de Vlaamse overheid haar verantwoordelijkheid om voor al haar burgers het recht op degelijke huisvesting te garanderen af op de lokale besturen. De mogelijkheden hangen bovendien af van de mate waarin nog niet al te veel woningen worden voorbehouden voor andere doelgroepen zoals senioren of mensen met zorgnood. Bovendien is ook hier steeds de lokale binding van toepassing. Voor ons is dit daarom geen volwaardig antwoord op de problemen die we verwachten.

Bovendien kan aan huurders een verplichte woonbegeleiding opgelegd worden. Toch is lang niet iedereen in urgente woonnood gebaat bij woonbegeleiding, zeker niet als die eenzijdig kan opgelegd worden. Het is klaar en duidelijk dat er meer capaciteit aan woonbegeleiding moet zijn, maar laten we die dan ook nuttig en optimaal inzetten.

Betrokkenheid

Verschillende van de organisaties die de procedure bij de Raad van State steunen, werden betrokken bij de opmaak van dit nieuwe toewijzingssysteem. HUURpunt werd als koepelorganisatie van de sociale verhuurkantoren zelfs veelvuldig gehoord, maar stelt vast dat te weinig werd gedaan met de bemerkingen om tot een rechtvaardig toewijzingssysteem te komen.

Deze regering stelt steevast dat sociale huisvesting moet dienen voor wie het echt nodig heeft. Met dit toewijzingssysteem gaat ze lijnrecht in tegen haar eigen doelstelling. Door het buitengewoon grote belang van lokale binding worden bijzonder hoge drempels opgeworpen die kwetsbare groepen uitsluiten van een sociale huurwoning. We kunnen er niet omheen dat het toewijzingssysteem totaal uit evenwicht wordt gebracht door het te beperkte aantal toewijzingen voor mensen met een extra of acute woonnood. Dat zal dak- en thuisloosheid net meer in de hand werken en raakt aan het recht op wonen van de meest kwetsbare personen.

Het verzoekschrift bij de Raad van State is ingediend op 22/04/2022 Bron: de wereld morgen