by admin | apr 4, 2023 | Onderwijs
Een 200-tal actievoerders is aan het UFO-gebouw van de UGent samengekomen. De Raad van Bestuur buigt zich daar over de besparingsplannen. De UGent zou ongeveer 20 miljoen euro moeten besparen en daarvoor diensten en personeel moeten schrappen. Een groep van studenten, personeel en vakbonden protesteerde tegen die plannen.
Met ongeveer 200 waren ze: studenten, personeelsleden en vakbondsleden van de Gentse universiteit. Ze brachten spandoeken mee en lieten zich goed horen. Ze protesteren tegen de besparingsplannen van de UGent.
Een van de zaken waarop bespaard zou worden volgens de actievoerders is duurzaamheid. “We zouden willen vragen: laat de duurzaamheid en het green office zoals ze zijn, en word nog meer duurzaam, alleen zo kunnen we toekomst van de studenten garanderen.”
Ze geven ook alternatieven om op te besparen. “Wij vinden dat UGent beter zou besparen op zaken zoals bijvoorbeeld hun marketingcampagne. Die heeft heel veel gekost en is minder nodig dan het duurzaamheidsbeleid.”
Stemming
Als de kerntakennota van de UGent wordt goedgekeurd, zal de universiteit tegen de zomer een plan uittekenen om vanaf 2027 jaarlijks 30 miljoen euro te overbruggen. Ruim 20 miljoen zou van besparingen komen. Daarbij zouden mogelijk jobs en enkele diensten verdwijnen.
De tekst staat vandaag als een punt op de agenda waarover gestemd kan worden. Al betekent dat niet dat het besparingsplan dan meteen ook definitief groen licht krijgt. Tijdens de vergadering kan de beslissing wel nog bediscussieerd worden door de leden van de raad van bestuur.
Bron: VRT nws
by admin | apr 4, 2023 | Onderwijs
De Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) pleit voor extra ondersteuning en begeleiding voor de beste studenten in het hoger onderwijs. De UAntwerpen biedt excellerende studenten al enkele jaren een verdiepend Honours-programma aan. Omdat er meer vraag is dan aanbod, onderzoekt de UAntwerpen een uitbreiding van het systeem.
De allerbeste studenten in het hoger onderwijs moeten beter ondersteund en gestimuleerd worden. Dat vraagt de Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS). “Er is terecht veel aandacht voor kwetsbare studenten. Maar aan de andere kant denk ik dat er heel veel studenten iets missen en hun uitdaging elders zoeken, bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk. Dat is een gemiste kans voor ons hoger onderwijs en voor de Vlaamse kenniseconomie”, zegt Julien De Wit van de VVS.
Aan de UAntwerpen hebben ze sinds een tiental jaar specifieke programma’s om de beste studenten nog meer vaardigheden en uitdaging te bieden.
“Op dit moment zitten er ruim 100 van de 21.000 studenten in een Honours-programma van onze verschillende faculteiten”, zegt woordvoerder Peter De Meyer. “Via die programma’s kan een student bijvoorbeeld al tijdens de bachelorjaren een stage doen, uitgebreid wetenschappelijk onderzoek voeren, een vak uit een andere faculteit erbij nemen, interdisciplinair werken, of meedraaien in een wetenschappelijke onderzoeksgroep. Elke faculteit pakt het een beetje anders aan.”
Vraag overstijgt aanbod
De UAntwerpen merkt dat de vraag naar hun Honours-programma’s het aanbod overstijgt. “Aan de faculteit Economie zijn er bijvoorbeeld 25 plaatsen maar er zijn veel meer kandidaten. We gaan nu onderzoeken of we dit systeem kunnen uitbreiden. Ook aan faculteiten waar er nog geen verdiepend traject bestaat.”
Studenten die een Honours-programma’s aan de UAntwerpen volgen, krijgen daarvoor een getuigschrift. “Het kost de studenten trouwens geen cent extra om hier aan deel te nemen. De kostprijs mag dus zeker geen drempel zijn”, besluit De Meyer.
Bron: VRT nws
by admin | apr 4, 2023 | Onderwijs
De onderwijskoepels en Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) zijn het eens geworden over wat leerlingen van de tweede en derde graad secundair onderwijs vanaf volgend schooljaar minimaal moeten kennen en kunnen. Scholen kunnen zo nog net voor de paasvakantie aan de slag met de vernieuwde minimumdoelen, zoals de eindtermen vanaf nu heten. De vorige versie werd vorig jaar vernietigd door het Grondwettelijk Hof.
In juni vorig jaar vernietigde het Grondwettelijk Hof de eindtermen voor de 2e en 3e graad secundair onderwijs. Die waren zo omvangrijk en gedetailleerd dat scholen zelf bijna geen inbreng meer hadden. Het Katholiek Onderwijs Vlaanderen en de Federatie Steinerscholen spanden een zaak aan bij het Grondwettelijk Hof, dat hen gelijk gaf.
In september ’22 was er al een akkoord over hoe de krijtlijnen er zouden uitzien: minder details, soberder en vooral met nadruk op Nederlands, talen en de STEM-vakken (wetenschap, technologie en wiskunde).
Ook wordt er sindsdien bewust niet meer over eindtermen gesproken, maar over minimumdoelen “om niet de indruk te geven dat het om een eindhalte gaat, maar om scholen te stimuleren om nog verder te gaan”.
De onderwijskoepels en minister Weyts hebben vandaag de uitgewerkte nieuwe minimumdoelen voorgesteld voor de basisvorming. Dat zijn de doelen die voor alle richtingen in de 2e en 3e graad van het secundair gelden. “Er zijn vooral herhalingen, gedetailleerde beschrijvingen en voorbeelden geschrapt”, zegt minister Weyts.
“Meer vrijheid voor scholen en leerkrachten”
Er waren 995 vernietigde eindtermen basisvorming, dat zijn nu 596 minimumdoelen geworden voor de basisvorming. Heel wat vernietigde eindtermen uit de basisvorming zijn verschoven naar nieuwe minimumdoelen voor de specifieke vorming (enkel voor bepaalde richtingen). Die worden in mei verwacht.
Weyts wijst erop dat scholen met de nieuwe minimumdoelen meer autonomie en vrijheid krijgen. “Scholen kunnen zelf bepalen hoe de leerlingen de minimumdoelen zullen halen en bijvoorbeeld dus ook hoeveel lesuren er besteed zullen worden aan elk vak”, verklaart hij. De voorbije weken was er heel wat ongerustheid bij leerkrachten en experts die vreesden dat er lesuren van bepaalde vakken geschrapt zouden worden.
“Eén van de minimumdoelen is bijvoorbeeld dat leerlingen moeten kunnen omgaan met historische bronnen. In vorige versies werd heel gedetailleerd uitgelegd hoe leerkrachten dat moesten aanbrengen, nu geven we meer vertrouwen in de leerkrachten.”
Nog net voor de paasvakantie zullen scholen zicht krijgen op de nieuwe minimumdoelen en leerplannen voor de tweede en derde graad secundair onderwijs. Zo hebben directies, leerkrachten en educatieve uitgeverijen een houvast om volgend schooljaar voor te bereiden, klinkt het.
De minimumdoelen moeten wel nog goedgekeurd worden door het Vlaams Parlement. Bedoeling is dat ze op 1 september van kracht gaan. Ondertussen wordt ook gewerkt aan de nieuwe minimumdoelen voor de eerste graad secundair onderwijs en het basisonderwijs. Bedoeling is ook daar te focussen op Nederlands en wiskunde.
Onderwijskoepels tevreden
De onderwijskoepels zijn tevreden met de aanpassingen, ook het Katholiek Onderwijs, dat kritiek had op de vernietigde eindtermen. “De oude eindtermen waren te druk en onhaalbaar, omdat er te weinig onderwijstijd was”, zegt topman Lieven Boeve.
“Het belangrijkste aan de nieuwe minimumdoelen is dat we geen overladen leerplannen moeten maken en dat we in de leerplannen ruimte kunnen creëren voor leraren om vanuit hun eigen enthousiasme en expertise een aantal dingen te doen. We kunnen in onze lessentabellen nu ook een aantal uur vrijmaken waarmee scholen zelf hun eigen accenten kunnen leggen.”
De onderwijsvakbonden zijn niet op de hoogte gebracht van de nieuwe minimumdoelen. De socialistische onderwijsvakbond betreurt wel dat de minimumdoelen nu pas bekend zijn.
“Dit is toch wel erg laat om alles nog klaar te krijgen tegen 1 september”, zegt algemeen secretaris Nancy Libert van ACOD Onderwijs. “Veel leerkrachten zullen deze zomer met een vakantietaak opgezadeld zitten.”
Bron: VRT nws
by admin | apr 4, 2023 | Antipestteam
Politieke ideeën kunnen als motor voor de samenleving werken, maar kunnen er ook een flinke knauw aan geven. Soms werken ze zelfs als sluipend gif. Zo langzaamaan begint dat laatste het geval te zijn voor de 80% werkzaamheidsgraad waar zowel de Vlaamse als de federale regering naar streven. Daar is op zich niks mis mee. Als vakbond zien we niets liever dan dat mensen via kwaliteitsvolwerk hun dromen vervullen. Wel mis is dat de doelstelling, vooral aan Vlaamse kant, een alsmaar groter excuus wordt om beleid te voeren dat mensen en arbeidsmarkt vooral niet gelukkig maakt.
Zo is er vanaf 1 januari de gemeenschapsdienst. Langdurig werklozen worden in dit nieuwe systeem verplicht aan het werk gezet door gemeenten aan 1,30 euro per uur. Dat zou de langdurig werklozen zogezegd moeten helpen om weer werkervaring op te doen en de stap te zetten naar regulier werk. Op naar de 80%, zo luidt de mantra. Helaas voor het idee als voor de werklozen zelf, tonen onderzoek en buitenlandse voorbeelden aan dat het systeem een draaideur is. Een systeem waar de meeste werklozen niet meer uitkomen én dat geen werk creëert maar eerder afbouwt, doordat reguliere jobs er door vervangen worden. Vlaamse gemeenten hebben tot 1 maart de tijd om op het nieuwe systeem in te tekenen, en wij hopen dat geen enkele burgervader dit zijn inwoners straks aandoet.
Een ander traag gif van de 80% is het sanctioneringsbeleid van de VDAB. Daarover meldde Vlaams minister van Werk, Jo Brouns (CD&V), afgelopen maand trots dat er nog nooit zo veel sancties opgelegd werden sinds VDAB deze bevoegdheid van de RVA overkreeg. Opvallend, want tegelijk met de stijgende sancties daalt ook de werkloosheid. Het gevolg is dat bijna 21.000, of 1 op 5 van de, werklozen in 2022 een sanctiedossier aan de broek kreeg. De minister verklaart de stijging door een verandering in het bemiddelingsproces. Daarbij worden bemiddelaars nu gemonitord hoeveel werklozen ze doorsturen naar de controlediensten. Hierdoor vallen er meer straffen, maar verschuift de focus van de bemiddelaars ook. De zoektocht naar werk en de context van de werkzoekende komen er minder door in de focus te staan. Dat bewijzen ook de redenen voor de sancties: 3 op 4 wordt uitgeschreven omdat de werkloze een fysieke afspraak niet nakwam. Uit de praktijk weten we dat er daar wel wat mis kan gaan én dat VDAB een moeilijke luisteraar is. Zo hadden we al leden die een sanctie aan de broek kregen voor het niet opdagen terwijl ze in het ziekenhuis lagen. Dat was echter geen geldige reden voor afwezigheid… Tegelijk heeft de VDAB geen zicht op de redenen waarom dat niet opdagen zo’n probleem vormt. Al jaren vragen we hier grondig onderzoek naar.
Het derde gif valt sinds dit jaar ook in de sociale woningen te bespeuren. Daar moeten huurders die niet beroepsactief zijn zich ten laatste op 31 maart verplicht inschrijven bij de VDAB op straffe van een geldboete. Denk dan onder andere over huisvrouwen, huismannen, studenten,… Dat de Raad van State hiertegen adviseerde omdat er zo een verschil in behandeling van huurders ontstaat, deert Vlaams minister van Wonen, Matthias Diependaele (N-VA), niet. Dat de minister zelfs niet weet over hoeveel sociale huurders het potentieel gaat, omdat de databanken niet gekoppeld raken, deert al evenmin. Er gingen gewoon 130.000 brieven de deur uit met de waarschuwing, of die nu goed terechtkwam of niet. Het is een nieuwe pestmaatregel om te tonen hoe flink deze Vlaamse regering is. Dat een groot aantal huurders hierdoor onnodig de stuipen op het lijf gejaagd wordt, is de bedoeling. Dat een verplichte inschrijving een opvolging door de VDAB (en sanctionering?) tot gevolg heeft, is evenmin een zorg voor de Vlaamse regering.
Het tragische aan deze drie voorbeelden – er zijn er helaas nog – is dat de Vlaamse regering even systematisch afwezig blijft als het gaat over het weghalen van werkelijke drempels naar werk. Er wordt geen werk gemaakt van de mismatch tussen werklozen en vacatures, waarbij bedrijven en ondernemingen vragen naar profielen die simpelweg niet meer tussen de werklozen te vinden zijn. Noch wordt er ernstig gekeken naar een aanpak van leeftijds- of andere discriminatie. Oudere werklozen en personen met een migratieachtergrond krijgen ook in een krappe arbeidsmarkt veel minder dan anderen antwoord op hun sollicitatiepogingen, laat staan kansen. Of kijk ten slotte naar de dreigende uitval van mensen die wél een job hebben. Ook dat cijfer is hoger dan ooit. Al jaren vragen we om een werkbaarheidsfonds, om een basisrecht op pauzes in de loopbaan. Het eerste is er nog steeds niet, op het tweede hebben werknemers met jaar na jaar strengere voorwaarden alsmaar minder recht.
Vandaag toont de Vlaamse regering vooral trots de stokken achter de deur maar wortels zijn niet in de aanbieding. Maar deze Vlaamse regering vergist zich. Het is niet met pestmaatregelen dat het regeerakkoord uitgevoerd zal geraken. Een goed rapport is wat dat betreft verder weg dan ooit.
Bron: Sampol.be
by admin | apr 4, 2023 | Varia
Volgens een Nederlands onderzoek is een vermogen van 2,2 miljoen euro zowat de grens waarop rijkdom niets meer toevoegt aan iemands leven en we moeten beginnen denken aan herverdeling. ‘Stel een grens aan extreme rijkdom’, stelt politiek filosoof Dick Timmer.
Moet er, naast een armoedegrens, ook een rijkdomsgrens komen? Die vraag stelde politiek filosoof Dick Timmer (1993) zich in zijn doctoraat aan de Universiteit Utrecht, onder de vleugels van Ingrid Robeyns die het idee van een rijkdomsgrens voor het eerst uitwerkte. Zijn doctoraat is een reflectie over extreme armoede, extreme rijkdom en verdelende rechtvaardigheid. “We moeten serieus nadenken over het vastleggen van een rijkdomsgrens,” is zijn conclusie. “Niet om meteen alle grote vermogens te confisqueren, maar zo’n grens kan dienen voor een debat over hoe we op een maatschappelijk waardevolle manier kunnen herverdelen.”
“Nederland is niet echt een gidsland inzake vermogensongelijkheid,” aldus Dick Timmer die momenteel als onderzoeker en docent werkt aan de Technische Universiteit Dortmund. “Volgens het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek, wv) bezit de rijkste 1% van de huishoudens meer dan 25% van het private vermogen; andere studies schatten dat cijfer zelfs boven de 30%. De Nederlandse vermogensongelijkheid is groot. Op een bepaald moment gaat ons belastingstelsel harder voor je werken dan dat jij zelf kan werken. Het is dus een beleidskeuze. Er bestaat geen natuurwet dat er superrijken zijn zoals Charlene De Carvalho-Heineken, de rijkste Nederlander met een geschat vermogen van 12,8 miljard euro.”
Dat is een enorm vermogen, maar ze komt daarmee wellicht zelfs niet bovenaan in de Forbes 500?
“Op mondiaal niveau gaat het echt hard. Toen ik vijf jaar geleden aan mijn doctoraat begon, was Jeff Bezos de rijkste persoon ter wereld met een vermogen van rond de 100 miljard euro. Tijdens corona zijn de superrijken nog een pak rijker geworden. Bedrijven als Amazon profiteerden van de pandemie. Op gegeven moment tikte Elon Musk tegen de 300 miljard aan. Dat viel nadien weer terug naar 180 miljard, door de aankoop van Twitter en het beursverlies van Tesla. In een kort tijdsbestek is het vermogen van de 1%, of beter de 0,1%, enorm toegenomen.”
Elon Musk is misschien ook het voorbeeld dat extreme rijkdom niet zo goed is voor je mentale gezondheid, gezien zijn escapades op Twitter.
“(lacht) Dat kan je wel stellen. Let wel, ik hou me als politiek filosoof niet bezig met de individuele ethiek van rijkdom, maar kijk vooral naar welke impact vermogensongelijkheid heeft op de samenleving. Zelfs als het hebben van zoveel geld goed zou zijn voor iemand, dan nog wegen de argumenten om te herverdelen zwaarder. Er is een bepaald ‘grensnut’, zoals economen dat noemen, aan rijkdom. Voor Elon Musk maakt 1 miljard extra geen verschil uit, terwijl 100 euro extra in de maand voor een gezin in de bijstand dat wel is. Op een gegeven moment heb je steeds meer geld nodig om dezelfde welzijnsverhoging te krijgen. Dat is pure verspilling.”
U heeft geen individuele, maar wel morele en maatschappelijke problemen met extreme rijkdom. Welke zijn dat dan?
“Ze zet, ten eerste, democratische gelijkheid onder druk. De idee van ‘one man, one vote’ komt erdoor in gevaar. Tijdens de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen in 2021 deed een rijke techondernemer een gulle gift aan D66 en Partij van de Dieren omwille van hun klimaatstandpunten. Zulke inmenging is niet wenselijk. Diezelfde persoon gaf in datzelfde jaar ook nog eens 1,25 miljoen euro aan Die Grune in Duitsland. Dat is nog problematischer. Hij mocht er niet stemmen, maar kon wel een partijkas spekken.”
“De impact van multinationals op beleid is ook een probleem. De CEO van Unilever kan gewoon een sms’je sturen naar Mark Rutte, om hem te overtuigen de dividendbelasting af te schaffen. Hij heeft directe toegang tot de hoogste ambtspersoon. Ook de Nederlandse werkgeversorganisatie VNO-NCW is een machtige speler. Gevolg is dat in de laatste decennia de belasting op bedrijven, op winsten, op aandeelhouders is gedaald, terwijl de belasting op arbeid is gestegen. Het verhaal van Thomas Piketty gaat dus ook op voor Nederland.”
Is extreme rijkdom dan wel aanvaardbaar als de armoedecijfers fel dalen?
“Dat is vandaag totaal niet het geval. We zitten in een situatie van ‘radicale ongelijkheid’, zoals de Amerikaanse filosoof Thomas Nagel dat noemt. Dat is mijn tweede morele probleem met extreme rijkdom. In Nederland groeit 1 op de 9 kinderen in armoede op, terwijl de 1% steeds rijker wordt. Als je de rijkdom gelijker verdeelt, levert ze meer welvaart en welzijn op.”
Moeten we armoede bestrijden of rijkdom bestrijden?
“Voor mij is een rijkdomsgrens een instrument om andere doelen te halen: om te herverdelen, om in publieke voorzieningen te investeren, om democratische waarden en kansengelijkheid te waarborgen.”
Volgens Maarten Boudry is ongelijkheid ‘moreel onschuldig’ als iedereen erop vooruit gaat.
“Dat is een klassieke positie. Ook voor bijvoorbeeld John Rawls is ongelijkheid ‘rechtvaardig’ als de minst bedeelden erop vooruitgaan. In zijn later werk zegt hij dat de minst bedeelden er ‘maximaal’ op moeten vooruitgaan. Dit is het zogenaamde ‘verschil principe’ van Rawls. Wat ik in mijn doctoraat probeer aan te tonen is dat extreme rijkdom problematisch is, zelfs als je op de lijn van Rawls zit. Ze valt niet te rechtvaardigen, ongeacht je ‘rechtvaardigheidskleur’.”
Het aantal mensen die in extreme armoede leeft van minder dan 1,9 dollar per dag daalt nochtans al jaren, zo luidt het argument.
“Die 1,9 dollar per dag is een extreem lage grens. Volgens sommige economen, die een andere invulling aan armoede geven, leggen we die grens best tussen de 6 en 8 dollar per dag. Dan stijgt het aantal mensen in armoede meteen enorm. Bovendien gaat het met de armoede sinds corona weer de verkeerde kant op. Volgens een rapport van Oxfam van begin 2022 dreigen 263 miljoen extra mensen in extreme armoede terecht te komen.
Met deze cijfers in het achterhoofd, zijn de exuberante vermogens van de superrijken schrijnend. Zeker als je ziet hoeveel het ‘maar’ zou kosten om de extreme armoede aan te pakken. Elon Musk daagde uit dat hij de honger in de wereld zou oplossen als er een concreet voorstel zou zijn. Toen Oxfam daarvoor een plan uitwerkte dat iets meer dan 6 miljard zou kosten, bleef het stil.”
Welke morele en maatschappelijke problemen heeft u nog met extreme rijkdom?
“Het ecologische aspect. Vele rijken hebben hun fortuin vergaard dankzij milieuvervuilende processen, zoals milieubelastende productie en internationale handel met veel CO₂-uitstoot. Bovendien stoten de rijksten vele malen meer broeikassen uit dan de niet-rijken. Ze bezitten reusachtige huizen, vele auto’s, soms ook een eigen jacht of vliegtuig. Het vlieggedrag van de 1% is zeer problematisch. Eén langeafstandsvlucht zorgt voor gemiddeld 1,9 ton CO₂-uitstoot. Het Klimaatakkoord van Parijs zegt dat in 2030 de norm voor CO₂-uitstoot 2 tot 2,5 ton per persoon per jaar moet zijn.”
Moeten we het vliegverkeer inperken?
“Als je kijkt naar de totale hoeveelheid wereldwijde uitstoot die we ons nog kunnen veroorloven om onder de 1,5°C te blijven, kan je eigenlijk niet meer vliegen. Natuurlijk zijn er voorstellen om de uitstoot te compenseren en is vliegen soms gerechtvaardigd, maar wie de wereld en de toekomstige generaties een warm hart toedraagt, kan niet zorgeloos door de lucht reizen.”
Wanneer heeft iemand te veel geld?
“Een onderzoeksgroep in Utrecht onder leiding van Ingrid Robeyns deed onderzoek naar die vraag. Daaruit bleek dat voor twee derde van de mensen een half miljoen euro spaargeld, een villa, een tweede huis en meerdere vakanties per jaar genoeg is. Dat is dus ongeveer een vermogen van 2,2 miljoen euro. Alles daarboven voegt niets meer toe. Dat is ook het punt waarop de belangenafweging tussen het niet belasten van vermogens en het investeren in publieke voorzieningen begint te kantelen.”
Moeten we alles boven die 2,2 miljoen euro dan volledig wegbelasten?
“Voor mij moeten we niet meteen alle vermogens confisqueren. Wel kan het vastleggen van een rijkdomsgrens dienen voor een debat over hoe we op een maatschappelijk waardevolle manier kunnen herverdelen. Als politiek filosoof denk ik dat daar goede argumenten voor zijn. Maar het is de taak van politici, beleidsmakers en experts om na te denken hoe we dat vormgeven. De grens moet alleszins komen op het punt dat de redenen om te herverdelen zwaarder wegen dan de redenen om toe te staan dat een persoon zo’n vermogen heeft.”
Een afweging tussen individu en samenleving wordt met name gemaakt bij de erfbelasting. Het is één van de beste, maar ook minst populaire, instrumenten om te herverdelen.
“Dat is spijtig. Hoewel er nu ook techmiljardairs zijn die op één leven hun vermogen hebben opgebouwd, zien we op de lijsten met de meest vermogenden toch ook veel kinderen of partners van rijke ondernemers, adellijke families en blauw bloed. Een erfbelasting kan extreme rijkdom begrenzen en voorkomen dat vermogensongelijk generatie na generatie vergroot. Het is spijtig dat de erfbelasting zo slecht te boek staat. Dat was niet altijd zo. De liberale economen van weleer pleitten bijna unaniem voor een hoge erfbelasting. Een krachtige ideologische lobby heeft de gedachten daarover veranderd. Nu wordt erfbelasting gezien als lijkenpikkerij.”
Men spreekt ook over een ‘dubbele belasting’. Het geld van een erfenis is al eens belast…
“Dat is een denkfout. Geld wordt vaak dubbel belast. Je betaalt op je loon toch ook belastingen en als je het nadien uitgeeft nog eens btw. Er zit nog een ander idee achter: namelijk dat belastingen een straf zijn. Voor het negeren van een rood licht mag je maar één keer bekeurd worden. Maar het hebben van een rijkdom is geen vergrijp. En dus vervalt het argument dat je daar maar één keer op belast mag worden. Belastingen berusten op afspraken. En die afspraken kan je op verschillende manieren maken.”
Paul De Grauwe pleit voor een erfbelasting van 100% op de som boven de 100 miljoen euro. Kan u zich daar in vinden?
“Het belasten van kleine erfenissen heeft weinig impact op herverdeling. En het is waardevol om iets te kunnen doorgeven aan je kinderen. Je moet dus vooral de grote erfenissen zwaar belasten. Je kan discussiëren over de hoogte van het bedrag van 100 miljoen euro, maar dit zou een goed voorstel zijn. Een ander idee is om bij het belasten van een erfenis ook de ouderdom van de erfenis te laten mee wegen. Dan zou de eerste generatie minder zwaar belast worden dan dan de tweede generatie. Dat geeft ook de prikkel om iets goeds te doen met je geld.”
Neem je met een rijkdomsgrens niet de ambitie bij mensen weg om vooruit te gaan in het leven?
“Er zullen zeker incentive-effecten optreden en die moet je mee wegen, maar dat is geen argument tegen het belasten van grote vermogens. Bill Gates of Elon Musk begonnen niet met ondernemen om een vermogen van 100 miljard te bereiken. Dat met zo’n grens de prikkel wegvalt om te ondernemen, is een fabel. De vraag die we moeten stellen is of het zwaarder belasten van die extreme vermogens een positief maatschappelijk effect heeft? Volgens mij wel.”
Moeten we ook een grens stellen aan het inkomen van de CEO?
“Een Nederlandse vakbond pleitte ooit voor een pay ratio van 1 op 20. De CEO mag dus maximaal 20 keer meer verdienen dan de werknemer. Op zich is dat een goed idee. Maar we moeten de discussie over extreme rijkdom los zien van de vergoeding van CEO’s. Die vergoeding is peanuts in vergelijking met het vermogen van superrijken.”
Met welke politieke coalitie zullen we zo’n rijkdomsgrens ooit bereiken?
“Dit is geen linkse wensdroom. Vroeger vond je de kritiek op extreme rijkdom bij links- én rechts-liberalen. Adam Smith noemde het ‘verwerpelijk dat mensen met rijkdom paraderen terwijl er armoede in de straten is’. In de vroegere argumenten voor het kapitalisme leefde sterk de idee dat rijkdom uit verdienste komt en dat ze ten dienste moet staan van de maatschappij. Men was voor collectieve rijkdom, niet voor individuele rijkdom. Dat zijn we kwijtgeraakt.”
Bij welke partijen vindt u gehoor met uw pleidooi voor een rijkdomsgrens?
“Als partijen hun eigen teksten zouden herlezen, zullen ze daar heel wat kritiek op extreme rijkdom vinden. Maar ik snap dat politici die voor de camera verschijnen minder ruimte hebben om zich hierover publiekelijk uit te spreken. De jongerenafdeling van VVD, toch de mainstream centrumrechtse partij in Nederland, pleitte onlangs voor een hogere erfbelasting. Omdat ze verdienste en ondernemerschap wil belonen. Dat is niet direct een argument voor een rijkdomsgrens, maar ligt wel in lijn met mijn kritiek op extreme rijkdom. Sinds corona staat het vraagstuk van de vermogensongelijkheid steeds meer op de publieke agenda.”
Bent u dan hoopvol? Want het einde van het kapitalisme inbeelden, is voor veel mensen moeilijk en dat kan voor moedeloosheid zorgen.
“Ik vrees dat ik eerder pessimistisch van inborst ben, maar je ziet toch wat verschuiven. Tijdens corona is de vermogensongelijkheid sterk gestegen. Tegelijk staan maatschappelijke waarden steeds meer onder druk. Veel kinderen groeien op in armoede, er wordt bespaard op publieke en sociale voorzieningen, de klimaatopwarming wordt erger, … al deze zaken roepen vragen op over rechtvaardigheid en hoe we de koek verdelen. En daar is een rijkdomsgrens wat mij betreft een onderdeel van.”
Bron: Sampol.be
