by admin | apr 4, 2023 | Onderwijs
Zijn de voorstellen die Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) doet om het nijpende lerarentekort aan te pakken dé oplossing of gaat het om het zoveelste lapmiddel? We vroegen drie onderwijsexperts naar hun inschatting. “Er valt iets voor te zeggen, maar het is geen mirakeloplossing.”
Met 3.000 openstaande vacatures bij de VDAB alleen al is het probleem duidelijk: het lerarentekort is nog niet opgelost. En dus komt Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) met nieuwe voorstellen om het probleem aan te pakken. Die moeten mensen uit de privésector naar het onderwijs loodsen.
Drie voorstellen van minister Weyts:
- Scholen krijgen meer kansen om gastleraren in te zetten
- Bedrijven kunnen werknemers met een pedagogisch bekwaamheidsattest uitlenen aan het onderwijs
- Startende leerkrachten zullen sneller rechten kunnen opbouwen
De voorstellen zijn een “win-win-win” (voor zowel de scholen, bedrijven als werknemers) volgens de minister, maar de onderwijsvakbonden reageren niet laaiend enthousiast. En ook onderwijsexperts plaatsen kanttekeningen. “Geen mirakeloplossing, maar er valt iets voor te zeggen”, is de korte samenvatting.
Kloof onderwijs en bedrijfswereld
Dirk Van Damme steekt van wal. “Ik ben redelijk positief want de voorstellen die minister Weyts doet, komen tegemoet aan een aantal principes. Ten eerste brengen ze het onderwijs en de bedrijfswereld dichter bij elkaar en helpen ze om de kloof met de arbeidsmarkt te verkleinen. Ten tweede geven de voorstellen meer vrijheid aan scholen. Ze krijgen meer mogelijkheden om zelf te beslissen hoe ze hun hiaten opvullen.”
Ook Tim Surma ziet positieve aspecten. “Het is goed dat er maatregelen genomen worden. Elk initiatief om het lerarentekort tegen te gaan, verdient het om ernstig genomen te worden. Schieten op maatregelen is gemakkelijk, vindt hij. “Maar het goede is dat deze maatregelen het makkelijker maken voor gemotiveerde mensen om naar het onderwijs te komen.”
“Ik kan me zeker vinden in het aantrekken van externen in je school en mensen de kans geven hun expertise uit de bedrijfswereld te delen”, stelt Mariet Vrancken. “Of die mensen een pedagogisch diploma moeten hebben, dat durf ik nog in het midden te laten. Als je vakexpert bent of je hebt een verhaal te vertellen, is dat mooi meegenomen.”
Kwaliteit en signaal
Toch is het belangrijk om de kwaliteit van het onderwijs te bewaken, vinden Van Damme en Surma. “Het grote nadeel van deze voorstellen, is de kwaliteit. Daar ben ik zeer gevoelig aan. Het is natuurlijk zo dat je mensen maar moet aantrekken als ze zinvol kunnen bijdragen. Het is aan de scholen om dat te beoordelen en aan de leraren om de regie op te nemen”, aldus Van Damme.
“Weyts neemt een aantal risico’s”, vindt Surma. “Is een muzikant per definitie een goede muziekleerkracht? Of is een tolk een goede optie om het Frans van leerlingen bij te spijkeren? Ik ben er niet zomaar van overtuigd dat het een kans op slagen heeft, tenzij er een goede begeleiding en opleiding is.”
“Nog een nadeel is het signaal dat je nu geeft aan de professie, het beroep van leerkracht”, gaat Surma verder. “Je zegt nu eigenlijk: als het tegenvalt in de privé, kan je altijd nog gaan lesgeven. Dat valt in de maatschappelijke perceptie niet heel goed.”
Ongelijke behandeling
“En ten derde: je kan iemand aannemen om 5 uur Frans te komen geven, maar leerkracht zijn is veel meer dan de prestatie van een lesuur. Je hebt ook verantwoordelijkheden buiten het klaslokaal: denk aan oudervergaderingen, schooluitstappen enzovoort. Als je veel mensen hebt met een lage aanstelling, worden die verantwoordelijkheden niet bij hen gelegd. Er is goed leiderschap van directeurs nodig om dat in goede banen te leiden.”
Ook de Christelijke onderwijsvakbond vreest dat er daardoor meer druk ontstaat bij het vaste lerarenkorps. “Zij hebben een punt”, zegt Vrancken. “Er kan een ongelijke behandeling ontstaan tussen de leerkracht die van alles moet doen en de externe die dat niet moet. Maar goede afspraken maken goede vrienden, er is duidelijkheid nodig over de verschillende rollen die iedereen opneemt.”
Van Damme is bovendien niet overtuigd dat Weyts met deze voorstellen grote aantallen werknemers zal kunnen overtuigen over te stappen naar het onderwijs. “Het zijn niet echt voorstellen om leraren te vinden die een groot aantal uren voor de klas komen staan, maar het zijn wel maatregelen die hier en daar de druk kunnen verlichten. En ik vind ook: alles is beter dan leerlingen in de studie te steken.”
Uitstroom fundamenteel probleem
Toch is het fundamentele probleem van het lerarentekort hiermee niet opgelost, daarover zijn de experts duidelijk. “Het zijn kortstondige oplossingen om de acute nood tegen te gaan, maar je moet ook op lange termijn werken aan een kwaliteitsvol lerarenkorps. Anders blijf je dweilen met de kraan open”, benadrukt Surma.
Op dit moment is de uitstroom van leerkrachten nog veel te groot. “Dat kan je aanpakken door mensen kwaliteitsvol op te leiden en vervolgens te begeleiden als ze aan de slag gaan. De ondersteuning van beginnende leerkrachten gebeurt nu nog ad hoc en is afhankelijk van de goodwill van de school. En daarnaast is er het bredere loopbaanpact dat gesloten moet worden en waar Dirk Van Damme nu mee bezig is.”
“Er moet veel meer gebeuren, dat heeft de regering gevraagd aan de Commissie van Wijzen die ik voorzit”, beaamt Van Damme. “Er is ons gevraagd ten gronde na te denken over de rechtspositieregeling, de manier waarop we leraren vormen, hoe we de loopbaan organiseren en hoe we de opdracht formaliseren. Maar dat soort zaken vragen denkwerk. Tegen het einde van het jaar zullen we daarover een blauwdruk voorleggen.”
Bron: VRT nws
by admin | apr 4, 2023 | Economie
INTERVIEW MET ERIC BYL
“Het komt door de crisis!” Die uitdrukking is vandaag helaas gemeengoed. Energiecrisis, stijgende voedselprijzen, geopolitieke spanningen … beheersen ons leven, onze jobs en onze toekomst. Van waar komt deze crisis die zo zwaar weegt op ons leven vandaag en op onze toekomst? Wat betekent het nieuwe economisch tijdperk? Is dit slechts een aanpassing van het kapitalisme of is er meer aan de hand? We spraken hierover met Eric Byl, lid van de internationale leiding van ISA (International Socialist Alternative), waarvan LSP/PSL de Belgische afdeling is.
interview door Maxime (Luik) uit maandblad De Linkse Socialist
Inflatie en stijgende prijzen zijn een heet hangijzer geworden. Van waar komt dit?
“We moeten begrijpen dat we te maken hebben met een structurele crisis die waarschijnlijk een nieuwe recessie inluidt. Verschillende radertjes van het kapitalisme zijn vastgelopen als gevolg van opeenvolgende crisissen. Zo waren er de lockdowns van de wereldproductie tijdens de pandemie van 2020, waarmee de ‘just-in-time’-productie ondermijnd werd. Er was de invasie in Oekraïne, die de energie- en voedselprijzen verder deed stijgen. Er is de nieuwe koude oorlog die in 2009 begon tussen China en de VS.”
De traditionele media zeggen dat de inflatie in België terug onder de 10% gezakt is. Volgens Statbel bedraagt de inflatie van voedselprijzen echter nog steeds 18,8%. Dit komt hard aan. Maar ongetwijfeld is dit nog erger in de landen van het zuiden?
“De inflatie van de voedselprijzen is een fenomeen dat al enige tijd aan de gang is. Om de grote recessie van 2008 het hoofd te bieden, werd veel geld in de economie gepompt. In vorige tijdperken gebeurde dit door de drukpersen in te zetten om geld te drukken. Nu werd er geld in de economie gepompt door slechte schulden van bedrijven en zelfs van particulieren op te kopen.”
“En toen kwam de invasie van Oekraïne. De twee graanschuren van de wereld raakten in oorlog. Sommige landen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika zijn volledig afhankelijk van Oekraïens graan. Plotseling verdwenen deze graanvoorraden van de markt. En natuurlijk grepen de sterkste kapitalistische landen naar de resterende voorraden en begonnen ze alles op te kopen.”
“Tussen 2020 en maart 2022 steeg de voedselprijsindex van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) met 60%, voor granen met 70% en voor plantaardige oliën met 150%. Hoewel de prijsstijgingen zeker werden verergerd door de oorlog, was deze stijging voordien al bezig.”
Ondertussen zakken de energieprijzen en wordt er gezegd dat de recessie vermeden is. Klopt dat?
“De zachte herfst en winter in Europa (en de VS) hielpen om de opslagcapaciteit voor vloeibaar aardgas tot 88% te vullen. Hierdoor daalden de energieprijzen van hun piek in augustus, terwijl landen in de Europese Unie sinds september 2021 ongeveer 600 miljard euro steun hebben gereserveerd en toegewezen om consumenten en bedrijven te beschermen tegen stijgende kosten. Dit alles en de aankondiging van Ursula von der Leyen dat Brussel als reactie op de Amerikaanse Inflation Reduction Act de regels inzake staatssteun tijdelijk zal afzwakken en strategische klimaatvriendelijke bedrijven zal subsidiëren, verzachten de rampzalige vooruitzichten voor de Europese economie.”
“Dit zijn reële ontwikkelingen die het tijdstip en voorlopig de diepte van een dreigende recessie kunnen en zullen beïnvloeden. Zij worden echter grotendeels door de staat gestuurd en hebben een conjunctureel karakter. Zij zullen de onderliggende structurele zwakheden niet wegnemen, laat staan oplossen, maar veeleer versterken. Die zwakheden zullen vroeg of laat met versterkte kracht op het toneel losbarsten.”
Sommige media spreken over een verandering van economisch tijdperk, vergelijkbaar met de verandering in de jaren 1970. Hoe zit dat?
“Het neoliberalisme werd al vanaf de grote recessie van 2008-09 geconfronteerd met historische veranderingen. Vanaf de jaren 1970, vanaf Thatcher en Reagan in de jaren 1980, hadden deregulering en globalisering de wind in de zeilen. Vandaag zien we opnieuw een verandering van het dominante model. Staatsinterventies in de economie nemen toe. Er werd geld gevonden om de banken in 2008-09 te redden, er werden fondsen vrijgemaakt om de vernietiging van het economische weefsel tijdens de pandemie te voorkomen, de energieprijzen in Frankrijk werden geblokkeerd.”
“Dergelijke ingrepen gaan in tegen de doctrine die tot 2008-09 dominant was. Deze grote economische crisis bracht de verandering op gang. De pandemie voltooide de neergang van het neoliberale tijdperk.”
“De kapitalisten zoeken eigenlijk naar een manier om het voortbestaan van hun systeem te garanderen. Met elke grote crisis in haar geschiedenis ontwikkelde het kapitalisme een nieuw model. In de jaren 1970-80 gingen we van het model van de verzorgingsstaat naar het neoliberalisme. Vandaag bevinden we ons opnieuw in een overgangsperiode.”
Sommigen spreken zelfs van deglobalisering…
“Dit fenomeen is onderdeel van de ontwikkeling van een nieuwe Koude Oorlog tussen China en de VS, die al enige jaren aan de gang is. De Amerikaanse president Biden was in oktober 2022 glashelder toen hij dit decennium beslissend noemde, met als uitdaging “niet minder dan het ontrafelen van de door Amerika gevormde wereldorde door China.” Hij omschreef China als de “grotere bedreiging voor de wereldorde.” Rusland, zo zei hij, vormt “het acute probleem,” waarbij China en Rusland landen onvermijdelijk naar elkaar zullen groeien.”
“Deze spanningen tussen landen maken het onmogelijk om gewoon te produceren, goederen de halve wereld rond te sturen en ze direct te verkopen zonder een beroep te moeten doen op opslag, de ‘just-in-time’-methode die in de pandemie vastliep. Deze methode van produceren vergt stabiliteit in de internationale betrekkingen, wat vandaag onmogelijk is. China kan niet langer worden gebruikt als mondiale werkplaats met goedkope geschoolde arbeidskrachten.”
“Er is een opgang van economisch nationalisme. Sociale regels en milieuwetgeving worden als voorwendsel gebruikt om de eigen belangen te beschermen. Industriële productie wordt verplaatst naar landen die ‘vriendelijker’ zijn omdat ze ‘pro-VS’ zijn, zoals Taiwan.”
Biedt een verandering in het systeem een grotere kans voor de arbeidersklasse en revolutionaire socialisten om een einde te maken aan het kapitalisme?
“De geschiedenis kan zich herhalen, maar nooit op dezelfde manier. Het kapitalisme zal proberen een nieuw evenwicht te vinden, maar zelfs als dat lukt, zal het niet met dezelfde stabiliteit zijn. We zitten in een overgangsperiode. De jaren zeventig en de overgang van de verzorgingsstaat naar het neoliberalisme werden voorafgegaan door de explosie van mei ‘68 en een periode van grote sociale strijd. Dit is wat we ook vandaag zien met Black Lives Matters, de strijd van LGBTQIA+ personen, feministische mobilisaties, enz.”
“De werkenden zijn zich vandaag terdege bewust van de diversiteit van de arbeidersbeweging. Vandaag hebben de meeste werkenden een scholing gehad. Het is niet meer zoals 20 jaar geleden. Dat heeft voor- en nadelen. Maar vandaag, na deze periode van neoliberalisme, is er minder of helemaal geen aandacht voor ideologie en in zekere mate meer individualisme. We moeten echter blijven benadrukken dat het individu zich via de gemeenschap kan emanciperen. Met anderen raak je verder dan alleen. Mensen zeggen niet meer expliciet dat fenomenen worden verklaard door het kapitalistisch systeem, omdat er geen oog is voor ideologie. Maar jongeren experimenteren met andere termen, ze zeggen dat problemen met elkaar samenhangen, hebben het over intersectionaliteit, ze verwerpen en wantrouwen officiële instellingen.”
“Door de materiële bestaansvoorwaarden van mensen te verslechteren, organiseert dit systeem haar eigen ondergang. Een systeem stort echter niet vanzelf in. Het heeft een duwtje nodig. Er waren al explosieve protesten, vaak rond kwesties van onderdrukking maar ook steeds meer als gevolg van economische kwesties, waaronder de kwestie van koopkracht. Strijd over lonen, arbeidsomstandigheden en werkdruk zal zich vermengen met en een stimulans zijn voor strijd voor democratische rechten en actief verzet tegen onderdrukking. Dit zijn de objectieve omstandigheden die de arbeidersklasse weer op de voorgrond brengen, zoals nu het geval is in Frankrijk, Groot-Brittannië en, tot op zekere hoogte, de VS. Onze internationale zal waar mogelijk tussenbeide komen om de strijdbewegingen te helpen zich te ontwikkelen tot een aanval op het systeem zelf en om een democratisch socialistisch alternatief tot stand te brengen.”
Bron: LSP
by admin | apr 4, 2023 | Economie
Artikel door Tom Crean (geschreven op 16 maart, dus voor de gedwongen fusie tussen Credit Suisse en UBS)
De ineenstorting van de Silicon Valley Bank heeft een belangrijke financiële crisis voor het Amerikaanse kapitalisme geopend, die zich nu lijkt uit te breiden naar Europa. Het is nog te vroeg om te zeggen of dit het begin is van een meer volledige crisis die een diepe recessie kan veroorzaken. Maar het legt op zijn minst de verrotting bloot onder de oppervlakte en het weerlegt alle beweringen dat de economie “fundamenteel gezond” is.
De Tech Bank
Om te begrijpen wat er is gebeurd en wat de gevolgen kunnen zijn voor de economie in het algemeen, moeten we eerst kijken naar de aard van de Silicon Valley Bank en hoe de gebeurtenissen zich hebben ontvouwd. De eerste beschrijvingen in de traditionele media benadrukten dat de SVB geen “grote” bank is. Dit is enigszins misleidend. Dit is de grootste bankencrisis in de VS sinds de crisis van 2007-2009. SVB was de 16de grootste bank in de VS – dus zeker niet in dezelfde klasse als de ‘grote vier’, JP Morgan Chase, Bank of America, Citigroup en Wells Fargo – maar toch zeer groot en nominaal meer dan 200 miljard dollar waard.
Belangrijker is dat, in de woorden van de Washington Post, SVB “de favoriete bank van tech-ondernemers en durfkapitalisten” was. Het heeft slechts 17 kantoren, allemaal in Californië en Massachusetts. In tegenstelling tot ‘normale’ lokale, regionale of zelfs nationale commerciële banken heeft SVB geen mix van kleine spaarders en grotere klanten. Haar depositohouders waren overwegend zeer rijk.
Er is veel discussie geweest in de media over de FDIC verzekeringslimiet van $250.000. De Federal Deposit Insurance Corporation werd opgericht in 1933, op het hoogtepunt van de Depressie, met als doel het vertrouwen in het Amerikaanse banksysteem te herstellen na de financiële ineenstortingen van 1929 en 1931. Door deposito’s tot een bepaald bedrag te garanderen, maakte de FDIC-verzekering het minder waarschijnlijk dat depositohouders in paniek hun geld allemaal tegelijk zouden opnemen (een zogenaamde “run” op de banken).
Maar als we naar SVB kijken, valt op dat bijna 90% van de ongeveer 175 miljard dollar (in december 2022) die daar was gestort, niet verzekerd was, wat betekent dat het grootste deel van de rekeningen veel groter was dan 250.000 dollar. Dit zegt iets over de aard van de bank.
Hoe is de ineenstorting gebeurd?
Hoe ging SVB ten onder? In directe zin was dit een gevolg van het feit dat het management 2,5 miljard dollar moest ophalen om de dagelijkse activiteiten te dekken. De bank kwam tekort door de waardedaling van de langlopende schatkistobligaties die een belangrijk deel van de activa vormden.
Amerikaanse staatsobligaties worden beschouwd als uiterst veilig activa. Langlopende schatkistcertificaten die een paar jaar geleden werden gekocht, zijn echter in reële waarde gedaald door de snelle stijging van de rente. Een veel geciteerde schatting is dat Amerikaanse banken eind vorig jaar 620 miljard dollar aan “ongerealiseerde verliezen” op dergelijke effecten hadden. Dit betekent dat wat SVB overkwam ook anderen kan overkomen.
Toen SVB de 2,5 miljard dollar niet kon ophalen, kelderde de waarde van de aandelen op de beurs en begonnen beleggers een run op de bank. De bank moest al snel haar deuren sluiten omdat ze, zoals alle banken, slechts een relatief klein deel van de waarde van haar deposito’s in contanten aanhoudt (de rest van het kapitaal is “werkkapitaal”, in dit geval uitgeleend aan allerlei tech-startups).
SVB was niet de eerste bank die deze maand failliet ging. Die eer ging naar Silvergate, ook gevestigd in Californië, en sterk verbonden met de crypto-industrie. Nadien werd een andere bank in New York, Signature, ook gesloten door de federale autoriteiten.
De Fed grijpt in
De gebeurtenissen bij Silicon Valley Bank hebben de FDIC en het ministerie van Financiën in een crisismodus gebracht. Hun eerste doel was het vinden van een koper voor SVB. Het was niet verrassend dat dit mislukte. Ze namen toen de buitengewone stap om de SVB-depositohouders een volledige garantie te bieden voor al hun geld. Dit omvat dus niet alleen de 250.000 dollar per depositohouder, maar ook de 90% onverzekerde deposito’s die samen kunnen oplopen tot meer dan 150 miljard dollar.
Deze beslissing is genomen vanwege het “systeemrisico”, d.w.z. het gevaar dat een heleboel andere banken failliet gaan als ze niet resoluut ingrijpen. De Fed zei dat het banken leningen zal aanbieden “voor maximaal een jaar in ruil voor Amerikaanse staatsobligaties en door hypotheek gedekte effecten die in waarde zijn gedaald.” (CNN)
De regering Biden doet veel moeite om te benadrukken dat dit geen reddingsoperatie is. Dit woord doet natuurlijk denken aan hoe letterlijk triljoenen dollars werden gebruikt om het financiële systeem in 2008-9 overeind te houden terwijl miljoenen gewone mensen hun huis en job verloren.
In één opzicht is dit geen reddingsoperatie van het type dat 15 jaar geleden plaatsvond. De aandeelhouders van de SVB krijgen geen compensatie voor de aandelen waarvan de waarde is ingestort. Ook de belastingbetaler betaalt momenteel niet de rekening. De FDIC gebruikt zijn depositoverzekeringsfonds dat voortkomt uit de beoordeling van de banken. Maar omdat de FDIC heeft toegezegd de volledige waarde van de deposito’s bij SVB te dekken, heeft zij nu in feite de volledige waarde van de deposito’s bij alle Amerikaanse banken gegarandeerd. Zelfs het nakomen van deze verbintenis bij de drie failliete banken zal waarschijnlijk een groot deel van het FDIC-fonds opgebruiken. Ze zeggen dat ze de banken opnieuw zullen beoordelen, maar als de “besmetting” zich uitbreidt, zal het financieel kapitaal op zoek gaan naar een volledige reddingsoperatie. In de tussentijd zullen ze er alles aan doen om de kosten door te rekenen aan de kleine particuliere klanten in de vorm van allerlei hogere bankkosten.
Een aantal banken in de VS wankelt inderdaad op het randje met de ineenstorting van de waarde van de bankaandelen op maandag 13 maart. Een daling van de aandelenwaarde betekent niet onvermijdelijk dat een bank een run krijgt en omvalt, maar in het huidige klimaat is dat wel de zorg. Zo hebben de FDIC en JP Morgan Chase direct ingegrepen om een van deze banken, First Republic, te ondersteunen.
Op woensdag 15 maart sloeg de crisis over naar Europa met de dreigende ondergang van Credit Suisse, een grote bank die al te kampen had met een reeks schandalen en dalende winsten. De Zwitserse Nationale Bank heeft ingegrepen om Credit Suisse te redden, maar dit zal niet het einde van de crisis zijn.
Het einde van gemakkelijk geld
Het specifieke probleem van “ongerealiseerde verliezen” op bankbalansen als gevolg van rentestijgingen hangt samen met een bredere reeks problemen.
De oplossing van de Amerikaanse en andere kapitalistische regeringen voor de financiële crisis van 2008-9 bestond erin enorme hoeveelheden geld in de financiële sector te pompen, voornamelijk via een mechanisme dat Quantitative Easing (QE) heet, in combinatie met superlage, zelfs negatieve rentetarieven. Dit is bekend geworden als het “tijdperk van gemakkelijk geld”, d.w.z. dat banken en financiële instellingen heel gemakkelijk over geld konden beschikken.
Normaal gesproken zou het drukken van een heleboel geld moeten leiden tot inflatie in de bredere economie, maar dit gebeurde niet omdat de kapitalisten het geld niet breed investeerden in uitbreiding van de productie. In plaats daarvan stopten ze het rechtstreeks terug in het financiële casino, waardoor financiële zeepbellen werden “geherlanceerd”, zoals we nu zien in crypto, technologie en huizenbouw.
Toen de economie in 2020 instortte als gevolg van de Covid-lockdowns, hervatte de Federal Reserve de agressieve QE. Maar anders dan in 2008-9 waren er ook massale stimuleringsprogramma’s die vooral grote bedrijven redden, maar ook een niet onbelangrijke hoeveelheid geld naar de gewone mensen stuurden. De stimulansen pompten de vraag op en in combinatie met problemen in de toevoerketens veroorzaakten ze inflatie.
Om het hoogste inflatieniveau in 40 jaar aan te pakken, is de Federal Reserve sindsdien in de tegenovergestelde richting gegaan, naar een krap geldbeleid, door QE af te bouwen en de rente te verhogen om de financieringskosten voor bedrijven hoger te maken. Het doel – en dat is niet echt een geheim – is dat bedrijven mensen gaan ontslaan, waardoor de totale vraag afneemt en de prijzen dalen. Het is grof en wreed, maar zo werkt het kapitalisme.
In het afgelopen jaar heeft de Fed de rente verhoogd van bijna nul naar 4,5%, een vertienvoudiging en de scherpste en snelste stijging sinds het begin van de jaren tachtig. Dit is definitief het einde van het tijdperk van “makkelijk geld” en de bankencrisis is een van de gevolgen.
De maatregelen die worden genomen om deze crisis aan te pakken, leiden onvermijdelijk tot nieuwe problemen, net als de maatregelen die werden gebruikt om de financiële ineenstorting in 2007-09 en de ineenstorting in 2020 aan te pakken. Maar dat is inherent aan het nieuwe tijdperk van kapitalistische wanorde waarin het kapitalisme van crisis naar crisis hobbelt.
Andere oorzaken
Het is geen toeval dat de banken die zijn omgevallen ook rechtstreeks verband houden met andere financiële zeepbellen die momenteel uiteenspatten. Alle drie, vooral Silvergate, zijn verbonden met crypto dat al vele maanden implodeert. SVB is nauw verbonden met technologie, waar de grote bedrijven al zijn begonnen met grootschalige ontslagen, terwijl er een “financieringswoede” is voor AI-start-ups van durfkapitaal, een zeker teken van een zeepbel die op het punt staat te barsten. De ineenstorting van SVB zal rechtstreeks bijdragen tot het uiteenspatten van de technologiezeepbel.
Het is ook waar, zoals senator Elizabeth Warren heeft opgemerkt, dat deze crisis deels het gevolg is van het ongedaan maken van de (beperkte) regulering die aan de banken werd opgelegd in de nasleep van de crisis van 2008-9, met name de Dodd-Frank Act van 2010. Warren wees er in een opiniestuk in de New York Times op: “Leiders van Wall Street en hun legers advocaten en lobbyisten haatten deze wet. Ze gaven miljoenen uit om hem te verslaan, en toen ze verloren, gaven ze nog eens miljoenen uit om hem af te zwakken. Greg Becker, de chief executive van Silicon Valley Bank, was een van de vele high-powered executives die lobbyden bij het Congres om de wet af te zwakken. In 2018 wonnen de grote banken. Met steun van beide partijen ondertekende president Donald Trump een wet om kritieke delen van Dodd-Frank terug te draaien.”
Met name het soort “stresstests” en andere maatregelen die werden uitgevoerd om ervoor te zorgen dat banken een crisis konden overleven, waren niet langer vereist bij banken die minder dan $ 250 miljard waard waren. SVB was nu dus veel minder gereguleerd en kon risicovollere activiteiten ontplooien. De winst van SVB steeg tot 40%. Dagen voor de crash verkochten SVB-managers hun aandelen en letterlijk uren voor de sluiting kenden ze zichzelf bonussen toe. Ze wisten ongetwijfeld dat het einde naderde; we zullen mettertijd meer te weten komen over hun corruptie.
Maar dit is niet het verhaal van een “slechte bank” of gewoon “kortzichtigheid”. Het financiële kapitaal dringt voortdurend aan op minder regelgeving. En dat is omdat het zeer winstgevend is voor de bankiers, zelfs als dit het risico voor de economie verhoogt.
Een andere maatregel, naast de FDIC, die tijdens de Depressie werd aangenomen, was de Glass Steagall Act, die een scheiding aanbracht tussen commercieel en investeringsbankieren. Deze hield stand tot 1999, toen Bill Clinton op aandringen van de grote banken een wet ondertekende die door beide partijen werd ingetrokken. Dit voedde een orgie van speculatie en winstbejag in het begin van de jaren 2000 en droeg rechtstreeks bij tot de crash van 2007-2009.
Wat nu?
Het is nog te vroeg om te zeggen hoe diep deze huidige crisis zal zijn. Zullen de FDIC en de Federal Reserve verdere besmetting kunnen voorkomen? Zij zeggen voortdurend dat dit niet 2007-09 is en dat de banken er in principe beter voor staan. Het is in grote lijnen waar dat ze minder blootgesteld zijn dan toen, toen de belangrijkste banken enorme hoeveelheden op “subprime”-hypotheken gebaseerde derivaten aanhielden, een type activa dat waardeloze troep bleek te zijn.
Niettemin bevindt de wereldeconomie zich momenteel in een zeer kwetsbare positie. Er is onder meer sprake van een enorme schuldencrisis, waaronder zowel staatsschulden (nationaal) als bedrijfsschulden. De totale wereldwijde schuld bedraagt nu een verbazingwekkende 350% van het BBP.
Nu de Fed geconfronteerd wordt met een crisis in het bankwezen, kan zij een pauze inlassen in haar campagne om de rente te verhogen. Maar dit komt op een ogenblik van berichten dat de kerninflatie die de Fed in de gaten houdt, blijft stijgen.
Ondanks de aanhoudende banengroei in de VS staat zowel de Amerikaanse als de wereldeconomie aan de rand van een nieuwe grote neergang. De huidige bankencrisis zal, ook al wordt zij op korte termijn bedwongen, de recessie in de VS dichterbij brengen.
Een grote wereldwijde financiële crisis, die om allerlei redenen kan ontploffen, zal voor het kapitalisme veel moeilijker te beheersen zijn dan in 2007-09, toen Obama in staat was een gecoördineerde reactie van de belangrijkste kapitalistische economieën, waaronder China, te organiseren. Nu met de deglobalisering en een Nieuwe Koude Oorlog, is coördinatie veel moeilijker, zo niet onmogelijk. We zagen dit heel scherp tijdens de pandemie, toen landen weigerden de massale distributie van vaccins te coördineren. In het geval van veel westerse kapitalistische landen leek dit op het regelrecht hamsteren van vaccins.
Uiteindelijk zullen de kapitalisten en hun politieke dienaren in beide Amerikaanse partijen de arbeidersklasse laten betalen voor de crisis van hun systeem. Kijk hoe snel ze in actie kwamen om de rijke tech-ondernemers te redden, in schril contrast met de criminele verwaarlozing van de mensen in East-Palestine (waar een grote treinramp plaatsvond). Hun hoogste prioriteit zal altijd het behoud van winst zijn. We hebben een systeem nodig dat gebaseerd is op de behoeften van werkende mensen. Deze crisis laat zien waarom we de banken en andere belangrijke sectoren, zoals energie, transport en gezondheidszorg in publieke handen moeten brengen, onder democratische controle van de arbeidersklasse. Alleen door het creëren van een socialistische economie in de VS en wereldwijd kunnen we zinloze crises voorkomen en beginnen met het aanpakken van de enorme ongelijkheid, de schreeuwende behoefte aan degelijk onderwijs en gezondheidszorg, en de dreigende klimaatcatastrofe.
Bron: LSP
by admin | apr 4, 2023 | Sectoren
Terend op de frustraties van boeren én vele werkenden wordt de – pas in 2019 opgerichte – rechtspopulistische ‘BoerBurgerBeweging’ (BBB) in één klap de grootste in de Provinciale Staten en later in de Eerste Kamer. Deze Statenverkiezingen hebben de positie van het kabinet Rutte nog verder verzwakt. Of de werkende klasse en boeren hiermee een stap vooruit hebben gezet is echter een andere vraag. Ondanks alle marketing rond “gewoon gezond verstand” staat maar één ding vast: BBB zal er alles aan doen om betekenisvolle maatregelen tegen stikstofvervuiling te stoppen.
Artikel door Socialistisch Alternatief (ISA in Nederland)
De landbouwsector in Nederland wordt beheerst door monopolies. In de melkveehouderij verwerkt FrieslandCampina 75% van alle melk. In de sector kalfsvlees komt 70% van de productie terecht bij de firma VanDrie. Firma VION is goed voor 50% van de slacht in de varkenshouderij. Volgens hun website heeft Plukon “Met 2.5 miljoen consumenteneenheden kip en 350.000 maaltijden per week, het grootste marktaandeel binnen de Nederlandse retail.”
Ook in akkerbouw en visserij spelen een paar bedrijven een dominante rol. Met een jaarlijkse omzet van 3,3 miljard Euro is ForFarmers een grote speler in het veevoer en De Heus Voeders is eigendom van één van de rijkste families van Nederland. Deze miljardenbedrijven maken het mogelijk dat het mini-landje als Nederland in de wereld de tweede grootste exporteur van landbouwproducten is (na de VS).
Een kip snapt dat de belangen van al deze grote landbouwmultinationals flink in de papieren lopen. Een kip snapt ook dat je om een dwergstaat wat betreft oppervlak tot de tweede landbouwexporteur in de wereld te maken een enorme berg technologie op het land moet loslaten. En dat met meer slachtdieren en melkvee dan inwoners, er een enorme mestberg ontstaat.
Evenals een natuur van stikstofeters zoals raaigras, brandnetels, bramen, riet e.d. Voor wilde vogels en andere wilde dieren, voor insecten is er geen plaats. Die storen al die landbouw alleen maar. Binnen deze industriële landbouw spelen de boeren een ondergeschikte rol. Het zijn de kleine ondernemers in de productieketen. Ze zijn afhankelijk van de grote bedrijven voor kunstmest, voer, of hun afzet (supermarktketens). Ze zijn afhankelijk van banken als de Rabobank als het gaat om voorgeschoten kapitaal, vaak is hun hele bedrijf eigenlijk in bezit van de bank, zoals een huis eigenlijk in bezit is van de hypotheekgever.
Natuurlijk is het voor boeren in deze harde kapitalistische omgeving moeilijk om het hoofd boven water te houden. Boeren is hard werken voor weinig geld. De helft van de boeren leeft onder de armoedegrens. Het houden van vleeskalven geeft al jaren negatieve resultaten. De melkveehouderij sloot laatste 20 jaren negatief af. De fruittelers verloren ook ongeveer net zo lang geld en draaiden één jaar quitte. Narigheid ook voor de varkenshouderij met 17 jaren verlies en één jaar quitte. De sympathie die er in Nederland voor de boeren bestaat is dus terecht. Boeren is een vorm van armoede in een omgeving (het platteland) die steeds armer wordt wat betreft voorzieningen. En er is meer slecht nieuws: biologisch boeren rendeert nog slechter.
De grote landbouwbedrijven willen natuurlijk doorgaan met het verdienen van miljarden. Beperking van de uitstoot van stikstof beperkt hun winsten. Maar het imago van grote bedrijven die natuur willen blijven slopen voor hun miljardenomzet, dat oogt niet erg sympathiek. Hardwerkende boeren des te meer. Verschillende organisaties van protesterende boeren zijn dan ook door of met hulp van de agribusinessmultinationals opgezet. PR-bureaus zijn in dienst genomen om het protest zo goed mogelijk te verkopen.
En er is een politieke partij uit het boerenprotest voort gekomen: de BoerBurgerBeweging (BBB). Om iets preciezer te zijn: BBB is voortgekomen uit reclamebureau ReMarkAble dat grote klanten heeft in agrikringen (o.a. Bayer). De entree van Caroline van der Plas in de Tweede Kamer, ze kwam op een trekker voorrijden, weet u nog wel, was bedacht door ReMarkAble.
Om smoel te geven aan de belangen van agribusiness onder het motto van boerenbelangen hadden de traditionele partijen al te veel aan geloofwaardigheid ingeboet, was de PVV ongeschikt (blijft maar hameren op migratie), de FvD ook (bevat teveel duistere rechtse clubjes, Baudet ongericht projectiel):, een nieuwe partij was dus nodig. Na een briljant geslaagde protestcampagne van de boeren (milieu- en klimaatdemonstranten werden van de straat geveegd door politie, boeren altijd hartelijk welkom, wel voorzichtig met die trekkers…) kwam de politieke doorbraak van BBB bij de Provinciale Statenverkiezingen.
De kern van de Provinciale Statenverkiezingen is dit: de grote landbouwbedrijven kunnen nu rekenen op een partij die in de provincies het terugbrengen van de stikstofuitstoot (en het dalen van hun winsten) met jaren gaat vertragen. Het kabinet mag besluiten tot daling van de stikstofuitstoot, maar de Provinciale Staten in handen van de BBB zullen dat blokkeren. BBB is de grootste in alle provincies geworden.
Natuurlijk was dit verkiezingsresultaat ook alleen mogelijk door de enorme onvrede over kabinet en overheid van de afgelopen 20 jaar. De woede (en wanhoop) is de afgelopen 20 jaar alleen maar gegroeid. Het enige wat er is veranderd is dat de regering sneller is met het aanbieden van excuses voor allerlei misstanden. Na de excuses blijven kabinetten o.l.v. Mark Rutte en ministers zitten achter de verdedigingslijn dat aftreden “meer vertraging gaat opleveren bij het doorvoeren van oplossingen”. Problemen erkennen: ja, problemen oplossen: nee, blijft het motto.
De enorme onvrede leidde tot verkiezingsoverwinningen van de PVV, de Lijst Pim Fortuyn, de LPF, de Leefbaar beweging, Forum voor Democratie en nu dus van BBB. Met de belangen van agribusiness en een reclamebureau achter zich heeft de BBB zich beter voorbereid op wat er na een verkiezingsoverwinning kan gebeuren, maar of het lukt de partij bij elkaar te houden, valt nog te bezien. Of het kabinet overeind blijft ook.
Wat het kabinet nog het meest in het zadel houdt, is het vooruitzicht van kabinetscrisis en Tweede Kamer verkiezingen op korte termijn. BBB zou dan ook in de Tweede Kamer mogelijk tot één derde van de stemmen krijgen. Dat vooruitzicht is voor de traditionele partijen een horrorscenario, maar het zou ook flinke problemen oplevert voor de niet agrarische bedrijven in Nederland.
De VVD trok ten strijde tegen een eigengebakken spookbeeld op links, maar werd op rechts door Caroline van der Plas in de pan gehakt. PvdA en GL wisten met hun combi hun aanhang te stabiliseren (iets minder GL, iets meer PvdA), maar daarmee is alles dan ook gezegd.
Onze voorspelling: de boeren krijgen het niet beter. De voorzieningen op het platteland (onderwijs, gezondheidszorg, openbaar vervoer, cultuur) gaan er niet op vooruit. De belangen van woning-, wegenbouw en energietransitie bijvoorbeeld zullen nog meer moeten wijken voor die van de industriële landbouw.
En wat de landbouw betreft: de omschakeling van destructieve industriële landbouw naar duurzame landbouw in combinatie met natuur- en landschapsbeheer is hiermee opnieuw een aantal jaren naar achteren geschoven. Het mestoverschot blijft.
En laten we het er maar gelijk bij zeggen: voor de werkende mensen in Nederland lost deze verkiezingsuitslag niets op. Op de dag na de verkiezingen moest het verplegend personeel (waar is het applaus nu?) actie voeren voor een loonsverhoging, zelfs nog onder het niveau van de inflatie…
De prijzen voor voedsel in de supermarkt blijven genadeloos stijgen. Het kabinet Rutte (we zijn de tel kwijt) ploetert op handen en knieën neoliberaal door. We hebben een brede arbeiderspartij en sterke vakbonden nodig voor echte oppositie.
Maak een einde aan de wurggreep van de grote landbouwbedrijven in de agrarische sector! Wij staan voor nationalisatie van deze bedrijven onder de democratische controle van de arbeidersbeweging, de boeren en de consumenten. Daarmee kan er daadwerkelijk een einde gemaakt worden aan de armoede onder de boeren, de productie van voedsel eindelijk duurzaam worden georganiseerd een afgerekend worden met de krankzinnige prijzen voor voedsel, vooral gezond voedsel die in de supermarkten wordt gevraagd.
by admin | apr 4, 2023 | Sectoren
Er is nog steeds veel racisme. Decennia van neoliberaal beleid hebben tekorten op alle vlakken gecreëerd of versterkt. Wie ellende en oorlog ontvlucht, wordt hier toegevoegd aan de reeds lange wachtlijsten.
door Clément T. (Luik) uit maandblad De Linkse Socialist
De regeringen weigeren de middelen vrij te maken voor een sociaal beleid. Daarom proberen ze mensen die in België wonen uit te spelen tegen wie aan armoede elders probeert te ontsnappen. Niemand vlucht voor het plezier. De rampzalige aardbevingen in Turkije, Koerdistan en Syrië hebben honderdduizenden mensen dakloos gemaakt. Velen zullen proberen naar Europa te komen op zoek naar huisvesting en een waardig leven. Dit zal de wachtlijsten nog langer maken.
Na vijf jaar van een harde rechtse regering met een weinig verhuld racisme, hoopten velen dat de komst van de Vivaldi-regering in 2019 verandering zou brengen. Dat was helaas niet geval. De opvangcrisis voor asielzoekers is er een uitdrukking van. Terwijl er geen middelen voor menswaardige opvang zijn en de regering daar al duizenden keren voor werd veroordeeld dit jaar, wordt er wel geïnvesteerd in extra gesloten centra voor asielzoekers. Dat zijn gevangenissen gericht op gedwongen uitwijzing. Bovenop de zes bestaande centra (751 plaatsen) komen er tegen 2030 nog vier extra bij. Bij de aankondiging ervan verklaarde toenmalig staatssecretaris Sammy Mahdi (CD&V) dat dit “een grote stap in het terugkeerbeleid” is.
Massale publieke investeringen nodig
Er is nood aan een antwoord op de tekorten. Massale publieke investeringen in betaalbaar wonen, gezondheidszorg en onderwijs. De behoeften en noden van al wie hier woont en al wie ellende ontvlucht, moeten daarbij centraal staan. Daar samen voor strijden, is de meest efficiënte manier om racistische en andere vooroordelen te doorbreken.
De acties in het kader van de internationale dag tegen racisme kunnen daarvoor aangegrepen worden. Dit jaar wordt er op zondag 19 maart geprotesteerd door een brede waaier aan organisaties van het middenveld tot Groen, Ecolo en PVDA. Het eisenplatform bevat goede voorstellen, maar deze blijven grotendeels beperkt tot wat de overheden kunnen doen zonder extra middelen uit te trekken. We kunnen beter vertrekken vanuit wat nodig is en wat ons verenigt, in plaats van wat voor de traditionele politici ‘haalbaar’ is. Wetten kunnen een stap vooruit zijn, zeker als ze afgedwongen zijn door strijd. Ons daartoe beperken volstaat echter niet, dit bevat immers het risico dat onze eisen van hun politieke inhoud ontdaan worden.
Er zijn middelen nodig om de veiligheid te garanderen van al wie zich hier wil vestigen. De Belgische regering schiet tekort op dat vlak en is al meermaals veroordeeld omdat de minimale voorwaarden voor opvang niet nageleefd worden. Het gaat om voorwaarden die effectief erg minimaal zijn. Onze wetten maken van sommige mensen ‘illegalen’. Dat is vooral een economische kwestie: het bestaan van een grote groep mensen-zonder-papieren biedt mogelijkheden van tewerkstelling aan lage lonen en zonder bescherming. Dergelijke sociale dumping zet druk op alle lonen en arbeidsvoorwaarden. Als antwoord op sociale dumping is er nood aan een regularisatie van alle mensen-zonder-papieren.
In de strijd tegen racisme en verdeeldheid, volstaat het niet om te wijzen op de waarde en de rijkdom van multiculturalisme. Het volstaat evenmin om ons enkel te richten op zogenaamde institutionele oplossingen. Racisme bestrijden, is vooral een sociaal-economische kwestie van strijd tegen de sociale wanhoop die racisme voedt.
Zoals Malcolm X zei: ‘Er is geen kapitalisme zonder racisme.” Racisme en verdeeldheid zitten in het DNA van het kapitalisme. Om stappen vooruit te zetten, moeten we ons inzetten voor de afschaffing van het kapitalistische privé-eigendom van de productiemiddelen en de wurggreep hiervan op zowel politiek als gerechtelijk vlak.
Voor een algemene regularisatie van mensen-zonder-papieren, tegen gedwongen uitwijzingen en gesloten centra, voor betaalbaar wonen, degelijke zorg en onderwijs voor iedereen: betoog mee op 19 maart!
Bron: LSP
