Recordaantal faillissementen in de bouwsector

Een recordaantal bouwbedrijven in ons land is in de laatste drie maanden van 2022 failliet gegaan. Dat blijkt uit de recentste gegevens van het Belgische statistiekbureau Statbel, waarover De Tijd bericht.

Met 574 faillissementen komt het cijfer net boven het vorige kwartaalrecord uit, dat van eind 2013 dateert. Toen gingen 572 bouwfirma’s over de kop. In heel 2022 waren er 1.937 faillissementen. Alleen in 2013, 2014 en 2019 lag dat jaartotaal hoger. Ten opzichte van het gemiddelde van de voorbije tien jaar lag het aantal faillissementen in de bouw in 2022 bijna 11 procent hoger. Vooral kleine bedrijven, zonder of met slechts een handvol werk­nemers, gingen over de kop.

De cijfers verbazen de bouw­federatie Bouwunie niet. Uit een enquête die ze eind vorig jaar hield, bleek dat haar leden pessimistischer worden. “Veel bedrijven werkten break-even of zelfs met verlies”, zegt gedelegeerd bestuurder Jean-Pierre Waeytens.

Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste moeten bouw­bedrijven de lonen elk kwartaal indexeren. “Buiten onze sector moeten heel wat bedrijven hun lonen deze maand aanzienlijk verhogen. Van die inspanning hebben wij vorig jaar al driekwart geleverd”, zegt Waeytens. Ten tweede zagen de bouwbedrijven hun energie- en materiaalkosten in de voorbije maanden verder oplopen.

Tot slot speelt het einde van de coronasteun mee. Tijdens de coronajaren konden bouwbedrijven rekenen op overheidssubsidies. Nu moeten ze weer op eigen kracht verder.

Volgens Neutr-On moeten we de hogerstaande berichten niet meer dramatiseren dan nodig is.

Zoals gezegd zijn het vooral kleine bedrijven, zonder of met slechts een handvol werknemers die overkop gingen. Ook het aantal starters kent recordhoogten, maar vele gaan na enkele jaren failliet.

Daarnaast weet ook iedereen dat er nogal wat schijnbedrijven zijn met  variabele namen, alle op hetzelfde adres gevestigd. Denk maar aan namen als “Hout en deuren Van Hout”, “Schrijnwerkerij Van Hout” of “Renovatie Van Hout”, alle met dezelfde bedrijfsleiders.  Sommige bedrijven gaan ook failliet om hun frauduleuze praktijken te verdoezelen, hun klanten op te lichten die al een voorschot betaald hebben of te ontsnappen aan hun 10-jarige bouwverantwoordelijkheid. Onze politici kennen die praktijken wel maar doen er niets aan.

Gemeenschapsdienst: waarschuwingen uit Nederland

Gemeenschapsdienst: waarschuwingen uit Nederland

Door CARO VAN DER SCHUEREN  in SAMPOL

Op 1 januari 2023 voert de Vlaamse regering de verplichte gemeenschapsdienst in. In Nederland leidde het tot systeem van gratis arbeid zonder zicht op een echte baan.

Vanaf  dit  jaar zal iedereen in Vlaanderen die langer dan twee jaar werkloos is, verplicht kunnen worden om voor 1,3 euro per uur klusjes uit te voeren. Wie weigert kan de uitkering verliezen.

In Nederland voerde men al eerder een soort gemeenschapsdienst in, namelijk de ’tegenprestatie’ onder de Participatiewet. Via die ’tegenprestatie’ kan de gemeente uitkeringsgerechtigden verplichten tot het uitvoeren van een ‘maatschappelijk nuttige’ activiteit wil je je uitkering behouden. Het gevolg is dat via allerlei constructies commerciële bedrijven zoals Hema, Hello Fresh, Albert Heijn stelselmatig uitkeringsgerechtigden gratis en voor niets laten werken zonder zicht op een betaalde baan. Dit ten koste van echte jobs.

NEDERLAND GIDSLAND?

Naar aanleiding van de invoering in Vlaanderen nodigden we onze Nederlandse collega’s van het FNV uit om hun verhaal te doen. Zij kennen de gevolgen van gemeenschapsdienst maar al te goed. In Nederland bestaat sinds 2015 de ‘Participatiewet’. Al gauw bleek dit te leiden tot een systeem van gratis arbeid zonder zicht op een echte baan.

Het voorbeeld van Harry is alom gekend. Harry werkte voor de stad Den Haag als straatveger. Omwille van besparingen bij de stadsdiensten werd Harry ontslagen. In 2016 moest Harry, nog steeds werkzoekende, zonder loon diezelfde straten gaan vegen. Ditmaal, niet als werknemer maar als uitkeringsgerechtigde. Zijn job verdween door besparingen en nadien werd hij gedwongen hetzelfde werk gratis te doen. Dit onder het mom van ‘werkervaring’ op te doen. Welke ervaring kan je nog opdoen als je voordien exact hetzelfde werk hebt gedaan?

Harry werd ontslagen bij de stadsdiensten van Den Haag. Daarna moest hij, als werkzoekende, zonder loon diezelfde straten gaan vegen.

Hoewel de Nederlandse gemeenschapsdienst niet in eerste instantie in de privésector werd ingezet, bleek al gauw dat via onderaanneming uitkeringsgerechtigden ook in commerciële bedrijven werden ingezet.

Jeroen Schreurs, voormalig uitkeringsgerechtigde in Nederland: “De dag dat m’n zieke moeder stierf, werd ik opgeroepen. Ik kreeg 2,5 euro reisvergoeding. Ik moest m’n werkschoenen delen, dus heb ik er zelf maar gekocht. 4u per dag moest ik rubbertjes in een dakgoot duwen. Daarna mocht ik koekjes inpakken in dezelfde hal. Uitzicht op een betaalde job na elke goed afgewerkte ‘klus’ kreeg ik niet. Het is een verdienmodel voor iemand die heel goed weet hoe hij mensen moet uitbuiten.”

Déjo Overdijk, bestuurder bij FNV, wil Vlaanderen wakker schudden: “Jullie moeten in Vlaanderen echt goed opletten. Bij ons is het razendsnel gegaan. Het is te groot om het eerlijk op te volgen. Zo gaan er 100.000’en euro’s naar het participatiebedrijf, het bedrijf dat de mensen inschakelt op de werkvloer via de tegenprestatie. Niets daarvan gaat naar de uitkeringsgerechtigden. Het is simpelweg een verdienmodel. Het FNV schat het totaal aantal mensen in deze vorm van verplichte arbeid rond de 1.200.000. Er worden geen officiële cijfers meegedeeld.”

EN HOE ZIT DAT IN VLAANDEREN?

Vandaag zijn er meer dan 63.000 werkzoekenden in Vlaanderen al langer dan twee jaar op zoek naar een job. Dat is net meer dan 1 op 3 van de werkzoekenden. Vanaf 2023 kunnen zij verplicht worden tot gemeenschapsdienst als het past in hun traject naar werk.

Maximaal 2 volledige dagen per week kunnen zij worden ingezet bij een lokaal bestuur, vzw of onderwijsinstelling. Lokale besturen, scholen en vzw’s hebben het vandaag niet breed en de inflatie treft hen hard. Elke ‘helpende’ hand die hen gratis wordt aangeboden, kunnen zij goed gebruiken. Duffel gaat alvast in op de mogelijkheid: “Het is de bedoeling dat de werklozen een concrete ervaring kunnen opdoen binnen ons lokaal bestuur. Dat kan zijn binnen de administratie, in de bibliotheek of op onze scholen, en we willen daarvoor graag plaatsen ter beschikking stellen”, zegt Sofie Joosen (N-VA-burgemeester in Duffel).1

De gemeenschapsdienst stopt in principe na zes maanden maar kan meerdere keren na elkaar worden ingezet, ook op eenzelfde werkplek. Werkzoekenden kunnen dus ‘eeuwig’ in het systeem van gemeenschapsdienst blijven hangen zonder zicht op een betaalde baan. Exact wat de Nederlandse Jeroen heeft meegemaakt.

WIE ZIJN DE VLAAMSE JEROEN’S EN HARRY’S?

In Vlaanderen kennen we een disproportioneel hoog aantal langdurig werkzoekenden. Een problematiek die al meer dan een decennium meegaat. Momenteel zien we een daling in de cijfers maar met de energiecrisis en een mogelijke recessie indachtig is het te vroeg om van een trend te spreken.

Een tweede kenmerk van de Vlaamse arbeidsmarkt is de aanhoudende krapte. De economie doet het (vooralsnog) goed. Vele openstaande vacatures worden steeds moeilijker of zelfs helemaal niet ingevuld. Genoeg jobs toch?

Onder dat beeld van krapte schuilen echter twee ingrijpende fenomenen die de kansen van (langdurig) werkzoekenden in Vlaanderen serieus beperken. Enerzijds heb je de mismatch tussen wat vacatures vragen en de ervaring en competenties van wie werk zoekt. Slechts 17% van de zeer langdurig werkzoekenden (>2jaar) zijn hoogopgeleid. Anderzijds botsen langdurig werkzoekenden continue tegen een hele resem drempels op de arbeidsmarkt zoals mobiliteitsissues, discriminatie, enzovoort.

Volgens de werkgevers zijn er te weinig geschikte profielen in de huidige werkzoekendenpopulatie. Het is niet enkel het gebrek aan juiste scholing dat hen parten speelt, ze hebben vaak ook niet de juiste leeftijd of fysiek: 37% van de groep van langdurig werkzoekenden is 55+ en 36,7% heeft een arbeidsbeperking (niet cumulatief). Daar komt nog eens bij dat hoe langer je in de werkloosheid zit hoe meer je kansen op een job afnemen. Ben je te lang werkloos ‘dan scheelt er iets aan je motivatie’, is het stigma dat velen opgeplakt krijgen.

WERKLOZEN ZIJN GEEN CRIMINELEN

Ondanks haar ruime bevoegdheid slaagt Vlaanderen er niet in om langdurige werkloosheid te bestrijden. Verschillende academici2 en ervaringsdeskundigen vragen al jaren om een andere aanpak met meer intensieve persoonlijke begeleiding, een andere vorm van toeleiding en benadering van werkgevers. De gemeenschapsdienst staat hier haaks op. Werkzoekenden worden gestigmatiseerd en geculpabiliseerd, niet beter of intensiever begeleid. Buitenlandse voorbeelden leren ons dat zo’n aanpak simpelweg niet werkt en nét de stap naar een job bemoeilijkt. In Nederland wordt ondertussen de beweging gemaakt om de wetgeving aan te passen omdat resultaat uitblijft en de wetgeving wantoestanden creëert. Werkgevers willen werkzoekenden in dit statuut (zelfs al willen ze werken) simpelweg niet aannemen. Waarom zouden ze ook, als ze tegelijk kunnen kiezen voor gratis werknemers.

Gemeenschapsdienst gaat in tegen het recht op vrije keuze van arbeid. Enkel veroordeelden kunnen vandaag een werkstraf opgelegd krijgen.

Ten slotte gaat gemeenschapsdienst in tegen het recht op werk en het recht op vrije keuze van arbeid. Enkel veroordeelden kunnen vandaag een werkstraf opgelegd krijgen. In Vlaanderen worden uitkeringsgerechtigden binnenkort dus op dezelfde manier benaderd als mensen die criminele feiten hebben gepleegd.

ALS ER JOBS ZIJN, BETAAL ER DAN VOOR

Los van de problematische manier waarop er vandaag gekeken wordt naar werkzoekenden moet ook deze vraag gesteld worden: als er dan toch werk is of wordt gecreëerd, moeten ze dan niet gewoon worden betaald als elke andere werknemer?

Werkzoekenden leven van een uitkering omdat ze geen werk kunnen krijgen. Wanneer zij moeten werken voor een uitkering is er in principe dus werk. Als het werk is dan hebben zij recht op minstens het minimumloon in plaats van een uitkering. Simpel toch?

Volgens het FNV is “het inzetten van gratis arbeid op de werkvloer de facto het afschaffen van het minimumloon”, stelt Déjo Overdijk. “Werk is werk en moet dus ook correct worden betaald.”

PAK DE DREMPELS AAN, NIET DE WERKZOEKENDE

Het idee dat verplicht worden tot enkele uren werk opeens de magische oplossing is tot een duurzame job, maakt abstractie van de drempels die er zijn op de arbeidsmarkt en de onwil van werkgevers om bepaalde profielen aan te werven

Zo zijn er talloze voorbeelden te vinden van moeders of vaders die geen beschikbare en betaalbare kinderopvang vinden in de buurt op geschikte uren. Of denk aan het feit dat bijna 4 op 10 van de langdurig werkzoekenden ouder is dan 55. Leeftijdsdiscriminatie is 1 van de hardnekkigste vormen van discriminatie op de arbeidsmarkt. Wanneer honderden sollicitaties onbeantwoord blijven vanwege je leeftijd, gaat dwangarbeid je niet verder helpen. Integendeel, het gaat net nog meer stigmatisering ten aanzien van ouderen in de hand werken. Niet het gebrek aan wil om te werken maar het gebrek aan aangepast en werkbaar werk fnuikt werkzoekenden in hun kans op werk. De stijgende werkdruk leidt tot massale uitval en zorgt ervoor dat mensen niet makkelijk weer aan de slag geraken.

Er zijn heel wat zaken die ertoe leiden dat mensen in de werkloosheid geraken en erin blijven zitten. Het zijn die oorzaken die bestreden moet worden. Een paar uur straten vegen of soep opdienen zonder begeleiding op de werkvloer, zonder concrete ambities om armoede en discriminatie te bestrijden, zonder deftig loon naar werk, gaat de langdurige werkloosheid niet doen verdwijnen.

Een paar uur straten vegen of soep opdienen zonder begeleiding, gaat de langdurige werkloosheid niet doen verdwijnen.

DE IMPACT OP ECHTE JOBS

Gemeenschapsdienst is niet alleen nadelig voor werkzoekenden. Met het invoeren van dit systeem kunnen lokale besturen, scholen en vzw’s uitkeringsgerechtigden in ‘dienst nemen’ zonder 1 cent op tafel te moeten leggen. De 1,3 euro/bruto wordt immers betaald door de VDAB.

Gemeenschapsdienst heeft daardoor in Nederland, maar ook in het buitenland, geleid tot een massaal verlies van betaalde jobs. Bedrijven in Nederland kozen er immers bewust voor om zo veel mogelijk uitkeringsgerechtigden in te huren, omdat die veel minder kosten dan wanneer ze iemand aan de normale loonschalen moeten betalen. Hiermee verdwijnen niet alleen banen die voorheen volgens de geldende loonschalen werden betaald maar wordt er ook oneerlijke concurrentie georganiseerd. Simpel gezegd is het een manier om de productiekosten te drukken. Bedrijven en organisaties die wel eerlijk loon betalen, kunnen alleen mee wanneer ook zij besparen op de lonen met een neerwaartse druk op de arbeids- en loonsvoorwaarden tot gevolg.

Het creëert daarom onzekerheid voor werknemers. Contracten kunnen gemakkelijk verbroken of niet verlengd worden als er iemand klaarstaat om hetzelfde werk te doen voor 0 euro. Denk maar aan Harry. Zijn job werd opeens honderden euro’s goedkoper. Zulke systemen komen neer op uitbuiting en op verdringing van volwaardige jobs.

Het inzetten van gemeenschapsdienst heeft een enorme negatieve invloed op de arbeidsmarkt. In andere landen verdwenen met dit soort systemen tienduizenden jobs. En die gevolgen zullen werknemers en werkzoekenden allemaal voelen. Ook als in 2023 gemeenschapsdienst in Vlaanderen nog niet kan in gezet worden in de privésector bestaat dat risico. Het is, zo leert het voorbeeld in Nederland, dan immers slechts een kwestie van tijd voor ook die praktijken realiteit worden. Het is niet alleen een strijd van werklozen, maar ook de strijd van wie werk heeft. Wat als straks jouw job verdwijnt, jij je contract verliest en net zoals Harry en Jeroen hetzelfde werk moet doen zonder er iets aan te verdienen?  Bron: SAMPOL

De arbeidsdeal

De arbeidsdeal

Met de fel besproken arbeidsdeal wil de federale regering de arbeidsmarkt hervormen en zo meer mensen aan het werk krijgen. Maar wat staat er in de arbeidsdeal? En wat betekent dit concreet voor jou als werknemer?

Wat is de arbeidsdeal?

De arbeidsdeal van de federale regering bestaat uit een aantal maatregelen die de werkzaamheidsgraad in België moet verhogen tot 80% (nu is dit 71%) en die zowel werknemers als werkgevers de nodige flexibiliteit moeten geven om dit doel te bereiken.

Ter info: deze arbeidsdeal is een politiek akkoord. Dit betekent dat de sociale partners hierover eerst nog hun advies moeten uitbrengen. Na de eventuele aanpassingen kan het voorstel mogelijk ook nog bijgestuurd worden door de Nationale Arbeidsraad. Pas daarna wordt de wet definitief goedgekeurd door het parlement en bekrachtigd en afgekondigd door de koning.

“Een concrete vooruitgang voor werknemers”, volgens minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS) en “meer vrijheid voor werknemers en meer flexibiliteit voor werkgevers”, volgens minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD). Maar is het wel effectief een gamechanger voor de arbeidsmarkt?

De arbeidsdeal in 10 hoofdpunten

1. Werkweek van 4 dagen mogelijk

4 dagen werken i.p.v. de gangbare 5 dagen: voor heel wat werknemers klinkt het als muziek in de oren. Toch betekent dit niet dat je een dag per week minder kunt werken en alsnog hetzelfde loon zult ontvangen.

Deze maatregel zorgt er wel voor dat je als werknemer in de privésector (dus geen ambtenaren) de mogelijkheid krijgt om – mits goedkeuring van de werkgever – je wekelijkse werkuren te presteren in 4 i.p.v. 5 dagen (met maximaal 9,5 werkuren per dag). Hierdoor zou je bv. de 5de dag vrij mogen nemen waardoor je je werk en privéleven beter kunt combineren.

2. Wisselend weekregime

De ene week wat langer werken om de andere week wat minder lang te moeten werken (of een dagje vrij te zijn): dankzij de arbeidsdeal kan het. Om van deze flexibele regeling gebruik te kunnen maken, moet je dit schriftelijk aanvragen bij je werkgever. Hij of zij kan deze aanvraag wel weigeren maar dan moet daar een gegronde en gemotiveerde reden voor zijn.

3. Dienstrooster langer op voorhand bekend

Momenteel moet je als werknemer volgens de wet ten minste 5 dagen werkdagen op voorhand je werkschema voor de komende werkweek krijgen. Door de arbeidsdeal wordt die bekendmakingstermijn nu opgetrokken naar 7 werkdagen.

4. Recht op deconnectie

Werkgevers mogen niet meer verwachten dat je berichten of mails leest en beantwoordt buiten de gangbare werkuren. Je hebt dus het recht om offline te zijn en thuis met rust gelaten te worden.

Addertje onder het gras is dat dit geldt voor bedrijven met meer dan 20 werknemers. Werk je in een bedrijf met minder dan 20 werknemers, dan hangt je recht op deconnectie af van de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) van je bedrijf.

5. Recht op een opleiding

Vanaf dit jaar heb je als werknemer recht op minstens 3 opleidingsdagen per jaar, vanaf 2024 zelfs op 5 dagen per jaar. Ook moet elk bedrijf met minstens 20 werknemers een individueel opleidingsplan opstellen voor het personeel.

6. Nieuwe regeling opzegtermijnen

Van job veranderen wordt iets makkelijker omdat je dankzij de arbeidsdeal al tijdens je opzegtermijn kunt overstappen naar je nieuwe werkgever. Hiervoor is een compensatieregeling uitgewerkt tussen de vorige en de nieuwe werkgever.

7. Betere regeling voor platformeconomie

Om de werkomstandigheden van bv. de fietskoeriers van Deliveroo of Uber te verbeteren, wordt aan de hand van 8 criteria bepaald of je nu als werknemer of zelfstandige aan de slag bent. Al naargelang je statuut krijg je dan de nodige sociale bescherming.

8. Soepele regels voor nachtwerk

Door de arbeidsdeal worden de regels om te werken tussen 20u ’s avonds en middernachts wat versoepeld. Concreet: als één vakbond akkoord gaat om ook dan te werken, mag het (uiteraard met de nodige premies of extra loon).

9. Actieplan knelpuntberoepen

Om de knelpuntberoepen beter in kaart te krijgen, moeten de sociale partners per sector om de twee jaar concreet aanwijzen wat de feitelijke oorzaken zijn van het knelpuntberoep en zelf voorstellen doen om dit knelpunt te ontknellen.

10. Actieplan diversiteit op de werkvloer

Ook wil de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid de gegevens over diversiteit per sector nauwer opvolgen. Wanneer blijkt dat er opvallende verschillen zijn tussen de cijfers binnen een bepaalde sector en die binnen een specifiek bedrijf, zal het bedrijf in kwestie een goed uitgewerkt actieplan moeten voorleggen om de diversiteit op de werkvloer te stimuleren en te vergroten.

Gamechanger of niet?

Of de arbeidsdeal wel zo’n gamechanger is als gewild, is nog niet zeker. Aangezien heel wat maatregelen gelden voor bedrijven met meer dan 20 personeelsleden, geldt dit dus niet voor 83,9% van de ondernemingen (vooral kmo’s) die minder dan 10 werknemers tewerkstellen. Ook is het voor kleinere bedrijven niet altijd evident om bepaalde maatregelen door te voeren, vanwege bv. de kleinere personeelsbezetting of de aard van de activiteit.

  • Daarom heeft Neutr-On een beter plan.
  • Neutr-On wil tegen 2030 voor alle werknemers in de privé een 30-urenweek.
  • Langere werkweken zijn mogelijk, maar die uren moeten dan als overuren betaald worden.

Dat noemen we Plan 2030.30 !

We moeten naar de 30-urenweek

Neutr-On wil een 30-urenweek.  Veel werknemers zouden er sito presto voor tekenen. Terecht, want zo’n korte werkweek doet wonderen voor onze gezondheid en work-lifebalans. Helaas is het (nog) niet de realiteit.

Vierdagenwerkweek of werkdagen van zes uur

Elke week een verlengd weekend. En dat terwijl je hetzelfde salaris krijgt. Zou jij hier “nee” tegen zeggen?

Het was de 34-jarige Finse premier Sanna Marin die de piste voor de vierdagenwerkweek opperde tijdens een debat in augustus 2019. Op dat moment was ze minister van Verkeer, en dus nog geen premier. Marin sprak er over mogelijke denkpistes om een vierdagenwerkweek in te voeren of om de werkdagen in te korten tot zes uur.

In ons land lanceerde toenmalig PS-voorzitter Elio Di Rupo in 2016 al een voorstel voor een werkweek van 32 uren met behoud van loon. “Minder burn-outs bij de mensen, meer productiviteit voor de bedrijven”, klonk zijn motivatie.

Werktijdverkorting leidt tot hogere productiviteit?

Want zo’n vierdaagse werkweek zou nu eenmaal beter werken. In Scandinavië wordt al langer geëxperimenteerd met kortere werkdagen of -weken. Zo werkten in het Zweedse Göteborg 68 verpleegkundigen van het rusthuis Svartedalen twee jaar lang 30 uur per week, in plaats van 37 uur. Daarbij behielden ze het salaris van hun volledige werkweek.

De zorgkundigen gaven daarbij aan dat ze fitter en meer gemotiveerd waren, waardoor ze productiever waren, minder fouten maakten in hun werk en het aantal burn-outs afnam. En de rusthuisbewoners? Wat ‘de kwaliteit van de zorg’ betreft, rapporteerden ze een meer positieve ervaring.

Verschillende bedrijven experimenteren al langer met kortere werkdagen. Zo testte Microsoft Japan een systeem waarbij verschillende werknemers maar vier dagen per week moesten werken in plaats van vijf. De resultaten waren verbluffend: ondanks de kortere week nam de productiviteit met maar liefst 40% toe.

Minder werken met behoud van loon is niet zo evident.

Toch werd het voorstel van Elio Di Rupo afgedaan als ‘niet ernstig’. Zelfs zijn Vlaamse evenknie John Crombez brandde het voorstel af. Als we minder werken voor hetzelfde loon, stijgt het uurloon dat werkgevers betalen automatisch. Hogere loonkosten en daardoor een lagere tewerkstelling kan België zich echt niet veroorloven.

Tools en technologie voor een beter leven.

Ondanks het kostenplaatje van het Zweedse experiment, werden voor het verplegend personeel en de rusthuisbewoners uitsluitend positieve resultaten vastgesteld. Het debat over de kortere werkweek zal dus niet vlug gaan liggen. Daarvoor is de vraag naar een betere work-lifebalans en meer werkbaar werk te groot. Volgens Jack Ma (Alibaba) en Bill Gates (Microsoft) zullen we in de toekomst over de tools en technologie beschikken om minder te werken en beter te leven. Automatisering, artificiële intelligentie en robotica gaan voor werknemers en bedrijven veel zoete vruchten opleveren. Zoals een toename van de productiviteit, economische groei en minder werkuren. Volgens Neutr-On zijn het vooral de grote vakbonden die hun leden bedriegen en er voor zorgen dat de kloof tussen de armen en de rijken groter wordt.

Wat verandert er in januari 2023?

Wat verandert er in januari 2023?

Een nieuwe maand, nieuwe maatregelen, wijzigingen van de wetgeving, enz.
Hierbij een kort overzicht.
Vanaf 1 januari 2023 wijzigen enkele premies en treden ook enkele verplichtingen in voege. We lijsten het voor u op.

• Lonen van meer dan miljoen werknemers stijgen 11%
De grootste groep van werknemers die hun lonen zien stijgen op 1 januari, met 11,08%, valt onder het paritair comité 200. Ze zijn met een half miljoen. Onder meer IT’ers, maar ook werknemers van callcenters of bedienden in uitzendkantoren of in de grafische nijverheid behoren tot dat paritair comité.
Er zijn nog wel meer werknemers die hun loon vanaf januari aangepast zien aan de index. Dat is bijvoorbeeld het geval voor werknemers uit de voedingsnijverheid (10,96%), de handel in voedingswaren (11,08%), het goederenvervoer voor derden (10,96%), de bedienden van de internationale handel (11,19%), de horeca (10,964%), de verzekeringen (11,1905%) of het beheer van gebouwen en vastgoedmakelaars (11,08%). Alles samen gaat het om meer dan een miljoen werknemers. Hun lonen worden aangepast aan de stijgende inflatie. In heel wat sectoren gebeurt dat een keer per jaar, vaak op 1 januari.

• Tarief drinkwater wordt iets duurder
In 2023 zal een gemiddeld gezin met een gemiddeld verbruik op jaarbasis ongeveer 17 euro meer betalen voor de component drinkwater op de waterfactuur in vergelijking met 2022. Dat berekende de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). De lichte stijging is het gevolg van de nieuwe tarieven voor drinkwater die de WaterRegulator, die deel uitmaakt van de VMM, eind december goedkeurde.
Elke zes jaar moeten de verschillende watermaatschappijen een tariefplan indienen bij de WaterRegulator. Dat was afgelopen zomer het geval voor Aquaduin, AGSO Knokke-Heist, De Watergroep en Farys voor de periode 2023-2028. De Antwerpse drinkwaterbedrijven Pidpa en Water-link kregen een jaar uitstel wegens hun fusie. Met uitzondering van Aquaduin, dat actief is in de Westhoek, vroegen alle watermaatschappijen toen een verhoging van het tarief voor drinkwater. Ze moesten daarbij hun prijswijziging staven met investeringsplannen, economische vooruitzichten of verwachtingen rond het verbruikspatroon.
Het tarief voor drinkwater het laagst ligt bij AGSO Knokke-Heist. Daar betalen verbruikers 2,1 euro per 1.000 liter water. Farys, dat vooral actief is in Oost-Vlaanderen, mag een maximumtarief van 2,53 euro per 1.000 liter aanrekenen. Drinkwaterbedrijf Aquaduin laat weten dat het, zoals verwacht, naast de indexering geen verdere prijsverhoging voorziet in 2023. Gebruikers betalen er 2,13 euro per 1.000 liter. De Watergroep tot slot, dat buiten Antwerpen in alle provincies actief is, mag op 2,26 euro per kubieke meter rekenen.
De prijswijziging van het drinkwater is slechts een component uit de waterfactuur. Naast kosten voor de productie en levering van drinkwater zijn er ook kosten voor waterzuivering en afvoer. Via de tariefregulering oordeelt de WaterRegulator enkel over de variabele prijzen die waterbedrijven de komende zes jaar mogen aanrekenen voor het verbruik per 1.000 liter. Die maximumtarieven worden elk jaar geïndexeerd.
In 2022 bedroeg de waterfactuur voor een gemiddeld gezin met een gemiddeld verbruik 400 euro. Het is nog onduidelijk hoeveel dat gemiddelde in 2023 zal bedragen, omdat de VMM pas in februari zicht heeft op de gemeentelijke saneringsvergoeding (kosten voor afvoer, red.). De WaterRegulator onderzoekt nu verder de “redelijkheid” van de vergoedingen die de waterbedrijven aanrekenen aan de gemeenten. Voor Farys, dat vooral actief is in Oost-Vlaanderen, keurde de WaterRegulator daarom een “voorwaardelijk” tarief goed.

• Algemeen rookverbod op het perron
Vanaf 1 januari geldt er aan algemeen rookverbod in alle 550 treinstations in België. Dat verbod geldt ook in open lucht: roken en vapen mag dus ook niet meer op het perron.
Het volledige rookverbod is de laatste stap in het rookvrij maken van het spoorwegdomein. Sinds 2004 mag er niet meer gerookt worden in de trein, en later kwam er ook een rookverbod in de stations en op overdekte perrons. Concreet zullen alle asbakken van de perrons worden verwijderd en zullen er verbodsborden worden opgehangen. Wie het verbod overtreedt, riskeert een boete van minstens 50 euro.

• Terugkeer naar normale procedure voor invoeren tijdelijke werkloosheid
Op 1 januari komt er een einde aan de vereenvoudigde regeling voor tijdelijke werkloosheid. Vanaf dan gelden opnieuw de normale procedures om tijdelijke werkloosheid in te voeren, wat betekent dat werkgevers en werknemers vanaf 1 januari opnieuw aan een aantal administratieve verplichtingen zullen moeten voldoen.
Zo zullen de werkgevers opnieuw genummerde controlekaarten C3.2A moeten afleveren aan elke werknemer die tijdelijk werkloos is, ongeacht de reden is van die tijdelijke werkloosheid. De werkgever moet daarnaast ook opnieuw een papieren of elektronisch validatieboek bijhouden, als het gaat om tijdelijke werkloosheid wegens economische oorzaken en slecht weer.
Samen met het einde van de vereenvoudigde regeling komt er ook een einde aan de vereenvoudigde uitkeringsaanvraag. Naast de klassieke regeling voor arbeiders en bedienden kunnen energie-intensieve bedrijven nog tot eind maart het bijzondere stelsel tijdelijke werkloosheid voor de energiecrisis inroepen.

• Capaciteitstarief doet intrede op stroomfactuur van Vlaamse gezinnen
Op 1 januari doet het capaciteitstarief zijn intrede op de stroomfactuur van de Vlaamse gezinnen. Een deel van de factuur wordt voortaan bepaald door ons piekverbruik. “Voor de meeste gezinnen zal dat niet zo heel veel veranderen”, verzekert de Vlaamse energieregulator Vreg. Mensen hoeven hun dagelijkse dus routine niet om te gooien en het nieuwe tarief zal niet leiden tot een torenhoge stroomfactuur. Wie zijn verbruik spreidt, zal minder betalen dan wie dat niet doet. Concreet zal 7% van de factuur worden bepaald door het piekverbruik of hoe zwaar het stroomnet wordt belast. Het overgrote deel van de factuur blijft dus afhankelijk van het verbruik.
De berekening gebeurt op basis van gemeten maandpieken. Dat kan enkel voor wie een digitale meter heeft. Wie nog een klassieke meter hangen heeft, betaalt een vast bedrag. Er is overigens ook een minimumbedrag voor het gebruik van het net. Het nettarief is ook op elk moment hetzelfde: het verschil tussen dag- en nachturen verdwijnt op die manier voor het netgebruik.
16% van de Vlaamse gezinnen heeft een sociaal tarief. Voor hen verandert er niets en is het capaciteitstarief niet van toepassing.
Bedoeling is om gezinnen en bedrijven ertoe aan te zetten om het verbruik van vooral zware toestellen, denk aan een warmtepomp of een elektrische wagen, te spreiden. Door de energietransitie zullen we immers steeds minder fossiele brandstoffen gebruiken, en meer elektriciteit. Dat zorgt voor een hogere belasting van het stroomnet. Door het net efficiënt te gebruiken en het verbruik te spreiden, kunnen miljarden zware investeringen in dat net worden vermeden. Op die manier blijven de nettarieven in de toekomst voor iedereen betaalbaar, argumenteert de regulator.

• Maximale aantal uren studentenarbeid stijgt naar 600
Het maximale aantal uren dat studenten kunnen werken aan een voordelig tarief zonder het kindergeld te verliezen stijgt op 1 januari van 475 naar 600 uur per jaar. Dat staat in de meerjarenbegroting voor 2023-2024 van de federale regering. De maatregel duurt zeker tot en met 2024. Daarnaast wordt het systeem van de flexi-jobs uitgebreid naar de landbouw, de evenementen- en cultuursector, de zorg en de sport.
Het voorstel voor de maatregel rond studentenarbeid kwam uit de koker van Open Vld-vicepremier Vincent Van Quickenborne. Ook Horeca Vlaanderen en Unizo zijn voorstander. “Het zijn zeer nuttige maatregelen waar we al lang voor pleiten. Deze uitbreiding van de uren verstoort de markt dus niet, maar is wel cruciaal voor die bedrijven die er een beroep op doen.”
Toch klinkt er ook kritiek. Volgens de christelijke vakbond ACV is de maatregel vooral goed nieuws voor de werkgevers. De studenten zullen langer werken aan een lager loon, luidt het. “Je betaalt na je 475 uren namelijk wel een hogere sociale zekerheidsbijdrage, maar krijgt er een werkbonus en vakantiegeld voor in de plaats.”

• Nieuwe huiseigenaars krijgen vijf jaar tijd voor energiezuinige renovaties
Wie in 2023 een huis of appartement koopt, krijgt vijf jaar de tijd om de woning EPC-label D te doen behalen. De renovatieplicht is een eerste stap in het plan van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) om uiteindelijk alle residentiële gebouwen energiezuinig te maken. Voor niet-residentiële gebouwen bestond zo’n verplichting al, en die wordt nu uitgebreid.

• Koffiecapsules mogen voortaan in pmd-zak
Vanaf 1 januari mogen alle koffiecapsules in de blauwe pmd-zak. Fost Plus, het bedrijf achter de pmd-zakken, heeft daarvoor een akkoord gesloten met de producenten Nespresso, Nestlé (voor de Starbucks by Nespresso, Nescafé Farmers Origins en Nescafé Dolce Gusto) en JDE Peet’s (L’Or en Douwe Egberts).

• Sociale tarieven voor elektriciteit en aardgas gaan omhoog
De sociale tarieven voor elektriciteit en aardgas gaan op 1 januari omhoog. Het elektriciteitstarief stijgt gemiddeld met 7,8% en dat van aardgas met 9,7%. Dat blijkt uit gegevens van de federale energieregulator CREG.
Het sociaal tarief enkelvoudig voor elektriciteit gaat naar 28,579 cent per kilowattuur inclusief btw. Het sociaal tarief voor aardgas zal 3,729 cent per kilowattuur bedragen, inclusief btw.
Het sociaal tarief is een verminderd tarief voor bepaalde categorieën personen of huishoudens, bijvoorbeeld mensen die recht hebben op een leefloon, bewoners van een sociale woning of ouderen met inkomensgarantie. Naar schatting 2 miljoen mensen hebben er recht op. Het tarief is bij alle energieleveranciers hetzelfde, en wordt elke drie maanden vastgelegd door de CREG.

• Zowat 17.000 meewerkende echtgenoten krijgen toegang tot minimumpensioen
Partners – gehuwd of wettelijk samenwonend – van zelfstandigen die minstens 90 dagen per jaar meewerken in de zaak en geen andere inkomsten hebben, krijgen het statuut van meewerkende echtgenoten. Al meer dan 15 jaar kunnen zij ook pensioenrechten opbouwen, maar voor veel oudere meewerkende partners kwam dat te laat, omdat ze niet voldoende loopbaanjaren op de teller hebben staan om een minimumpensioen te kunnen krijgen.

• Premie voor zonnepanelen halveert
De premie voor wie zonnepanelen op een dak installeert in Vlaanderen, wordt in 2023 gehalveerd tot maximaal 750 euro. De premie wordt berekend op basis van het vermogen van de zonnepanelen zelf (en dus niet het vermogen van de omvormer). Ze bedraagt 150 euro per kilowattpiek (kWp) voor installaties tot maximaal 4 kWp en bijkomend 75 euro per kWp van 4 tot 6 kWp. Dat komt overeen met maximaal 750 euro. De premie is bovendien begrensd tot 40% van de investeringskosten inclusief btw, vermeld op de facturen.
In 2024 zal de premie normaal gezien nog eens halveren, vanaf 2025 zal ze verdwijnen. Het is de datum van de keuring van de installatie die telt voor de premie. Zij moet worden aangevraagd bij netbeheerder Fluvius. Onder meer Nelectra, de federatie voor de elektrosector, had erop aangedrongen om het premiebedrag van 2022 – maximaal 1.500 euro – te verlengen. Veel mensen die dit jaar zonnepanelen hebben besteld en dus rekenden op een hogere premie, wachten er al maanden tevergeefs op omdat de installateurs door leveringsproblemen grote achterstand hebben opgelopen.

• Bijkomende RSZ-bijdrage moet overmatig gebruik van dagcontracten in interimsector beperken
Vanaf 1 januari 2023 moeten bedrijven een bijkomende RSZ-bijdrage per uitzendkracht per dag betalen vanaf ze per semester meer dan 40 opeenvolgende dagcontracten toekennen. Dat moet het overmatige gebruik van dagcontracten in de interimsector aan banden leggen. In juli werd daarover een akkoord bereikt in de Nationale Arbeidsraad, dat ook van toepassing is op jobstudenten.
Tussen 2015 en 2020 was de helft van alle interimcontracten dagcontracten. Die worden lang niet alleen gebruikt om onvoorspelbare piekmomenten op te vangen, laakten de vakbonden in juli. “Door te werken met opeenvolgende dagcontracten schuiven bedrijven de kost voor superflexibele arbeid af op de sociale zekerheid. Mensen die met dagcontracten werken, zijn vaker werkloos en kunnen bij ziekte niet terugvallen op gewaarborgd loon betaald door de werkgever”, klonk het bij de vakbonden. “Dagcontracten resulteren ook in zeer veel onzekerheid voor de betrokken interimmers, zowel financieel als in de planning van hun privéleven.”
“Tienduizenden uitzendkrachten worden, soms zelfs weken of maanden aan een stuk, tewerkgesteld met opeenvolgende dagcontracten. Ze bevinden zich daardoor in een precaire situatie, waarin het combineren van werk en privéleven allerminst evident is”, erkent ook federaal minister van Economie en Werk, Pierre-Yves Dermagne (PS).
Volgens het akkoord stijgt de bijzondere RSZ-bijdrage die bedrijven moeten betalen naarmate het aantal opeenvolgende dagcontracten stijgt: bij 40 tot 59 opeenvolgende dagcontracten gaat het om 10 euro per uitzendkracht per dag, bij meer dan 100 opeenvolgende dagcontracten loopt het bedrag op tot 40 euro per uitzendkracht per dag. Naast het ontraden van dagcontracten door de bijkomende bijdrage blijft het principe overeind dat dagcontracten enkel gebruikt kunnen worden wanneer daarvoor een noodzaak is, zonder dat dat een businessmodel mag worden, werd bevestigd in de Nationale Arbeidsraad.

• Leerkrachten kunnen eenvoudiger terug naar de klas na lange ziekte
Leerkrachten kunnen vanaf 1 januari na een langdurige ziekte eenvoudiger terugkeren naar de klas. Voorheen moesten ze minstens de helft van hun opdracht weer opnemen, maar nu wordt tewerkstelling vanaf 20% mogelijk.
“Op dit moment zien we dat veel langdurig zieken volledig in ziekteverlof blijven omdat halftijds starten te zwaar is. De regelgeving stond een stapsgewijze en menselijke terugkeer al lang in de weg”, legt Weyts uit. Zo kan je na een periode van ziekteverlof deeltijds gaan lesgeven via het stelsel van verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte. Dat moet dan wel meteen halftijds en bovendien kunnen jonge leerkrachten vaak geen beroep doen op dat stelsel.
Nu zullen leerkrachten na een langdurige ziekte aan 20% tewerkstelling kunnen herstarten. Tijdens het verlof voor verminderde prestaties wegens ziekte zou wie kan, dus al één dag per week kunnen terugkeren of enkele uren per dag opnemen. Het loon zou dan worden aangevuld met een ziekte-uitkering.
De nieuwe regelgeving zorgt er ook voor dat een gewoon doktersbriefje volstaat om ziekte te verantwoorden. Vroeger was een speciaal medisch attest verreist dat enkel voor leerkrachten bestond, maar minister Weyts schrapt dat attest nu volledig.

• Tolken bij theoretische rijexamens voortaan vervangen door hoofdtelefoon
In plaats van tolken, krijgen niet-Nederlandstaligen vanaf 1 januari 2023 bijstand van een audiovertaling bij het afleggen van hun theoretisch rijexamen. Die is beschikbaar in het Frans, Duits of Engels.
Bij het afleggen kan iemand kiezen om met een hoofdtelefoon de vragen op het blad ook voorgelezen te krijgen. Dat gebeurt dan eerst in het Nederlands en dan in de gekozen taal. Wettelijk is voorzien dat de kandidaat het examen kan afleggen in vier talen, voor andere talen zijn dus geen vertalingen beschikbaar.
De maatregel kadert in een breder traject om fraude bij rijexamens tegen te gaan. Ook is het bijbehorende prijskaartje een stuk kleiner. De retributie voor het inschakelen van een beëdigd tolk, die de kandidaat zelf bijlegt, bedraagt vandaag 55 euro, ten opzichte van 35 euro voor de audiovertaling. Dit tarief wordt wel nog geïndexeerd op basis van de gezondheidsindex van eind december 2022.

• Diesel op basis van palm- en sojaolie wordt gebannen
De federale regering doet het gebruik van palm- en sojaolie voor transport in de ban. Voor palmolie is dat op 1 januari, voor sojaolie op 1 juli 2023. De zogenaamde biobrandstoffen hebben vanuit klimaatoogpunt geen voordeel ten opzichte van fossiele brandstoffen, zei minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen).
Palm- en sojaolie worden soms bijgemengd in diesel. Het gaat in principe om biobrandstoffen, maar ze veroorzaken wel ontbossing op grote schaal. “Ze kosten de consument geld aan de pomp en in plaats van minder veroorzaken ze méér uitstoot door de massale ontbossing om deze gewassen te telen. Gekker dan dit moet het niet worden”, aldus Van der Straeten.

• Motorfietsen ook verplicht naar de keuring
Motorfietsen moeten voortaan na een ongeval of bij een doorverkoop verplicht naar de keuring. Dat heeft het Departement Mobiliteit en Openbare Werken gemeld. Eigenaars kunnen terecht bij vijftien van de huidige Vlaamse keuringscentra.
Op basis van een Europese richtlijn voert de Vlaamse regering vanaf 1 januari 2023 voor motorfietsen, net als voor auto’s, een keuring in. Die zal niet periodiek gebeuren, maar wel bij een tweedehandsverkoop of als de motoren betrokken waren bij een ongeval. Minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open Vld) schat dat het in het eerste geval om jaarlijks 300.000 keuringen zal gaan en ongeveer 200 in het tweede. Voor een afspraak bij de technische keuring betalen eigenaars 48,10 euro. De nadruk zal liggen op de verkeersveiligheid en de milieu- en consumentenbescherming.
De keuring wordt verplicht voor motorfietsen, driewielers en vierwielers met een verbrandingsmotor met een cilinderinhoud van meer dan 125 cc. Ook elektrische en hybride motorfietsen zijn onderhevig, als ze een maximumvermogen hebben van meer dan 11 kilowatt en een maximumsnelheid hoger dan 45 km/ uur.

• Langdurig werklozen moeten gemeenschapsdienst doen
Wie langer dan twee jaar werkloos is, moet vanaf begin 2023 gemeenschapsdienst doen. Dat heeft de Vlaamse regering beslist. Weigeraars dreigen hun uitkering te verliezen. De beslissing voor de invoering van de verplichte gemeenschapsdienst, maakte deel uit van het Vlaamse regeerakkoord.
Een langdurig werkloze zal een taak krijgen bij een lokaal bestuur, zoals straatveger, begeleider op de schoolbus of bij de groendienst. Dat kan voor maximaal 64 uur per maand. De werk¬loze behoudt zijn uitkering, die wordt aangevuld met een vergoeding van 1,30 euro per uur. Het is aan de arbeidsbemiddelaar VDAB om samen met de werkloze te bepalen of die verplicht aan de slag moet.
In Vlaanderen zijn 70.000 mensen langer dan twee jaar werkloos. Voormalig Vlaams minister van Werk Hilde Crevits, die de drijvende kracht is achter de invoering van de gemeenschapsdienst, redeneerde dat de gemeenschapsdienst de arbeidsattitude, zoals stiptheid of samenwerken met collega’s, kan aanscherpen. “Mensen die meer dan twee jaar op zoek zijn, staan erg ver van de arbeidsmarkt. Ik wil hen weer zin geven om de stap naar de arbeidsmarkt te zetten”, zei ze daarover. Zieken zijn vrijgesteld van de plicht, net als werklozen van wie de VDAB meent dat het niet past in hun traject naar een baan.
Deze maatregel is bedoeld als een positief traject voor langdurig werkzoekenden, niet als straf. De werkzoekende krijgt de kans enkele competenties aan te scherpen, krijgt een laagdrempelige opstart en levert een maatschappelijke bijdrage.

• Pony’s, paarden of paardachtigen mogen niet meer gebruikt worden in kermiscarrousels
Vanaf 1 januari 2023 mogen pony’s, paarden of paardachtigen niet langer gebruikt worden op kermissen, jaarmarkten en aanverwante evenementen. Dat besliste minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA).
Het zal vanaf nu dus afgelopen zijn met een ritje op een paard of pony die rondjes draait in een carrousel op een kermis of jaarmarkt. Om een einde te maken aan deze achterhaalde praktijk werkte Weyts in 2020 een uitdoofbeleid uit.
Kermisponyhouders kregen een overgangsperiode tot en met 31 december 2022 en er werd een compensatieregeling voorzien waarbij het welzijn van de dieren gegarandeerd zal worden.

• Responsabilisering langdurig zieken gaat van start
Bedrijven met relatief veel langdurige werknemers kunnen vanaf 1 januari een financiële sanctie krijgen. De langdurig zieken zelf verliezen 2,5% van hun uitkering als ze na lang aandringen blijven weigeren om mee te werken aan het re-integratieproces. De nieuwe maatregelen maken deel uit van het ‘Terug naar Werk’-plan van federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit).
De regering kondigde in oktober vorig jaar al aan dat er werk gemaakt werd van de responsabilisering van langdurig zieken, maar ook van bedrijven, mutualiteiten en artsen. De plannen maken deel uit van het voornemen van de regering om de werkzaamheidsgraad op te krikken tot 80%.
De wet roept een mechanisme in het leven om zowel langdurig zieke werknemers als hun werkgevers financieel te sanctioneren, zij het na een hele cascade aan verwittigingen. Langdurig zieken kunnen zo 2,5% van hun uitkering verliezen als ze na lang aandringen blijven weigeren om mee te werken aan hun re-integratie op de werkvloer. Bedrijven waar in de laatste vier kwartalen zeker drie werknemers zijn uitgevallen voor minstens twaalf maanden én waarbij het aantal langdurig zieken drie keer hoger ligt dan het gemiddelde in de privé en twee keer hoger dan het gemiddelde in de eigen sector, betalen per kwartaal een bijdrage van 0,635% op de lonen, wat neerkomt op 2,5% op jaarbasis.
Vanuit het middenveld komt kritiek op het ontwerp. Volgens de christelijke vakbond ACV en het christelijke ziekenfonds CM gaat het om maatregelen die niet effectief zijn, duwen ze zieken verder in de miserie en leiden ze de aandacht af van de hoofdoorzaak van een half miljoen langdurig zieken: het niet aanpakken van ziekmakend werk.

• Fiscaal voordeel voor installeren van laadpalen wordt verlaagd
Het fiscaal voordeel voor het installeren van laadpalen vermindert, zowel voor particulieren als bedrijven. De regeling werd in september 2021 door de federale regering ingevoerd om een versnelde aangroei van de laadinfrastructuur voor elektrische wagens mogelijk maken in ons land.
Het fiscaal voordeel voor particulieren, zowel eigenaars als huurders, zakt op 1 januari 2023 van 45 naar 30%, op 1 januari 2024 naar 15%. Het voordeel wordt volgens federaal minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) stelselmatig afgebouwd om mensen aan te zetten tot een snelle investering. Het bedrag waarvoor een belastingvermindering kan worden verleend is wel beperkt tot 1.500 euro per laadpaal en per belastingplichtige. Het laadstation moet bovendien “intelligent” zijn en mag enkel gebruikmaken van groene stroom.

• Brieven en pakjes verzenden wordt duurder
Postbedrijf Bpost verhoogt vanaf 1 januari een aantal posttarieven fors. Het bedrijf verwijst naar stijgende kosten door de inflatie, loonindexeringen en dalende postvolumes.
Voor een non-priorzegel betaal je vandaag 1,19 euro per stuk en vanaf 1 januari betaal je 1,39 euro. Wie een vel van tien stuks koopt, betaalt 1,36 euro per non-priorzegel. Tegenover 2019, toen deze postzegel werd ingevoerd, steeg de prijs al met bijna de helft.
Het priortarief stijgt begin volgend jaar met tot 2,17 euro per stuk. Nu kost een priorzegel 1,89 euro. Wie een vel met tien priorzegels koopt, betaalt 2,14 euro per stuk. Tegenover 2017 verdrievoudigde de prijs.
Ook de prijs om een pakje te verzenden, stijgt begin volgend jaar. Zo zal de Mini Colis Small-eenheidsprijs (max. 1 kilo) van 4,60 euro naar 5,60 euro gaan. Internationale zendingen worden tot 21% duurder. “Met deze prijsaanpassing kunnen we elke burger een hoogwaardige universele postdienst blijven garanderen zonder subsidie van de Belgische staat”, zegt Bpost.

• Dienstencheques worden een euro duurder in Brussel
Een dienstencheque kost vanaf 1 januari 10 in plaats van 9 euro in Brussel. Voor frequente gebruikers zal de prijs zelfs oplopen tot 12 euro.
De belastingaftrek blijft echter op 15% op de eerste 163 gekochte dienstencheques per persoon per belastingjaar. De belastingvermindering zal dus 1,50 euro per dienstencheque bedragen, aldus het kabinet van Brussels minister van Werkgelegenheid, Bernard Clerfayt.
Brusselaars kunnen maximaal 500 dienstencheques per kalenderjaar bestellen. De eerste 300 kosten 10 euro per stuk, de volgende 200 gaan voor 12 euro per stuk over de toonbank. Vroeger was dat respectievelijk 9 en 10 euro per dienstencheque.

• Premie zonnepanelen Fluvius halveert
De premie wordt berekend op basis van het vermogen van de zonnepanelen zelf (dus niet het vermogen van de omvormer).
Vanaf 1 januari 2023 zal de premie 150 euro/kWp bedragen voor installaties tot maximaal 4 kWp en bijkomend 75 euro/kWp van 4kWp tot 6 kWp, wat overeenkomt met maximaal 750 euro (dus bij ingebruikname/keuring vanaf 1 jan 2023).
Vanaf 2024 daalt de premie verder. In 2021 en 2022 bedroeg de premie 300 euro/kWp voor installaties tot maximaal 4 kWp en bijkomend 150 euro/kWp van 4kWp tot 6 kWp, wat overeenkomt met maximaal 1.500 euro. Meer info

• Premie thuisbatterij daalt vanaf 1 januari 2023 en wordt stopgezet op 1 april 2023
Natuurlijke personen die een thuisbatterij plaatsen en deze laten keuren/in gebruik nemen vanaf 1 januari 2023 tot en met 31 maart 2023, komen in aanmerking voor volgende premie:
0 tot 4 kWh: 150 euro per kWh
4 tot 6 kWh: 125 euro per kWh
De maximale premie wordt bereikt bij 6 kWh en bedraagt 850 euro.
Voor ingebruikname/keuring vanaf 1 april 2023 stopt de premie volledig. Meer info

• Mijn VerbouwPremie
Een aantal overgangsmaatregelen stopt vanaf 1 januari 2023 (heeft vooral te maken met een aantal doe het zelf werken, met factuur tot 30/6/22, die enkel nog tot eind 2022 kunnen aangevraagd worden en de premie voor gascondensatieketel voor de middelste inkomensgroep eigenaar-bewoner met factuur voor 1/7/22).
Inkomensgrenzen worden jaarlijkse aangepast. (volgens gezondheidsindex). De geïndexeerde bedragen voor aanvragen vanaf 1 januari 2023 zijn zopas bekendgemaakt. Zie ook nieuwsbericht hierover.
De nieuwe inkomensgrenzen voor aanvragen Mijn VerbouwPremie vanaf 2023 zijn:
U behoort als eigenaar-bewoner tot de laagste inkomenscategorie en komt in aanmerking voor de hoogste premiebedragen voor alle categorieën van werken, als uw jaarlijks inkomen gelijk aan of lager is dan:
40.730 euro voor alleenstaande persoon
57.020 euro voor een alleenstaande persoon met 1 iemand ten laste, te verhogen met 4.160 euro per bijkomende persoon ten laste
57.020 euro voor een koppel, te verhogen met 4.160 euro per bijkomend persoon ten laste.
U behoort als eigenaar-bewoner tot de middelste inkomenscategorie en komt in aanmerking voor aanzienlijke premies voor alle categorieën van werken (behalve gascondensatieketel), als uw jaarlijks inkomen tussen volgende inkomensgrenzen ligt:
40.730 euro – 51.840 euro voor een alleenstaande persoon
57.020 euro – 74.060 euro voor een persoon met 1 iemand ten laste, te verhogen met 4.160 euro per bijkomende persoon ten laste
57.020 euro – 74.060 euro voor een koppel, te verhogen met 4.160 euro per bijkomend.
U behoort als eigenaar-bewoner tot de hoogste inkomenscategorie en hebt recht op premies voor dakisolatie, muurisolatie, vloerisolatie, hoogrendementsbeglazing, warmtepomp, zonneboiler en warmtepompboiler, als uw jaarlijks inkomen hoger is dan:
51.840 euro voor een alleenstaande persoon
74.060 euro voor een alleenstaande persoon met 1 iemand ten laste, te verhogen met 4.160 euro per bijkomend persoon ten laste
74.060 euro voor een koppel, te verhogen met 4.160 euro per bijkomend persoon ten laste
Ook indien u geen eigenaar-bewoner bent, valt u onder deze doelgroep.
Door de indexatie kan het voor eigenaar-bewoners mogelijks interessanter zijn om de premieaanvraag uit te stellen tot 2023, op voorwaarde dat de facturen dan nog geen 2 jaar oud zijn. Dit geldt zowel voor tussentijdse facturen als voor de eindfactuur. Bij de premieaanvraag wordt er rekening gehouden met het meest recente aanslagbiljet beschikbaar op de datum van de premieaanvraag.
Alle info vindt u ook in de aanpaste informatiefolder 2023 over Mijn VerbouwPremie

• Renovatieverplichting bij verkoop van woning of appartement
Vanaf 1 januari 2023 start de renovatieverplichting voor residentiële gebouwen, dus voor eengezinswoningen en appartementen. Alle woningen en appartementen die vanaf 2023 zijn aangekocht met label E of F, moeten verplicht gerenoveerd worden naar label D of beter, binnen de 5 jaar na aankoop. Nieuwe eigenaars van energieverslindende woongebouwen (met een EPC-label E of F) zullen verplicht worden om binnen de 5 jaar na overdracht (zoals aankoop, erfpacht,…) de woning grondig energetisch te renoveren tot minimum EPC-label D. Dit moet bewezen worden met een nieuw EPC. De renovatieverplichting geldt enkel bij een notariële overdracht in volle eigendom, het vestigen van een opstalrecht of het vestigen van een erfpacht. Voor alle andere vormen van overdracht, zoals de overdracht van aandelen of bij erfenis, is de renovatieverplichting niet van toepassing. 
De termijn van 5 jaar start op de datum van het verlijden van de authentieke akte of op de datum van het vestigen van het opstalrecht of de erfpacht. Voorbeeld: als de akte verlijdt op 1 februari 2023 dan moet voor 1 februari 2028 aan de verplichting voldaan zijn. Indien het label niet tijdig behaald wordt, kan een administratieve geldboete opgelegd worden van 500 euro tot 200.000 euro. Er wordt dan een nieuwe termijn opgelegd waarbinnen het label moet behaald worden. Meer info

• Hervorming renteloos renovatiekrediet tot rentesubsidie
Het renteloos renovatiekrediet (bij aankoop van een woning met slechte energieprestatie (label E of F), waarbij je extra kan lenen aanvullend bij het hypothecair krediet voor de verwerving van de woning) wordt hervormd en omgevormd tot een rentesubsidie vanaf 2023. Hoe hoger de ambitie inzake te behalen energielabel, hoe hoger de korting zal zijn op de rente (bv. renovatie tot label A: krijg je 3,5% korting, bij label B 3%, bij label C 2,5% en bij renovatie tot label D krijg je 2% korting). Meer info

• Sloop- en heropbouwpremie wordt verlengd
De sloop- en heropbouwpremie van 10.000 euro wordt verlengd met 1 jaar voor bouwaanvragen tot eind 2023. De eis inzake E-peil zal wel strenger worden: E24 ipv E30 als je in aanmerking wil komen voor een slooppremie. Meer info

• Verplicht EPC voor gemeenschappelijke delen van appartementen
We gaan de laatste fase in. Tegen eind 2022 moet dit EPC beschikbaar zijn voor de middelgrote appartementsgebouwen (5-14 eenheden), tegen eind 2023, moet dit ook het geval zijn voor de kleinste appartementsgebouwen (2 tot 4 wooneenheden). Meer info

• Uitbreiding energiedelen en energiegemeenschappen
Vanaf 2023 is het niet meer nodig dat de betrokken partijen dezelfde elektriciteitsleverancier hebben in geval van het energiedelen en persoon-aan-persoonverkoop. Meer info
Korting / vrijstelling op de onroerende voorheffing wordt afgeschaft voor nieuwbouw met aanvraag omgevingsvergunning vanaf 2023. Enkel bij herbouw/gedeeltelijke herbouw loopt de korting verder. Ook voor Ingrijpende energetische renovatie loopt de korting verder.

• EPB-eisen worden strenger voor aanvragen omgevingsvergunningen vanaf 2023.
Minimumaandeel hernieuwbare energie stijgt. Nieuwbouw: 25 kWh/m² ipv 15 kWh/m². Ingrijpende energetische renovatie: 20 kWh/m² ipv 15 kWh/m².
Maximaal S28 voor een nieuwe wooneenheid, ofwel S29, S30, S31 behalen én een maximaal E20 als E-peil. (ipv E25).
Bij nieuwbouw: Verwarming met lage watertemperatuur, bij de keuze voor centrale verwarming.
Aardgasaansluitingen bij nieuwe grote verkavelingen, appartementsgebouwen of groepswoningbouwprojecten
Een aardgasdistributienetbeheerder mag geen aardgasaansluiting meer voorzien bij nieuwe grote verkavelingen, appartementsgebouwen of groepswoningbouwprojecten waarvan de omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen is aangevraagd sinds 1 januari 2021, behalve als het aardgas gebruikt wordt
als bijverwarming in combinatie met een systeem op hernieuwbare energie dat de hoofdverwarming vormt
of als het aardgas gebruikt wordt voor collectieve verwarming via warmtekrachtkoppeling.
Dit geldt zowel voor residentiële als voor niet-residentiële gebouwen.
Voor verkavelings- en omgevingsvergunningsaanvragen vanaf 2023 spreken we al van ‘grote’ verkavelingen en groepswoningbouwprojecten als het gaat over 5 of meer woningen en niet-residentiële gebouwen. Daar mag enkel aardgas gebruikt worden als het om de bovenstaande toepassingen gaat.
Vanaf 2025 wordt een aardgasaansluiting algemeen verboden bij nieuwbouw, zowel voor woongebouwen als bij niet-residentiële gebouwen. Meer info
Verplicht digitaal melden van onderhoudsbeurt en keuring bij indienstname van een centraal stooktoestel
Verplicht digitaal melden vanaf 1 januari 2023 van een onderhoudsbeurt en van de keuring bij indienstname van een centraal stooktoestel. Deze meldingsplicht geldt voor erkende technici en moet gebeuren binnen de maand na de uitvoering van de keuring of het onderhoud. De melding gebeurt via het webplatform van het VEKA. Een erkende technicus die de meldingsplicht niet opvolgt, dreigt zijn erkenning te verkiezen.
Deze melding maakt het op termijn mogelijk dat particulieren via de Woningpas kunnen verwittigd worden over het nodige onderhoud, over een ketel die aan vervanging toe is,… Ook komt er op die manier meer aandacht voor onderhoud (kan een energiebesparing van 5% opleveren!). Meer info voor de technici