Komt er een algemene staking in het VK?

Het antwoord van de regering van het Verenigd Koninkrijk op de stijgende levensduurte is niet minder dan een regelrechte klassenoorlog. Je kunt niet verwachten van de werkers dat ze lijdzaam die aanvallen zullen ondergaan, zegt Lord John Hendy.

Het gevecht van de stakers deze zomer en herfst, van de werkers en vakbonden, die nog het recht op collectieve onderhandelingen hebben, is een gevecht voor heel de werkende klasse. In de jaren 1970 genoten zo’n 85 procent van de werkers van dat recht, nu nog maar 25 procent.

Maar we moeten nog iets anders onthouden uit de geschiedenis van de jaren 1970. Vijftig jaar geleden, in de zomer van 1972, werden in Pentonville vijf dokwerkers opgesloten omdat ze tegen een gerechtelijk bevel in toch hadden gestaakt. Ze werden vrijgelaten nadat de werkers over heel het land spontaan het werk hadden neergelegd en de Trades Union Congress (TUC) had opgeroepen tot een algemene staking.

De situatie is nu minstens even erg: de werkende klasse kijkt aan tegen een gigantische inflatiegolf die honderdduizenden families in armoede zal storten. Is het weer tijd voor een algemene staking? Deze keer om de hoge prijzen die het profiteurskapitalisme aan de werkende klasse opdringt, een halt toe te roepen omdat de werkers anders tot armoede veroordeeld zijn?

Want het antwoord van de regering op de huidige catastrofe is niet minder dan een klassenoorlog. De Tories (de conservatieve partij) delen aan de armen een paar honderd pond belastinggeld uit die niet eens de energiefactuur dekt en die de armen bij de betaling van hun factuur weer mogen doorsluizen naar de rijke energieondernemingen.

De Bank of England verhoogt de rente waardoor miljoenen burgers meer moeten betalen aan hun geldschieters. Rishi Sunak, kandidaat-voorzitter en -premier van de conservatieve partij, belooft de belastingen te verlagen. Dat is vooral gunstig voor wie veel belastingen betaalt maar helpt niets voor de miljoenen mensen met een inkomen dat niet eens het belastingvrije minimum haalt. Het straft wel de mensen die de openbare diensten nodig hebben die met die belastingen gefinancierd worden.

De Tories leggen de profiteurs een beperkte “belasting op onverhoopte winsten” op met talrijke achterpoortjes in plaats van een echte “woekerbelasting” die de hand kan leggen op elke penny extra winst. Ze weigeren de energieondernemingen een bovengrens op te leggen voor de prijzen die ze aanrekenen. En zowel de Tories als Labour wijzen de evidente oplossing af: de nationalisatie van de energiebedrijven zodat we de controle op de energieprijzen en winsten weer zelf in handen krijgen.

Dat heeft de Franse regering wel gedaan met EDF, waardoor de inflatie in Frankrijk beperkt bleef tot 6,5%. Terwijl de regering weigert de prijzen te beteugelen van sleutelsectoren die de inflatie hebben opgedreven, is ze vastbesloten het gevecht van de werkers voor hogere lonen, te verhinderen. Aan de ene kant staan de vakbonden die vechten voor de werkers, aan de andere kant staat de regering die met nieuwe wettelijke boeien komt om ze tegen te houden.

Minister van Transport Grant Shapps nam deze week nog meer maatregelen tegen de vakbonden en zei:  “Margaret Thatcher wist dat de Luddites[1] een obstakel waren voor die hervorming [van de vakbonden n.v.d.r.]. Zij bracht welvaart door het tegen hen op te nemen — en wij gaan hetzelfde doen.” De vakbonden zijn al aan strenge regels en beperkingen gebonden. In 1997 noemde Tony Blair terecht Thatchers hervorming als “de grootste dwangbuis voor vakbonden in de westerse wereld”.

Toch trokken de Labourregeringen die wetten niet weer in. Daarna kwamen de Tories weer aan de macht en legden met de Trade Union Act 2016 de vakbonden en de piketten nog meer aan banden. Dit jaar zijn er ook wetten goedgekeurd tegen luidruchtige piketten, moeten de vakbonden vier keer meer schadeloosstelling betalen (tot wel 1 miljoen pond voor grote vakbonden) en werd het aannemen van tijdelijke werkers om stakingen te breken, gewettigd.

Shapps heeft het ook al gehad over de invoering van een minimum dienstverlening in bepaalde sectoren. Deze week kondigde hij bijkomende maatregelen aan om de mogelijkheden van de werkers om te vechten voor betere lonen of betere werkomstandigheden verder te beperken.

Voor zover we kunnen nagegaan, zou het om volgende maatregelen gaan:

  • Een wetswijziging die de minister de toestemming geeft om gebruik te maken van noodbevoegdheden om elke stakingsactie die beschouwd kan worden als een “nationale noodsituatie”, te verbieden. Dit zal gelden voor zowel de openbare als de privé-sector en is duidelijk gericht op de “werkers in de sleutelsectoren” van transport, onderwijs, gezondheidszorg, voeding, energie enzovoort, waarvoor de regering elke donderdag van de lockdown nog heeft geapplaudisseerd. Als ministers zo’n beslissingsrecht krijgen, belandt het stakingsrecht in de prullenbak.
  • In “belangrijke openbare diensten” zal naast een meerderheid van stemmen ook minstens 50 procent van alle stemgerechtigden vóór actie moeten stemmen, tegenover 40 procent nu.
  • De vakbonden zullen een stakingsactie voortaan vier in plaats van twee weken op voorhand moeten aankondigen.
  • Wanneer een stemming groen licht geeft voor een stakingsactie, zal die beperkt blijven tot één stakingsactie binnen de zes maanden die door die stemming gedekt is. Is er meer actie nodig, dan moet er opnieuw gestemd worden. Een vakbond die dus eendagsstakingen wil organiseren, zal voor elke dag een nieuwe stemming moeten organiseren. De vakbonden zullen daardoor de voorkeur geven aan langere stakingsperioden.
  • Het aantal deelnemers aan een piket zal beperkt worden. Hoe er van de vakbonden kan verwacht worden dat zij het aantal mensen (of parlementsleden) die de piketten komen steunen zullen controleren, is vooralsnog niet duidelijk.
  • Piketten in de buurt van locaties met “essentiële nationale infrastructuur” zullen aan banden gelegd worden. Dit zal opnieuw de werkers van sleutelsectoren treffen. Verpleegsters zullen geen piketten kunnen vormen aan hun ziekenhuis, leraars niet aan hun school, spoorwegarbeiders niet aan hun stations enzovoort.
  • Er komt een verbod op opruiende en intimiderende taal aan de piketten. Dit is wat vreemd aangezien dat al tientallen jaren verboden is.
  • Online intimidatie is verboden. Waarom de huidige bescherming tegen online intimidatie ondoeltreffend is bij geschillen tussen werkgevers en werknemers maar niet nodig is in andere situaties, daar hebben we het raden naar.
  • De werkgevers zullen voortaan de lopende collectieve onderhandelingen mogen omzeilen en hun werknemers rechtstreeks een aanbieding doen. Het huidige verbod op zulke rechtstreekse aanbiedingen dateert van de Wilson en Palmer-uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens uit 2002 die het recht op collectieve onderhandelingen handhaafde.
  • De stembrieven moeten niet alleen de geschilpunten vermelden (zoals nu het geval is) maar ook het antwoord van de werkgever erop.

Ook Liz Truss, de tweede kandidaat-premier, doet een duit in het zakje met het voorstel van een aangepaste minimum dienstregeling voor de “essentiële nationale infrastructuur” en aangepaste minimumdrempels voor stakingsacties. Het is niet duidelijk of Shapps haar daarin volgt. “Essentiële nationale infrastructuur” is wellicht hetzelfde als Shapps’ “belangrijke openbare diensten”.

Voor alle sectoren zou volgens Truss de huidige minimum vereiste van 40 procent van de stemgerechtigden moeten worden opgetrokken naar 50 procent. En er is meer. Net als Shapps wil Truss ook dat stakingen vier weken op voorhand worden aangekondigd. Ze maakt het wel niet zo bont als Schapps: in haar voorstel zal actie binnen de limiet van zes maanden een bepaald aantal keren toegestaan worden (met, naar het schijnt, afkoelingsperiodes tussenin). Afwachten welk van de twee voorstellen het zal halen.

Maar de kers op de taart is toch wel haar voorstel om de vakbonden te verbieden stakersgeld te betalen uit hun eigen fondsen (m.a.w. de bijdragen van de leden). Shapps heeft daar blijkbaar niet op gereageerd. Al die maatregelen zijn schendingen van de internationale wetgeving die door het Verenigd Koninkrijk is goedgekeurd en ook bindend is. Maar de vakbonden en werkers gaan niet zitten wachten op advocaten om die maatregelen aan te vechten. Ze zullen de blok erop leggen. Solidariteit nu! Genoeg is genoeg!

Bron: DeWereldMorgen

Eten of je huis verwarmen? Stevenen we af op een winter vol protest in Europa?

Europa staat deze winter voor een grote sociale test, zeggen experts. Aangewakkerd door de stijgende energie- en voedselprijzen uiten burgers in België, Groot-Brittannië of Spanje steeds vaker hun ontevredenheid. Deze sociale onrust wordt versterkt door een ontwricht klimaat en de oorlog in Oekraïne die nog steeds voortduurt.

De Britse burgerorganisatie Don’t Pay UK roept mensen op om vanaf 1 oktober de energierekening te boycotten, terwijl de door de vakbond gesteunde campagne Enough is Enough half augustus een reeks demonstraties en acties op gang bracht waarin werd opgeroepen tot betere lonen, plafonds voor huurprijzen, een rijkentaks en goedkopere energie en voeding.

De energiecrisis en de stijgende prijzen voor levensmiddelen heeft er in heel Europa er toe geleid dat werknemers in België, maar ook in onder meer Frankrijk en Spanje in staking zijn gegaan in sectoren als het openbaar vervoer, de gezondheidszorg en de luchtvaart. Telkens horen we dezelfde verzuchting: mensen hebben hogere lonen nodig om het hoofd te bieden aan de torenhoge inflatie.

Klimaatneutraal continent

Ondertussen heeft de Europese Unie zich ertoe verbonden de Russische invoer van fossiele brandstoffen met twee derde te verminderen en de vraag naar gas tegen het einde van het jaar met 15 procent te doen dalen. Vóór de oorlog in Oekraïne was er al het Europese doel om in 2050 het eerste klimaatneutrale continent te worden.

De druk op de olie- en gasimport uit Rusland, na de invasie van Oekraïne in februari, heeft landen ertoe gedwongen om de energiekloof te dichten door een mix van energie-efficiëntiemaatregelen: het opstarten van oude kolencentrales tot het stimuleren van een versnelde transitie richting hernieuwbare energie.

Sommige economen zeggen dat de noodzaak om de elektriciteit en verwarming tijdens de komende wintermaanden draaiende te houden in Europa, belangrijker is dan de doelstellingen op middellange tot lange termijn om meer schone energie op te wekken en de klimaatverandering af te remmen.

Black-outs

“Niemand is gebaat bij black-outs”, sprak Simone Tagliapietra, senior fellow bij de Brusselse denktank Bruegel. Ze voegde daaraan toe dat alle opties moeten worden overwogen om dat scenario te vermijden, “inclusief de vervuilende”.

Klimaatactivisten willen echter dat regeringen fossiele brandstoffen radicaal de rug toekeren, dat ze meer gaan investeren in energie-efficiëntie en meer hernieuwbare energiebronnen toevoegen aan hun energiemix.

Welke route ze ook kiezen, de komende winter zal geteisterd worden door sociale onrust, waarschuwt Naomi Hossain, professor ontwikkelingspolitiek aan de American University in Washington D.C. die energie-, brandstof- en voedselprotesten bestudeert.

Volgens haar voorzichtige schatting hebben er sinds afgelopen november wereldwijd al tienduizend van dergelijke protesten plaatsgevonden, – en met deze onzekere toekomst, worden er meer verwacht, stelt ze. “Mocht ik een politicus zijn zou ik me echt zorgen maken.”

Besparingen

Geconfronteerd met de dreiging van stroomuitval, hebben de EU-landen een reeks efficiëntiemaatregelen ingevoerd om de energierekening te verlagen. De jaarlijkse inflatie bereikte een recordhoogte van 8,9 procent – daarvan ongeveer 4 procentpunten als gevolg van de duurdere energie.

Spaanse burgers moesten de hitte uitzweten tijdens deze zinderende zomer, nadat de regering had bevolen om de airconditioning in openbare gebouwen, hotels, restaurants en winkelcentra niet koeler in te stellen dan 27 graden Celsius.

Frankrijk richt zich ondertussen op ‘energiezuinigheid’ met maatregelen die tegen het einde van de zomer worden gelanceerd, waaronder het ‘s nachts dimmen van de verlichting van openbare reclameborden en het beboeten van winkels die hun deuren openlaten terwijl de verwarming of de koeling aanstaat.

Duitsland, de EU-staat die het meest afhankelijk is van Russische brandstof, heeft in de winter verwarmingsmaxima van 19 graden Celsius aangekondigd voor openbare gebouwen en openbare zwembaden, terwijl steden als Augsburg overwegen om bepaalde verkeerslichten uit te schakelen.

Dergelijke inspanningen maken deel uit van een breder streven van de Europese Unie om de vraag naar gas te verminderen. Het Europese blok wil voor het begin van de winter de bevoorrading versterken want vreest dat Rusland de gasleveringen verder zal beperken als een reactie op de financiële sancties van de EU.

Nog meer burgerprotest

Maar de energiebesparingen hebben de druk op de stijgende energierekeningen van gewone burgers nog niet kunnen verlichten, waardoor er voor de aankomende herfst nieuwe protesten op de planning staan van Madrid tot Londen.

Als mensen massaal gaan protesteren omdat ze hun basisbehoeften niet meer kunnen betalen – en dus moeten kiezen tussen zich verwarmen en eten – kan dat regeringen omverwerpen, zegt expert in sociale onrust Naomi Hossain.

“Vaak verandert een energieprotest in een politiek protest, zoals in Sri Lanka bijvoorbeeld, waar een opstand tegen een economische crisis in juli heeft geleid tot het afzetten van de president”.

Dergelijke onrust kan er echter ook toe leiden dat extreemrechtse of -linkse partijen “de politieke energie van ontevredenheid gaan recupereren”, terwijl centristen meer terughoudend zullen zijn tegen prijscontroles of het uitbreiden van de openbare diensten, vult ze aan.

Energie-inflatie

Cassie Sutherland van C40 Cities, een netwerk van grote steden die aandringen op snelle actie tegen klimaatverandering, zegt dat maatregelen nodig waren om de impact van energie-inflatie op te vangen en tegelijkertijd de uitstoot snel genoeg te verminderen om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius, zoals overeengekomen in het Klimaatakkoord van Parijs van 2015.

Sutherland roept op tot een beleidsfocus op “steun, het aanpassen van oude systemen en hernieuwbare energie”. Concreet moet dat volgens haar worden: financiële steun voor de armen, het upgraden van gebouwen om energie te besparen – te beginnen met sociale huisvesting, en het opschalen van investeringen in wind-, zonne- en andere hernieuwbare energiebronnen.

C40 Cities dringt er bij de Europese Commissie op aan zich te engageren voor de renovatie van zes miljoen woningen in het komende jaar, waardoor het huidige percentage van de duurzame renovatie van woningen zou stijgen van 1 naar 3 procent.

De Europese consumentenorganisatie BEUC is het ermee eens dat landen ambitieuze renovatieplannen moeten uitrollen om gezinnen te beschermen tegen de volatiliteit van de energieprijzen. “De goedkoopste energie is nog steeds de energie die we niet verbruiken”, zegt BEUC-directeur-generaal Monique Goyens. “Gezien de recente ontwikkelingen is nog langer wachten echt geen optie meer”.

Pragmatisme of snellere transitie?

Naarmate de schrik over de energieonzekerheid toeneemt, hebben Duitsland, Italië, Oostenrijk en Nederland aangegeven dat ze zullen toestaan dat kolencentrales opnieuw openen of hun activiteiten te verlengen.

Pragmatisme drijft de beslissingen om vervuilende energiecentrales nieuw leven in te blazen, zegt Tagliapietra, eraan toevoegend dat zonder noodmaatregelen de economische en sociale gevolgen “verwoestend” kunnen zijn.

Maar groene stemmen beweren dat dit vertrouwen in fossiele brandstoffen om de stroom aan te houden, zelfs op korte termijn, de crisis in de energieprijzen juist zal verergeren en de uitstootreducties in gevaar brengt.

“Het leidt tot aanhoudende problemen met prijsschommelingen”, zegt Sutherland “en die zullen de meest kwetsbare gezinnen het hardst treffen. Verder zal het vasthouden aan fossiele brandstoffen ook de CO2-uitstoot verhogen, waardoor klimaatdoelen in gevaar komen.”

Een nieuw rapport van de Climate Crisis Advisory Group (CCAG), een panel van 16 internationale klimaatexperts, roept regeringen op om de energiecrisis aan te wenden om de uitstoot van broeikasgassen “diep en snel” te verminderen en de overstap naar hernieuwbare energiebronnen te versnellen.

“Als we die richting uitgaan, creëren we een veiligere toekomst”, meent CCAG-voorzitter David King.

Hij erkent dat het wel enkele jaren duurt voordat nieuwe zonne- en windprojecten operationeel zijn – en ze vandaag dus niet op tijd zullen zijn om het energietekort deze winter aan te pakken.

Kopzorgen voor de politiek

Ondertussen zou de financiële pijn van de stemgerechtigden tot kopzorgen moeten leiden bij het Europese politieke establishment, zegt Hossain. Ze dringt er bij regeringen op aan om te luisteren naar wat er op straat gebeurt en te reageren met maatregelen om de pijn van de burger te verzachten.

“Tot zolang mensen het gevoel hebben dat ze worden gehoord, zie ik geen reden voor hen om te stoppen met protesteren”, concludeert ze.

Bron: DeWereldMorgen

Requiem voor de Amerikaanse Droom – Noam Chomsky – deel 3

Requiem voor de Amerikaanse Droom – Noam Chomsky – deel 3

Principe 6: haal de regelgevers aan boord

De tak van het bedrijfsleven die moet beregeld worden, heeft de regelgevers in zijn zak. Dat is bijna een natuurlijk gegeven. De regelgevers weten immers maar al te goed dat ze er wel bij zullen varen als ze zich tijdens het uitvoeren van hun ambt min of meer schikken naar de wil van de machthebbers. Het gaat zelfs zo ver dat lobbyisten in dienst van de banken de wetten van de financiële regelgeving schrijven.

In 1933 wordt de Glass-Steagall Act uitgevaardigd. Deze wet werpt een muur op tussen de commerciële banken (deposito’s gegarandeerd door de staat) en de investeringsbanken (geen staatsgarantie). De muur belet dat het spaargeld van de Amerikaanse burger kan gebruikt worden voor speculatieve doeleinden.

In 1999 slaan Robert Rubin (prominent lid van de Democratische Partij en op dat moment in functie als minister van Financiën onder Clinton) en zijn compagnons, samen met een aantal rechtse republikeinen, waaronder Phil Gramm, die muur met een voorhamer aan stukken. Resultaat: vanaf nu zijn risicovolle transacties van investeringsbanken gedekt door staatsgarantie. Tegelijk wordt komaf gemaakt met de regulering van derivaten (exotische financiële instrumenten).

Na zijn baan als minister van Financiën in het kabinet-Clinton werd Robert Rubin bestuurder van Citigroup, één van de grootste Amerikaanse banken. In de VS is het bijna standaard dat regeringsfunctionarissen van verschillende niveaus na hun job in de politiek werk vinden bij de financiële instellingen die ze – in theorie – hebben gereguleerd. Dit fenomeen heet ‘verkleving’.

In de jaren 70 van vorige eeuw begon lobbying een steeds grotere rol te spelen bij de pogingen van de zakenwereld om hun greep op de wetgeving te vergroten. Er ontstonden nieuwe denktanks, zoals bijvoorbeeld de Heritage Foundation, die vat wilden krijgen op het ideologische systeem.

Tijdens de jaren 50 en 60 van vorige eeuw waren er geen financiële crashes omdat de beschermende maatregelen onder de New Deal nog steeds golden. Tijdens de jaren 70 werd een begin gemaakt met de deregulering. In de jaren 80 volgden onder Ronald Reagan de eerste crashes (Continental Illinois, Savings and Loan Crisis). In beide gevallen was het de overheid die de brokken lijmde. Onder Clinton en George W. Bush ging de deregulering gewoon verder.

Na de Savings and Loan Crisis werden de schuldigen berecht. Na de financiële crisis van 2008 was dat niet het geval. De macht is nu zo geconcentreerd dat de banken niet alleen ‘too big to fail’, maar ook ‘too big to jail’ zijn. In de VS kunnen mensen nu van hun centen beroofd worden zonder dat iemand daarvoor wordt gestraft.

In een kapitalistische economie gaan investeerders die te veel risico nemen kopje onder. Ze gaan failliet. In de VS worden private financiële instellingen die op de fles gaan door de overheid gered. Hieruit volgt dat er in de VS geen sprake is van een kapitalistische economie. Ondertussen wordt er niets ondernomen om een herhaling te voorkomen. Op naar de volgende crash!

Er zijn in de VS economisten zoals Joseph Stiglitz en Paul Krugman (beide winnaars van de Nobelprijs voor Economie) die het niet eens zijn met de gevolgde koers. Maar ze worden nooit ofte nimmer geconsulteerd. De mensen die werden aangezocht om de crisis van 2008 aan te pakken, waren dezelfde als diegenen die ze hadden veroorzaakt (Rubin, Goldman Sachs).

Investeringsbanken doen aan risicoschatting maar kijken daarbij alleen maar naar zichzelf. Ze houden geen rekening met het ‘systemische risico’, het risico dat heel het systeem in elkaar stuikt als hun eigen zaakje misloopt.

De financiële crisis van 2008 werd veroorzaakt door verkopers van hypotheken. Grote hoeveelheden hypotheken werden verkocht aan mensen waarvan de verkopers wisten dat ze de hypotheek nooit zouden kunnen terugbetalen. De banken namen ze in hun portefeuille als MBS (waardepapieren gedekt door hypotheken). Die MBS werden in kleinere stukken verdeeld en verhandeld als CDO (schuldobligaties met onderpand). Aangenomen werd dat die techniek het risico zou beperken. Maar het omgekeerde was waar en toen het systeem met een tegenslag (de huizencrisis) werd geconfronteerd, waren de gevolgen niet te overzien.

‘Laat alles over aan de markt’ is de leus van het neoliberalisme. Maar dat is pure fictie. Reagan, het icoon van het neoliberalisme, voerde een protectionistisch economisch beleid. Ook kwam hij de banken in nood ter hulp met overheidsgeld in plaats van ze te laten opdraaien voor de kosten.

Paradox: in de VS vertrouwen de rijken op de staat om hen te redden als ze in de problemen komen; de armen wordt verteld dat ze niet op de staat moeten rekenen en de Amerikaanse Droom moeten najagen.

Principe 7: kaap de verkiezingen

Concentratie van rijkdom leidt tot concentratie van macht. In de VS is het de gewoonste zaak dat grote bedrijven de verkiezingen kopen. Het is niet eens onwettelijk. Daar gaat een hele geschiedenis aan vooraf:

  • Het begint bij de Amerikaanse grondwet. In het veertiende amendement staat dat iemands rechten niet mogen worden geschonden zonder rechtsgeding.
  • In de loop van de twintigste eeuw krijgen de bedrijven rechtspersoonlijkheid. Dat geeft ze bepaalde rechten die natuurlijke personen (mensen dus) ook hebben. Gevolg van deze evolutie is dat het veertiende amendement nu ook op bedrijven van toepassing is. De rechten van bedrijven mogen bijgevolg niet worden geschonden zonder rechtsgeding.
  • In 1976 doen rechters uitspraak in de zaak Buckley v. Valeo. Ze bepalen dat beperkingen op de verkiezingsuitgaven een inbreuk zijn op het eerste amendement van de Amerikaanse grondwet. Dat amendement garandeert de vrijheid van meningsuiting. Wie beperkingen oplegt aan de verkiezingsuitgaven, beperkt de hoeveelheid politieke communicatie. En dat is in strijd met het principe van de vrijheid van meningsuiting. In wezen zegt dit vonnis dat geld een vorm van vrije meningsuiting is.
  • In 2010 beslissen rechters in de zaak Citizens United v. Federal Election Commission dat het recht op vrije meningsuiting van bedrijven niet mag beperkt worden. De laatste obstakels voor bedrijven inzake beïnvloeding van de verkiezingen worden hiermee opgeheven.

Via hun financiële steun aan een presidentskandidaat kopen bedrijven invloed op de wetgeving. Eens hun kandidaat verkozen is, droppen ze hun juristen in wetgevende kringen om de wetgevers te ‘adviseren’.

Het is hoog tijd voor een derde, onafhankelijke partij. Maar ook dán is één keer om de vier jaar naar de stembus gaan niet voldoende als je een democratie wil die goed werkt. We moeten actieve volksbewegingen van de grond krijgen die niet alleen continu demonstreren en kandidaten onder druk zetten, maar ook werk maken van een kiessysteem dat die naam waardig is en zich voortdurend op alle niveaus met beleidszaken bezighouden.

Principe 8: laat het schorriemorrie in de pas lopen

Bij pogingen om het lot van gewone mensen te verbeteren, hebben arbeidsorganisaties altijd al de kar getrokken. Omdat ze een democratiserende kracht vormden en als zodanig een bedreiging voor de privileges van de machthebbers, werden ze fel bestreden. Het recht op vrije vereniging – het basisprincipe van de Internationale Arbeidsorganisatie – is nooit door de VS geratificeerd. Dat zegt iets over de diepe afkeer van vakbonden die de Amerikaanse elite en de Amerikaanse politiek typeert.

Na een terugval onder het repressieve beleid van president Woodrow Wilson in de jaren 20 begon de arbeidersbeweging in het midden van de jaren 30 aan een nieuwe opmars.

Franklin Delano Roosevelt was niet afkerig van progressieve wetgeving. Hij liet de vakbondsleiders verstaan dat, als ze maar genoeg druk zetten, hij hun eisen met alle plezier zou inwilligen. De zakenwereld van haar kant was verdeeld over de bepalingen van de New Deal. De wetten van de New Deal legden de basis voor de economische groei van na de Tweede Wereldoorlog.

Het einde van de Tweede Wereldoorlog was voor de bedrijfswereld het sein om in de tegenaanval te gaan. Vakbonden werden belaagd. Er werden pogingen ondernomen om het onderwijssysteem en de sportfederaties over te nemen. Kerken werden geïnfiltreerd. Het publiek moest wantrouwig gemaakt worden tegenover de overheid, maar ook weer niet té, want het zakenleven had de overheid nodig voor eigen doeleinden.

Onder Reagan werd het alleen maar erger. Die maakte werk van het illegaal breken van stakingen. Tijdens zijn presidentschap verdrievoudigde het aantal onwettige ontslagen. George W. Bush deed er nog een schepje bovenop. Vandaag zijn nog maar 7% van de arbeiders in de privésector lid van een vakbond. Het is niet dat de arbeiders niet willen lid worden van een vakbond: ze kunnen gewoon niet.

Aan het begin van de Industriële Revolutie leidde wat toen de Nieuwe Tijdgeest werd genoemd – maak winst en vergeet daarbij alles behalve jezelf – tot woede onder de arbeiders. Die vonden dat er niet veel verschil was tussen werken in loondienst en slavernij. “Werkende mensen zouden de fabrieken moeten overnemen”, luidde de slogan van de grote arbeidsorganisaties in die tijd.

Het woord ‘klasse’ is net geen schuttingwoord in de VS. Mensen worden ongemakkelijk als ze het horen uitspreken. Het is nochtans vrij simpel: geef je orders of volg je ze op? Dat bepaalt namelijk tot welke klasse je behoort. De rijken hebben een hekel aan het woord, omdat het de nadruk op verschil legt.

Wat in de jaren 30 van vorige eeuw werd verwezenlijkt, dat kan opnieuw worden gedaan. De omstandigheden zijn nagenoeg dezelfde. Net als toen is er nu veel ongelijkheid en een grote mate van repressie. Maar we moeten het dóén. Het zal niet uit zichzelf gebeuren.

Principe 9: zorg ervoor dat ze het allemaal prima vinden

David Hume, een politiek filosoof uit de achttiende eeuw, schreef in een van zijn werken dat de macht in handen is van degenen die geregeerd worden. Daarmee bedoelde hij dat, als het volk zich bewust wordt van zijn macht, autoritaire en repressieve regeringen gedoemd zijn om te verdwijnen. Dat is een van de redenen waarom we in de VS die enorme PR-industrie hebben

In zijn boek “Propaganda” uit 1928 zegt Edward Bernays, in die tijd een toonaangevend intellectueel en een soort van goeroe, dat het land moet bestuurd worden door de ‘intellectuele minderheid’. Het volk mag niet de kans krijgen om te regeren, want dat neemt toch maar de verkeerde beslissingen. Tegelijk moet de ‘intellectuele minderheid’ ervoor zorgen dat het volk het eens is met haar beslissingen.

Dat doel kan je bereiken met afleidingsmanoeuvres. Reclame is zo’n afleidingsmanoeuvre. Reclame kan mensen doen geloven dat ze bepaalde dingen nodig hebben om gelukkig te zijn. Als mensen bezig zijn met consumeren, schenken ze geen aandacht aan de beslissingen van de ‘intellectuele minderheid’. Als ze zich bij het aanschaffen van consumptiegoederen in de schuld steken, dan hebben ze daar ook nog eens een kluif aan. Dan heb je ze als heerser over de horden helemaal tuk.

Reclame geeft geen informatie en is ook niet rationeel. Reclame wil ongeïnformeerde consumenten irrationele beslissingen doen nemen. Zonder reclame zouden mensen rationale beslissingen nemen. En dat zou de ‘intellectuele minderheid’ wel eens in de problemen kunnen brengen.

Verkiezingspropaganda is ook een vorm van reclame. Over echte verkiezingsthema’s praat die propaganda doorgaans niet. Door de aandacht van de kiezers van de essentie af te leiden en te richten naar bijkomstigheden, wil verkiezingspropaganda ongeïnformeerde kiezers irrationele beslissingen doen nemen, vaak tegen hun eigen belangen in.

Principe 10: marginaliseer het volk

Politiek wetenschapper Martin Gilens komt in één van zijn studies tot de conclusie dat het beleid niet aansluit bij de opvattingen van het volk maar bij de belangen van het bedrijfsleven. In een andere publicatie toont Gilens aan dat ongeveer 70% van de Amerikaanse bevolking op geen enkele manier op het beleid weegt. Ze zouden even goed op de maan kunnen wonen. De rijken daarentegen slagen er wel in om hun stempel op het beleid te drukken. Het volk is zich van deze wanverhouding bewust. Dat verklaart zijn vijandigheid tegenover allerlei organen en instanties (presidentschap, parlement, grote bedrijven, banken, zelfs de wetenschap).

Er is veel ongerichte woede. Er is veel diepe haat tegenover elkaar en tegenover kwetsbare groepen. Tegen hun eigen belangen in geven velen hun steun aan politici die niets om hen geven, die hen zelfs schade willen toebrengen. Toen het duidelijk werd dat Obama’s boodschap van ‘hoop en verandering’ weinig soelaas had gebracht, kreeg Trump veel stemmen van boze kiezers.

Veel Amerikanen zijn zwaar misnoegd. Het zijn vooral witte arbeiders uit de lagere middenklasse, slachtoffers van het neoliberalisme. Ze vinden dat hun land naar de haaien gaat en dat een ‘veralgemeende zij’ het hen ontfutselen. Er is grote behoefte aan een zinvol programma dat voorziet in hoognodige verandering. Als dat er niet komt, is de kans groot dat de situatie uit de hand loopt.

Op 8 november 2016 hadden er verkiezingen plaats in het machtigste land ter wereld. Door die verkiezingen kwam alle macht (de uitvoerende macht, het Congres, het Hooggerechtshof) in handen van de Republikeinse partij, de gevaarlijkste organisatie uit de wereldgeschiedenis. Dit is nauwelijks een overdrijving. Want wat zijn de gevolgen? Meer fossiele brandstoffen, nog meer deregulering, geen hulp aan ontwikkelingslanden die de stap naar duurzame energie willen zetten.

We stevenen in sneltreinvaart af op een enorme milieuramp. Volgens een artikel in de New York Times van een tijdje terug smelten de Arctische ijskappen sneller dan gesofistikeerde computermodellen hadden voorspeld. Het smelten van de Arctische ijskappen is van grote invloed op het klimaat. In hetzelfde artikel stond dat de Amerikaanse regering en het Amerikaanse bedrijfsleven met groot enthousiasme op het nieuws hadden gereageerd. In de van ijs bevrijde zones zou nu immers naar fossiele brandstoffen kunnen worden gezocht.

Volgens John Dewey, de toonaangevende sociale filosoof van het eind van de twintigste eeuw, kunnen we enkel komen tot een goed functionerende democratische maatschappij als alle sectoren – productie, handel en media – aan participatieve besluitvorming doen. Zolang dit niet het geval is, zal beleid niets anders zijn dan de schaduw die door het bedrijfsleven over de maatschappij wordt geworpen.

Autoritaire, dominante en hiërarchische structuren zijn niet vanzelfsprekend. Ze moeten zich rechtvaardigen. Als ze dat niet kunnen, moeten we ze afbouwen. We moeten ze reguleren, we moeten ze vragen waarom ze er eigenlijk zijn.

Als dingen veranderen, dan is dat omdat tal van mensen er op de werkplaats of in hun leefgemeenschappen voortdurend mee bezig zijn. Zo leggen ze de basis van volksbewegingen en die brengen veranderingen teweeg. Zo is het altijd gegaan. Als we nu bepaalde rechten genieten, zoals vrije meningsuiting bijvoorbeeld, dan is dat omdat activisten er ooit voor hebben gevochten.

Wat kunnen we doen? Zo goed als alles. We leven nog altijd in een vrije maatschappij. Die is er niet vanzelf gekomen, daar is hard voor gevochten. Als mensen zich organiseren, kan er veel worden verwezenlijkt. We moeten nieuwe manieren van politieke actie bedenken. Zoals wijlen mijn vriend Howard Zinn ooit zei: “Belangrijk zijn de talloze kleine acties van onbekende mensen. Zij leggen de basis voor de betekenisvolle gebeurtenissen die in de geschiedenisboeken terecht komen.”

Bron: DeWereldMorgen

Requiem voor de Amerikaanse Droom – Noam Chomsky – deel 3

Requiem voor de Amerikaanse Droom – Noam Chomsky – deel 2

Principe 3: gooi de economie om

In de jaren 50 en 60 van vorige eeuw zorgde het Bretton Woods-systeem, het financieel-economische systeem dat na de Tweede Wereldoorlog door de overwinnaars werd uitgewerkt, voor financiële stabiliteit. De banken werden gereguleerd onder de bepalingen van de New Deal, het sociaal en economisch hervormingsprogramma van president Roosevelt. Commerciële banken en investeringsbanken waren strikt van elkaar gescheiden. Tijdens de hele New Deal-periode waren er geen financiële crashes. In die naoorlogse jaren hadden ondernemingen en banken oog voor het welzijn van de Amerikaanse maatschappij. De Amerikaanse economie was nog grotendeels gebaseerd op productie. Er werd weinig of niet gespeculeerd.

Aan het begin van de jaren 70 ging de hele boel aan het schuiven. De winsten op industriële productie gingen in dalende lijn. Deels als reactie hierop nam het volume van speculatieve transacties met grote sprongen toe. Steeds meer werden aanzienlijke winsten gegenereerd met het spelen van financiële spelletjes. Vandaag zijn bedrijven als General Electric in de eerste plaats financiële instellingen. Het welzijn van de Amerikaanse samenleving is voor de bedrijven en de banken van weinig of geen tel meer. Eigenbelang primeert. Kortetermijnwinsten bepalen de financiële agenda.

Naast deze ‘vergeldelijking’ van de economie was ook de delokalisatie een belangrijke gamechanger tijdens het laatste kwart van vorige eeuw. Meer en meer verhuisde de productie naar landen waar arbeid veel goedkoper en veel minder gereglementeerd was. Met als gevolg dat de Amerikaanse arbeider nu moet concurreren met de in extreme mate uitgebuite Chinese arbeider.

In de VS is de werkeloosheidsgraad in de verwerkende industrie nu ongeveer even groot als tijdens de Grote Depressie. Met dit verschil dat die jobs niet meer terugkomen, zoals na de Grote Depressie gebeurde, maar voor altijd verloren zijn. Arbeiders die wél nog werk hebben, stellen onder deze omstandigheden geen al te hoge eisen. Ze doen niet moeilijk als de baas hen vraagt om meer uren te kloppen. Desnoods maken ze schulden om het hoofd boven water te kunnen houden.

De grote Amerikaanse bedrijven maken het leeuwendeel van hun winsten in het buitenland. Daardoor zijn ze minder betrokken bij de situatie op het thuisfront en ook minder bereid om een deel van de lasten van de Amerikaanse samenleving op zich te nemen. Die lasten komen steeds meer op de schouders van het Amerikaanse volk.

Alleen de Amerikaanse burger kan deze evolutie een halt toeroepen. Als velen zich verontwaardigen over deze gang van zaken en hun ongenoegen laten blijken, dan kan dat leiden tot reglementering van de banken. Dan kunnen we financiële instellingen verantwoording laten afleggen aangaande hun economisch nut.

Waarom neemt het management altijd de belangrijke beslissingen? Waarom wordt het beleid van een bedrijf niet bepaald door de werknemers, door de gemeenschap? Ten tijde van de bankencrisis van 2008 werd de Amerikaanse auto-industrie nagenoeg genationaliseerd. Toen had het publiek bepaalde keuzes kunnen maken. Gaan we nog auto’s produceren? Of steken we die centen in een efficiënter openbaar vervoer? Maar er was geen actieve mobilisatie, en dus kwam de sector uiteindelijk weer in handen van dezelfde private eigenaars.

Principe 4: verleg de lasten

Tijdens de jaren 50 en 60 van vorige eeuw was er sprake van grote economische groei. Zowel de arbeider als de CEO pikten daar een graantje van mee. Er kwamen betere sociale voorzieningen. Het bedrijfsleven toonde zich van dichtbij betrokken bij de levensvoorwaarden van de Amerikaanse consument.

De situatie is volledig omgeslagen. Het Amerikaanse bedrijfsleven slijt zijn producten op de globale markt en heeft vrijwel geen belangstelling meer voor de thuissituatie. De beleidsmakers hebben geen langetermijnvisie meer. In hun ogen is de rol van de overheid drieledig: voorzien in subsidies voor onderzoek en ontwikkeling, redden van het bedrijfsleven in geval van een crash en uitbouwen van een sterk leger om de wereld te kunnen blijven domineren. Maar daar houdt het ook op. De zorg voor de bevolking en de bekommerdheid om het lot van de komende generaties behoren volgens de logica van de huidige politieke kaste niet tot het takenpakket van de overheid.

In de jaren 50 en 60 van vorige eeuw moesten rijken en bedrijven relatief veel belastingen betalen. Nu is er een tendens om rijken en bedrijven steeds minder te belasten – dividenden worden bijvoorbeeld niet belast – en hogere belastingen te heffen op inkomens en consumptiegoederen. General Electric betaalt geen belastingen.

De ‘politieke revolutie’ die Bernie Sanders tijdens zijn campagne in 2016 voorstond, zou Dwight Eisenhower, president van de VS van 1953 tot 1961, niet hebben verontrust. Wat eens normaal en algemeen geldig was, wordt nu radicaal en extremistisch bevonden. Het hele politieke spectrum is naar rechts opgeschoven. De Democraten van nu zijn eerder gematigde Republikeinen. De Republikeinen zijn zo hard naar rechts opgeschoven dat ze eigenlijk buiten het politieke spectrum vallen. Strikt gesproken is de Republikeinse Partij geen politieke partij meer. Om aan stemmen te geraken, bakt ze zoete broodjes met evangelisten, nativisten, racisten en de slachtoffers van de globalisatie.

Er is nood aan massamobilisatie om verandering in de zaak te brengen.

Principe 5: maak komaf met solidariteit

De rijken ervaren solidariteit als een bedreiging omdat ze mensen verenigt.

De sociale zekerheid wordt gefinancierd met overheidsgeld en drijft op solidariteit. Daarom willen de rijken haar financieel droogleggen. Als er bij gebrek aan fondsen geen door de overheid georganiseerde sociale zekerheid meer is, dan zal dat leiden tot hevige protesten vanwege de bevolking. En dan springt de private sociale zekerheid in de bres en speelt ze de reddende engel.

Ook het openbaar onderwijs staat in het teken van solidariteit. Meer en meer ligt het onder vuur. In meer dan de helft van de staten wordt het onderwijssysteem niet gefinancierd door de overheid maar met schoolgeld. In de jaren 50 en 60 van vorige eeuw was het openbaar onderwijs gratis, ook al was de maatschappij toen armer dan de onze vandaag. Je kon ook heel makkelijk aan een studiebeurs geraken. Al moet voor de volledigheid gezegd dat in die tijd zwarten door allerlei racistische obstakels heel moeilijk de weg vonden naar het openbaar onderwijs. Onze veel rijkere maatschappij van vandaag beweert geen geld te hebben voor openbaar onderwijs. Dat is larie. Mexico, toch niet bepaald een land dat bulkt van het geld, heeft een meer dan degelijk systeem van hoger onderwijs, en het is gratis. Laten we het openbaar onderwijs weer uitbouwen en gratis maken! Het kan. De economie zal er alleen maar beter van worden.

In de VS is de gezondheidszorg grotendeels in privéhanden. Miljoenen Amerikanen hebben geen ziekteverzekering omdat ze de premies van de private gezondheidszorg niet kunnen betalen. Medicare (overheidsorganisatie inzake gezondheidszorg) staat onder constante druk. Er wordt hard gelobbyd om de gezondheidszorg in de VS volledig te privatiseren. Volgens de tegenstanders kost Medicare handenvol geld en is dat een van de hoofdoorzaken van het Amerikaanse begrotingstekort. Maar de kosten voor Medicare swingen alleen maar de pan uit omdat de organisatie moet samenwerken met het net van geprivatiseerde en ongereglementeerde gezondheidszorg. Dat maakt het allemaal bijzonder inefficiënt en duur. Ook de farmaceutische industrie maakt deel uit van het probleem. De VS zijn waarschijnlijk het enige land ter wereld waar het de regering bij wet verboden is om te onderhandelen over de prijs van geneesmiddelen. Er is één uitzondering: de Veterans Administration. Voor oorlogsveteranen liggen de prijzen van geneesmiddelen gevoelig lager. De Veterans Administration is een overheidsorganisatie. Ze werkt veel efficiënter dan de private firma’s. Als de gezondheidszorg in de VS integraal door de overheid zou gerund worden, zoals in vele andere landen ter wereld het geval is, dan zou er waarschijnlijk geen sprake zijn van een tekort op de overheidsbegroting, maar van een overschot. En laten we wel wezen: het zijn vooral de exorbitante militaire uitgaven die stevig inhakken op de Amerikaanse begroting.

Het tekort op de overheidsbegroting wordt vaak naar voren geschoven als het grootste probleem waarmee de VS thans te kampen hebben. Maar wie goed toekijkt, ziet dat de werkeloosheid nog een veel groter probleem is. Werkeloosheid is het grootste humanitaire probleem in de VS momenteel. De gevolgen op menselijk vlak zijn dramatisch. Ook is er grote economische schade omdat heel wat potentieel gewoon niet wordt benut. Deze situatie is wraakroepend, want eigenlijk is er helemaal geen gebrek aan werk. Overal zijn ingrijpende infrastructuurwerken meer dan nodig.

Bron: DeWereldMorgen

Requiem voor de Amerikaanse Droom – Noam Chomsky – deel 3

Boekrecensie – Ronald Decelle – deel 1

Requiem voor de Amerikaanse Droom – Noam Chomsky – deel 1

Het boek ‘Requiem for the American Dream’ is gebaseerd op de gelijknamige documentaire uit 2015. In 2019 verscheen bij uitgeverij Ten Have een Nederlandse vertaling met als titel ‘Het einde van de Amerikaanse Droom – De 10 Principes voor de Concentratie van Rijkdom en Macht’.

Een commentaar op de Amerikaanse Droom

De Amerikaanse Droom – wie doorzet, wordt vanzelf rijk – is grotendeels een mythe. Immigranten die in de tweede helft van de negentiende eeuw en aan het begin van de twintigste eeuw uit Europa naar Amerika kwamen, konden er tot een hoger niveau van welstand en vrijheid komen dan mogelijk ware geweest in hun land van herkomst. Maar dat in de VS iedereen zomaar rijk kan worden en dat wie onderaan de sociale ladder blijft bengelen dat alleen maar aan zichzelf te danken heeft, dat is larie en apekool.

Tijdens de Grote Depressie (eind jaren 20 en de volledige jaren 30 van vorige eeuw) zag de sociale toestand in de VS er allesbehalve rooskleurig. Maar er heerste een zeker optimisme, een gevoel van ‘we geraken er wel uit’. De opkomst van de vakbonden stemde de kleine man hoopvol. Er was licht aan het eind van de tunnel. Toen na de Tweede Wereldoorlog de economie weer begon te groeien, profiteerden alle lagen van de bevolking van de toegenomen rijkdom.

Vandaag ontbreekt elk optimisme. De sociale mobiliteit in de VS is momenteel lager dan die in Europa. Er is meer ongelijkheid dan ooit tevoren. Politici beloven beterschap en refereren hierbij aan de Amerikaanse Droom. Het geloof in die mythe moet levend gehouden worden om perspectief te bieden aan de middenklasse. Maar de waarheid is dat er zich gedurende de afgelopen dertig jaar een radicale verschuiving in het sociaal-economische beleid van de VS heeft voltrokken. Tegen de wil van het volk, en met enorme winsten voor de superrijken als gevolg.

De Amerikaanse Droom is oogverblinding, propaganda. Op de schroothoop ermee, voor eens en voor altijd. Want de situatie is dramatisch. Alles ligt op zijn gat.

Inleiding

Concentratie van rijkdom leidt tot concentratie van macht. Neem nu de verkiezingen. Verkiezingscampagnes kosten handenvol geld. Om verkozen te kunnen geraken, zijn presidentskandidaten afhankelijk van giften van grote bedrijven. Die zijn zeer toeschietelijk. Om hun potentiële goudhaantje aan de macht te helpen, kijken ze niet op een dollar. Als dame Fortuna hen toelacht en de door hen gefinancierde kandidaat het Witte Huis haalt, is het voor die grote bedrijven terugverdientijd. Door hun goede relaties met het politieke bestel lukt het hen beleidsmaatregelen door te drukken die in hun voordeel zijn. Dat kan bijvoorbeeld gaan om meer deregulering, of om ingrepen op de fiscale wetgeving … Zo worden ze nog rijker. En krijgen ze nog méér macht. Het is een vicieuze cirkel.

In zijn boek ‘The Wealth of Nations’ uit 1776 noemde Adam Smith kooplui en fabrikanten de ‘masters of mankind’ (heersers over de mensheid). Vandaag zijn dat de financiële instellingen en de multinationals. Die scharen zich eensgezind achter de ranzige leus: “Alles voor ons en niets voor alle anderen”. Ze kijken alleen maar naar het eigen voordeel. En zolang er vanuit het grote publiek geen reactie komt, zullen ze dat blijven doen.

Principe 1: beperk de democratie

Democratie legt de macht in de handen van het volk. Doorheen de geschiedenis werd dat idee door de machthebbers en de geprivilegieerden zelden op applaus onthaald.

James Madison, een van de voornaamste auteurs van de Amerikaanse grondwet en vierde president van de VS, was een aristocraat. Hij vond democratie geen goed idee. Hij zag ze als een bedreiging voor de gefortuneerden. Volgens hem moest het schip van staat gestuurd worden door een speciale klasse van vooraanstaanden en geprivilegieerden. Daarom legde hij de macht grotendeels in de handen van een niet-verkozen Senaat. Het Huis van Afgevaardigden stond dichter bij het volk maar had weinig in de pap te brokken. Het volk moest onder de duim gehouden worden door middel van repressie en door verdeeldheid te zaaien.

Thomas Jefferson, derde president van de VS, was een democraat. Hij vond dat de macht aan het volk toekwam en dat er iets moest gedaan worden aan het probleem van de ongelijkheid.

Dit schisma – aristocraten versus democraten – loopt tot op vandaag doorheen de hele Amerikaanse geschiedenis.

Aristoteles schreef de ‘Politika’, het allereerste boek dat handelt over politieke systemen. Hoewel hij net als Madison een aristocraat was en vond dat de democratie moest beperkt blijven tot vrije mannen, was hij tegelijk voorstander van minder ongelijkheid. Door bepaalde tegemoetkomingen aan het volk – het verstrekken van maaltijden bijvoorbeeld – wilde hij verhinderen dat er opstanden uitbraken. Met enige goede wil zou je kunnen zeggen dat deze benaderingswijze overeenkomt met de idee van de welvaartstaat.

De Amerikaanse geschiedenis verloopt in fases. Tijden van sociale vooruitgang (zoals de jaren 50 en 60 van vorige eeuw) en tijden van stagnatie en achteruitgang (zoals de afgelopen 30 jaar) wisselen elkaar telkens weer af.

De democratiseringsgolf van de jaren 60 van vorige eeuw – vrouwenrechten, burgerrechten, het verzet tegen de oorlog in Vietnam – leidde tot grote paniek bij de gevestigde orde. De reactie zou niet uitblijven. Het volk moest koste wat kost weer in het gareel gedwongen worden. De geest van de democratie moest weer in de fles.

Principe 2: herzie de ideologie

In de jaren 70 van vorige eeuw lanceerde het bedrijfsleven een groot offensief om de opmars van het egalitarisme een halt toe te roepen.

In 1971 schreef Lewis F. Powell het ‘Powell Memorandum’, een vertrouwelijk memorandum aan de voorzitter van de onderwijscommissie van de Amerikaanse Kamer van Koophandel. Hierin stelde Powell dat de kapitalistische klasse de meest vervolgde van de VS was. Volgens hem had het zakenleven de controle over de maatschappij verloren en moest het democratiseringsproces hoe dan ook worden gestopt. Om dat doel te bereiken, moesten volgens Powell de bedrijven hun economische macht gebruiken. Powell zei eigenlijk: “Wij hebben het geld, wij zullen ervoor zorgen dat het volk zich weer aan discipline onderwerpt.”

In 1975 verscheen ‘The Crisis of Democracy’, een rapport van de Trilaterale Commissie. Deze commissie bestond uit liberale internationalisten uit de drie grootste kapitalistische industrielanden van toen: de VS, Europa en Japan. Het rapport stelde vast dat steeds meer mensen zich begonnen te organiseren en aan politiek begonnen te doen. Die overdaad aan democratie werd toegeschreven aan het feit dat de instanties die normaal moesten zorgen voor de ‘indoctrinatie van de jongeren’ – scholen, universiteiten, kerken – schromelijk tekortschoten in hun taak. Daardoor kwam het systeem onder te grote druk te staan. Het rapport kwam tot de conclusie dat de democratiseringsgolf dringend moest bedwongen worden om te voorkomen dat het systeem in elkaar zou storten.

Vanaf de jaren 70 van vorige eeuw onderging het onderwijssysteem in de VS een aantal ingrijpende wijzigingen:

  • Het schoolgeld werd voortdurend opgetrokken. De bedragen zijn nu belachelijk hoog. Hierdoor is voortgezet onderwijs voor veel jongeren geen optie meer. Studenten van wie de ouders een eerder bescheiden inkomen hebben, kunnen een studielening afsluiten. Dat systeem zadelt studenten op met torenhoge schulden. Wie afstudeert, kan daarom maar beter meteen op zoek gaan naar een goed betalende job. De studieschulden blijven gewezen studenten hoe dan ook levenslang boven het hoofd hangen.
  • In de lagere school kwam de nadruk steeds meer op mechanisch talent te liggen en steeds minder op creativiteit en zelfstandigheid. Deze verschuiving is een vorm van controle en indoctrinatie.
  • Het aantal contractscholen is fors toegenomen. Contractscholen werken met overheidsgeld maar zijn in privéhanden. Ze presteren absoluut niet beter dan publieke scholen. Deze evolutie moet gezien worden als een poging tot ondermijning van het openbaar onderwijssysteem.

Er zijn geen documenten voorhanden die aantonen dat deze maatregelen kaderen in een gericht beleid. Maar je ziet wél welke kant het opgaat…

Wie kritiek heeft op dergelijke ingrepen wordt algauw ‘anti-Amerikaans’ genoemd. Kritiek op een beleidsmaatregel wordt meteen geduid als een aanval op de hele maatschappij. Eigenlijk is ‘anti-Amerikaans’ een totalitaire notie.

Wat Powell in zijn memorandum schreef, komt neer op het volgende: “Wij hebben het geld, wij moeten ervoor zorgen dat het volk weer in de pas loopt”. De Trilaterale Commissie dacht volgens dezelfde lijn. Ze vond ook dat de media de pedalen volledig kwijt waren en dat het aan de overheid was om daar wat aan te doen. Alleen het bedrijfsleven ontkwam over de hele lijn aan de kritiek van de Trilaterale Commissie. Agressief lobbyen, verkiezingscampagnes kopen, de uitvoerende macht infiltreren … En wat dan nog? Daar is toch niks mis mee? Goed gedaan, jongens!

Bron: DeWereldMorgen