by admin | jan 5, 2023 | Boeken
Acceptatie- en commitmenttraining
Leerkrachten die met hart en ziel voor de klas staan en doen wat werkt, hebben een grote impact op kinderen en op de wereld. Juist nu is het tijd om te investeren in de leerkracht. Niet alleen in didactiek en methoden, maar vooral ook in de mens achter de leerkracht.
Psychologische flexibiliteit in het onderwijs is een gedegen en praktisch boek voor het primair onderwijs. Het helpt je om te onderzoeken of je je energie inzet op een manier die het effect heeft wat je beoogt. Het boek is voor elke leerkracht te gebruiken om kinderen op een wetenschappelijk onderbouwde manier te kunnen begeleiden, maar ook om de eigen psychologische flexibiliteit te vergroten. Alles onder controle willen hebben, altijd sterk zijn en anderen niet lastig willen vallen werkt op de lange termijn niet. Bij psychologische flexibiliteit richt je je op:
- Doe wat werkt en waardevol is,
- kies vanuit innerlijke kracht voor kwetsbaarheid
- en doe het samen en in verbinding met elkaar.
Dit boek is gebaseerd op de nieuwste en baanbrekende inzichten vanuit gedragswetenschap en evolutiewetenschap en maakt de vertaalslag naar de mens achter de leerkracht en de dagelijkse onderwijspraktijk in vorm van acceptatie- en commitmenttraining.
Het boek bestaat uit vier delen, we gaan achtereenvolgens in op:
- algemene kennis over de mens en menselijk gedrag,
- psychologische flexibiliteit van de leerkracht,
- psychologische flexibiliteit van de kinderen, en
- systemische flexibiliteit in de context van de school.
by admin | jan 5, 2023 | Boeken
‘De tirannie van de schuld’, schrijft onze medewerker Wim Van Rooy in zijn recensie, ‘doordesemt vandaag heel ons bestaan via het cultuurmarxisme en zijn permanent geëmmer over ons taalgebruik, het debunken van onze zeden en gewoonten en zijn drammerig gekoketteer met het dekoloniseren van de openbare ruimte!’
In ‘Westerse schuld. Mythe of realiteit?’ (met een voorwoord van Ayaan Hirsi Ali) behandelen verschillende auteurs (red. Raisa Blommestijn, Paul Cliteur, Bart Collard, Perry Pierik) de vraag of het westen dan inderdaad zo schuldig is als de mantra’s van de wokista’s.
Is het Westen niet rijk geworden dankzij onderdrukking en slavernij? Draagt het Westen geen schuld waarvoor zij boete moet doen? Wat is de staat van ‘het Westen’, van de VS, Europa en Australië?
In deze bundel worden enkele facetten van deze hedendaagse vragen behandeld door auteurs die op hun manier ‘wakker’ denken te zijn, maar niet ‘woke’.
Waarden
De zes kardinale waarden die de basis vormen van het Westen en die men nooit tegelijk in andere beschavingen terugvindt zijn: de constitutionele staat, democratie, intellectuele vrijheid, kritisch gebruik van de rede, wetenschap en vrijemarkteconomie gebaseerd op privé-eigendom. Deze ideeën kwamen naar voren in vijf historische perioden: de Griekse uitvinding van de stad, de Romeinse vastlegging van het recht, de ethische revolutie van de bijbel en de uitvinding van de geschiedenis (eschatologie), de pauselijke revolutie die een verbinding construeerde tussen de christelijke erfenis en de antieken, en de grote revoluties en het idee van de democratische rechtsstaat.
Cliteur bespreekt een voor een deze periodes en levert interessante kritiek. We zijn echter moreel verlamd geraakt door de ‘default setting’ van zovele westerse intellectuelen, met hun perverse nadruk op racisme en kolonialisme, maatschappelijke facetten die men overal elders natuurlijk ook terugvindt…
Met o.a. bijdragen van historicus Piet Emmer, specialist inzake het slavernijverleden, Perry Pierik over de negatieve obsessie van de Europese elites met de natiestaat en met de catechismus van de diversiteit, ex-journalist van NRC Hans Moll over het narratief van de Nederlandse koloniale schuld, moraalfilosoof Floris van den Berg over enkele morele blinde vlekken in het woke-debat, juriste Raisa Blommestein die de cultuurzwakte aantoont die zich van het Westen meester heeft gemaakt, en milieuwetenschapper Willem Vermaat over het vals narratief dat de mantra van ‘westerse schuld’ en ‘westers schuldgevoel’ wel is, passend in het grotere verhaal van het anti-kapitalisme..
De recensie van Wim Van Rooy lees je hier
by admin | jan 5, 2023 | Sectoren
Regering legt plan op tafel
Hetzelfde verdienen, maar dan op vier in plaats van vijf dagen in de week. Nee, het is geen grap, maar een voorstel dat echt op de tafel ligt van de federale regering. Een plan om werknemers flexibeler de 38 uur te laten presteren die ze nu op vijf werkdagen kloppen. Maar dan 9,5 uur per dag en een extra dag vrij in de week.
De arbeidsmarkt. Het is een van de werven van het herstart- en relanceplan waar premier Alexander De Croo volgende week mee wil uitpakken. Een pakket met een 30-tal voorstellen die de verschillende partijen rond de tafel hebben gelanceerd. Hoeveel er na de discussie van afgelopen zondag nog van overschieten, is niet helemaal duidelijk. Maar het plan van de Vlaamse liberalen om de 38-urige werkweek flexibeler in te vullen, lijkt een blijvertje te worden.
Waar gaat het over? Meer dan 9 uur per dag werken, mag momenteel niet. 38 uur op vier dagen presteren dus ook niet. Terwijl het voor sommigen toch een goede zaak zou kunnen zijn om dat wel mogelijk te maken. Wie vier dagen lang 9,5 uur werkt, zou dan een dag vrijaf hebben tijdens de week. Voor hetzelfde loon, aangezien je ook evenveel uur per week werkt.
Gescheiden ouders
De bedoeling is niet om het systeem verplicht te maken. Zowel werkgever als de werknemer moet het er onderling over eens zijn. Voor sommige werknemers zal het goed uitkomen, voor anderen moeilijk te organiseren zijn. Idem voor ondernemingen. In kmo’s zal het niet makkelijk zijn om dit georganiseerd te krijgen, in grote bedrijven dan weer wel. Niet alle functies zijn er ook even geschikt voor. Voor wie bijvoorbeeld tussen 8 en 17 uur aan een loket klanten bedient, is het niet zo evident om voor of na die uren nog langer aanwezig te zijn.
“Dit is op basis van vrijwilligheid. Wie wil, krijgt zo meer vrijheid om hetzelfde werk op een andere manier in te delen. Om bijvoorbeeld voor gescheiden ouders de ene week – waarin je de kinderen hebt – wat minder te werken en de andere week wat meer. Zelfde aantal uren, zelfde loon, maar meer vrijheid om de werktijd in te vullen, waardoor de loopbaan ook langer leefbaar en duurzaam wordt”, valt bij de liberalen te horen.
Tegen internationale conventies
Ook de groenen zijn voor, liet voorzitster Meyrem Almaci al duidelijk verstaan. Zolang de werknemers hun uren zelf kunnen invullen toch. “Als het vrijwillig is en het werknemers toelaat hun werktijd flexibel in te vullen, zijn wij voor. Dit kan voor sommigen helpen om de combinatie van werken en privé te verbeteren en ook het werk thuis flexibeler te organiseren”, zegt de Groen-voorzitster. Zij wil wel dat de sociale partner hier een kader over uitwerken.
De vakbonden zijn hier alvast het minst voor te vinden. Het ABVV ziet het niet zitten, gezien de socialistische syndicalisten eigenlijk voor een kortere werkweek zijn. Bij ACV is de boodschap genuanceerder. “Een arbeidsweek presteren op vier dagen, kan interessant zijn. Zeker voor mensen die in een regeling zitten van 35 of 36 uren. Maar voor wie in een 38-urenweek actief is, lijkt een samenpersing van de arbeidstijd op structurele basis toch niet wenselijk. 9,5 uren per dag werken, met daarnaast nog de verplaatsing, dat zal weinig bijdragen tot een verbetering van het welzijn. Zeker in zwaar belastende beroepen waar mensen nu al uitgeput zijn. Er is nu al veel stress en er zijn al veel burn-outs, en we zitten met 500.000 langdurig zieken. Bovendien komt zo een regeling waarschijnlijk ook in conflict met de internationale conventies rond arbeidsduur”, valt bij de christelijke vakbond te horen.
Recht op deconnectie
Dat de vakbond niet staat te springen voor het voorstel, verklaart ook waarom de Franstalige socialisten het minst happig zijn om groen licht te geven. Maar ook PS-vicepremier en minister van Werk Pierre-Yves Dermagne schiet het zeker niet af. “Wanneer de regering de maatregel neemt, zal sowieso aan de sociale partners worden gevraagd om een kader uit te werken voor de werkweek van vier dagen. Het wordt dus niet eenzijdig ingevoerd”, klinkt het op zijn kabinet. De PS stelt wel twee voorwaarden: “Ten eerste moet dit voorstel worden gekoppeld aan een recht op deconnectie voor de werknemer. En ten tweede moeten de sociale partners ook een kader uittekenen voor de registratie van arbeidstijd. Daarover velde het Europese Hof van Justitie recent een arrest.”
De kans dat het voorstel het haalt, is dus vrij groot. Ook alle andere partijen van Vivaldi zien er wel brood in. En het maakt ook deel uit van een breder pakket met verschillende voorstellen, waardoor gegeven en genomen kan worden.
Puzzelstukje
Arbeidseconoom Stijn Baert (UGent) noemt het een kleine stap richting meer flexibiliteit van de arbeidsmarkt. “Het is niet wereldschokkend, maar onze arbeidsmarkt is nu zo rigide dat elke stap zowel voor de werkgever als de werknemer positief is. Het kan een puzzelstukje zijn in een groter geheel, maar ik heb het gevoel dat dit het hoogst haalbare is.”
Maar ook Baert wijst erop dat het voor de twee kanten wel iets positiefs kan opleveren. Voor sommige werknemers die nu soms al negen of meer uren per dag werken. En voor sommige werkgevers die nu dure overuren moeten betalen en hun mensen recuperatie dienen te geven.
De werkgevers zelf willen wel spreken over het voorstel. “Van een collectieve arbeidsduurvermindering met behoud van loon kan absoluut geen sprake zijn. Maar we zijn niet tegen meer flexibiliteit in de arbeidsorganisatie, maar dan graag zowel voor werknemer als werkgever én in onderling overleg”, zegt Benoit Monteyne, woordvoerder van het VBO. Het Verbond van Belgische Ondernemingen wil het debat wel opentrekken en het ook over andere thema’s hebben, zoals thuiswerk, arbeidsorganisatie en de invulling van de werktijd.
Bron: Het Nieuwsblad
by admin | jan 5, 2023 | Varia
Kan je mensen uit de armoede helpen door gewoon geld te geven? Wereldwijd nemen overheden en organisaties de proef op de som. “Mensen vinden het heel lastig als iemand onvoorwaardelijk geld krijgt. Tot het over henzelf gaat. Want zelf zouden ze het geld wel rationeel besteden.”
Geldproblemen
Hulpverlening opzetten kost een pak geld en veel sociale problemen zijn in essentie terug te voeren tot geldproblemen. Als in: mensen hebben er te weinig van. Is het dan niet eenvoudiger om gewoon geld te geven zodat mensen zelf kunnen beslissen hoe ze een uitweg zoeken?
‘Een basisinkomen weerhoudt mensen er niet van om een job zoeken.’
Hoe effectief is dit? Komt het geld goed terecht? En heeft het ook duurzame effecten? Wereldwijd wordt er mee geëxperimenteerd, gaande van kleine projecten die een specifieke doelgroep onder bepaalde voorwaarden geld geven tot grotere programma’s waar iedereen onvoorwaardelijk een soort van basisinkomen krijgt.
Zo schreef Sociaal.Net eerder over Bouwdepot, een project van de Nederlandse Stichting Zwerfjongeren. Thuisloze jongeren ontvangen er een jaar lang elke maand 1.050 euro. Tegelijk worden ze begeleid om te werken aan hun toekomst. De impact bleek positief en de jongeren slagen erin om veel van hun persoonlijke doelen te halen.
Finland experimenteerde enkele jaren geleden met een vorm van basisinkomen. Tweeduizend werklozen kregen gedurende twee jaar maandelijks 560 euro. De resultaten gaven een gemengd beeld, afhankelijk van hoe je het bekijkt. De ontvangers van het basisinkomen vonden niet sneller werk dan de controlegroep. Maar het experiment ontkrachtte tegelijk ook het hangmat-idee: het basisinkomen weerhoudt mensen er niet van om een job zoeken.
Applaus in Oeganda
Januari 2017. De inwoners van Busibi, een klein dorp in West-Oeganda, luisteren met verstomming naar de Belgen Steven Janssens en Maarten Goethals van het burgerinitiatief Eight.
De dorpsbewoners hadden toegezegd om mee te doen aan een onderzoek. Maar nu ze meer uitleg krijgen, blijkt dat ze als experiment twee jaar lang maandelijks geld ontvangen. Elke volwassene krijgt 16 euro per maand, het equivalent van 400 euro hier. En per kind ontvangt de moeder maandelijks nog eens 8 euro. Janssens legde het hele traject vast in de documentaire Crazy Money.
“Moeten we het geld samenleggen om zelf een project te starten?”, vraagt een bewoner. “Hoeveel rente moeten we na twee jaar betalen?”, wil iemand anders weten. “Het antwoord is dat het geld van jou is. Je hoeft er ons niets van terug te geven”, benadrukken de Belgen. Er breekt applaus uit.
Vertrouwen in mensen
“We wilden van bij het begin consequent de boodschap brengen: ‘We doen dit omdat we geloven dat jullie er goede dingen mee gaan doen. Laat jullie vooral niet vertellen wat jullie met het geld moeten doen, door niemand, ook niet door ons’”, zegt Goethals in een gesprek met Sociaal.Net.
‘Een jongen van achttien startte een kippenboerderij. Tegen het einde van het project stelde hij meerdere dorpsgenoten tewerk.’
“Een jonge gast van achttien had die boodschap goed begrepen”, vertelt Goethals. “Hij wilde een kippenboerderij starten en eieren verkopen. In het begin vroeg hij advies aan een oude leerkracht van hem. Tegen het einde van het project stelde hij meerdere dorpsgenoten tewerk.”
16 euro per maand is in Oeganda niet voldoende om van te leven, maar biedt een soort basisinkomen. Om tot die som te komen, ging Goethals de mosterd halen bij onderzoek van Guy Standing. Standing is professor aan de universiteit van Londen en expert op vlak van het basisinkomen. Goethals: “We gingen voor de regio na wat het gemiddelde van de 30 procent laagste inkomens is. Daar namen we vervolgens 30 procent van.”
Met een budget van een kleine 50.000 euro kon Eight twee jaar maandelijks geld overmaken voor een honderdvijftigtal mensen, kinderen en volwassenen samen. De Universiteit Antwerpen deed onderzoek naar het project en vergeleek Busibi met een controledorp dat geen geld kreeg.
Wordt dat geld wel goed besteed?
Een vraag die vaak klinkt is: “Wordt dat geld wel goed besteed?” Goethals is stellig: “Het effect op bijvoorbeeld drank- en drugsgebruik is nul. Maar dat wisten we al uit ander onderzoek. Mensen gaan ook niet minder werken. Ze krijgen ook niet meer kinderen om extra kindergeld op te strijken. Integendeel, het aantal geboortes daalde licht.”
‘Het effect op drank- en drugsgebruik is nul.’
Na het nieuws over de cashhulp hebben de mensen van Busibi wel een feestje gebouwd. “Hoe zou je zelf zijn? Ja, de mensen hebben uiteraard gefeest. Maar ze hebben de dag erop wel hele goede beslissingen genomen met het geld. Die twee kunnen perfect samengaan,” zegt Goethals.
Maarten Goethals: “Voor 2017 waren er twee bedrijven in het dorp. Tegen het einde van het project telde het dorp er twintig.”
Investeren in de lange termijn
In de documentaire zie je hoe verschillende mensen hun woning opknappen of een nieuw huis bouwen. Anderen verdienen wat extra geld door te helpen bij die bouwwerken. Mensen investeren in kippen, koeien en geiten, of leggen een zonnepaneel op hun dak.
“We gebruiken het geld om te ontwikkelen”, vat Edredah Kabadoma (65) het samen. “Als je ontwikkelt, kom je vooruit. Welke kant moet je anders op?” Ze bouwde met het geld een toilet en investeerde in twee kippen, een geit en het schoolgeld van een neefje dat bij haar inwoont.
‘Er ontstond meer collectieve actie in het dorp. Mensen richtten spaargroepen op. Dat geld werd gebruikt om elkaar te helpen.’
Haalde het cashgeld mensen ook definitief uit de armoede? “Eén op één kan je dat niet hard maken. Eigenlijk zou je de impact moeten vergelijken met andere programma’s van ngo’s of de overheid met gelijkaardige budgetten”, zegt Goethals.
Dat het geld niet zaligmakend is, toont de documentaire ook eerlijk. Zo kon het niet voorkomen dat Kabadoma tegen het einde van het project dakloos werd. De grond waar ze op woonde, werd plots verkocht. Haar neefje moest bij andere familie gaan wonen.
Mensen helpen elkaar
Als je de impact van het project op heel Busibi bekijkt, zijn er wel duurzame positieve effecten, volgens Goethals. “We zagen effecten op ondernemerschap, gezondheid, onderwijs en collectieve actie. Dat zijn triggers om mensen uit armoede halen. Die effecten zagen we niet in het controledorp.”
Voor 2017 waren er twee bedrijven in het dorp. Tegen het einde van het project telde het dorp er twintig. Ook de gezondheid in het dorp ging erop vooruit. Goethals: “De fysieke gezondheid van de mensen verbeterde. Ze gaan sneller naar de dokter en ze eten gezonder. Ook het psychisch welzijn ging vooruit: mensen rapporteren dat ze zich gelukkiger voelen.”
‘Het psychisch welzijn ging vooruit: mensen voelen zich gelukkiger.’
Door de cashhulp vormde het schoolgeld van de kinderen niet langer een probleem. Waar aan het begin van het project minder dan de helft van de kinderen naar school ging, was dat na twee jaar bijna 100 procent.
Het strafste vindt Goethals dat er meer collectieve actie ontstond in het dorp. Mensen richtten spaargroepen op. Dat geld werd gebruikt om elkaar te helpen. “We zagen meer samenwerking. Mensen verenigden zich om op te komen voor hun rechten bij de gemeente.”
Maarten Goethals: “We zagen een stevige drop op vlak van partnergeweld: de incidentie zakte met ruim een kwart.”
Duurzaam
Hoe duurzaam is de impact van twee jaar cashtransfers? “Uit onderzoek weten we dat je tot tien jaar na het einde van de hulp positieve effecten ziet”, zegt Goethals. “De mensen hebben investeringen gedaan. Ze zijn beter bestand tegen negatieve schokken dan de controledorpen.”
Nadien begint het inkomensniveau van de inwoners in de controledorpen gelijk te lopen. “Sommigen zeggen daarop: je had dus evengoed niets kunnen doen. Ik zeg liever: je hebt een dorp tien jaar sneller uit de armoede geholpen. In die periode heb je mensen ook echt geholpen. De scholingsgraad is gestegen, wat langetermijneffecten heeft. Zij die zeggen dat je evengoed niets had kunnen doen, negeren dat.”
‘In Wales is er een experiment met jeugdhulpverlaters, in Finland met werklozen en Ierland met artiesten.’
Zou je met begeleiding nog betere resultaten zien? “Dat hangt af van je rol en wat je wil bereiken. We vonden het met Eight al relevant om te kijken wat je bereikt door gewoon geld te geven. We zagen bijvoorbeeld een stevige drop op vlak van partnergeweld: de incidentie zakte met ruim een kwart. Uit ander onderzoek blijkt dat als je cashhulp combineert met een programma tegen partnergeweld er een daling van wel 60 procent mogelijk is.”
Eight vond dit eerste project in Busibi een succes. Intussen trok het burgerinitiatief naar vijf andere dorpen in Oeganda. Vorig jaar ging een pilootproject in een Congolees dorp van start.
Lessen voor België
Welke lessen kunnen we hier in België trekken uit al deze experimenten? We vragen het aan Jurgen De Wispelaere, onderzoeker aan de Stockholm School of Economics in Riga en co-auteur van het boek ‘Basic income experiments: Theory, practice and politics’, dat volgend jaar verschijnt.
“Er zijn wereldwijd al enorm veel experimenten gebeurd met cashhulp, al dan niet met bepaalde ondersteuning erbovenop”, zegt De Wispelaere. “De laatste jaren is er een groeiende beweging rond het basisinkomen. Dat kan je zien als een hele specifieke vorm van cashhulp: het is individueel, onvoorwaardelijk en universeel.”
‘Mensen stoppen niet met werken.’
De Wispelaere ziet enorm veel verschillen tussen deze experimenten. Dat maakt het moeilijk om resultaten te veralgemenen. “Bijna alle experimenten zijn niet universeel. Ze focussen om politieke of praktische redenen slechts op één bepaalde doelgroep. Zo is er in Wales een experiment met jeugdhulpverlaters, in Finland met werklozen en Ierland met artiesten. Daaruit kan je alleen conclusies trekken over wat cashgeld doet voor die specifieke doelgroep in dat land.”
“De laatste jaren is er een groeiende beweging rond het basisinkomen. Dat kan je zien als een hele specifieke vorm van cashhulp: het is individueel, onvoorwaardelijk en universeel.”
“Als je in België een vorm van cashhulp introduceert, zal het interageren met alle bestaande systemen. Wil je exact voorspellen wat het effect is, zal je het moeten testen en vergelijken met een groep die niets krijgt. Een andere belangrijke vraag zal zijn: vervangt cash andere diensten of komt het erbovenop? Vaak zie je dat een deel van het budget bij bestaande diensten wordt weggehaald.”
Dus er is meer onderzoek nodig voor je cash hulp in ons land kan introduceren? Niet noodzakelijk, vindt De Wispelaere. “Er wordt heel vaak beleid gevoerd zonder dat er een wetenschappelijke basis voor is. Bovendien is er al zodanig veel onderzoek geweest rond cashhulp, dat we ook heel veel dingen met vrij veel zekerheid kunnen zeggen.”
Vrees voor misbruik is onterecht
Wat weten we dan wel? “Veel mensen denken dat als je cashhulp introduceert, mensen hun job zullen opgeven. Maar al het bewijsmateriaal toont dat mensen niet stoppen met werken”, zegt De Wispelaere. “Een ander veelgehoord argument is dat mensen het geld gaan misbruiken. Ze zullen drugs kopen, ermee gokken, of dure gadgets aanschaffen. Maar we zien overal dat dat niet gebeurt.”
‘De vrees voor misbruik zegt veel over hoe we kijken naar kwetsbare mensen.’
“Dat betekent niet dat er nooit misbruik is. Er zijn altijd wel mensen die het beleid misbruiken, of het nu arme of rijke mensen zijn, maar dat is een kleine kost als alle anderen beter af zijn door het beleid”, vindt De Wispelaere.
In die vrees voor misbruik schemert volgens de onderzoeker een problematische visie door. “Het zegt veel over hoe we kijken naar mensen in een kwetsbare situatie. Er is een fundamenteel wantrouwen. De meeste hulp heeft iets heel paternalistisch. We willen wel ondersteunen, maar op onze manier. En mensen kunnen wel hulp krijgen, maar pas als ze zich gedragen hoe wij willen.”
Basisinkomen
Daarin zit het grote verschil met een universeel en onvoorwaardelijk basisinkomen, zegt De Wispelaere. “Het geeft mensen waardigheid. Het is gestoeld op een basisvertrouwen dat als je mensen ondersteuning biedt, dat ze zelf hun weg kunnen vinden. Dat betekent niet dat je ze helemaal loslaat, maar je vertrouwt er gewoon op dat ze zelf keuzes kunnen maken.”
Een van de grootste argumenten pro cashtransfers is dat de situaties van mensen zo uniek zijn, dat beleidsmakers onmogelijk op elke nood kunnen anticiperen. “Ik hoorde een vrouw uit een Canadees basisinkomen-experiment getuigen over hoe het haar leven had veranderd”, geeft De Wispelaere als voorbeeld.
“Haar dochtertje was chronisch ziek. Meerdere keren per week moest ze naar het ziekenhuis voor een behandeling van enkele uren. De moeder moest haar dochter daar alleen achterlaten, want de parking van het ziekenhuis was te duur. Openbaar vervoer was geen optie. Ze moest kiezen tussen geld voor eten en kleren, of bij haar dochter blijven. Hartverscheurend.”
“Het eerste wat de vrouw met het basisinkomen kocht, was een parkeerabonnement”, vertelt De Wispelaere. “Geen enkele beleidsmaker had op voorhand kunnen bedenken dat er nood was aan een programma zodat ouders de parking kunnen betalen om hun zieke kinderen te bezoeken.”
Onvoorwaardelijk
Een belangrijk element van de cashhulp van Eight in Oeganda is dat die onvoorwaardelijk is: iedereen krijgt het en ook hoe mensen het besteden, wordt niet aan banden gelegd.
‘Hoe meer autonomie je aan mensen kan geven, hoe beter.’
“Hoe meer autonomie je aan mensen kan geven, hoe beter,” vindt Maarten Goethals van Eight. “Schaarste verkleint je mentale ruimte, maar ook door voorwaarden op te leggen wordt de mentale ruimte van mensen kleiner. Door geld te geven los je de schaarste op en houd je de mentale ruimte groot genoeg omdat je mensen vrij laat.”
Mensen onvoorwaardelijk geld geven is niet populair. “Er is weinig draagvlak voor”, erkent ook Goethals. “Mensen vinden het heel lastig als iemand onvoorwaardelijk geld krijgt. Tot het over henzelf gaat. Want zelf zouden ze het geld wel rationeel besteden. Je kan overwegen om lichte voorwaarden te koppelen, maar ik zou er mee oppassen. Te zware voorwaarden zorgt ervoor dat mensen die al in overlevingsmodus zitten, nog extra stress ondervinden.”
Minder stress
Volgens Jurgen De Wispelaere is er heel wat onderzoek dat een link aantoont tussen de publieke gezondheid en onvoorwaardelijke cashhulp. “We weten dat armoede op zich al een negatieve impact heeft op gezondheid. Geef je mensen cash, dan vang je dat voor een stuk op. En geef je mensen onvoorwaardelijk geld, dan zorg je voor meer zekerheid. Meer zekerheid wil zeggen minder stress, en dat betekent betere gezondheid.”
Een grootschalig onderzoek naar Bolsa Familia, een vorm van cashhulp aan arme gezinnen in Brazilië, wees op positieve effecten op het mentaal welzijn: er bleek maar liefst 61 procent minder kans op suïcide onder de ontvangers van de hulp.
Ook de deelnemers aan het Finse experiment bleken gelukkiger te zijn dan de controlegroep. Bovendien groeide hun vertrouwen in overheidsinstellingen. De Wispelaere: “Uit onderzoek blijkt dat het vertrouwen van deelnemers toeneemt, zowel in de overheid, de beleidsmakers als het sociaal vertrouwen. Ook dat is een mooi argument voor een basisinkomen. Zeker de dag van vandaag.”
Sociaal.net
by admin | jan 5, 2023 | Onderwijs
In elke klas zit er minstens één kind dat hoogbegaafd is. Hoogbegaafde kinderen hebben op school nood aan een specifieke aanpak, maar die ontbreekt vaak. Zo gaat veel talent verloren.
Geen luxeprobleem
“Papa, ik begrijp het niet. Waarom rijdt een elektrische fiets minder snel dan een auto? Ze hebben toch allebei een motor?” Mijn oudste zoon Tuur is vier. De hele dag door stelt hij vragen: “Waarom is de wind uit het zuiden warm? Waarom eten walvissen plankton? Waarom ben je moe, papa? Ik heb toch gewacht op mijn wekker vanochtend?”
Zijn woordenschat en denkvermogen verbijsteren. Dat valt nog meer op als ik praat met andere vierjarigen. Vaak begrijp ik weinig van wat ze willen zeggen. Niet zo bij Tuur. Hij verwoordt precies wat hij wil weten. En hij verwacht een duidelijk antwoord.
‘Zijn woordenschat en denkvermogen verbijsteren. Klasgenootjes begrijpen hem niet.’
Een ontwikkelingsonderzoek leerde ons dat Tuur flink voorligt op leeftijdsgenoten. Een luxeprobleem? Niet echt. Te vaak moeten we hem naar school sleuren. De reden? “Het is daar zo saai.” Lange tijd vond hij moeilijk aansluiting bij leeftijdgenoten. “Tuur babbelt graag, maar klasgenootjes begrijpen hem niet”, observeerde de juf.
Opvallend: Tuur verbergt vaak zijn mogelijkheden. Op school is een puzzel met twaalf stukken “te moeilijk”. Thuis legt hij probleemloos puzzels van vijftig stukken. Waarom doet hij dat?
Hoogbegaafdheid is meer dan IQ
“Hoogbegaafdheid omvat veel meer dan een hoog IQ”, vertelt professor Tessa Kieboom. Kieboom is verbonden aan de Universiteit Hasselt en leidt Exentra, het Vlaamse expertisecentrum rond hoogbegaafdheid. Ze ijvert al twintig jaar voor een ruimer begrip van het fenomeen.
“De focus op het IQ is niet zo belangrijk. Het is arbitrair om de grens voor hoogbegaafdheid op een IQ van 130 te leggen. Wat is het verschil tussen 128 en 130? Hoogbegaafdheid is geen zwart-wit gegeven, eerder een spectrum. Hoe hoger op het spectrum, hoe meer kenmerken je vertoont.”
“Veel mensen zien hoogbegaafdheid als een geschenk. Maar ze vergeten de enorme impact op wie je bent als mens”, legt Kieboom uit. “Een sterk brein versterkt je bewustzijn. Dat beïnvloedt hoe je de wereld leest en ervaart. Je kan sneller op een abstracte manier analyseren en verzint creatieve oplossingen voor complexe problemen. Dat is een troef, maar het leidt ook vaak tot gepieker, perfectionisme en het gevoel dat je fundamenteel verschilt van je leeftijdsgenoten.”
De perfecte appel
“Een sterk brein betekent automatisch dat je de lat hoog legt voor jezelf. Dat begint al vroeg. Als de kleuterjuf vraagt om een appel te tekenen, raken kinderen met hoogbegaafdheid in de war. Ze weten dat een waarheidsgetrouwe appel tekenen, bijna onmogelijk is. Waarom geeft de juf dan zo’n moeilijke opdracht?”
‘Een sterk brein betekent automatisch dat je de lat hoog legt.’
“Sommige kinderen krijgen faalangst en weigeren de opdracht uit te voeren. Anderen beginnen honderd keer opnieuw en gaan uiterst detaillistisch te werk. Een laatste groep observeert hoe andere kinderen een appel tekenen en hoe de juf daarop reageert. Vervolgens imiteren ze de tekening waarvan de juf blij wordt”, aldus Tessa Kieboom.
“Wat ze niet weten is dat hun juf al lang blij is met een tekening die enigszins op een appel lijkt, en niet op een banaan. Eigenlijk maken de details niet uit, zolang je maar probeert. Die mismatch in verwachtingen zorgt ervoor dat kinderen zichzelf nodeloos onder druk zetten, afhaken of zich conformeren aan de groep. Zonder begeleiding zet dat gedragspatroon zich door tijdens de hele schoolloopbaan.”
Faalangst
De professor vervolgt: “Faalangst en vermijdingsgedrag komen vaak voor bij kinderen met hoogbegaafdheid. In de lagere school valt dat nog niet echt op. Veel kinderen hebben zoveel reserve dat ze jarenlang moeiteloos door alle leerstof fietsen. Ze halen hoge cijfers, krijgen complimenten en hoeven nooit buiten hun comfortzone te treden.”
‘Veel kinderen ontwikkelen geen leermethode. In het middelbaar slaat vervolgens de paniek toe.’
“Alleen ontwikkelen ze geen leermethode, noch de mentale weerbaarheid om met tegenslagen om te gaan. Als je vervolgens in het eerste middelbaar op enkele weken tijd 200 Latijnse woorden uit je hoofd moet kennen, slaat de paniek toe. Je hebt schrik om te falen en zoekt excuses om aan de leerstof te ontsnappen. Je mist simpelweg de handvatten om met de eerste echte uitdaging in je schoolcarrière om te gaan.”
“Heel wat hoogbegaafde kinderen lopen het risico geen diploma te behalen of behalen er een dat niet past bij hun mogelijkheden”, legt Kieboom de vinger op de wonde. “Dat is niet gek. Zonder een aangepast leertraject is de kans op problemen ontzettend groot. Om die reden spreek ik de laatste jaren liever over kinderen met een sterk ontwikkelingspotentieel dan over hoogbegaafdheid. Die omschrijving vat beter de uitdaging waar scholen en ouders voor staan.”
Professor Tessa Kieboom: “Bij veel hoogbegaafde kinderen zie je een kritische houding. Ze verwachten consequent gedrag. Een leerkracht die iets anders zegt of belooft dan hij doet, vertrouwen ze niet.”
Het verhaal van Elias
Hoe groot de uitdaging is, vertelt Sara Dekens, mama van Elias (15). “We hebben te laat opgemerkt dat er iets aan de hand was”, begint ze. “Pas in het tweede leerjaar bezochten we een psycholoog omdat Elias het moeilijk had op school. Hij raakte snel gefrustreerd. Als zijn potje overliep, moest hij zijn woede kwijt. Het draaide vierkant in de klas.”
‘Elias raakte snel gefrustreerd. Het draaide vierkant in de klas.’
Na een onderzoek bleek dat Elias alle kenmerken van hoogbegaafdheid vertoonde. Sara: “Plots vielen enkele puzzelstukjes in elkaar. Op tweejarige leeftijd sprak Elias al in volzinnen. Toen leek dat positief: hij zou zich goed kunnen uitdrukken op school. Mijn man en ik hebben allebei een communicatie-achtergrond. We stelden ons weinig vragen.”
“Hij keek ook samen met zijn onthaalmoeder naar het middagjournaal. Wij veronderstelden dat hij haar aandacht leuk vond, maar vermoedelijk was er meer aan de hand. Dat bleek ook uit zijn niet aflatende woorden- en vragenstroom. Letterlijk alles wilde hij weten en begrijpen. Ik heb dikwijls naar zijn uitknop gezocht maar die was er niet, nog altijd niet.”
“In het tweede leerjaar ging Elias elk uur naar het toilet. De psychologe die hoogbegaafdheid had vastgesteld, overlegde met de juf. Ze vertelde dat Elias snel overprikkeld raakte, vandaar de toiletbezoekjes. Maar hij had ook extra uitdaging nodig. Die twee rijmen, vormde een uitdaging.”
“Dankzij enkele betrokken leerkrachten lukte het om naar school te blijven gaan. Elias mocht zich afzonderen als hij overprikkeld raakte en kreeg extra oefeningen als hij dat wilde, zonder druk. In het vierde leerjaar wilde hij Engels leren. Dat kon en was voor hem een mooie extra uitdaging.”
Moeilijke leerling
Sara Dekens: “In 2016 verhuisden we naar Zweden. Elias kon er zijn lagere school afmaken in een Montessori-methodeschool. Een zegen. De kleinschalige context en leeftijd-overstijgende leergroepen pasten hem. Omdat hij nieuw was en geen Zweeds sprak, kreeg hij veel individuele aandacht. Zo ging het een tijd goed.”
‘Voor toetsen leerde hij vaak niet. Faalangst speelde hem parten. Leerkrachten worstelden met zijn kritische houding.’
“Toch hebben we in die periode waarschijnlijk kansen gemist. Dat kwam tot uiting in het middelbaar. In de internationale school waar hij startte, hanteerden de meeste leerkrachten een klassieke aanpak. Vergelijkbaar met hoe Vlaamse scholen werken. Elias blokkeerde.”
“Voor toetsen leerde hij vaak niet. Als je de stof niet instudeert en vervolgens buist, ligt het niet aan jezelf. Dat voelt veiliger dan wel studeren en buizen. Faalangst speelde hem parten. Leerkrachten worstelden met zijn intense aanwezigheid en kritische houding in de klas. Ook zij zochten soms naar zijn uitknop, denk ik.”
“Ze vonden hem een moeilijke leerling, iemand met weinig discipline die veel praatte tijdens de les. Bovendien kon hij moeilijk om met tegenstrijdige signalen. Bij sommige leerkrachten mocht hij na overprikkeling even naar buiten, bij andere niet. Dat begreep hij niet.”
Groot rechtvaardigheidsgevoel
“Die kritische houding zie je bij veel hoogbegaafde kinderen”, pikt Tessa Kieboom in. “Het hangt samen met een groot rechtvaardigheidsgevoel. Ze verwachten consequent gedrag. Een leerkracht die iets anders zegt of belooft dan hij doet, vertrouwen ze niet. Veel sneller dan andere kinderen schatten ze in hoe authentiek mensen zijn. Ze piekeren over dingen die leeftijdsgenoten gewoon aannemen.”
‘Hoogbegaafde kinderen piekeren over dingen die leeftijdsgenoten gewoon aannemen.’
Sara Dekens: “Ik herinner me hoe de papa van een klasgenoot in het ziekenhuis belandde tijdens de coronacrisis. Hij was er erg aan toe. Elias raakte overstuur omdat de lessen desondanks doorgingen. Dat was toch onverantwoord, gezien de situatie?”
“Zijn hoofd staat nooit stil. Alles is potentieel piekermateriaal. Toen de oorlog in Oekraïne uitbrak, begreep hij dat niet. Kan je een land dan zomaar aanvallen? Hij dook in de Russische geschiedenis. Het duurde niet lang voor hij veel meer over die oorlog wist dan mijn man of ik.”
“Men vertelt Elias vaak dat hij niet gemotiveerd is. Dat klopt niet, hij legt zich passioneel toe op bepaalde zaken, bijvoorbeeld op computers. Al moet hij wel helemaal zelf het initiatief kunnen nemen. Als wij of de school iets aanbieden, ervaart hij dat als druk, ook al is het zo niet bedoeld. Dan haakt hij af.”
“Passende leerstof op een vrijblijvende manier aanbieden, is een complexe puzzel die de school moeilijk gelegd krijgt. We hopen op beterschap. Dit wordt het schooljaar van de laatste kans.”
Slimmer dan de leerkracht
Tessa Kieboom: “We zien gelijkaardige problemen in België. Hoogbegaafdheid wordt vaak verkeerd begrepen. Nochtans telt elke klas minstens één hoogbegaafde leerling. Opgeteld zijn dat 55.000 Vlaamse scholieren.”
‘Elke klas telt minstens één hoogbegaafde leerling. Opgeteld zijn dat 55.000 Vlaamse scholieren.’
“Soms vertellen leerkrachten mij dat ze nog nooit een hoogbegaafd kind in hun klas hadden. Dan val ik van mijn stoel. Onmogelijk, zoiets. Maar het verwondert niet. Hoogbegaafdheid komt niet aan bod in de lerarenopleiding. Men erkent het niet als potentieel probleem. Dat is helemaal anders voor kinderen die moeilijk leren. Die groep is veel zichtbaarder waardoor je er sneller mee aan de slag gaat.”
“Ik mag dat waarschijnlijk niet zeggen, maar hoogbegaafde kinderen zijn vaak slimmer dan een aantal van hun leerkrachten. Het niveau van nieuwe leerkrachten daalt, en daarmee ook het onderwijsniveau. Onzekere of onbekwame leerkrachten houden zich angstvallig aan hun cursus en zetten in op reproductie van de leerstof. Daar zijn slimme kinderen het eerste slachtoffer van”, aldus nog de professor.
Kieboom: “Hoogbegaafde kinderen zullen alles doen om binnen hun comfortzone te blijven. Ze misleiden je waar je bij staat. Leerkrachten zien in de eerste plaats kinderen met gedragsproblemen of slimme kinderen die geen hulp nodig lijken te hebben. Zo gaat veel talent verloren.”
Schooldirecteur Rebekka Buyse: “Als een kind acht op tien haalt, is dat een goede score. Kinderen mogen geen faalangst krijgen omdat ze twee foutjes maken.”
Een school in Jabbeke gooide het roer volledig om
Rebekka Buyse is schooldirecteur van De Klimtoren: een lagere school in het West-Vlaamse Jabbeke. Onder begeleiding van Exentra ontwikkelde ze een nieuwe pedagogische visie voor onderwijs op maat. Zowel kinderen die moeilijk leren als kinderen met hoogbegaafdheid zijn er welkom. Zij vertelt hoe haar school het roer volledig omgooide.
‘We halen hoogbegaafde kinderen uit de hangmat en verplichten hen om echt moeite te doen.’
“Tien jaar geleden startte er een jongen bij ons in het eerste leerjaar. Zijn vorige school adviseerde nochtans buitengewoon onderwijs. Gelukkig beseften de ouders dat er iets niet klopte. Er volgde een IQ test waarop hij meer dan 140 punten scoorde. Omdat we toen al een tijdje werkten met hoogbegaafde kinderen konden we hem helpen. Vandaag studeert hij voor burgerlijk ingenieur. Maar het had anders kunnen lopen.”
“Zijn verhaal zorgde voor een stroomversnelling. Steeds meer kinderen met hoogbegaafdheid schreven zich in op onze school. Daardoor moesten we onze hele organisatie herdenken. Wat extra begeleiding of een paar uurtjes kangoeroeklas per week volstonden niet langer.”In een kangoeroeklas worden alle hoogbegaafde leerlingen van een school, buiten hun gewone jaarklas, samengebracht.
Uit de hangmat
“Het kostte bloed zweet en tranen, maar sinds enkele jaren werkt onze school met leergroepen. Daarin brengen we ontwikkelingsgelijken samen en stemmen ons onderwijs af op hun leernoden. Daarnaast investeren we in een goede leerhouding. We halen hoogbegaafde kinderen uit de hangmat en verplichten hen om echt moeite te doen. Dat laatste is cruciaal.”
‘In leergroepen bouwen we voort op de interesses van kinderen.’
“Een leerling die een thuisopdracht niet afwerkt, om welke reden dan ook, zetten we aan het werk tijdens de speeltijd. Dat is geen straf, we tonen altijd begrip. Maar hoogbegaafde kinderen moeten terzelfdertijd voelen dat er geen ontkomen aan is. Consequent zijn is daarin erg belangrijk.”
“In de leergroepen komen we los van de leerstof. We zetten in op breed, probleemoplossend denken en bouwen voort op de interesses van kinderen. De ruimte en de oerknal zijn bijvoorbeeld thema’s die vaak terugkomen. Kinderen leren luisteren naar elkaar en moeten respect opbrengen voor andere meningen. Als enige hoogbegaafde in een klas krijg je zelden tegenwind. Onder ontwikkelingsgelijken is die er wel.”
Ouders
De klimtoren stemt intensief af met ouders. Een noodzaak. “Onbewust beschermen zij vaak hun kinderen, of focussen ze op fouten”, verklaart Buyse. “Maar als hun kind acht op tien haalt, is dat een goede score. Kinderen mogen geen faalangst krijgen omdat ze twee foutjes maken. Integendeel: het belang van fouten maken, en dat kunnen plaatsen, wordt onderschat. Iets bijleren gaat altijd met vallen en opstaan.”
‘Het belang van fouten maken, wordt onderschat.’
“Ik stel me ernstige vragen bij de huidige focus van ons onderwijs. Men staart zich blind op wat kinderen niet kunnen. Vervolgens probeert men die zwaktes met alle mogelijke middelen weg te werken. Het is alsof je een wit blad met een zwarte stip ziet, en alleen op die stip focust.”
“Kinderen hebben vooral nood aan succeservaringen. Als je ondanks je inspanningen steeds onder het gemiddelde scoort, of als je omgekeerd nooit een inspanning moet doen om iets te bereiken, ligt de klemtoon fout. Probeer te achterhalen wat iemand goed kan en focus daarop. De hele samenleving wint daarbij.”
Sociaal.net